വരാഹപുരാണമ്

കേചിദ്വിരൂപാ ദൃശ്യന്തേ തതോ ദുഃഖതരം നു കിമ്

ചിലർ രൂപഭംഗം ഇല്ലാതെ കാണപ്പെടുമ്പോൾ അതിനേക്കാൾ വേദനയുള്ളത് എന്താണ്?

കേചിന്മൂകാശ്ച ദൃശ്യന്തേ തതോ ദുഃഖതരം നു കിമ് 116.

ചിലർ മൗനരായി കാണപ്പെടുമ്പോൾ അതിനേക്കാൾ വേദനയുള്ളത് എന്താണ്?

ദരിദ്രോ ജായതേ ദാതാ തതോ ദുഃഖതരം നു കിമ്

ദാനശീലനായവൻ ദാരിദ്ര്യത്തിൽ ജനിക്കുമ്പോൾ അതിനേക്കാൾ വേദനയുള്ളത് എന്താണ്?

ഏകാ തു ദുര്ഭഗാ തത്ര തതോ ദുഃഖതരം നു കിമ്

അവിടെ ഒരു സ്ത്രീക്ക് അത്യന്തം ദാരിദ്ര്യവും ദുർഭാഗ്യവും ഉണ്ടെങ്കിൽ അതിനേക്കാൾ വേദനയുള്ളത് എന്താണ്?

പാപകര്മരതാ ഹ്യാസന്തതോ ദുഃഖതരം നു കിമ്

ചിലർ പാപകർമ്മങ്ങളിൽ ആസ്വാദനമുണ്ടാക്കുമ്പോൾ അതിനേക്കാൾ വേദനയുള്ളത് എന്താണ്?

മാമേവ ന പ്രപദ്യന്തേ തതോ ദുഃഖതരം നു കിമ്

എന്നിൽ ശരണം പ്രാപിക്കാതിരിക്കുമ്പോൾ അതിനേക്കാൾ വേദനയുള്ളത് എന്താണ്?

സര്വഭൂതാഹിതം പാപം യത്ത്വയാ പരിപൃച്ഛിതമ്

സകലഭൂതങ്ങൾക്കും ദോഷം വരുത്തുന്ന പാപത്തെക്കുറിച്ച് നീ ചോദിച്ചു.

തച്ഛൃണുഷ്വാനവദ്യാങ്ഗി മമ കര്മവിനിശ്ചയമ്

നിഷ്കളങ്കയായവളേ, എന്റെ കർമ്മനിർണയം നീ ശ്രദ്ധിച്ചു കേൾക്കു.

യസ്യ ബുദ്ധിര്വിജായേത സ ദുഃഖായോപജായതേ

ആർക്കു ബുദ്ധി ഉണരുന്നു, അവനിൽ ദുഃഖം ജനിക്കുന്നു.

ശേഷമന്നം സമശ്നാതി തതഃ സൌഖ്യതരം നു കിമ്

ശേഷിച്ച അന്നം ആസ്വദിക്കുന്നവനേക്കാൾ സന്തോഷം ഉള്ളത് എന്താണ്?

കൃത്വാ സായാഹ്നികം കര്മ തതഃ സൌഖ്യതരം നു കിമ്

സന്ധ്യാകർമ്മം നിർവഹിച്ചു കഴിഞ്ഞാൽ അതിനേക്കാൾ സന്തോഷം ഉള്ളത് എന്താണ്?

യശ്ചാത്മാ വൈ സമശ്നാതി തതഃ സൌഖ്യതരം നു കിമ് 116.

സ്വയം ആനന്ദം അനുഭവിക്കുന്നവനേക്കാൾ സന്തോഷം ഉള്ളത് എന്താണ്?

യേന കേനചിദ്ദത്തേന തതഃ സൌഖ്യതരം നു കിമ്

ആർക്കും നൽകുന്ന ഏതൊന്നും സ്വീകരിച്ച് സന്തോഷിക്കുന്നവനേക്കാൾ സന്തോഷം ഉള്ളത് എന്താണ്?

പിതരോ യസ്യ തൃപ്യന്തി തതഃ സൌഖ്യതരം നു കിമ്

ആളുടെ പിതാക്കന്മാർ തൃപ്തരാകുമ്പോൾ അതിനേക്കാൾ വലിയ സന്തോഷം എന്താണ് ഉണ്ടാകാൻ?

അഭിന്നമുഖരാഗേണ തതഃ സൌഖ്യതരം നു കിമ്

എല്ലാവരോടും ഒരുപോലെ സ്നേഹം പുലർത്തുമ്പോൾ അതിനേക്കാൾ വലിയ സന്തോഷം എന്താണ്?

