വരാഹപുരാണമ്

സ സര്വമേധമാരേഭേ സ്വയം ക്രതുവരം നൃപഃ

അവൻ, ആ രാജാവ്, സ്വയം സർവമേധയാഗം നടത്തി.

നാന്നം തേന തദാ ദത്തം സ്വല്പം മത്വാ യഥാ ത്വയാ

പക്ഷേ, അപ്പോൾ പോലും അവൻ ഭക്ഷണം കൊടുത്തില്ല, നീ ചെയ്തതുപോലെ അതിന് വിലകുറവാണെന്ന് കരുതി.

കൃത്വാ പുണ്യം വിനീതാശ്വഃ സാര്വഭൌമോ നൃപോത്തമഃ

പുണ്യങ്ങൾ ചെയ്ത ശേഷം വിനീതാശ്വൻ, രാജാക്കന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠൻ, ഭൂമിയിലെ സാമ്രാജ്യാധിപതിയായി.

അസാവപി ക്ഷുധാവിഷ്ട ഏവമേവ ഗതോ നൃപഃ

എന്നിരുന്നാലും, അവനും വിശപ്പാൽ ബാധിച്ച് അങ്ങനെ തന്നെ യാത്രയായി.

വിമാനേനാര്കവര്ണേന ഭാസ്വതാ ദേവവന്നൃപഃ

ആ രാജാവ് സൂര്യനെപ്പോലെ പ്രകാശിക്കുന്ന ദിവ്യവിമാനത്തിൽ യാത്ര ചെയ്തു.

പുരോഹിതം ദദര്ശാഥ ഹോതാരം ജാഹ്നവീതടേ

അവിടെ, ജാഹ്നവീതീരത്ത്, അവൻ തന്റെ പുരോഹിതനായ ഹോതാരനെ കണ്ടു.

ക്ഷുധായാഃ കാരണം കിം മേ സ ഹോതാ തമുവാച ഹ

എന്റെ വിശപ്പിന് കാരണമെന്താണെന്ന് അവൻ ആ പുരോഹിതനോടു ചോദിച്ചു.

ഘൃതധേനും ച ധേനും ച രസധേനും ച പാര്ഥിവ

രാജാവേ, നെയ്യ് നൽകുന്ന പശു, ഒരു പശു, രസം നൽകുന്ന പശു —

തപതേ യാവദാദിത്യസ്തപതേ വാപി ചന്ദ്രമാഃ

സൂര്യൻ പ്രകാശിക്കുന്നതോ, അല്ലെങ്കിൽ ചന്ദ്രൻ പ്രകാശിക്കുന്നതോ ഉള്ളവരെക്കാൾ നീണ്ടുനിൽക്കും.

വിനീതാശ്വ ഉവാച ഭുങ്ക്തേ സ്വര്ഗം ച വിപ്രേന്ദ്ര തന്മമാചക്ഷ്വ പൃച്ഛതഃ ।।99.

വിനീതാശ്വൻ പറഞ്ഞു: 'ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠാ, അവൻ സ്വർഗ്ഗത്തിൽ സുഖം അനുഭവിക്കുന്നുവോ? ഞാൻ ചോദിക്കുമ്പോൾ അതിന്റെ കാര്യം പറയൂ.'

ഹോതോവാച ചതുര്ഭിഃ കുഡവൈശ്ചൈവ പ്രസ്ഥ ഏകഃ പ്രകീര്ത്തിതഃ

ഹോതാ പറഞ്ഞു: 'നാലു കുടവ ചേർന്നാൽ ഒരു പ്രസ്ഥം ആകുന്നു എന്ന് പറയുന്നു.'

സാ തു ഷോഡശഭിഃ കാര്യാ ചതുര്ഭിര് വത്സകോ ഭവേത്

അത് പതിനാറു ഭാഗങ്ങളായി ഒരുക്കണം; നാലു ഭാഗംകൊണ്ട് ഒരു കിടാവിനെ രൂപപ്പെടുത്താം.

പുച്ഛേ പ്രകല്പനീയാ സാ ഘണ്ടാഭരണാഭൂഷിതാ

വാലിൽ രത്നാഭരണങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ച ഒരു മണി അണിയണം.

കാംസ്യദോഹാം രൌപ്യഖുരാം പൂര്വധേനുവിധാനതഃ

പാലെടുക്കാൻ കഞ്ചവാടിയും, കാൽവിരലുകൾ വെള്ളിയിലും, മുമ്പ് പറഞ്ഞ പശുവിന്റെ രീതിയിൽ ഒരുക്കണം.

