രുരോസ്തു ദാനവേന്ദ്രസ്യ ചര്മമുണ്ഡേ ക്ഷണാദ് യതഃ । അപഹൃത്യാഹരദ് ദേവീ ചാമുണ്ഡാ തേന സാഭവത് ।। ൯൫.
അസുരരാജാവായ രുരുവിൽ നിന്ന് ചർമ്മയും മുന്ഡനും ഉടനടി ഉദിച്ചു. ദേവി അവരെ കൈവശം വെച്ച് ചാമുണ്ഡാ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെട്ടു.
സര്വഭൂതമഹാരൌദ്രീ യാ ദേവീ പരമേശ്വരീ । സംഹാരിണീ തു യാ ചൈവ കാലരാത്രിഃ പ്രകീര്തിതാ ।। ൯൫.
സകലഭൂതങ്ങളിൽ ഏറ്റവും ഭയങ്കരിയും പരമേശ്വരിയുമായ ദേവി, സംഹാരശക്തിയായ കാലരാത്രി, അവളാണ്.
തസ്യാ ഹ്യനുചരാ ദേവ്യോ യാ ഹ്യസംഖ്യാതകോടയഃ । താസ്താം ദേവീം മഹാഭാഗാം പരിവാര്യ വ്യവസ്ഥിതാഃ ।। ൯൫.
അവളുടെ അനവധി കോടിക്കണക്കിന് ദേവതാസുഹൃത്തുക്കൾ ആ മഹാഭാഗ്യശാലിയായ ദേവിയെ ചുറ്റി നിലകൊണ്ടു.
യാ ക്യാമാസുരവ്യഗ്രാസ്താസ്താം ദേവീം ബുഭുക്ഷിതാഃ । ബുഭുക്ഷിതാ വയം ദേവി ദേഹി നോ ഭോജനം ശുഭേ ।। ൯൫.
അസുരമാംസം ആഗ്രഹിച്ച വിശപ്പുള്ള ദേവതകൾ ദേവിയെ അഭ്യർത്ഥിച്ചു: 'ദേവി, ഞങ്ങൾ വിശക്കുന്നവരാണ്; ദയവായി ഞങ്ങൾക്ക് ഭക്ഷണം തരിക.'
ഏവമുക്താ തദാ ദേവീ ദധ്യൌ താസാം തു ഭോജനമ് । ന ചാധ്യഗച്ഛച്ച യദാ താസാം ഭോജനമന്തികാത് ।। ൯൫.
അങ്ങനെ ദേവി അവർക്കായി ഭക്ഷണം ചിന്തിച്ചു. പക്ഷേ, അടുത്ത് അവർക്കു കൊടുക്കാൻ യോജിച്ച ഭക്ഷണം അവൾക്ക് കണ്ടുകിട്ടിയില്ല.
തതോ ദധ്യൌ മഹാദേവം രുദ്രം പശുപതിം വിഭുമ് । സോഽപി ധ്യാനാത് സമുത്തസ്ഥൌ പരമാത്മാ ത്രിലോചനഃ ।। ൯൫.
അതിനുശേഷം ദേവി മഹാദേവനായ രുദ്രനെ, പശുപതിയായ സർവ്വവ്യാപിയായ ഭഗവാനെ, മനസ്സിൽ ധ്യാനിച്ചു. അവനും, ത്രിനയനനായ പരമാത്മാവും, ധ്യാനത്തിൽ നിന്ന് ഉയിർത്തെത്തി.
ഉവാച ച ദ്രുതം ദേവീം കിം തേ കാര്യം വിവക്ഷിതമ് । ബ്രൂഹി ദേവി വരാരോഹേ യത് തേ മനസി വര്ത്തതേ ।। ൯൫.
അവൻ ദേവിയോട് വേഗത്തിൽ ചോദിച്ചു: 'നിനക്ക് ചെയ്യേണ്ടത് എന്താണ്? മനസ്സിൽ ഉള്ളത് പറയൂ, മനോഹരിയായ ദേവി.'
