മഹിഷ ഉവാച । മഹ്യം തു കഥിതാ ബാലാ നാരദേന മഹര്ഷിണാ । സാ ചാജിത്യ സുരാധ്യക്ഷം ന ലഭ്യേത വരാങ്ഗനാ ।। ൯൨.
മഹിഷൻ പറഞ്ഞു: മഹർഷിയായ നാരദൻ എന്നോട് ആ ബാലയെക്കുറിച്ച് പറഞ്ഞു; ദേവന്മാരുടെ പ്രധാനിയെ ജയിക്കാതെ ആ ശ്രേഷ്ഠയായ സ്ത്രീയെ നേടാൻ കഴിയില്ല.
ഏതദര്ഥം ഭവന്തോ വൈ കഥയന്തു വിമൃശ്യ വൈ । കഥം സാ ലഭ്യതേ ബാലാ കഥം ദേവാശ്ച നിര്ജിതാഃ । ഭവേയുരിതി തത്സര്വം കഥയന്തു ദ്രുതം മമ ।। ൯൨.
ഇതിനായി നിങ്ങൾ എല്ലാവരും ആലോചിച്ച് എനിക്ക് പറയണം: ആ ബാലയെ എങ്ങനെ നേടാം, ദേവന്മാരെ എങ്ങനെ ജയിക്കാം? ഇതെല്ലാം എനിക്ക് ഉടൻ പറയൂ.
ഏവമുക്താസ്തതഃ സര്വേ കഥയാമാസുരഞ്ജസാ । ഊചുഃ സംമന്ത്ര്യ തേ സര്വേ കഥയാമോ വയം പ്രഭോ ।। ൯൨.
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞതോടെ, അവർ എല്ലാവരും ഉടൻ സംസാരിച്ചു; തമ്മിൽ ആലോചിച്ച ശേഷം, 'ഞങ്ങൾ പറയാം, പ്രഭോ' എന്നു പറഞ്ഞു.
ഏവമുക്തസ്തഥോവാച പ്രഘസോ ദാനവേശ്വരമ് । യാ സാ തേ കഥിതാ ദൈത്യ നാരദേന മഹാസതീ । സാ ശക്തിഃ പരമാ ദേവീ വൈഷ്ണവീ ലോകധാരിണീ ।। ൯൨.
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം, പ്രഘസൻ ദാനവാധിപനോട് പറഞ്ഞു: നാരദൻ നിന്നോട് പറഞ്ഞ ആ മഹാസതിയായവൾ, ലോകങ്ങളെ സംരക്ഷിക്കുന്ന പരമശക്തിയായ വൈഷ്ണവി ദേവിയാണ്.
ഗുരുപത്നീ രാജപത്നീ തഥാ സാമന്തയോഷിതഃ । ജിഘൃക്ഷന് നശ്യതേ രാജാ തഥാഗമ്യാഗമേന ച ।। ൯൨.
ഗുരുവിന്റെ ഭാര്യയെയോ രാജാവിന്റെ ഭാര്യയെയോ സാമന്തരുടെ സ്ത്രീകളെയോ സ്വന്തമാക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്ന രാജാവ്, അതുപോലെ അപ്രാപ്യമായവളെ സമീപിക്കുന്നവനും നശിക്കും.
പ്രഘസേനൈവമുക്തസ്തു വിഘസോ വാക്യമബ്രവീത് । സമ്യഗുക്തം പ്രഘസേന താം ദേവീം പ്രതി പാര്ഥിവ ।। ൯൨.
പ്രഘസൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, വിഘസൻ പറഞ്ഞു: 'പ്രഘസൻ ദേവിയെക്കുറിച്ച് പറഞ്ഞത് ശരിയാണ്, രാജാവേ.'
യദി നാമ മതൈക്യം തു ബുദ്ധിഃ സ്മരണമാഗതാ । വരണീയാ കുമാരീ തു സര്വദാ വിജിഗീഷുഭിഃ । ന സ്വതന്ത്രേണ കന്യായാഃ കാര്യം ക്വാപി പ്രകര്ഷണമ് ।। ൯൨.
