രഥാ രവിസ്യന്ദനതുല്യവേഗാഃ സുചക്രദണ്ഡാക്ഷത്രിവേണുയുക്താഃ । സുശസ്ത്രയന്ത്രാഃ പരിപീഡിതാങ്ഗാ - ശ്ചലത്പതാകാസ്ത്വരിതം വിശങ്കാഃ ।। ൯൫.
സൂര്യന്റെ രഥത്തിൻറെ വേഗംപോലെയുള്ള രഥങ്ങൾ, നല്ല ചക്രങ്ങളും ദണ്ഡങ്ങളും മൂന്നു കുതിരക്കെട്ടുകളും അണിഞ്ഞു, ആയുധങ്ങൾ നിറഞ്ഞു, യോദ്ധാക്കളാൽ നിറഞ്ഞു, പതാകകൾ കാറ്റിൽ പറന്നു, ഭയമില്ലാതെ വേഗത്തിൽ നീങ്ങി.
തഥൈവ യോധാഃ സ്ഥഗിതേതരേതരാ - സ്തിതീര്ഷവഃ പ്രവരാസ്തൂര്ണപാണയഃ । രണേ രണേ ലബ്ധജയാഃ പ്രഹാരിണോ വിരേജുരുച്ചൈരസുരാനുഗാ ഭൃശമ് ।। ൯൫.
അതു പോലെ തന്നെ, യോദ്ധാക്കൾ ഒരുമിച്ച് നിരന്നു, കടന്നുപോകാൻ ആഗ്രഹിച്ചവരും, വേഗത്തിൽ ആയുധം എടുക്കുന്നവരും, യുദ്ധത്തിൽ യുദ്ധം ജയിച്ചവരും, അസുരന്മാരുടെ അനുയായികളായി അതിവിശേഷം തിളങ്ങി.
ദേവേഷു ചൈവ ഭഗ്നേഷു വിനിര്ഗത്യ ജലാത് തതഃ । ചതുരങ്ഗബലോപേതഃ പ്രായാദിന്ദ്രപുരം പ്രതി ।। ൯൫.
ദേവന്മാർ തോറ്റപ്പോൾ, നാലുവിധ സൈന്യങ്ങൾ അണിഞ്ഞ ആ സൈന്യം ജലത്തിൽ നിന്ന് പുറത്ത് വന്നു, ഇന്ദ്രന്റെ നഗരത്തേക്കു മുന്നേറി.
യുയോധ ച സൂരൈഃ സാര്ദ്ധം രുരുര്ദൈത്യപതിസ്തഥാ । മുദ്ഗരൈര്മുശലൈഃ ശൂലൈഃ ശരൈര്ദണ്ഡായുധൈസ്തഥാ । ജഘ്നുര്ദൈത്യാഃ സുരാന് സംഖ്യേ സുരാശ്ചൈവ തഥാഽസുരാന് ।। ൯൫.
ദൈത്യാധിപൻ രുരു തന്റെ വീരന്മാരോടൊപ്പം യുദ്ധം ചെയ്തു; മുഷ്ടികങ്ങൾ, മുഷലങ്ങൾ, കുന്തങ്ങൾ, അമ്പുകൾ, ദണ്ഡായുധങ്ങൾ എന്നിവ ഉപയോഗിച്ച്, ദൈത്യന്മാർ ദേവന്മാരെ യുദ്ധത്തിൽ അടിർത്തു, ദേവന്മാരും അതുപോലെ അസുരന്മാരെ അടിർത്തു.
ഏവം ക്ഷണമഥോ യുദ്ധം തദാ ദേവാഃ സവാസവാഃ । അസുരൈര്നിര്ജിതാഃ സദ്യോ ദുദ്രുവുര്വിമുഖാ ഭൃശമ് ।। ൯൫.
അങ്ങനെ, ഒരു നിമിഷം യുദ്ധം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, ദേവന്മാരും ഇന്ദ്രനും അസുരന്മാരാൽ പെട്ടെന്ന് തോറ്റു, വലിയ ഭയത്താൽ ഓടി മാറി.
