ആദിത്യൈര്വസുഭിഃ സാധ്യൈ രുദ്രൈശ്ച നിഹതാ ഭൃശമ് । അസുരാ യാതുധാനാശ്ച സംഖ്യാപൂരണകേവലാഃ ।। ൯൩.
ആദിത്യന്മാർ, വസുക്കൾ, സാദ്ധ്യർ, രുദ്രർ എന്നിവരുടെ ആക്രമണത്തിൽ അസുരന്മാരും യാതുധാനന്മാരും വലിയ തോതിൽ വീണു വീണു, അവരുടെ കൂട്ടങ്ങൾ എണ്ണിക്കൊണ്ടുതന്നെ പുനഃപൂരിപ്പിക്കേണ്ടിവന്നു.
ദേവാനാമപി സൈന്യാനി നിഹതാന്യസുരൈര്യുധി । ഏവം ഭൂതേ തദാ ഭഗ്നേ ദേവേന്ദ്രേ വിദ്രുതാഃ സുരാഃ ।। ൯൩.
ദേവന്മാരുടെ സൈന്യങ്ങളും യുദ്ധത്തിൽ അസുരന്മാരാൽ നശിപ്പിക്കപ്പെട്ടു; അങ്ങനെ, ദേവന്മാർക്ക് തോൽവി സംഭവിച്ചപ്പോൾ, ദേവന്മാർ ഇന്ദ്രനെ ഉപേക്ഷിച്ച് ഓടി രക്ഷപ്പെട്ടു.
അര്ദിതാ വിവിധൈഃ ശസ്ത്രൈഃ ശൂലപട്ടിശമുദ്ഗരൈഃ । ഗതവന്തോ ബ്രഹ്മലോകമസുരൈരര്ദിതാഃ സുരാഃ ।। ൯൩.
വിവിധ ആയുധങ്ങൾ—കുന്തം, പട്ടിശം, മുദ്ഗരം എന്നിവകൊണ്ട് ദൈവങ്ങൾ അസുരന്മാരാൽ ആക്രമിക്കപ്പെട്ടു; അതിനാൽ ദേവന്മാർ ബ്രഹ്മലോകത്തേക്ക് പോയി രക്ഷപ്പെട്ടു.
ശ്രീവരാഹ ഉവാച । അഥ വിദ്യുത്പ്രഭോ ദൈത്യസ്തഥാ ദൂതോ വിസര്ജിതഃ । ദേവ്യാഃ സകാശം ഗത്വാഽസൌ താമുവാച സുമധ്യമാമ് ।। ൯൪.
ശ്രീവരാഹൻ പറഞ്ഞു: അതിനുശേഷം, ദൂതനായി അയക്കപ്പെട്ട വിദ്യുത്പ്രഭൻ എന്ന ദൈത്യൻ, ദേവിയുടെ സാന്നിധ്യത്തിൽ ചെന്നു, സുന്ദരമായ നടുവുള്ള ദേവിയെ അഭിസംബോധന ചെയ്തു.
പ്രണമ്യ പ്രയതോ ഭൂത്വാ കുമാരീശതസംകുലാമ് । ആസ്ഥാനേ വിനയാപന്നസ്തതോ വചനമബ്രവീത് ।। ൯൪.
ഭക്തിയോടും ശാന്തിയോടും കൂടി നമസ്കരിച്ച്, അനേകം കന്യകമാരുടെ ഇടയിൽ എത്തിയ ശേഷം, വിനയത്തോടെ അവൻ തന്റെ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
വിദ്യുത്പ്രഭ ഉവാച । ദേവി പൂര്വമൃഷിസ്ത്വാസീദാദിസര്ഗേ കസംഭവഃ । സഖാ സാരസ്വതോ ജാതഃ സുപാര്ശ്വോ നാമ വൈ വിഭുഃ ।। ൯൪.