മതം ഒരുപോലെയാണെന്നും മനസ്സിൽ ഉറപ്പുണ്ടായാലും, ജയിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നവർക്ക് എപ്പോഴും ആ കന്യകയെ തേടേണ്ടതാണ്; എങ്കിലും, എവിടെയും കന്യകയെ ബലമായി പിടിച്ചു കൊണ്ടുപോകാൻ പാടില്ല.
യദി വോ രോചതേ വാക്യം മദീയം മന്ത്രിസത്തമാഃ । തദാനീം താം ശുഭാം ദേവീം ഗത്വാ യാചന്തു മന്ത്രിണഃ ।। ൯൨.
എന്റെ വാക്കുകൾ നിങ്ങൾക്ക് ഇഷ്ടമാണെങ്കിൽ, മന്ത്രിശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, അപ്പോൾ മന്ത്രിമാർ ആ ശുഭദായിനിയായ ദേവിയെ സമീപിച്ച് അപേക്ഷിക്കട്ടെ.
യോ മഹാത്മാ ഭവേത് തസ്യാ ബന്ധുസ്തം യാചയാമഹേ । സാമ്നൈവാദൌ തതഃ പശ്ചാത് കരിഷ്യാമഃ പ്രദാനകമ് । തതോ ഭേദം കരിഷ്യാമസ്തതോ ദണ്ഡം ക്രമേണ ച ।। ൯൨.
ആ മഹാത്മാവായ അവളുടെ ബന്ധുവിനോട് ആദ്യം സ്നേഹപൂർവ്വം അപേക്ഷിക്കാം. അതിനുശേഷം സമ്മാനങ്ങൾ നൽകി നോക്കാം. പിന്നെ വിഭജനം, ഒടുവിൽ ശിക്ഷ — ഇങ്ങനെ ക്രമത്തിൽ ശ്രമിക്കാം.
അനേന ക്രമയോഗേന യദി സാ നൈവ ലഭ്യതേ । തതഃ സന്നഹ്യ ഗച്ഛാമോ ബലാദ് ഗൃഹ്ണീമ താം ശുഭാമ് ।। ൯൨.
ഇങ്ങനെ ചെയ്തിട്ടും അവളെ ലഭിക്കാതിരുന്നാൽ, ആയുധധാരികളായി പുറപ്പെടും; ശക്തിയാൽ ആ ഭദ്രളളിയെ പിടിച്ചെടുക്കും.
വിഘസേനൈവമുക്തേ തു ശേഷാസ്തു മന്ത്രിണോ വചഃ । ശുഭമൂചുഃ പ്രശംസന്തഃ സര്വേ ഹര്ഷിതയാ ഗിരാ ।। ൯൨.
വിഘസൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ശേഷിച്ച മന്ത്രിമാർ എല്ലാവരും സന്തോഷത്തോടെ അവന്റെ നല്ല വാക്കുകൾ പ്രശംസിച്ചു.
സാധൂക്തം വിഘസേനേദം യത് താം പ്രതി വരാനനാമ് । തദേവ ക്രിയതാം ശീഘ്രം ദൂതസ്തത്ര വിസര്ജ്യതാമ് ।। ൯൨.
വരാനനയുള്ള അവളെക്കുറിച്ച് വിഘസൻ പറഞ്ഞത് ശരിയാണെന്ന് എല്ലാവരും സമ്മതിച്ചു. അതുകൊണ്ട് ഉടൻ തന്നെ ദൂതനെ അവിടേക്ക് അയക്കണം.
യഃ സര്വശാസ്ത്രനീതിജ്ഞഃ ശുചിഃ ശൌര്യസമന്വിതഃ । തസ്മാജ് ജ്ഞാത്വാ തു താം ദേവീം വര്ണതോ രൂപതോ ഗുണൈഃ ।। ൯൨.