ദേവേഷു ചൈവ ഭഗ്നേഷു വിദ്രുതേഷു വിശേഷതഃ । അസുരഃ സര്വദേവാനാമന്വധാവത വീര്യവാന് ।। ൯൫.
ദേവന്മാർ തകർന്നു, പ്രത്യേകിച്ച് ചിതറിപ്പോയപ്പോൾ, ശക്തനായ അസുരൻ എല്ലാ ദേവന്മാരെയും പിന്തുടർന്നു.
തതോ ദേവഗണാഃ സര്വേ ദ്രവന്തോ ഭയവിഹ്വലാഃ । നീലം ഗിരിവരം ജഗ്മുര്യത്ര ദേവീ വ്യവസ്ഥിതാ ।। ൯൫.
അപ്പോൾ എല്ലാ ദേവഗണങ്ങളും ഭയത്താൽ വിറച്ച് ഓടിക്കൊണ്ടു, ദേവി വസിക്കുന്ന നീലപർവ്വതത്തിലേക്ക് പോയി.
ൌദ്രീ തപോരതാ ദേവീ താമസീ ശക്തിരുത്തമാ । സംഹാരകാരിണീ ദേവീ കാലരാത്രീതി താം വിദുഃ ।। ൯൫.
ആ ദേവി, തപസ്സിൽ ലീനയായ, ഭയങ്കരമായ, പരമശക്തിയുള്ള, സംഹാരത്തിനായി ജനിച്ചവൾ, കാലരാത്രി എന്നറിയപ്പെടുന്നു.
സാ ദൃഷ്ട്വാ താന് തദാ ദേവാന് ഭയത്രസ്താന് വിചേതസഃ । മാ ഭൈഷ്ടേത്യുച്ചകൈര്ദേവീ താനുവാച സുരോത്തമാന് ।। ൯൫.
അപ്പോൾ ഭയത്താൽ വിറച്ച് മനസ്സില്ലാതെ നിന്ന ദേവന്മാരെ കണ്ട ദേവി, വലിയ ശബ്ദത്തിൽ, "ഭയപ്പെടേണ്ടതില്ല" എന്ന് അവരെ ആശ്വസിപ്പിച്ചു.
ദേവ്യുവാച । കിമിയം വ്യാകുലാ ദേവാ ഗതിര്വ ഉപലക്ഷ്യതേ । കഥയധ്വം ദ്രുതം ദേവാഃ സര്വഥാ ഭയകാരണമ് ।। ൯൫.
ദേവി പറഞ്ഞു: "ദേവന്മാരേ, നിങ്ങൾക്ക് എന്താണ് ഇത്രയും ആശങ്ക? എന്താണ് ഭയം ഉണ്ടാക്കുന്നത്? ദയവായി വേഗത്തിൽ ഭയത്തിന്റെ കാര്യം പറയൂ."
ദേവാ ഊചുഃ । അയമായാതി ദൈത്യേന്ദ്രോ രുരുര്ഭീമപരാക്രമഃ । ഏതസ്യ ഭീതാന് രക്ഷസ്വ ത്വം ദേവാന് പരമേശ്വരി ।। ൯൫.
ദേവന്മാർ പറഞ്ഞു: "ഭയങ്കരശക്തിയുള്ള ദൈത്യരാജാവ് രുരു വരുന്നു. പരമേശ്വരി, ഈ ഭയപ്പെട്ട ദേവന്മാരെ രക്ഷിക്കണമേ."
ഏവമുക്താ തദാ ദേവൈര്ദേവീ ഭീമപരാക്രമാ । ജഹാസ പരയാ പ്രീത്യാ ദേവാനാം പുരതഃ ശുഭാ ।। ൯൫.
അങ്ങനെ ദേവന്മാർ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ഭയങ്കരശക്തിയുള്ള ആ മനോഹര ദേവി, ദേവന്മാരുടെ മുമ്പിൽ വലിയ സന്തോഷത്തോടെ ചിരിച്ചു.