വിദ്യുത്പ്രഭ പറഞ്ഞു: ദേവി, സൃഷ്ടിയുടെ ആദിയിൽ ഒരു മഹർഷി ജനിച്ചു. അവന്റെ പേര് സുപാർശ്വൻ. സാരസ്വതന്റെ സുഹൃത്ത് ആയിരുന്ന അവൻ വളരെ പ്രശസ്തനും ശക്തനും ആയിരുന്നു.
തസ്യാഭവന്മഹാതേജാഃ സിന്ധുദ്വീപഃ പ്രതാപവാന് । സ ഹി തീവ്രം തപസ്തേപേ മാഹിഷ്മത്യാം പുരോത്തമേ ।। ൯൪.
അവനു മഹാശക്തിയുള്ള സിന്ധുദ്വീപൻ എന്ന പുത്രൻ ഉണ്ടായി. അവൻ മഹിഷ്മതിപുരിയിൽ കടുത്ത തപസ്സ് നടത്തി.
കുര്വതസ്തു തപോ ഘോരം നിരാഹാരസ്യ ശോഭനേ । ആദ്യാ തു വിപ്രചിത്തേസ്തു സുതാ സുരസുതോപമാ । മാഹിഷ്മതീതി വിഖ്യാതാ രൂപേണാസദൃശീ ഭുവി ।। ൯൪.
അവൻ ഭക്ഷണം ഉപേക്ഷിച്ച് കഠിനമായ തപസ്സ് ചെയ്യുമ്പോൾ, ദേവതകളുടെ പുത്രിമാരെപ്പോലെയുള്ള വിപ്രചിത്തിയുടെ മൂത്ത മകൾ, ഭൂമിയിൽ അപൂർവസൗന്ദര്യത്തോടെ മഹിഷ്മതിയായി പ്രശസ്തയാകുന്നു.
സാ സഖീഭിഃ പരിവൃതാ വിഹരന്തീ യദൃച്ഛയാ । ആഗതാ മന്ദരദ്രോണീം തത്രാപശ്യത് തപോവനമ് । മുനേരമ്ബരസംജ്ഞസ്യ വിവിധദ്രുമമാലിനമ് ।। ൯൪.
സുഹൃത്തുക്കളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട് ഇഷ്ടാനുസരണം സഞ്ചരിച്ച മഹിഷ്മതി, മന്ദരപർവതത്തിന്റെ താഴ്വരയിൽ എത്തി, അവിടെ അംബരമെന്ന മുനിയുടെ വിവിധ വൃക്ഷങ്ങളാൽ അലങ്കൃതമായ ആശ്രമം കണ്ടു.
ലതാഗൃഹൈസ്തു വിവിധൈര്വകുലൈര്ലകുചൈസ്തഥാ । ചന്ദനൈഃ സ്പന്ദനൈഃ ശാലൈഃ സരലൈരുപശോഭിതമ് । വിചിത്രവനഖണ്ഡൈശ്ച ഭൂഷിതം തു മഹാത്മനഃ ।। ൯൪.
വിവിധ തരത്തിലുള്ള താളവൃക്ഷങ്ങളാൽ, വകുലമരങ്ങളും ലക്ഷുമരങ്ങളും ചന്ദനവും സ്പന്ദനവും ശാലയും ശരളവൃക്ഷങ്ങളും കൊണ്ടും, അതുപോലെ മനോഹരമായ കാടുകൾ കൊണ്ടും ആ മഹാത്മാവിന്റെ ആശ്രമം അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു.
ദൃഷ്ട്വാശ്രമപദം രമ്യം സാസുരീ കന്യകാ ശുഭമ് । മാഹിഷ്മതീ വരാരോഹാ ചിന്തയാമാസ ഭാമിനീ ।। ൯൪.
ആ മനോഹരമായ ആശ്രമം കണ്ട മഹിഷ്മതി എന്ന ദാനവകന്യക, അത്യന്തം ഭംഗിയോടെ, ആലോചിക്കാൻ തുടങ്ങി.
ഭീഷയിത്വാഹമേനം തു താപസം ത്വാശ്രമേ സ്വയമ് । തിഷ്ഠാമി ക്രീഡതീ സാര്ധം സഖീഭിഃ പരമാര്ചിതാ ।। ൯൪.