ദേവ്യുവാച । ഭക്ഷ്യാര്ഥമാസാം ദേവേശ കിഞ്ചിദ് ദാതുമിഹാര്ഹസി । ബലാത്കുര്വന്തി മാമേതാ ഭക്ഷാര്ഥിന്യോ മഹാബലാഃ । അന്യഥാ മാമപി ബലാദ് ഭക്ഷയിഷ്യന്തി മാം പ്രഭോ ।। ൯൫.
ദേവി പറഞ്ഞു: 'ദേവാദിദേവാ, ഇവർക്കായി ഇവിടെ എന്തെങ്കിലും ഭക്ഷണം നൽകണം. ഇവർ വലിയ ശക്തിയോടെ എന്നോട് ഭക്ഷണം ആവശ്യപ്പെടുന്നു. ഇല്ലെങ്കിൽ, പ്രഭോ, ഇവർ എന്നെയും ബലാൽഭക്ഷണം ചെയ്യും.'
രുദ്ര ഉവാച । ഏതാസാം ശ്രൃണു ദേവേശി ഭക്ഷമേകം മയോദ്യതമ് । കഥ്യമാനം വരാരോഹേ കാലരാത്രി മഹാപ്രഭേ ।। ൯൫.
രുദ്രൻ പറഞ്ഞു: 'ദേവേശി, ഇവർക്കായി ഞാൻ ഒരുക്കിയ ഒരു ഭക്ഷ്യവിഷയം കേൾക്കൂ. മനോഹരിയായ കാലരാത്രി, ഞാൻ പറയുന്നതു ശ്രദ്ധിക്കൂ.'
യാ സ്ത്രീ സഗര്ഭാ ദേവേശി അന്യസ്ത്രീപരിധാനകമ് । പരിധത്തേ സ്പൃശേച്ചാപി പുരുഷസ്യ വിശേഷതഃ ।। ൯൫.
ദേവേശി, ഗർഭിണിയായ സ്ത്രീ മറ്റൊരു സ്ത്രീയുടെ വസ്ത്രം ധരിച്ചാൽ, അഥവാ അതു സ്പർശിച്ചാൽ, പ്രത്യേകിച്ച് പുരുഷന്റെ വസ്ത്രം ധരിച്ചാലോ സ്പർശിച്ചാലോ—
സ ഭാഗോഽസ്തു മഹാഭാഗേ കാസാഞ്ചിത് പൃഥിവീതലേ । അന്യാശ്ഛിദ്രേഷു ബാലാനി ഗൃഹീത്വാ തത്ര വൈ ബലിമ് । ലബ്ധ്വാ തിഷ്ഠന്തു സുപ്രീതാ അപി വര്ഷശതാന്യപി ।। ൯൫.
മഹാഭാഗ്യവതിയായ ദേവി, ഭൂമിയിൽ ചിലർക്കു ആ ഭാഗം ലഭിക്കട്ടെ. മറ്റുള്ളവർ വാതിൽക്കൽ കുട്ടികളെ പിടിച്ച് അവിടെ ബലി വാങ്ങി സന്തോഷത്തോടെ നൂറുകണക്കിന് വർഷങ്ങൾ കഴിയട്ടെ.
അന്യാഃ സൂതിഗൃഹേ ഛിദ്രം ഗൃഹ്ണീയുസ്തത്ര പൂജിതാഃ । നിവസിഷ്യന്തി ദേവേശി തഥാന്യാ ജാതഹാരികാഃ ।। ൯൫.
മറ്റുള്ളവർക്കു സുതിഗൃഹത്തിൽ ചിറകുകൾ പിടിക്കാം; അവിടെ പൂജിക്കപ്പെട്ട് താമസിക്കാം. ചിലർ പുതുതായി ജനിച്ചവരെ പിടിച്ചുകൊണ്ട് അവിടെ വസിക്കട്ടെ, ദേവേശി.
ഗൃഹേ ക്ഷേത്രേ തഡാഗേഷു വാപ്യുദ്യാനേഷു ചൈവ ഹി । അന്യചിത്താ രുദന്ത്യോ യാഃ സ്ത്രിയസ്തിഷ്ഠന്തി നിത്യശഃ । താസാം ശരീരാണ്യാവിശ്യ കാശ്ചിത്തൃപ്തിമവാപ്സ്യഥ ।। ൯൫.