എല്ലാ ശാസ്ത്രങ്ങളുടെയും നയങ്ങൾ അറിയുന്ന, ശുദ്ധനും ധൈര്യശാലിയുമായവൻ അവളെ രൂപത്തിലും ഗുണത്തിലും പരിശോധിച്ച് ഉറപ്പാക്കണം.
പരാക്രമേണ ശൌര്യേണ ശൌണ്ഡീര്യേണ ബലേന ച । ബന്ധുവര്ഗേണ സാമഗ്ര്യ സ്ഥാനേന കരണേന ച । ഏവം ജ്ഞാത്വാ തു താം ദേവീം തതഃ കാര്യം വിധീയതാമ് ।। ൯൨.
ശക്തിയും ധൈര്യവും വീരതയും ബന്ധുക്കളും സമ്പത്തും സ്ഥാനവും ഉപായങ്ങളും എല്ലാം പരിഗണിച്ച് രാജ്ഞിയെ മനസ്സിലാക്കിയശേഷം, പിന്നെ പ്രവർത്തനം തുടങ്ങണം.
തതഃ സപദി ദൈത്യസ്യ തദ്വചഃ സാധു സാധ്വിതി । പ്രശശംസുര്വരാരോഹേ വിഘസം മന്ത്രിസത്തമമ് ।। ൯൨.
അപ്പോൾ തന്നെ, ദൈത്യന്റെ വാക്കുകൾ അത്യുത്തമമാണെന്ന് പ്രകാശമുള്ളവർ പറഞ്ഞു; മന്ത്രിമാരിൽ ഏറ്റവും മികച്ച വിഘസനെ അവർ പ്രശംസിച്ചു.
പ്രശസ്യ സര്വേ തം ദൂതം സംദേഷ്ടുമുപചക്രമുഃ । വിദ്യുത്പ്രഭം മഹാഭാഗം മഹാമായാവിദം ശുഭമ് ।। ൯൨.
എല്ലാവരും ആ ദൂതനെ പ്രശംസിച്ചു; മഹാഭാഗ്യവാനായ, മഹാമായാവിദ്യയിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള, ശുഭനായ വിദ്യുത്പ്രഭയെ അയക്കാൻ തയ്യാറായി.
വിസര്ജയിത്വാ തം ദൂതം വിഘസോ വാക്യമബ്രവീത് । സംനഹ്യന്താം ദാനവേന്ദ്രാശ്ചതുരങ്ഗബലേന ഹ । ക്രിയതാം വിജയസ്താവദ് ദേവസൈന്യം പ്രതി പ്രഭോ ।। ൯൨.
ആ ദൂതനെ അയച്ചശേഷം വിഘസൻ പറഞ്ഞു: ദാനവരാജാക്കന്മാർ നാലുവിധ സൈന്യത്തോടൊപ്പം ആയുധധാരികളാകട്ടെ; ദേവസൈന്യത്തെ ജയിക്കാൻ തയ്യാറാവണം, പ്രഭോ.
അസുരേന്ദ്ര സുരൈര്ഭഗ്നൈസ്തത് പരാക്രമഭീഷിതാ । സാ കന്യാ വശതാമേതി ത്വയി ശക്രസമാഗതേ ।। ൯൨.
അസുരരാജാവായ നീ ദേവന്മാരെ യുദ്ധത്തിൽ തോൽപ്പിച്ചാൽ, അവരുടെ വീരതയും തളർന്നാൽ, ആ കന്യക നിന്റെ വശത്താകും, ഇന്ദ്രനോടു തുല്യനായവനേ.
ലോകപാലൈര്ജിതൈഃ സര്വൈസ്തഥൈവ മരുതാം ഗണൈഃ । നാഗൈര്വിദ്യാധരൈഃ സിദ്ധൈര്ഗന്ധര്വൈഃ സര്വതോ ജിതൈഃ । രുദ്രൈര്വസുഭിരാദിത്യൈസ്ത്വമേവേന്ദ്രോ ഭവിഷ്യസി ।। ൯൨.