"ഞാൻ ഈ മുനിയെ ഭയപ്പെടുത്തും; പിന്നെ സുഹൃത്തുക്കളോടൊപ്പം ഇവിടെ തന്നെ കളിച്ചുകൊണ്ട് സന്തോഷത്തോടെ ഇരിക്കും," എന്ന് അവൾ ചിന്തിച്ചു.
ഏവം സംചിന്ത്യ സാ ദേവീ മഹിഷീ സംബഭൂവ ഹ । സഖീഭിഃ സഹ വിശ്വേശി തീക്ഷ്ണശ്രൃങ്ഗാഗ്രധാരിണീ ।। ൯൪.
ഇങ്ങനെ ആലോചിച്ച ശേഷം, വിശ്വേശ്വരിയായ ആ ദേവി സുഹൃത്തുക്കളോടൊപ്പം മൂർച്ചയുള്ള കൊമ്പുകളുള്ള ഒരു മഹിഷിയായി രൂപം മാറ്റി.
തമൃഷിം ഭീഷിതും താഭിഃ സഹ ഗത്വാ വരാനനാ । അസൌ ബിഭീഷിതസ്താഭിസ്താം ജ്ഞാത്വാ ജ്ഞാനചക്ഷുഷാ । ആസുരീം ക്രോധസംപന്നഃ ശശാപ ശുഭലോചനാമ് ।। ൯൪.
അവളും സുഹൃത്തുക്കളും ചേർന്ന് ആ മുനിയെ ഭയപ്പെടുത്താൻ പോയപ്പോൾ, ജ്ഞാനദൃഷ്ടിയാൽ അവളുടെ യഥാർത്ഥ സ്വഭാവം മനസ്സിലാക്കിയ മുനി, കോപത്തോടെ ആ ശുഭലോചനയായ അസുരകന്യയെ ശപിച്ചു.
യസ്മാദ് ഭീഷയസേ മാം ത്വം മഹിഷീരൂപധാരിണീ । അതോ ഭവ മഹിഷ്യേവ പാപകര്മേ ശതം സമാഃ ।। ൯൪.
"നീ മഹിഷിയുടെ രൂപം ധരിച്ച് എന്നെ ഭയപ്പെടുത്തിയത് കൊണ്ടാണ്, അതിനാൽ നീ പാപകര്മ്മവതിയായ് നൂറു വർഷം മഹിഷിയായി ജീവിക്കണം," എന്ന് മുനി പറഞ്ഞു.
ഏവമുക്താ തതഃ സാ തു സഖീഭിഃ സഹ വേപതീ । പാദയോര്ന്യപതത് തസ്യ ശാപാന്തം കുരു ജല്പതീ ।। ൯൪.
ഇങ്ങനെ ശപിക്കപ്പെട്ട അവൾ സുഹൃത്തുക്കളോടൊപ്പം വിറച്ച്, മുനിയുടെ കാലിൽ വീണു, 'ശാപം അവസാനിപ്പിക്കണമേ' എന്ന് മന്ദമായി അപേക്ഷിച്ചു.
തസ്യാസ്തദ് വചനം ശ്രുത്വാ സ മുനിഃ കരുണാന്വിതഃ । ശാപാന്തമകരോത് തസ്യാ വാക്യം ചേദമുവാച ഹ ।। ൯൪.
അവളുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട മുനി കരുണയോടെ ശാപാന്തം അനുവദിച്ചു; പിന്നെ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
അനേനൈവ സ്വരൂപേണ പുത്രമേകം പ്രസൂയ വൈ । ശാപാന്തോ ഭവിതാ ഭദ്രേ മദ്വാക്യം ന മൃഷാ ഭവേത് ।। ൯൪.
"ഇതേ രൂപത്തിൽ ഒരു പുത്രനെ പ്രസവിച്ചാൽ, ഭദ്രേ, നിന്റെ ശാപം അവസാനിക്കും. എന്റെ വാക്ക് വ്യർത്ഥമാവില്ല."