വീടുകളിലും വയലുകളിലും കുളങ്ങളിലും തടാകങ്ങളിലും തോട്ടങ്ങളിലും, മനസ്സിൽ മറ്റൊന്നിൽ ആലോചിച്ച് കരഞ്ഞുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന സ്ത്രീകളുടെ ശരീരങ്ങളിൽ ചില ജീവികൾ കയറി തൃപ്തി നേടാറുണ്ട്.
ഏവമുക്ത്വാ തദാ ദേവീം സ്വയം രുദ്രഃ പ്രതാപവാന് । ദൃഷ്ട്വാ രുരും ച സബലമസുരേന്ദ്രം നിപാതിതമ് । സ്തുതിം ചകാര ഭഗവാന് സ്വയം ദേവസ്ത്രിലോചനഃ ।। ൯൫.
ഇങ്ങനെ ദേവിയെ അഭിസംബോധന ചെയ്ത്, തേജസ്സോടെ താൻ തന്നെ രുദ്രൻ, രുരുവിനെയും അവന്റെ സൈന്യത്തെയും വീണുകിടക്കുന്നത് കണ്ടു, മൂന്നു കണ്ണുള്ള ദേവൻ സ്വയം ദേവിയെ സ്തുതിച്ചു.
രുദ്ര ഉവാച । ജയസ്വ ദേവി ചാമുണ്ഡേ ജയ ഭൂതാപഹാരിണി । ജയ സര്വഗതേ ദേവി കാലരാത്രി നമോഽസ്തു തേ ।। ൯൫.
രുദ്രൻ പറഞ്ഞു: ജയിക്കണം ദേവി ചാമുണ്ഡേ, ജയിക്കണം ഭൂതങ്ങളെ അകറ്റുന്നവളേ, ജയിക്കണം എല്ലായിടത്തും നിറഞ്ഞിരിക്കുന്ന ദേവിയേ, കാലരാത്രിയേ, ഞാൻ നിന്നെ നമസ്കരിക്കുന്നു.
വിശ്വമൂര്ത്തേ ശുഭേ ശുദ്ധേ വിരൂപാക്ഷി ത്രിലോചനേ । ഭീമരൂപേ ശിവേ വിദ്യേ മഹാമായേ മഹോദയേ ।। ൯൫.
സകലരൂപങ്ങളുള്ളവളേ, മംഗളമായവളേ, നിർമ്മലമായവളേ, വ്യത്യസ്തമായ കണ്ണുകളുള്ള മൂന്നു കണ്ണുള്ളവളേ, ഭയങ്കരമായ രൂപം ധരിച്ചവളേ, ശിവയേ, ജ്ഞാനമായവളേ, മഹാമായയായവളേ, മഹോന്നതിയായവളേ.
മനോജവേ ജയേ ജൃമ്ഭേ ഭീമാക്ഷി ക്ഷുഭിതക്ഷയേ । മഹാമാരി വിചിത്രാങ്ഗേ ഗേയനൃത്യപ്രിയേ ശുഭേ ।। ൯൫.
ചിന്തയെപ്പോലെ വേഗമുള്ളവളേ, ജയിച്ചവളേ, വ്യാപകമായവളേ, ഭയങ്കരമായ കണ്ണുകളുള്ളവളേ, ഉന്മാദത്തോടെ നശിപ്പിക്കുന്നവളേ, മഹാമാരിയായവളേ, അത്ഭുതമായ രൂപമുള്ളവളേ, പാട്ടിനും നൃത്തത്തിനും ഇഷ്ടമുള്ള മംഗളദായിനിയായവളേ.
വികരാലേ മഹാകാലി കാലികേ പാപഹാരിണി । പാശഹസ്തേ ദണ്ഡഹസ്തേ ഭീമരൂപേ ഭയാനകേ ।। ൯൫.
ഭയാനകമായ രൂപം ധരിച്ച മഹാകാളിയേ, കാലികേ, പാപങ്ങൾ അകറ്റുന്നവളേ, പാശവും ദണ്ഡവും കൈവശമുള്ളവളേ, ഭയങ്കരമായ രൂപം ധരിച്ച ഭയപ്പെടുത്തുന്നവളേ.
