വരാഹപുരാണമ്

അപരം ഖണ്ഡശഃ കൃത്വാ ജടാജൂടേ ന്യവേശയത്

മറ്റൊരു ഭാഗം തകർത്തു, അത് ജടയിൽ വെച്ചു.

സപ്തദ്വീപവതീം പുണ്യാം മജ്ജംസ്തീര്ഥേഷു നിത്യശഃ

ഏഴു ദ്വീപുകളുള്ള പുണ്യഭൂമിയിലെ തിരുത്തുകളിൽ അവൻ എല്ലായ്പോഴും സ്നാനം ചെയ്തു.

സരസ്വതീം തതോ ഗത്വാ യമുനാസങ്ഗമം തതഃ

ശേഷം അവൻ സർസ്വതിയിലേക്ക് പോയി, അവിടെ നിന്ന് യമുനയുടെ സംഗമത്തിലേക്ക് കടന്നു.

വിതസ്താം ചന്ദ്രഭാഗാം ച ഗോമതീം സിന്ധുമേവ ച

വിറ്റസ്ത, ചന്ദ്രഭാഗ, ഗോമതീ, സിന്ധു എന്നിവിടങ്ങളിലേക്കും അവൻ പോയി.

നേപാലം ച തതോ ഗത്വാ തതോ രുദ്രമഹാലയമ്

ശേഷം നെപാളിലേക്ക് പോയി, അവിടെ നിന്ന് രുദ്രന്റെ മഹാക്ഷേത്രത്തിലേക്ക്.

മഹേശ്വരം തതോ ഗത്വാ ഗയാം പുണ്യാമഥാഗമത്

അവിടെ നിന്ന് മഹേശ്വരത്തിലേക്കും, പിന്നെ പുണ്യമായ ഗയയിലേക്കും എത്തി.

ഏവം വേഗേന സകലം ബ്രഹ്മാണ്ഡം ഭൂതധാരിണി 97.

ഇങ്ങനെ, ഭൂതങ്ങളെ ധരിക്കുന്നവളേ, അവൻ വേഗത്തിൽ മുഴുവൻ ബ്രഹ്മാണ്ഡം സഞ്ചരിച്ചു.

പരിധാനം തു കൌപീനം നഗ്നഃ കാപാലികോഽഭവത്

അവന്റെ ഏക വസ്ത്രം കൌപീനമായിരുന്നു; നഗ്നനായി, അവൻ കപാലികനായി മാറി.

തസ്മിംസ്തു പതിതേ ദേവി നഗ്നഃ കാപാലികോഽഭവത്

അത് വീണപ്പോൾ, ദേവിയേ, അവൻ നഗ്നനായ കപാലികനായി.

പുനരബ്ദദ്വയം ഭ്രാന്തസ്തീര്ഥേ തീര്ഥേ ഹരഃ സ്വയമ് ।। കപാലം ത്യക്തുകാമഃ സന്തദ്ധസ്താത്തത്തു നാപതത്

പിന്നീട് രണ്ടു വർഷം ഹരൻ തന്നെ തിരുത്തുകളിൽ നിന്ന് തിരുത്തിലേക്ക് സഞ്ചരിച്ചു; കപാലം ഉപേക്ഷിക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ചെങ്കിലും അത് കൈയിൽ നിന്ന് വീണില്ല.

പുനരബ്ദദ്വയം ഭ്രാന്തോ ബ്രഹ്മാണ്ഡം തീര്ഥകാരണാത്

വീണ്ടും രണ്ടു വർഷം അവൻ തിരുത്തുകൾക്കായി ബ്രഹ്മാണ്ഡം ചുറ്റി സഞ്ചരിച്ചു.

ത്യജതോഽപി ന തദ്ധസ്താച്ച്യവതേ ഭൂതധാരിണി

അവൻ ഉപേക്ഷിക്കാൻ ശ്രമിച്ചിട്ടും, ഭൂതങ്ങളെ ധരിക്കുന്നവളേ, അത് കൈയിൽ നിന്ന് വീണില്ല.

തതോഽന്യദ്വര്ഷമേകം തു വര്ത്തതേ ഹിമവദ്ഗിരൌ

ശേഷം, മറ്റൊരു വർഷം അവൻ ഹിമവാനിൽ താമസിച്ചു.

പുനരബ്ദദ്വയം ചാന്യത്പരമേഷ്ഠീ വൃഷാകപിഃ

വീണ്ടും രണ്ടു വർഷം പരമേശ്വരനായ വൃഷാകപി സഞ്ചരിച്ചു.

കസ്യചിത്ത്വഥ കാലസ്യ ദ്വാദശേഽബ്ദേ ധരാധരേ

അൽപ്പസമയത്തിന് ശേഷം, പന്ത്രണ്ടാം വർഷത്തിൽ, ആ പർവ്വതത്തിൽ,

ഗങ്ഗായാം ദേവദേവേശോ യാവന്മജ്ജതി ഭാമിനി

ഭാവിനി, ദേവദേവന്റെ രാജാവ് ഗംഗയിൽ സ്നാനം ചെയ്തിരിക്കുമ്പോൾ,

കപാലമോചനം നാമ തതസ്തീര്ഥമനുത്തമമ് 97.