തസ്യാ ഹസന്ത്യാ വക്ത്രാത് തു ബഹ്വ്യോ ദേവ്യോ വിനിര്യയുഃ । യാഭിര്വിശ്വമിദം വ്യാപ്തം വികൃതാഭിരനേകശഃ ।। ൯൫.
അവൾ ചിരിച്ചപ്പോൾ, അവളുടെ വായിൽ നിന്ന് അനേകം ദേവികൾ പുറത്ത് വന്നു; അവരാണ് ഭയങ്കരമായ പല രൂപങ്ങൾ എടുത്ത് ഈ ലോകം മുഴുവൻ നിറച്ചിരിക്കുന്നത്.
പാശാങ്കുശധരാഃ സര്വാഃ സര്വാഃ പീനപയോധരാഃ । സര്വാഃ ശൂലധരാ ഭീമാഃ സര്വാശ്ചാപധരാഃ ശുഭാഃ ।। ൯൫.
അവരൊക്കെയും പാശവും അങ്കുശവും പിടിച്ചവരായിരുന്നു, എല്ലാവർക്കും പുഷ്ടമായ മുലകൾ, എല്ലാവരും കുന്തം പിടിച്ച ഭയാനകികൾ, എല്ലാവരും അമ്പുകൊണ്ടുള്ള മനോഹരമായ വില്ലാളികൾ.
താഃ സര്വാഃ കോടിശോ ദേവ്യസ്താം ദേവീം വേഷ്ട്യ സംസ്ഥിതാഃ । യുയുധുദര്നിവൈഃ സാര്ദ്ധം ബദ്ധതൂണാ മഹാബലാഃ । ക്ഷണേന ദാനവബലം തത്സര്വം നിഹതം തു തൈഃ ।। ൯൫.
ആ ദേവതകൾ കോടികൾക്കണക്കിന് ആ മഹാദേവിയെ ചുറ്റി ഉറപ്പോടെ നിന്നു. അവർ വലിയ ശക്തിയോടെ വില്ലുകളും അണിഞ്ഞ് അസുരസേനയോടൊപ്പം യുദ്ധം ചെയ്തു. ഒരു നിമിഷംകൊണ്ട് ആ ദേവികൾ അസുരസേനയെ മുഴുവനും നശിപ്പിച്ചു.
ദേവാശ്ച സര്വേ സംയത്താ യുയുധുര്ദാനവം ബലമ് । ആദിത്യാ വസവോ രുദ്രാ വിശ്വേദേവാസ്തഥാശ്വിനൌ । സര്വേ ശസ്ത്രാണി സംഗൃഹ്യ യുയുധുര്ദാനവം ബലമ് ।। ൯൫.
എല്ലാ ദേവന്മാരും ഒന്നിച്ച് കൂടി അസുരസേനയോടു യുദ്ധം ചെയ്തു. ആദിത്യന്മാർ, വസുക്കൾ, രുദ്രന്മാർ, വിശ്വദേവന്മാർ, അശ്വിനീദേവന്മാർ—എല്ലാവരും ആയുധങ്ങൾ എടുത്ത് അസുരസേനയോടു പോരാടിച്ചു.
കാലരാത്ര്യാ ബലം യച്ച യച്ച ദേവബലം മഹത് । തത്സര്വം ദാനവബലമനയദ് യമസാദനമ് ।। ൯൫.
കാലരാത്രിക്കും ദേവന്മാർക്കുമുള്ള വലിയ ശക്തി എല്ലാം ചേർന്ന് അസുരസേനയെ യമലോകത്തേക്കു തള്ളിക്കളഞ്ഞു.
ഏക ഏവ മഹാദൈത്യോ രുരുസ്തസ്ഥൌ മഹാമൃധേ । സ ച മായാം മഹാരൌദ്രീം രൌരവീം വിസസര്ജ ഹ ।। ൯൫.