ചാമുണ്ഡേ ജ്വലമാനാസ്യേ തീക്ഷ്ണദംഷ്ട്രേ മഹാബലേ । ശവയാനസ്ഥിതേ ദേവി പ്രേതാസനഗതേ ശിവേ ।। ൯൫.
ചാമുണ്ഡേ, ജ്വലിക്കുന്ന വായുള്ളവളേ, മൂർച്ചയുള്ള പല്ലുകൾ ഉള്ളവളേ, അതിവിശാലമായ ശക്തിയുള്ളവളേ, ശവത്തിൽ ഇരിക്കുന്ന ദേവിയേ, പ്രേതങ്ങളിൽ ഇടയിൽ വസിക്കുന്ന ശിവയേ.
ഭീമാക്ഷി ഭീഷണേ ദേവി സര്വഭൂതഭയംകരി । കരാലേ വികരാലേ ച മഹാകാലേ കരാലിനി । കാലീ കരാലീ വിക്രാന്താ കാലരാത്രി നമോഽസ്തു തേ ।। ൯൫.
ഭയങ്കരമായ കണ്ണുകളുള്ള ദേവിയേ, ഭയപ്പെടുത്തുന്നവളേ, എല്ലാ ജീവികൾക്കും ഭയം ഉണ്ടാക്കുന്നവളേ, ഭയാനകമായവളേ, ഭയങ്കരമായവളേ, മഹാകാലമായവളേ, ഭയാനകമായവളേ, കാലിയേ, കരാളിയായവളേ, ശക്തിയുള്ളവളേ, കാലരാത്രിയേ, ഞാൻ നിന്നെ നമസ്കരിക്കുന്നു.
വികരാലമുഖീ ദേവി ജ്വാലാമുഖി നമോഽസ്തു തേ । സര്വസത്ത്വഹിതേ ദേവി സര്വദേവി നമോഽസ്തു തേ ।। ൯൫.
ഭയാനകമായ മുഖമുള്ള ദേവിയേ, ജ്വാലാമുഖിയായവളേ, ഞാൻ നിന്നെ നമസ്കരിക്കുന്നു. എല്ലാ ജീവികൾക്കും ഉപകാരമുള്ള ദേവിയേ, സകലദേവിയായവളേ, ഞാൻ നിന്നെ നമസ്കരിക്കുന്നു.
ഇതി സ്തുതാ തദാ ദേവീ രുദ്രേണ പരമേഷ്ഠിനാ । തുതോഷ പരമാ ദേവീ വാക്യം ചേദമുവാച ഹ । വരം വൃണീഷ്വ ദേവേശ യത് തേ മനസി വര്ത്തതേ ।। ൯൫.
ഇങ്ങനെ രുദ്രൻ സ്തുതി ചെയ്തപ്പോൾ പരമദേവി സന്തോഷിച്ചു, അവൾ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: ദേവാദിദേവാ, നിന്റെ മനസ്സിൽ എന്താണോ ആഗ്രഹം, അതു ചോദിക്കൂ.
രുദ്ര ഉവാച । സ്തോത്രേണാനേന യേ ദേവി ത്വാം സ്തുവന്തി വരാനനേ । തേഷാം ത്വം വരദാ ദേവി ഭവ സര്വഗതാ സതീ ।। ൯൫.
രുദ്രൻ പറഞ്ഞു: ദേവി, ഈ സ്തുതിയാൽ നിന്നെ ഭക്തിയോടെ സ്തുതിക്കുന്നവർക്ക്, മനോഹരമുഖിയായ ദേവിയേ, നീ സദാ അനുഗ്രഹം നൽകുന്നവളാവണം, എല്ലായിടത്തും നിലകൊള്ളുന്ന സത്യസ്വരൂപിയായ ദേവിയേ.
യശ്ചേമം ത്രിപ്രകാരം തു ദേവി ഭക്ത്യാ സമന്വിതഃ । സ പുത്രപൌത്രപശുമാന് സമൃദ്ധിമുപഗച്ഛതി ।। ൯൫.
ആർ ഈ മൂന്നു വിധത്തിലുള്ള സ്തുതിയുമാണ് ഭക്തിയോടെ ഉച്ചരിക്കുന്നത്, അവന് പുത്രന്മാരും മക്കളും മൃഗസമ്പത്തും സമൃദ്ധിയും ലഭിക്കും.