അപ്പോൾ ആ തിരുത്തം കപാലമോചനമെന്നു വിളിക്കപ്പെടുകയും അത്യുത്തമമായ പുണ്യസ്ഥലമായി മാറുകയും ചെയ്തു.

ഗത്വാ ഹരിഹരക്ഷേത്രം സ്നാത്വാ ദേവാങ്ഗദേ തഥാ

ഹരിയും ഹരനും വസിക്കുന്ന പുണ്യസ്ഥലത്ത് ചെന്നു ദൈവികമായ തീരത്ത് സ്നാനം ചെയ്തു.

തത്ര സ്നാത്വാ തഥാ നത്വാ ത്രിജലേശ്വരസംജ്ഞിതമ്

അവിടെ സ്നാനം കഴിച്ച്, ത്രിജലേശ്വരമെന്ന പേരിലുള്ള സ്ഥലത്ത് വന്ദനം നടത്തി.

ദ്വാദശാബ്ദൈര്ഗതവതഃ സീമാചാരിഗണൈസ്തഥാ

പന്ത്രണ്ടു വർഷങ്ങൾ കടന്നപ്പോൾ, അതിന്റെ അതിരുകൾ കാത്തിരുന്നവരോടൊപ്പം,

കപാലമോചനം തീര്ഥം തതോ ജാതമഘാപഹമ്

കപാലമോചനമെന്ന പുണ്യസ്ഥലം അവിടെ ഉദിച്ചു, പാപങ്ങൾ നീക്കുന്നതായിത്തന്നെ.

രുദ്രോ വിശുദ്ധിമാപന്നോ മുക്തഃ സ ബ്രഹ്മഹത്യയാ

അവിടെ രുദ്രൻ പാവനനായി, ബ്രാഹ്മണഹത്യയുടെ പാപത്തിൽ നിന്ന് മോചിതനായി.

യത്രാപ്ലുതോ നരോ ഭക്ത്യാ ബ്രഹ്മഹാ തു വിശുധ്യതി

അവിടെ ഭക്തിയോടെ മുങ്ങി സ്നാനം ചെയ്യുന്നവൻ, ബ്രാഹ്മണഹത്യ ചെയ്തവനാണെങ്കിലും, ശുദ്ധനാകുന്നു.

ആഗതോ ദേവസഹിതോ വാക്യം ചേദമുവാച ഹ ഭവ രുദ്ര വിശാലാക്ഷ ലോകമാര്ഗവ്യവസ്ഥിത

ദേവന്മാരോടൊപ്പം എത്തിയവൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: 'ഭവാ രുദ്രാ, വിശാലമായ കണ്ണുള്ളവനേ, ലോകമാർഗ്ഗത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നവനേ—'

(ഭവ രുദ്ര വിരൂപാക്ഷ ലോകമാര്ഗേ വ്യാസ്ഥിതഃ ) കപാലം ഗൃഹ്യ യദ്ഭ്രാന്തം കപാലവ്യഗ്രപാണിനാ

'ഭവാ രുദ്രാ, വ്യത്യസ്തമായ കണ്ണുള്ളവനേ, ലോകമാർഗ്ഗത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നവനേ, കയ്യിൽ കപാലം പിടിച്ച് അലയുന്നവനേ, കപാലം പിടിച്ച ഭയങ്കരനായവനേ—'

യച്ച തേ ബഭ്രുതാ ജാതാ ഹിമവത്യചലോത്തമേ

'ഹിമാലയത്തിന്റെ ഉന്നതശിഖരത്തിൽ നിന്നു നിന്നെ മഞ്ഞപ്പച്ചയാക്കിയതും—'

യച്ചേദാനീം വിശുദ്ധസ്യ തീര്ഥേഽസ്മിന്ദേഹശുദ്ധതാ 97.

'ഇപ്പോഴിതാ, ഈ പുണ്യസ്ഥാനത്ത് ശുദ്ധനായി, ശരീരശുദ്ധി നേടുന്നു.'

യേ പുരസ്കൃത്യ ദേവാസ്ത്വാം പൂജ്യം യദ്വിധിനാന്വിതാഃ

'ദേവന്മാർ നിന്നെ ആദ്യം വച്ച്, നിർദ്ദേശിച്ച രീതിയിൽ ആരാധിക്കുന്നവർ—'

വ്രതാനി കുരുതേ ദേവ ത്വത്കൃതാനി ഹി പുത്രക

'അവർക്കു ചെയ്യുന്ന വ്രതങ്ങൾ, ദേവാ, നീ സ്ഥാപിച്ചവയാണു, പുത്രാ.'