കൃഷ്ണാജിനം ധേനുവാസോ നന്ദിതാം കല്പിതാം ശുഭാമ്

കൃഷ്ണമൃഗത്വക്കിൽ നിർമ്മിച്ച, മനോഹരവും ശുഭകരവും ആയ പശുവിന്റെ വസ്ത്രം ഒരുക്കണം.

സര്വൌഷധിസമായുക്താം മന്ത്രപൂതാം തു ദാപയേത്

എല്ലാ ഔഷധികളും ചേർത്ത്, മന്ത്രങ്ങളാൽ ശുദ്ധീകരിച്ച് അത് നൽകണം.

സര്വം സമ്പാദയാസ്മാകം തിലധേനോ ദ്വിജാര്പിതാ

എല്ലാം ഞങ്ങളുടെ വേണ്ടി പൂർത്തിയാകട്ടെ; തിലപശു ദ്വിജന്മാർക്ക് സമർപ്പിക്കുന്നു.

ഭജസ്വ കാമാന്മാം ദേവി തിലധേനോ നമോഽസ്തു തേ

ദേവി, ഞാനിങ്ങനെ തിലപശുവിനെ സമർപ്പിക്കുന്നു; നിനക്കു വന്ദനം.

സര്വപാപവിനിര്മുക്തോ വിഷ്ണുലോകം ച ഗച്ഛതി 99.

എല്ലാ പാപങ്ങളിൽ നിന്നും മോചിതനായി, വിഷ്ണുലോകം പ്രാപിക്കും.

അഥ ജലധേനുദാന വിധിഃ ജലധേനും പ്രവക്ഷ്യാമി പുണ്യേഽഹ്നി വിധിപൂര്വകമ്

ഇനി ജലപശു ദാനത്തിന്റെ വിധി പറയുന്നു; ഉത്തമദിനത്തിൽ നിർദ്ദേശപ്രകാരം ജലപശു ഒരുക്കേണ്ടതാണ്.

തത്ര മധ്യേ തു രാജേന്ദ്ര പൂര്ണം കുമ്ഭം ച വിന്യസേത്

അവിടെ നടുവിൽ, രാജാവേ, നിറഞ്ഞ ഒരു കലശം വെക്കണം.

വാസിതം ഗന്ധതോയേന താം ധേനും പരികല്പയേത്

സുഗന്ധമുള്ള വെള്ളത്തിൽ നനച്ച് പശുവിനെ ഒരുക്കണം.

വര്ദ്ധനീകം(വര്ദ്ധനകിം) മഹാരാജ യന്ത്രപുഷ്പൈഃ സമന്വിതമ്

മഹാരാജാവേ, യന്ത്രപുഷ്പങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ച വർദ്ധനിക്കുള്ള പാത്രം ഒരുക്കണം.

പംചരത്നാനി നിഃക്ഷിപ്യ തസ്മിന് കുമ്ഭേ നരാധിപ

ആ കലശത്തിൽ അഞ്ചു രത്നങ്ങൾ ഇടണം, രാജാധിരാജാവേ.

ധാത്രീഫലം സര്ഷപാശ്ച സര്വധാന്യാനി പാര്ഥിവ

ധാത്രിഫലം, കടുക്, എല്ലാധാന്യങ്ങളും, രാജാവേ, അതിൽ ചേർക്കണം.

ഏകം ഘൃതമയം പാത്രം ദ്വിതീയം ദധിപൂരിതമ്

ഒരു പാത്രം നെയ്യിൽ നിർമ്മിച്ചതും, മറ്റൊന്ന് തയിരിൽ നിറച്ചതുമാകണം.

സുവര്ണമുഖചക്ഷൂംഷി ശൃംഗം കൃഷ്ണാംഗരേഷു ച

സ്വർണ്ണത്തിൽ മുഖവും കണ്ണുകളും, കൊമ്പുകൾ കറുത്ത നിറത്തിൽ ഒരുക്കണം.

താമ്രപൃഷ്ഠാം കാംസ്യദോഹാം ദര്ഭരോമസമന്വിതാമ്

പിന്നിൽ താമ്രം, പാലെടുക്കാൻ കഞ്ചവാടി, ദർഭാപുല്ലിന്റെ രോമങ്ങൾ ചേർത്തതുമാകണം.

കമ്ബലേ പുഷ്പമാലാം ച ഗുഡാസ്യാം ശുക്തിദന്തികാമ് 100.

കമ്പളത്തിൽ പൂമാലയും, പഞ്ചസാര വായും, ചിപ്പിൽ നിർമ്മിച്ച പല്ലുകളും വേണം.