തതസ്ത്വാമിഹ ദേവേശി ദ്രഷ്ടുമഭ്യാഗതഃ ശുഭേ । ഏവമുക്ത്വാ മുനിഃ ശ്രീമാംസ്താം ദേവീമന്വവേക്ഷത ।। ൯൧.
'അതുകൊണ്ടാണ് ദേവതകളുടെ ദേവിയായ നീയെ കാണാൻ ഞാൻ ഇവിടെ വന്നത്, ശുഭയുവതിയേ.' അങ്ങനെ പറഞ്ഞ് മഹാത്മാവായ മുനി ദേവിയെ നോക്കി.
ദൃഷ്ട്വാ മുഹൂര്തം ദേവേശി വിസ്മിതോ നാരദോഽഭവത് । അഹോ രൂപമഹോ കാന്തിരഹോ ധൈര്യമഹോ വയഃ ।। ൯൧.
ഒരു നിമിഷം ദേവിയെ നോക്കിയ നാരദൻ അത്ഭുതപ്പെട്ടു: 'അയ്യോ, എത്ര സൌന്ദര്യം! എത്ര പ്രകാശം! എത്ര ധൈര്യം! എത്ര യൗവനം!'
അഹോ നിഷ്കാമതാ ദേവ്യാ ഇതി ഖേദമുപായയൌ । ദേവഗന്ധര്വസിദ്ധാനാം യക്ഷകിന്നരരക്ഷസാമ് ।। ൯൧.
'അയ്യോ, ദേവിക്ക് എത്ര അകാംക്ഷയില്ലായ്മ!' എന്ന് ചിന്തിച്ച്, ദേവതകൾക്കും ഗന്ധർവന്മാർക്കും സിദ്ധന്മാർക്കും യക്ഷന്മാർക്കും കിന്നരന്മാർക്കും രാക്ഷസന്മാർക്കും ഇടയിൽ അവനു മനസ്സിൽ അലമുറയുണ്ടായി.
ന രൂപമീദൃശം ക്വാപി സ്ത്രീഷ്വന്യാസു പ്രദൃശ്യതേ । ഏവം സംചിന്ത്യ മനസാ നാരദോ വിസ്മയാന്വിതഃ ।। ൯൧.
മറ്റു സ്ത്രീകളിൽ എവിടെയും ഇങ്ങനെയുള്ള സൌന്ദര്യം കാണാനാവില്ല. ഇങ്ങനെ മനസ്സിൽ ആലോചിച്ച നാരദൻ അത്ഭുതത്തിൽ മുങ്ങി.
പ്രണമ്യ ദേവീം വരദാമുത്പപാത നഭസ്തലമ് । ഗതശ്ച ത്ത്വരയാ യുക്തഃ പുരീം ദൈത്യേന്ദ്രപാലിതാമ് ।। ൯൧.
വരദായിനിയായ ദേവിയെ വണങ്ങി, നാരദൻ ആകാശത്തിലേക്ക് ഉയർന്ന്, അതിവേഗം ദൈത്യാധിപൻ ഭരിക്കുന്ന നഗരത്തിലേക്ക് പോയി.
മഹിഷാഖ്യേന ഭൂതേശി സമുദ്രാന്തഃസ്ഥിതാം പുരീമ് । തത്രാസസാദ ഭഗവാനസുരം മഹിഷാകൃതിമ് ।। ൯൧.
ഭൂമിദേവിയേ, സമുദ്രത്തിന്റെ അതിരിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന മഹിഷ എന്ന പേരുള്ള ആ നഗരത്തിൽ, ഭാഗ്യവാൻ നാരദൻ മഹിഷരൂപം ധരിച്ചിരുന്ന അസുരനെ കണ്ടു.
ദൃഷ്ട്വാ ലബ്ധവരം വീരം ദേവസൈന്യാന്തകം മഹത് । സ തേന പൂജിതോ ഭക്ത്യാ തദാ ലോകചരോ മുനിഃ ।। ൯൧.
വരങ്ങൾ ലഭിച്ച, ദേവസൈന്യത്തെ നശിപ്പിച്ച മഹാവീരനെ കണ്ട നാരദൻ, ലോകങ്ങളിൽ സഞ്ചരിക്കുന്ന ആ മുനി, അവന്റെ ഭക്തിപൂർവ്വം പൂജ ഏറ്റു.
പ്രീതാത്മാ നാരദസ്തസ്മൈ ദേവ്യാ രൂപമനുത്തമമ് । ആചചക്ഷേ യഥാന്യായം യദ് ദൃഷ്ടം ദേവതാപുരേ ।। ൯൧.