ഏവമുക്താ ഗതാ സാ തു നര്മദാതീരമുത്തമമ് । യത്ര തേപേ തപോ ഘോരം സിന്ധുദ്വീപോ മഹാതപാഃ ।। ൯൪.
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞശേഷം, അവൾ ഉത്തമമായ നർമദാതീരത്ത് എത്തി, അവിടെ മഹാതപസ്സുകാരനായ സിന്ധുദ്വീപൻ കഠിനമായ തപസ്സ് ചെയ്തു കൊണ്ടിരുന്നു.
തത്ര ചേന്ദുമതീ നാമ ദൈത്യകന്യാഽതിരൂപിണീ । സാ ദൃഷ്ടാ തേന മുനിനാ വിവസ്ത്രാ മജ്ജതീ ജലേ ।। ൯൪.
അവിടെ അത്യന്തം സുന്ദരിയായ എന്ദുമതിയായി പേരുള്ള ഒരു ദാനവകന്യകയെ, ആ മുനി വസ്ത്രരഹിതയായി വെള്ളത്തിൽ മുങ്ങുന്നത് കണ്ടു.
ചസ്കന്ദ സ മുനിഃ ശുക്രം ശിലാദ്രോണ്യാം മഹാതപാഃ । തച്ച മാഹിഷ്മതീ ദൃഷ്ട്വാ ദിവ്യഗന്ധി സുഗന്ധി ച । തതഃ സഖീരുവാചേദം പിബാമീദം ജലം ശുഭമ് ।। ൯൪.
ആ മഹാതപസ്സുകാരന്റെ വീര്യം ഒരു പാറക്കരയിൽ വീണു. ദിവ്യസുഗന്ധം ഉള്ളത് കണ്ട മഹിഷ്മതി, സുഹൃത്തിനോട്, 'ഞാൻ ഈ ശുദ്ധജലം കുടിക്കും,' എന്നു പറഞ്ഞു.
ഏവമുക്ത്വാ തു സാ പീത്വാ തച്ഛുക്രം മുനിസംഭവമ് । പ്രാപ്താ ഗര്ഭം മുനേര്ബീജാത് സുഷാവ ച തദാ സതോ ।। ൯൪.
അവൾ അങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ആ മുനിയുടെ വീര്യം കലർന്ന വെള്ളം കുടിച്ചു. അതിലൂടെ മുനിയുടെ ബീജത്തിൽ നിന്ന് അവൾ ഗർഭം ധരിച്ചു, ഉടനെ പ്രസവിച്ചു.
തസ്യാഃ പുത്രോഽഭവദ് ധീമാന് മഹാബലപരാക്രമഃ । മഹിഷേതി സ്മൃതോ നാമ്നാ ബ്രഹ്മവംശവിവര്ധനഃ । സ ത്വാം വരയതേ ദേവി ദേവസൈന്യവിമര്ദനഃ ।। ൯൪.
അവളുടെ മകനായ മഹിഷൻ ബുദ്ധിമാനും മഹാശക്തിയും ധൈര്യവാനുമായിരുന്നു. ബ്രഹ്മയുടെ വംശത്തെ വളർത്തിയവൻ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെട്ട മഹിഷൻ, ദേവതകളുടെ സൈന്യങ്ങളെ തകർക്കുന്ന ദേവിയെ വിവാഹം കഴിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
സ സുരാനപി ജിത്വാഽഽജൌ ത്രൈലോക്യം ച തവാനഘേ । ദാസ്യതേ ദേവി സുപ്രോതസ്തവ സര്വം മഹാസുരഃ । തസ്യാത്മോപപ്രദാനേന കുരു ദേവി മഹത് കൃതമ് ।। ൯൪.