ലോകപാലന്മാരെയും മരുത്ഗണങ്ങളെയും, നാഗന്മാരെയും വിദ്യാധരന്മാരെയും സിദ്ധന്മാരെയും ഗന്ധർവന്മാരെയും, രുദ്രന്മാരെയും വസുക്കളെയും ആദിത്യന്മാരെയും എല്ലാം ജയിച്ചാൽ, നീയേക ഇന്ദ്രനാകും.
ഇന്ദ്രസ്യ തേ ശതം കന്യാ ദേവഗന്ധര്വയോഷിതഃ । വശമായാന്തി സാഽപി സ്യാത് സര്വഥാ വശമാഗതാ ।। ൯൨.
ഇന്ദ്രന്റെ നൂറ് കന്യകകളും ദേവഗന്ധർവസ്ത്രികളും നിന്റെ വശത്താകും; അവളും എല്ലാതരത്തിലും നിന്റെ നിയന്ത്രണത്തിലാകും.
ഏവമുക്തസ്തദാ ദൈത്യഃ സേനാപതിമുവാച ഹ । വിരൂപാക്ഷം മഹാമേഘവര്ണം നീലാഞ്ജനപ്രഭമ് ।। ൯൨.
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞശേഷം, ദൈത്യൻ തന്റെ സേനാധിപനായ, വലിയ മേഘംപോലെയുള്ള, നീലകണ്ണൻപോലുള്ള വിരൂപാക്ഷനോട് പറഞ്ഞു.
ആനീയതാം ദ്രുതം സൈന്യം ഹസ്ത്യശ്വരഥപത്തിനാമ് । യേന ദേവാന് സഗന്ധര്വാന് ജയാമി യുധി ദുര്ജ്ജയാന് ।। ൯൨.
ആനകളും കുതിരകളും രഥങ്ങളും പടയാളികളും അടങ്ങിയ സൈന്യം വേഗത്തിൽ കൊണ്ടുവരിക; അതിനാൽ ഞാൻ ദേവന്മാരെയും ഗന്ധർവന്മാരെയും യുദ്ധത്തിൽ ജയിക്കും.
ഏവമുക്തേ വിരൂപാക്ഷസ്തദാ സേനാപതിര്ദ്രുതമ് । ആനിനായ മഹത്സൈന്യമനന്തമപരാജിതമ് ।। ൯൨.
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞതോടെ, സേനാധിപനായ വിരൂപാക്ഷൻ വേഗത്തിൽ അത്യന്തം വലിയ, അജയ്യമായ സൈന്യം എത്തിച്ചു.
ഏകൈകോ ദാനവസ്തത്ര വജ്രഹസ്തസമോ യുധി । ഏകൈകം സ്പര്ധതേ ദേവം ജേതും സ്വേന ബലേന ഹ ।। ൯൨.
അവിടെ ഓരോ ദാനവനും യുദ്ധത്തിൽ വജ്രം കൈവശമുള്ളവനോട് തുല്യനായിരുന്നു; ഓരോരുത്തരും ദേവന്മാരെ സ്വന്തം ശക്തിയാൽ ജയിക്കാൻ ശ്രമിച്ചു.
തേഷാം പ്രധാനഭൂതാനാമര്ബുദം നവകോടയഃ । യേഷാമേകസ്യാനുയാതി താവദ് ബലമര്ഥോര്ജ്ജിതമ് ।। ൯൨.
അവരിൽ പ്രധാനപ്പെട്ടവരായി ഒമ്പത് കോടി ദാനവന്മാർ ഉണ്ടായിരുന്നു; അവരിൽ ഓരോരുത്തർക്കും അനേകം അനുചിത ശക്തി ഉണ്ടായിരുന്നു.