ഹൃദയം സന്തോഷത്തോടെ നിറഞ്ഞ്, നാരദൻ ദൈവതാപുരത്തിൽ കണ്ടതുപോലെ, ദേവിയുടെ അതുല്യമായ സൌന്ദര്യം ആസുരന് ശരിയായി വിവരിച്ചു.
നാരദ ഉവാച । അസുരേന്ദ്ര ശ്രൃണുഷ്വേകം കന്യാരത്നം സമാഹിതഃ । യേന ലബ്ധം തു ത്രൈലോക്യം വരദാനാച്ചരാചരമ് ।। ൯൧.
'അസുരാധിപാ, ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കൂ, മൂന്ന് ലോകങ്ങളെയും ചലനസ്ഥിരജന്തുക്കളെയും വരപ്രസാദത്തോടെ സ്വന്തമാക്കിയ കന്യാരത്നത്തെക്കുറിച്ച് ഞാൻ പറയുന്നു.'
ബ്രഹ്മലോകാദഹം ദൈത്യ മന്ദരാദ്രിമുപാഗതഃ । തത്ര ദേവീപുരം ദൃഷ്ടം കുമാരീശതസങ്കുലമ് ।। ൯൧.
'ബ്രഹ്മലോകത്തിൽ നിന്ന് ഞാൻ മന്ദരപർവ്വതത്തിലേക്ക് വന്നു, ദൈവതാപുരത്തിൽ നൂറുകണക്കിന് യുവതികളാൽ നിറഞ്ഞ ദേവിയുടെ നഗരം ഞാൻ അവിടെ കണ്ടു.'
തത്ര പ്രധാനാ യാ കന്യാ താപസീ വ്രതധാരിണീ । സാ ദേവദൈത്യയക്ഷാണാം മധ്യേ കാചിന്ന ദൃശ്യതേ ।। ൯൧.
അവിടെ പ്രധാനമായ ആ കന്യക, വ്രതനിഷ്ഠയായ ഒരു തപസ്വിനി, ദേവന്മാരിലും അസുരന്മാരിലും യക്ഷന്മാരിലും ആരിലും കാണപ്പെടുന്നില്ല.
യാദൃശീ സാ ശുഭാ ദൈത്യ താദൃശ്യേകാണ്ഡമധ്യതഃ । ഭ്രമതാ താദൃശീ ദൃഷ്ട്വാ ന കദാചിന്മയാ സതീ ।। ൯൧.
ദൈവീകസൗന്ദര്യമുള്ള അവളെപ്പോലെയൊരു സ്ത്രീയെ, ദൈത്യ, ഈ ലോകമണ്ഡലത്തിലുടനീളം ഞാൻ എവിടെയും കണ്ടിട്ടില്ല.
തസ്യാശ്ച ദേവഗന്ധര്വാ ഋഷയഃ സിദ്ധചാരണാഃ । ഉപാസാംചക്രിരേ സര്വേ യേഽപ്യന്യേ ദൈത്യനായകാഃ ।। ൯൧.
ദേവന്മാർ, ഗന്ധർവന്മാർ, ഋഷിമാർ, സിദ്ധന്മാർ, ചാരണമാർ, മറ്റു ദൈത്യനായകരും അവളെ ആരാധിച്ചു.
താം ദൃഷ്ട്വാ വരദാം ദേവീമഹം തൂര്ണമിഹാഗതഃ । അജിത്വാ ദേവഗന്ധര്വാന് ന താം ജയതി കശ്ചന ।। ൯൧.
ആ വരദായിനിയായ ദേവിയെ കണ്ടതോടെ ഞാൻ ഉടൻ ഇവിടെ എത്തി; ദേവന്മാരെയും ഗന്ധർവന്മാരെയും ജയിക്കാതെ ആരും അവളെ നേടാൻ കഴിയില്ല.
ഏവമുക്ത്വാ ക്ഷണം സ്ഥിത്വാ തമനുജ്ഞാപ്യ നാരദഃ । യഥാഗതം യയൌ ധീമാനന്തര്ധാനേന തത്ക്ഷണാത് ।। ൯൧.
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ഒരു നിമിഷം നിന്ന ശേഷം, നാരദൻ അനുമതി വാങ്ങി, വന്നപോലെ തന്നെ അതിവേഗം അദൃശ്യനായി പോയി.
ശ്രീവരാഹ ഉവാച । ഗതേ തു നാരദേ ദൈത്യശ്ചിന്തയാമാസ താം ശുഭാമ് । കഥിതാം നാരദമുഖാച്ഛ്രുത്വാ വിസ്മിതമാനസഃ ।। ൯൨.
