യേന തത്പ്രാപ്യതേ യോഗം തച്ഛൃണുഷ്വ വസുന്ധരേ
അതിലൂടെ യോഗം പ്രാപിക്കാം—അത് ഞാൻ പറയാം, വസുന്ധരേ, കേൾക്കു.
ന ശീതം ച ന ചോഷ്ണേ ച ലബ്ധാഽലബ്ധം വിചിന്തയേത്
തണുപ്പിനെയും ചൂടിനെയും, ലഭിച്ചതിനെയും നഷ്ടപ്പെട്ടതിനെയും കുറിച്ച് അവൻ ചിന്തിക്കരുത്.
ന കഷായൈഃ സ്പൃഹാ യസ്യ പ്രാപ്നുയാത്സിദ്ധിമുത്തമാമ്
കഠിനമായ കാര്യങ്ങളിൽ ആസക്തിയില്ലാത്തവൻ ഉത്തമമായ സിദ്ധി പ്രാപിക്കും.
യ ഏതാന് ഹി പരിത്യജ്യ മമ കര്മരതഃ സദാ
ഇവയെല്ലാം ഉപേക്ഷിച്ച്, എപ്പോഴും എന്റെ കര്മത്തിൽ ലീനനായി ഇരിക്കുന്നവൻ,
തത്പരോ നിത്യമുദ്യുക്തഃ അന്യകാര്യജുഗുപ്സകഃ
അത് മാത്രമേ ലക്ഷ്യമാക്കുന്നവനും, എപ്പോഴും ഉത്സാഹത്തോടെ പ്രവർത്തിക്കുന്നവനും, മറ്റു കാര്യങ്ങളിൽ മനസ്സില്ലാത്തവനും,
കാരുണ്യഃ സര്വസത്ത്വാനാം പ്രത്യുത്ഥായീ മഹാക്ഷമഃ
എല്ലാ ജീവികളോടും കാരുണ്യമുള്ളവനും, ആദരവോടെ എഴുന്നേറ്റു വരുന്നവനും, വലിയ ക്ഷമയുള്ളവനും,
ത്രികാലം ച ദിശോ ഭാഗം സദാ കര്മപഥി സ്ഥിതഃ
മൂന്നു കാലങ്ങളിലും എല്ലാ ദിശകളിലും എപ്പോഴും കര്മമാർഗത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നവനും,
അനുഷ്ഠാനപരശ്ചൈവ മമ പാര്ശ്വേ മനശ്ചരഃ
നിഷ്ഠയോടെ കര്മങ്ങൾ അനുഷ്ഠിക്കുന്നവനും, മനസ്സ് എപ്പോഴും എന്റെ അടുത്തുള്ളവനും—
പുഷ്പേ ഗന്ധേ ച ധൂപേ ച മത്കര്മണി സദാ രതഃ 115.
പൂക്കളിലും സുഗന്ധങ്ങളിലും ധൂപത്തിലും എപ്പോഴും എന്റെ ആരാധനയിൽ ഭക്തിയോടെ ലയിക്കുന്നവൻ,
പയസാ യാവകേനാപി കദാചിദ്വായുഭക്ഷണഃ
പാലോ, യവക്കഞ്ഞിയോ, ചിലപ്പോൾ വായുവേ മാത്രം ആഹാരമാക്കുന്നവൻ,
കദാചിത്തു ചതുര്ഥേന കദാചിത്ഫലമേവ ച
ചിലപ്പോൾ നാലാം ദിവസമേൽ മാത്രം ഭക്ഷണം കഴിക്കുന്നവനും, ചിലപ്പോൾ പഴങ്ങൾ മാത്രം കഴിക്കുന്നവനും,
യ ഏതത്സപ്ത ജന്മാനി മമ കര്മാണി കുര്വതേ
ഇങ്ങനെ എന്റെ ഈ കര്മ്മങ്ങള് ഏഴു ജന്മങ്ങള് മുഴുവന് ചെയ്യുന്നവൻ,
ഇതി ശ്രീവരാഹപുരാണേ വിവിധകര്മോത്പത്തൌ പംചദശാധികശതതമോഽധ്യായഃ
ഇങ്ങനെ വിവിധ കര്മ്മങ്ങളുടെ ഉത്ഭവത്തെ കുറിച്ചുള്ള മഹാവരാഹപുരാണത്തിലെ നൂറ്റി പതിനഞ്ചാം അധ്യായം സമാപിക്കുന്നു.