വലിയ യുദ്ധത്തിൽ ഒരു മഹാസുരൻ മാത്രം ശേഷിച്ചു—രുരു. അവൻ ഭയങ്കരമായ ഒരു മായാജാലം അഴിച്ചു വിട്ടു.
സാ മായാ വവൃധേ ഭീമാ സര്വദേവപ്രമോഹിനീ । തയാ തു മോഹിതാ ദേവാഃ സദ്യോ നിദ്രാം തു ഭേജിരേ ।। ൯൫.
ആ മായാജാലം ഭയാനകമായും ദേവന്മാരെ മുഴുവനും കുഴപ്പത്തിലാക്കുന്നതായും വളർന്നു. അതിന്റെ സ്വാധീനത്തിൽ ദേവന്മാർ ഉടൻ ഉറക്കത്തിലായി.
ദേവീ ച ത്രിശിഖേനാജൌ തം ദൈത്യം സമതാഡ്യത് । തയാ തു താഡിതാന്തസ്യ ദൈത്യസ്യ ശുഭലോചനേ । ചര്മമുണ്ഡേ ഉഭേ സമ്യക് പൃഥഗ്ഭൂതേ ബഭൂവതുഃ ।। ൯൫.
പക്ഷേ, ദേവി യുദ്ധഭൂമിയിൽ ത്രിശൂലത്തോടെ ആ അസുരനെ അടിച്ചു. അവളുടെ അടിയേറ്റ് ആ അസുരനിൽ നിന്ന് ചർമ്മയും മുന്ഡനും എന്നിങ്ങനെ രണ്ടു രൂപങ്ങൾ വേറിട്ടു പുറത്ത് വന്നു.
രുരോസ്തു ദാനവേന്ദ്രസ്യ ചര്മമുണ്ഡേ ക്ഷണാദ് യതഃ । അപഹൃത്യാഹരദ് ദേവീ ചാമുണ്ഡാ തേന സാഭവത് ।। ൯൫.
അസുരരാജാവായ രുരുവിൽ നിന്ന് ചർമ്മയും മുന്ഡനും ഉടനടി ഉദിച്ചു. ദേവി അവരെ കൈവശം വെച്ച് ചാമുണ്ഡാ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെട്ടു.
സര്വഭൂതമഹാരൌദ്രീ യാ ദേവീ പരമേശ്വരീ । സംഹാരിണീ തു യാ ചൈവ കാലരാത്രിഃ പ്രകീര്തിതാ ।। ൯൫.
സകലഭൂതങ്ങളിൽ ഏറ്റവും ഭയങ്കരിയും പരമേശ്വരിയുമായ ദേവി, സംഹാരശക്തിയായ കാലരാത്രി, അവളാണ്.
തസ്യാ ഹ്യനുചരാ ദേവ്യോ യാ ഹ്യസംഖ്യാതകോടയഃ । താസ്താം ദേവീം മഹാഭാഗാം പരിവാര്യ വ്യവസ്ഥിതാഃ ।। ൯൫.
അവളുടെ അനവധി കോടിക്കണക്കിന് ദേവതാസുഹൃത്തുക്കൾ ആ മഹാഭാഗ്യശാലിയായ ദേവിയെ ചുറ്റി നിലകൊണ്ടു.
യാ ക്യാമാസുരവ്യഗ്രാസ്താസ്താം ദേവീം ബുഭുക്ഷിതാഃ । ബുഭുക്ഷിതാ വയം ദേവി ദേഹി നോ ഭോജനം ശുഭേ ।। ൯൫.
അസുരമാംസം ആഗ്രഹിച്ച വിശപ്പുള്ള ദേവതകൾ ദേവിയെ അഭ്യർത്ഥിച്ചു: 'ദേവി, ഞങ്ങൾ വിശക്കുന്നവരാണ്; ദയവായി ഞങ്ങൾക്ക് ഭക്ഷണം തരിക.'