തേഷാം നൈകസഹസ്ത്രാണി ദൈത്യാനാം തു മഹാത്മനാമ് । സമിതിം ചക്രുരവ്യഗ്രാസ്തദാ ദൈത്യാഃ പ്രഹാരിണഃ । പ്രയാണം കാരയാമാസുര്ദേവസൈന്യജിഘാംസയാ ।। ൯൨.
അവരിൽ അനേകം ആയിരക്കണക്കിന് മഹാത്മാക്കളായ ദാനവർ, മനസ്സിലൊരു ചിതലുമില്ലാതെ, യുദ്ധക്രമം ഒരുക്കി; അപ്പോൾ തന്നെ, യുദ്ധത്തിന് ആഗ്രഹമുള്ള ദാനവർ ദേവസൈന്യത്തെ നശിപ്പിക്കാൻ പുറപ്പെട്ടു.
വിചിത്രയാനാ വിവിധധ്വജാഗ്രാ വിചിത്രശസ്ത്രാ വിവിധോഗ്രരൂപാഃ । ദൈത്യാ സുരാഞ് ജേതുമിച്ഛന്ത ഉച്ചൈര് നനര്ത്തുരാത്തായുധഭീമഹസ്താഃ ।। ൯൨.
അനേകം വിധത്തിലുള്ള പതാകകളാൽ അലങ്കരിച്ച അത്ഭുതരഥങ്ങളിൽ കയറി, ഭയാനകമായ ആയുധങ്ങൾ കൈവശം വഹിച്ച്, ഭയപ്പെടുത്തുന്ന രൂപങ്ങൾ ധരിച്ചു, ദൈത്യർ ദേവന്മാരെ ജയിക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ച്, ഭയങ്കരമായ ആയുധങ്ങൾ ഉയർത്തി ഉല്ലാസത്തോടെ നൃത്തം ചെയ്തു.
ശ്രീവരാഹ ഉവാച । തതോ മഹിഷദൈത്യസ്തു കാമരൂപീ മഹാബലഃ । മത്തഹസ്തിനാമാരുഹ്യ യിയാസുര്മേരുപര്വതമ് ।। ൯൩.
ശ്രീവരാഹൻ പറഞ്ഞു: അതിനുശേഷം, അനേകം രൂപങ്ങൾ സ്വീകരിക്കാൻ കഴിവുള്ള മഹാശക്തനായ മഹിഷനാമ ദൈത്യൻ, മദംപൊങ്ങി കയറിയ ആനയിൽ ഇരുന്നു, മേരുപർവതത്തിലേക്ക് പോകാൻ ആഗ്രഹിച്ചു.
തത്രൈന്ദ്രം പുരമാസാദ്യ ദേവൈഃ സഹ ശതക്രതുമ് । അഭിദുദ്രാവ ദൈത്യേന്ദ്രസ്തതോ ദേവാഃ ക്രുധാന്വിതാഃ ।। ൯൩.
അവിടെ, ഇന്ദ്രന്റെ നഗരം എത്തിയപ്പോൾ, ദൈത്യാധിപൻ തന്റെ കൂട്ടുകാരോടൊപ്പം ശതക്രതു എന്ന ഇന്ദ്രനെയും ദേവന്മാരെയും ആക്രമിക്കാൻ ഓടിയെത്തി; അപ്പോൾ ദേവന്മാർ കോപത്തോടെ പ്രതികരിച്ചു.
ആദായ സ്വാനി ശസ്ത്രാണി വാഹനാനി വിശേഷതഃ । അധിഷ്ഠായാസുരാനാജൌ ദുദ്രുവുര്മുദിതാ ഭൃശമ് ।। ൯൩.
തങ്ങൾക്കുള്ള ആയുധങ്ങളും പ്രത്യേകിച്ച് തങ്ങളുടെ വാഹനങ്ങളും എടുത്ത്, സന്തോഷത്തോടെ ദേവന്മാർ തങ്ങളുടെ വാഹനങ്ങളിൽ കയറി, അസുരന്മാരെ നേരിടാൻ യുദ്ധഭൂമിയിലേക്ക് ഓടിച്ചേർന്നു.