അഥ സുഖദുഃഖനിരൂപണമ് മയാ പ്രോക്തവിധാനേന യസ്തു കര്മാണി കാരയേത്
ഇനി സുഖവും ദുഃഖവും എന്താണെന്ന് വിശദീകരിക്കുന്നു: ഞാൻ പഠിപ്പിച്ച വിധത്തിൽ കര്മ്മങ്ങൾ ചെയ്യിപ്പിക്കുന്നവൻ,
ഏകചിത്തഃ സമാസ്ഥായ അഹങ്കാരവിവര്ജ്ജിതഃ
ഏകാഗ്രതയോടെ, മനസ്സിൽ അഹങ്കാരം ഇല്ലാതെ ഉറച്ച നിലയിൽ,
ഫലമൂലാനി ശാകാനി ദ്വാദശ്യാം വാ കദാചന
പന്ത്രണ്ടാം തീയതിയിലോ വേറേതെങ്കിലും ദിവസങ്ങളിൽ പഴങ്ങൾ, കിഴങ്ങുകൾ, പച്ചക്കറികൾ എന്നിവ ഭക്ഷിക്കുന്നവൻ,
ഷഷ്ഠ്യഷ്ടമീ ഹ്യമാവാസ്യാ തൂഭയത്ര ചതുര്ദശീ
ആറാം, എട്ടാം, അമാവാസ്യാ ദിവസങ്ങളിലും ഇരുപക്ഷത്തിലും നാല്പതിയഞ്ചാം ദിവസങ്ങളിലും,
ഏവം യോഗവിധാനേന കര്മ കുര്യാദ്ദൃഢവ്രതഃ
ഇങ്ങനെ യോഗശാസ്ത്രം അനുസരിച്ച് ദൃഢനിശ്ചയത്തോടെ കര്മ്മങ്ങൾ ചെയ്യണം,
ന ഗ്ലാനിര്ന ജരാ തസ്യ ന മോഹോ രോഗ ഏവ ച
അവനു ക്ഷീണമില്ല, വൃദ്ധതയില്ല, മോഹമില്ല, രോഗവും ഉണ്ടാകില്ല.
തേഷാം വ്യുഷ്ടിം പ്രവക്ഷ്യാമി മമ കര്മസമുത്ഥിതാമ്
അവർക്കായി എന്റെ കര്മ്മങ്ങളിൽ നിന്നു ഉണ്ടാകുന്ന ഫലം ഞാൻ പറയാം.
മമാര്ചനവിധിം കൃത്വാ മമ ലോകേ മഹീയതേ
എന്റെ ആരാധന വിധിപ്രകാരം ചെയ്താൽ, അവൻ എന്റെ ലോകത്തിൽ മഹത്വം പ്രാപിക്കും.
ഉചിതേനോപചാരേണ ദുഃഖമോക്ഷവിനാശനമ്
ശരിയായ സേവനത്തിലൂടെ ദുഃഖം അകറ്റുകയും മോചനവും നേടുകയും ചെയ്യാം.
യോ മാം നൈവ പ്രപദ്യേത തതോ ദുഃഖതരം നു കിമ് 116.
എന്നിൽ ശരണം പ്രാപിക്കാത്തവർക്കു അതിലധികം ദുഃഖം ഉണ്ടോ?
യോ ന മാം പ്രതിപദ്യേത തതോ ദുഃഖതരം നു കിമ്
എന്നെ സമീപിക്കാത്തവർക്കു അതിലധികം ദുഃഖം ഉണ്ടോ?
അദത്ത്വാ തസ്യ യോ ഭുംക്തേ തതോ ദുഃഖതരം നു കിമ്
അവനു അർപ്പിക്കാതെ ആഹാരം കഴിക്കുന്നവർക്കു അതിലധികം ദുഃഖം ഉണ്ടോ?
തസ്യ ദേവാ ന ചാശ്നന്തി തതോ ദുഃഖതരം നു കിമ്
ദേവന്മാർ സ്വീകരിക്കാത്തവന്റെ അർപ്പണങ്ങൾക്കു അതിലധികം ദുഃഖം ഉണ്ടോ?
പരോപതാപീ മന്ദാത്മാ തതോ ദുഃഖതരം നു കിമ്
മന്ദബുദ്ധിയുള്ളവൻ മറ്റുള്ളവരെ പീഡിപ്പിക്കുമ്പോൾ അതിനേക്കാൾ വേദനയുള്ളത് എന്താണ്?
മൃത്യുകാലവശം പ്രാപ്തസ്തതോ ദുഃഖതരം നു കിമ്
മരണത്തിന്റെ അധീനതയിൽപ്പെട്ടവനേക്കാൾ വേദനയുള്ളത് മറ്റെന്തുണ്ട്?
ധാവന്ത്യസ്യാഗ്രതഃ പൃഷ്ഠേ തതോ ദുഃഖതരം നു കിമ്
അവന്റെ മുന്നിലും പിന്നിലും ഓടുന്നവരേക്കാൾ വേദനയുള്ളത് എന്താണ്?
ശുഷ്കാന്നം കേചിദശ്നന്തി തതോ ദുഃഖതരം നു കിമ്
ചിലർ ഉണക്കഭക്ഷണം മാത്രം കഴിക്കുമ്പോൾ അതിനേക്കാൾ വേദനയുള്ളത് എന്താണ്?