ഏവമുക്താ തദാ ദേവീ ദധ്യൌ താസാം തു ഭോജനമ് । ന ചാധ്യഗച്ഛച്ച യദാ താസാം ഭോജനമന്തികാത് ।। ൯൫.
അങ്ങനെ ദേവി അവർക്കായി ഭക്ഷണം ചിന്തിച്ചു. പക്ഷേ, അടുത്ത് അവർക്കു കൊടുക്കാൻ യോജിച്ച ഭക്ഷണം അവൾക്ക് കണ്ടുകിട്ടിയില്ല.
തതോ ദധ്യൌ മഹാദേവം രുദ്രം പശുപതിം വിഭുമ് । സോഽപി ധ്യാനാത് സമുത്തസ്ഥൌ പരമാത്മാ ത്രിലോചനഃ ।। ൯൫.
അതിനുശേഷം ദേവി മഹാദേവനായ രുദ്രനെ, പശുപതിയായ സർവ്വവ്യാപിയായ ഭഗവാനെ, മനസ്സിൽ ധ്യാനിച്ചു. അവനും, ത്രിനയനനായ പരമാത്മാവും, ധ്യാനത്തിൽ നിന്ന് ഉയിർത്തെത്തി.
ഉവാച ച ദ്രുതം ദേവീം കിം തേ കാര്യം വിവക്ഷിതമ് । ബ്രൂഹി ദേവി വരാരോഹേ യത് തേ മനസി വര്ത്തതേ ।। ൯൫.
അവൻ ദേവിയോട് വേഗത്തിൽ ചോദിച്ചു: 'നിനക്ക് ചെയ്യേണ്ടത് എന്താണ്? മനസ്സിൽ ഉള്ളത് പറയൂ, മനോഹരിയായ ദേവി.'
ദേവ്യുവാച । ഭക്ഷ്യാര്ഥമാസാം ദേവേശ കിഞ്ചിദ് ദാതുമിഹാര്ഹസി । ബലാത്കുര്വന്തി മാമേതാ ഭക്ഷാര്ഥിന്യോ മഹാബലാഃ । അന്യഥാ മാമപി ബലാദ് ഭക്ഷയിഷ്യന്തി മാം പ്രഭോ ।। ൯൫.
ദേവി പറഞ്ഞു: 'ദേവാദിദേവാ, ഇവർക്കായി ഇവിടെ എന്തെങ്കിലും ഭക്ഷണം നൽകണം. ഇവർ വലിയ ശക്തിയോടെ എന്നോട് ഭക്ഷണം ആവശ്യപ്പെടുന്നു. ഇല്ലെങ്കിൽ, പ്രഭോ, ഇവർ എന്നെയും ബലാൽഭക്ഷണം ചെയ്യും.'
രുദ്ര ഉവാച । ഏതാസാം ശ്രൃണു ദേവേശി ഭക്ഷമേകം മയോദ്യതമ് । കഥ്യമാനം വരാരോഹേ കാലരാത്രി മഹാപ്രഭേ ।। ൯൫.
രുദ്രൻ പറഞ്ഞു: 'ദേവേശി, ഇവർക്കായി ഞാൻ ഒരുക്കിയ ഒരു ഭക്ഷ്യവിഷയം കേൾക്കൂ. മനോഹരിയായ കാലരാത്രി, ഞാൻ പറയുന്നതു ശ്രദ്ധിക്കൂ.'
യാ സ്ത്രീ സഗര്ഭാ ദേവേശി അന്യസ്ത്രീപരിധാനകമ് । പരിധത്തേ സ്പൃശേച്ചാപി പുരുഷസ്യ വിശേഷതഃ ।। ൯൫.
ദേവേശി, ഗർഭിണിയായ സ്ത്രീ മറ്റൊരു സ്ത്രീയുടെ വസ്ത്രം ധരിച്ചാൽ, അഥവാ അതു സ്പർശിച്ചാൽ, പ്രത്യേകിച്ച് പുരുഷന്റെ വസ്ത്രം ധരിച്ചാലോ സ്പർശിച്ചാലോ—