സമം പശ്യതി യോ ദേവി തതഃ സൌഖ്യതരം നു കിമ്

ദേവി, ഒരാൾ എല്ലാവരെയും സമമായി കാണുമ്പോൾ അതിനേക്കാൾ വലിയ സന്തോഷം എന്താണ്?

അഹിംസോപരതഃ ശുദ്ധഃ സ സുഖായോപജായതേ

ഹിംസ ഒഴിവാക്കി ശുദ്ധനായവൻ സന്തോഷത്തിനായി ജനിക്കുന്നു.

യസ്യ ചിത്തം ന ഗച്ഛേത്തു തതഃ സൌഖ്യതരം നു കിമ്

ആളുടെ മനസ്സ് അലയാതെ ഇരിക്കുമ്പോൾ അതിനേക്കാൾ വലിയ സന്തോഷം എന്താണ്?

ലോഷ്ടവത്പശ്യതേ യസ്തു തതഃ സൌഖ്യതരം നു കിമ്

എല്ലാം മണ്ണുപോലെ കാണുന്നവനു അതിനേക്കാൾ വലിയ സന്തോഷം എന്താണ്?

യസ്തു പ്രാണാന്പ്രമുച്യേത തതഃ സൌഖ്യതരം നു കിമ്

ജീവൻ വിട്ടൊഴിയുമ്പോൾ അതിനേക്കാൾ വലിയ സന്തോഷം എന്താണ്?

യസ്തു ജീവതി സംതുഷ്ടഃ സ സുഖായോപപദ്യതേ

തൃപ്തിയോടെ ജീവിക്കുന്നവൻ സന്തോഷത്തിനായി ജനിക്കുന്നു.

യാ തോഷയതി ഭര്ത്താരം തതഃ സൌഖ്യതരം നു കിമ് 116.

ഭാര്യ ഭർത്താവിനെ സന്തോഷിപ്പിക്കുമ്പോൾ അതിനേക്കാൾ വലിയ സന്തോഷം എന്താണ്?

നിഗൃഹീതേന്ദ്രിയഃ പംച തതഃ സൌഖ്യതരം നു കിമ്

ആൾ തന്റെ അഞ്ചു ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ നിയന്ത്രിക്കുമ്പോൾ അതിനേക്കാൾ വലിയ സന്തോഷം എന്താണ്?

യസ്യേദം വിദിതം സര്വം തതഃ സൌഖ്യതരം നു കിമ്

ആൾക്ക് ഇതെല്ലാം അറിയുമ്പോൾ അതിനേക്കാൾ വലിയ സന്തോഷം എന്താണ്?

യസ്തു പ്രാണാന്പ്രമുച്യേത തതഃ സൌഖ്യതരം നു കിമ്

ജീവൻ വിട്ടൊഴിയുമ്പോൾ അതിനേക്കാൾ വലിയ സന്തോഷം എന്താണ്?

ദേവതേവ സദാ പശ്യേത്തതഃ സൌഖ്യതരം നു കിമ്

ദേവന്മാർ പോലെ എല്ലായ്പ്പോഴും കാണുന്നവനു അതിനേക്കാൾ വലിയ സന്തോഷം എന്താണ്?

അനന്യമാനസോ ഭൂത്വാ തതഃ സൌഖ്യതരം നു കിമ്

മനസ്സിൽ മറ്റൊന്നുമില്ലാതെ ഏകാഗ്രനായാൽ അതിനേക്കാൾ വലിയ സന്തോഷം എന്താണ്?

തസ്യാഹം ന പ്രണശ്യാമി സ ച മേ ന പ്രണശ്യതി സര്വലോകഹിതാര്ഥായ യന്മാം ത്വം പരിപൃച്ഛസി

അവനു വേണ്ടി ഞാൻ നശിക്കില്ല, അവനും എനിക്ക് വേണ്ടി നശിക്കില്ല. എല്ലാ ലോകങ്ങളുടെ ഭാവുകത്തിനായി നീ എന്നോട് ഈ ചോദ്യം ചോദിക്കുന്നു.

ഇതി ശ്രീവരാഹപുരാണേ സുഖദുഃഖനിരൂപണം നാമ ഷോഡശാധികശതതമോഽധ്യായഃ

ഇങ്ങനെ ശ്രീവരാഹപുരാണത്തിൽ സന്തോഷവും ദുഃഖവും വിശദീകരിക്കുന്ന നൂറ്റി പതിനാറാം അധ്യായം സമാപിക്കുന്നു.