ശ്രീവരാഹൻ പറഞ്ഞു: നാരദൻ പോയതിനു ശേഷം, നാരദന്റെ വായിൽ നിന്ന് ആ ശുഭയുള്ളവളെക്കുറിച്ച് കേട്ട ദൈത്യൻ അത്ഭുതത്തോടെ അവളെ ചിന്തിച്ചു.
താമേവ ചിന്തയന് ശര്മ ന ലേഭേ ദൈത്യസത്തമഃ । അലംശര്മാ മഹാമന്ത്രീ ആനിനായ മഹാബലഃ ।। ൯൨.
അവളെ മാത്രം ചിന്തിച്ചുകൊണ്ട്, മഹാബലശാലിയായ ദൈത്യശ്രേഷ്ഠന് സന്തോഷം ലഭിച്ചില്ല; അലംശർമ എന്ന മഹാമന്ത്രിയെ അവൻ വിളിച്ചു.
തസ്യാഷ്ടൌ മന്ത്രിണഃ ശൂരാ നീതിമന്തോ ബഹുശ്രുതാഃ । പ്രഘസോ വിഘസശ്ചൈവ ശങ്കുകര്ണോ വിഭാവസുഃ । വിദ്യുന്മാലീ സുമാലീ ച പര്ജന്യഃ ക്രൂര ഏവ ച ।। ൯൨.
അവന്റെ എട്ട് മന്ത്രിമാർ ധീരരും ബുദ്ധിമാന്മാരും പണ്ഡിതന്മാരുമായിരുന്നു: പ്രഘസൻ, വിഘസൻ, ശങ്കുകർണ്ണൻ, വിഭാവസു, വിദ്യുന്മാലി, സുമാലി, പർജന്യൻ, ക്രൂരൻ.
ഏതേ മന്ത്രിവരാസ്തസ്യ പ്രാധാന്യേന പ്രകീര്തിതാഃ । തേ ദാനവേന്ദ്രമാസീനമൂചുഃ കൃത്യം വിധീയതാമ് ।। ൯൨.
ഇവരാണ് അവന്റെ പ്രധാന മന്ത്രിമാർ എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു; അവർ ഇരുന്ന ദാനവാധിപനോട്, 'ചെയ്യേണ്ടത് ചെയ്യപ്പെടട്ടെ' എന്നു പറഞ്ഞു.
തേഷാം തദ്വചനം ശ്രുത്വാ ദാനവേന്ദ്രോ മഹാബലഃ । ഉവാച കന്യാലാഭാര്ഥം നാരദാവാപ്തനിശ്ചയഃ ।। ൯൨.
അവരുടെ വാക്കുകൾ കേട്ടശേഷം, നാരദന്റെ ഉപദേശപ്രകാരം തീരുമാനിച്ച മഹാബലശാലിയായ ദാനവാധിപൻ ആ കന്യകയെ നേടാൻ വേണ്ടിയുള്ള കാര്യം പറഞ്ഞു.
മഹിഷ ഉവാച । മഹ്യം തു കഥിതാ ബാലാ നാരദേന മഹര്ഷിണാ । സാ ചാജിത്യ സുരാധ്യക്ഷം ന ലഭ്യേത വരാങ്ഗനാ ।। ൯൨.
മഹിഷൻ പറഞ്ഞു: മഹർഷിയായ നാരദൻ എന്നോട് ആ ബാലയെക്കുറിച്ച് പറഞ്ഞു; ദേവന്മാരുടെ പ്രധാനിയെ ജയിക്കാതെ ആ ശ്രേഷ്ഠയായ സ്ത്രീയെ നേടാൻ കഴിയില്ല.
ഏതദര്ഥം ഭവന്തോ വൈ കഥയന്തു വിമൃശ്യ വൈ । കഥം സാ ലഭ്യതേ ബാലാ കഥം ദേവാശ്ച നിര്ജിതാഃ । ഭവേയുരിതി തത്സര്വം കഥയന്തു ദ്രുതം മമ ।। ൯൨.
ഇതിനായി നിങ്ങൾ എല്ലാവരും ആലോചിച്ച് എനിക്ക് പറയണം: ആ ബാലയെ എങ്ങനെ നേടാം, ദേവന്മാരെ എങ്ങനെ ജയിക്കാം? ഇതെല്ലാം എനിക്ക് ഉടൻ പറയൂ.
ഏവമുക്താസ്തതഃ സര്വേ കഥയാമാസുരഞ്ജസാ । ഊചുഃ സംമന്ത്ര്യ തേ സര്വേ കഥയാമോ വയം പ്രഭോ ।। ൯൨.
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞതോടെ, അവർ എല്ലാവരും ഉടൻ സംസാരിച്ചു; തമ്മിൽ ആലോചിച്ച ശേഷം, 'ഞങ്ങൾ പറയാം, പ്രഭോ' എന്നു പറഞ്ഞു.