അവൻ യുദ്ധത്തിൽ ദേവന്മാരെയും മൂന്നു ലോകങ്ങളെയും ജയിച്ചു, മഹാസുരൻ ആയതുകൊണ്ട്, ദേവിയെ സംരക്ഷിച്ച് എല്ലാം നൽകാൻ തയ്യാറാണ്. ദേവി, അവൻ തന്റെ ജീവൻ സമർപ്പിച്ചാൽ, നീ വലിയൊരു കാര്യം ചെയ്യുക.
ഏവമുക്താ തദാ ദേവീ തേന ദൂതേന ശോഭനാ । ജഹാസ പരമാ ദേവീ വാക്യം നോവാച കിഞ്ചന ।। ൯൪.
അവ ദൂതൻ അങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, പ്രകാശമുള്ള ദേവി ചിരിച്ചു; പരമദേവി ഒരു വാക്കും പറഞ്ഞു ഇല്ല.
തസ്യാ ഹസന്ത്യാ ദൂതോഽസൌ ത്രൈലോക്യം സചരാചരമ് । ദദര്ശ കുക്ഷൌ സംഭ്രാന്തസ്തത്ക്ഷണാത് സമപദ്യത ।। ൯൪.
ദേവി ചിരിക്കുമ്പോൾ, ആ ദൂതൻ അത്ഭുതത്തോടെ അവളുടെ വയറ്റിനകത്ത് സഞ്ചരിക്കുന്നതും നിശ്ചലമായതുമായ മുഴുവൻ ലോകവും കണ്ടു; അതു കണ്ട ഉടൻ അവൻ ഭയപ്പെട്ടു.
തതോ ദേവ്യാഃ പ്രതീഹാരീ ജയാ നാമാതിതേജനാ । ദേവ്യാ ഹൃദി സ്ഥിതം വാക്യമുവാച തനുമധ്യമാ ।। ൯൪.
അതിനുശേഷം, ദേവിയുടെ അതിശക്തിയുള്ള സഹായി ജയ എന്നവൾ, ദേവിയുടെ ഹൃദയത്തിൽ ഉണ്ടായിരുന്ന വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
ജയാ ഉവാച । കന്യാര്ഥീ വദതേ യദ്ധി തത്ത്വയാ സമുദീരിതമ് । യദി നാമ വ്രതം ചാസ്യാഃ കൌമാരം സാര്വകാലികമ് । അപി ചാന്യാഃ കുമാര്യോഽത്ര സന്തി ദേവ്യാഃ പദാനുഗാഃ ।। ൯൪.
ജയ പറഞ്ഞു: നീ കന്യയെ വേണമെന്ന് പറഞ്ഞത് ശരിയാണ്. ഈ ദേവിക്ക് കന്യാവ്രതം എപ്പോഴും പാലിക്കേണ്ടതാണെങ്കിൽ, ദേവിയുടെ അനുയായികളായ മറ്റു കന്യകൾ ഇവിടെയുണ്ട്.
താസാമേകാഽപി നോ ലഭ്യാ കിമു ദേവീ സ്വയം ശുഭാ । യാഹി ദൂത ത്വരന് മാ തേ കിഞ്ചിദന്യദ് ഭവിഷ്യതി ।। ൯൪.
അവരിൽ ഒരാളെയും ലഭിക്കാൻ കഴിയില്ല, ദേവിയെ തന്നെയോ ലഭിക്കാൻ എങ്ങനെ കഴിയും? ദൂതാ, നീ വേഗം പോ, ഇതിൽ നിന്നു നിനക്കു മറ്റൊന്നും ലഭിക്കില്ല.
ഏവമുക്തോ ഗതോ ദൂതസ്താവദ് വ്യോമ്നി മഹാമുനിഃ । ആയാതോ നാരദസ്തൂര്ണം നൃത്യന്നുച്ചൈര്മഹാതപാഃ ।। ൯൪.
അങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ ദൂതൻ പോയി; അപ്പോൾ തന്നെ മഹാമുനിയായ നാരദൻ ആകാശത്തിൽ വേഗത്തിൽ വന്ന്, വലിയ ഉത്സാഹത്തോടെ നൃത്തം ചെയ്തു.