യശ്ചേമം ശ്രൃണുയാദ് ഭക്ത്യാ ത്രിശക്തയാസ്തു സമുദ്ഭവമ് । സര്വപാപവിനിര്മുക്തഃ പദം ഗച്ഛത്യനാമയമ് ।। ൯൫.
ആർ ഈ മൂന്ന് ശക്തികളുടെ ഉത്ഭവത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ഈ കഥ ഭക്തിയോടെ കേൾക്കുന്നു, അവൻ എല്ലാ പാപങ്ങളിൽ നിന്നുമൊഴിഞ്ഞ് നിരുപദ്രവമായ സ്ഥിതിയിൽ എത്തും.
ഏവം സ്തുത്വാ ഭവോ ദേവീം ചാമുണ്ഡാം പരമേശ്വരീമ് । ക്ഷണാദന്തര്ഹിതോ ദേവസ്തേ ച ദേവാ ദിവം യയുഃ ।। ൯൫.
ഇങ്ങനെ ഭവൻ പരമേശ്വരിയായ ചാമുണ്ഡാദേവിയെ സ്തുതിച്ച ശേഷം, ഒരു നിമിഷംകൊണ്ട് ദേവൻ അപ്രത്യക്ഷനായി, മറ്റ് ദേവന്മാർ സ്വർഗത്തിലേക്ക് മടങ്ങി.
യ ഏതാം വേദ വൈ ദേവ്യാ ഉത്പത്തിം ത്രിവിധാം ധരേ । സര്വപാപവിനിര്മുക്തഃ പരം നിര്വാണമൃച്ഛതി ।। ൯൫.
ആർ ഈ ദേവിയുടെ മൂന്നു വിധത്തിലുള്ള ഉത്ഭവം അറിഞ്ഞ് മനസ്സിൽ നിലനിർത്തുന്നു, അവൻ എല്ലാ പാപങ്ങളിൽ നിന്നുമൊഴിഞ്ഞ് പരമമോക്ഷം നേടും.
ഭ്രഷ്ടരാജ്യോ യദാ രാജാ നവമ്യാം നിയതഃ ശുചിഃ । അഷ്ടമ്യാം ച ചതുര്ദശ്യാമുപവാസീ നരോത്തമഃ । സംവത്സരേണ ലഭതേ രാജ്യം നിഷ്കണ്ടകം നൃപഃ ।। ൯൫.
രാജ്യം നഷ്ടപ്പെട്ട രാജാവു, നവമി ദിവസം വിശുദ്ധനായി, അഷ്ടമി, ചതുര്ദശി ദിവസങ്ങളിൽ ഉപവാസം പാലിച്ചാൽ, ഒരു വർഷത്തിനകം അവൻ തടസ്സമില്ലാത്ത രാജ്യം വീണ്ടെടുക്കും.
ഏഷാ ത്രിശക്തിരുദ്ദിഷ്ടാ നയസിദ്ധാന്തഗാമിനീ । ഏഷാ ശ്വേതാ പരാ സൃഷ്ടിഃ സാത്ത്വികീ ബ്രഹ്മസംസ്ഥിതാ ।। ൯൫.
ഈ മൂന്ന് ശക്തികളും ആചാരസിദ്ധാന്തം അനുസരിച്ച് വിശദീകരിച്ചിരിക്കുന്നു; ഇതാണ് ശുദ്ധമായ, ഉത്തമമായ, സത്വഗുണം നിറഞ്ഞ, ബ്രഹ്മത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്ന സൃഷ്ടി.
ഏഷൈവ രക്താ രജസി വൈഷ്ണവീ പരികീര്ത്തിതാ । ഏഷൈവ കൃഷ്ണാ തമസി രൌദ്രീ ദേവീ പ്രകീര്ത്തിതാ ।। ൯൫.
ഇതേ ശക്തി രക്തവർണ്ണത്തിൽ, രാജസഗുണത്തിൽ, വൈഷ്ണവിയായാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്; ഇതേ ശക്തി കറുത്ത നിറത്തിൽ, തമോഗുണത്തിൽ, രൗദ്രിയായ ദേവിയായി അറിയപ്പെടുന്നു.