ഏവമുക്തസ്തഥോവാച പ്രഘസോ ദാനവേശ്വരമ് । യാ സാ തേ കഥിതാ ദൈത്യ നാരദേന മഹാസതീ । സാ ശക്തിഃ പരമാ ദേവീ വൈഷ്ണവീ ലോകധാരിണീ ।। ൯൨.
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം, പ്രഘസൻ ദാനവാധിപനോട് പറഞ്ഞു: നാരദൻ നിന്നോട് പറഞ്ഞ ആ മഹാസതിയായവൾ, ലോകങ്ങളെ സംരക്ഷിക്കുന്ന പരമശക്തിയായ വൈഷ്ണവി ദേവിയാണ്.
ഗുരുപത്നീ രാജപത്നീ തഥാ സാമന്തയോഷിതഃ । ജിഘൃക്ഷന് നശ്യതേ രാജാ തഥാഗമ്യാഗമേന ച ।। ൯൨.
ഗുരുവിന്റെ ഭാര്യയെയോ രാജാവിന്റെ ഭാര്യയെയോ സാമന്തരുടെ സ്ത്രീകളെയോ സ്വന്തമാക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്ന രാജാവ്, അതുപോലെ അപ്രാപ്യമായവളെ സമീപിക്കുന്നവനും നശിക്കും.
പ്രഘസേനൈവമുക്തസ്തു വിഘസോ വാക്യമബ്രവീത് । സമ്യഗുക്തം പ്രഘസേന താം ദേവീം പ്രതി പാര്ഥിവ ।। ൯൨.
പ്രഘസൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, വിഘസൻ പറഞ്ഞു: 'പ്രഘസൻ ദേവിയെക്കുറിച്ച് പറഞ്ഞത് ശരിയാണ്, രാജാവേ.'
യദി നാമ മതൈക്യം തു ബുദ്ധിഃ സ്മരണമാഗതാ । വരണീയാ കുമാരീ തു സര്വദാ വിജിഗീഷുഭിഃ । ന സ്വതന്ത്രേണ കന്യായാഃ കാര്യം ക്വാപി പ്രകര്ഷണമ് ।। ൯൨.
മതം ഒരുപോലെയാണെന്നും മനസ്സിൽ ഉറപ്പുണ്ടായാലും, ജയിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നവർക്ക് എപ്പോഴും ആ കന്യകയെ തേടേണ്ടതാണ്; എങ്കിലും, എവിടെയും കന്യകയെ ബലമായി പിടിച്ചു കൊണ്ടുപോകാൻ പാടില്ല.
യദി വോ രോചതേ വാക്യം മദീയം മന്ത്രിസത്തമാഃ । തദാനീം താം ശുഭാം ദേവീം ഗത്വാ യാചന്തു മന്ത്രിണഃ ।। ൯൨.
എന്റെ വാക്കുകൾ നിങ്ങൾക്ക് ഇഷ്ടമാണെങ്കിൽ, മന്ത്രിശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, അപ്പോൾ മന്ത്രിമാർ ആ ശുഭദായിനിയായ ദേവിയെ സമീപിച്ച് അപേക്ഷിക്കട്ടെ.
യോ മഹാത്മാ ഭവേത് തസ്യാ ബന്ധുസ്തം യാചയാമഹേ । സാമ്നൈവാദൌ തതഃ പശ്ചാത് കരിഷ്യാമഃ പ്രദാനകമ് । തതോ ഭേദം കരിഷ്യാമസ്തതോ ദണ്ഡം ക്രമേണ ച ।। ൯൨.
ആ മഹാത്മാവായ അവളുടെ ബന്ധുവിനോട് ആദ്യം സ്നേഹപൂർവ്വം അപേക്ഷിക്കാം. അതിനുശേഷം സമ്മാനങ്ങൾ നൽകി നോക്കാം. പിന്നെ വിഭജനം, ഒടുവിൽ ശിക്ഷ — ഇങ്ങനെ ക്രമത്തിൽ ശ്രമിക്കാം.
അനേന ക്രമയോഗേന യദി സാ നൈവ ലഭ്യതേ । തതഃ സന്നഹ്യ ഗച്ഛാമോ ബലാദ് ഗൃഹ്ണീമ താം ശുഭാമ് ।। ൯൨.
ഇങ്ങനെ ചെയ്തിട്ടും അവളെ ലഭിക്കാതിരുന്നാൽ, ആയുധധാരികളായി പുറപ്പെടും; ശക്തിയാൽ ആ ഭദ്രളളിയെ പിടിച്ചെടുക്കും.