തത്ര സ്ഥിരഗതൈര്ജ്ഞാനൈര്വിരജസ്കൈര്മഹാത്മഭിഃ । അക്ഷയഃ ക്ഷയപര്യന്തോ ലോകഃ പ്രോക്തഃ സനാതനഃ ।। ൭൭.
അവിടെ ജ്ഞാനത്തിൽ സ്ഥിരതയുള്ള, രാഗരഹിതരായ മഹാത്മാക്കൾ വസിക്കുന്നു; അവിടത്തെ ലോകം ശാശ്വതവും, കാലാവസാനം വരെ നിലനിൽക്കുന്നതുമാണ് എന്ന് പറയുന്നു.
തേഷാം നാമാങ്കിതം വര്ഷം സപ്താനാം വൈ മഹാത്മനാമ് । ദിവി ചേഹ ച വിഖ്യാതാ ഉത്തരാഃ കുരവഃ സദാ ।। ൭൭.
ആ ഏഴു മഹാത്മാക്കളുടെ പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്ന ദേശം സ്വർഗ്ഗത്തിലും ഭൂമിയിലും എല്ലായ്പ്പോഴും ഉത്തരകുരുക്കൾ എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തമാണ്.
രുദ്ര ഉവാച । തഥാ ചതുര്ണാം വക്ഷ്യാമി ശൈലേന്ദ്രാണാം യഥാക്രമമ് । അനുവിധ്യാനി രമ്യാണി വിഹങ്ഗൈഃ കൂജിതാനി ച ।। ൭൮.
രുദ്രൻ പറഞ്ഞു: ഇനി ഞാൻ നാലു പ്രധാനപർവതങ്ങളെ ക്രമത്തിൽ വിവരിക്കാം; അവ മനോഹരവും പക്ഷികളുടെ ഗാനം നിറഞ്ഞതുമാണ്.
അനേകപക്ഷിയുക്താത്മശ്രൃങ്ഗാണി സുബഹൂനി ച । ദേവാനാം ദിവ്യനാരീഭിഃ സമം ക്രീഡാമയാനി ച ।। ൭൮.
അവയ്ക്ക് അനേകം ചൂഡുകൾ ഉണ്ട്, വിവിധ പക്ഷികൾ അവയെ അലങ്കരിക്കുന്നു; ദേവന്മാരും ദിവ്യസ്ത്രികളും ചേർന്ന് അവിടെ ക്രീഡിക്കുന്നു.
കിന്നരോദ്ഗീതഘുഷ്ടാനി ശീതമന്ദസുഗന്ധിഭിഃ । പവനൈഃ സേവ്യമാനാനി രമണീയതരാണി ച ।। ൭൮.
കിന്നരന്മാരുടെ ഗാനം മുഴങ്ങുന്ന ആ പർവതങ്ങളിൽ തണുത്ത, മൃദുവും സുഗന്ധമുള്ളതുമായ കാറ്റ് വീശുന്നു; അതിനാൽ അവ അതിവിശിഷ്ടമായി മനോഹരമാണ്.
ചതുര്ദ്ദിക്ഷു വിരാജന്തേ നാമതഃ ശ്രൃണുതാനഘാഃ । പൂര്വേ ചൈത്രരഥം നാമ ദക്ഷിണേ ഗന്ധമാദനമ് । പ്രഭാവേണ സുതോയാനി നവഖണ്ഡയുതാനി ച ।। ൭൮.
നാലു ദിക്കിലും അവയുടെ പേരുകൾ കേൾക്കൂ, പാപരഹിതരേ: കിഴക്കോട്ട് ചൈത്രരഥം, തെക്കോട്ട് ഗന്ധമാദനം; ഇരുവരും സ്വച്ഛമായ വെള്ളവും ഒൻപത് ഭാഗങ്ങളായി വിഭജിച്ച പ്രദേശവും ഉണ്ട്.
വനഷണ്ഡാംസ്തഥാക്രമ്യ ദേവതാ ലലനായുതാഃ । യത്ര ക്രീഡന്തി ചോദ്ദേശേ മുദാ പരമയാ യുതാഃ ।। ൭൮.
അവിടത്തെ വനശേഖരങ്ങളിൽ ദേവീകൾ നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു; അവിടവിടങ്ങളിൽ അവർ പരമാനന്ദത്തോടെ ക്രീഡിക്കുന്നു.
അനുബന്ധാനി രമ്യാണി വിഹഗൈഃ കൂജിതാനി ച । രത്നോപകീര്ണതിര്ഥാനി മഹാപുണ്യജലാനി ച ।। ൭൮.
ആ പ്രദേശങ്ങൾ മനോഹരവും പക്ഷികളുടെ ഗാനം നിറഞ്ഞതുമാണ്; അവിടെ രത്നങ്ങൾ ചിതറുന്ന തീർത്ഥങ്ങളും മഹാപുണ്യമുള്ള ജലവും ഉണ്ട്.
അനേകജലയന്ത്രൈശ്ച നാദിതാനി മഹാന്തി ച । ശാഖാഭിര്ലമ്ബമാനാഭീ രുവത്പക്ഷികുലാലിഭിഃ ।। ൭൮.
നാനാ ജലയന്ത്രങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് വലിയ ശബ്ദങ്ങൾ ഉയരുന്നു; ശാഖകൾ താഴേക്ക് തൂങ്ങി, പക്ഷികളുടെ കൂട്ടങ്ങളും തേപ്പച്ചകളും ചേർന്ന് മുഴങ്ങുന്നു.
കമലോത്പലകഹ്ലാരശോഭിതാനി സരാംസി ച । ചതുര്ഷു തേഷു ഗിരിഷു നാനാഗുണയുതേഷു ച ।। ൭൮.
കുമുദം, നീലതാമര, കഹ്ലാര എന്നിവ കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ച തടാകങ്ങൾ ആ നാലു പർവതങ്ങളിൽ, ഓരോന്നും വ്യത്യസ്ത ഗുണങ്ങളോടെ കാണാം.
അരുണോദം തു പൂര്വേണ ദക്ഷിണേ മാനസം സ്മൃതമ് । അസിതോദം പശ്ചിമേ ച മഹാഭദ്രം തഥോത്തരേ । കുമുദൈഃ ശ്വേതകപിലൈഃ കഹ്ലാരൈര്ഭൂഷിതാനി ച ।। ൭൮.
കിഴക്കോട്ട് അരുണോദം, തെക്കോട്ട് മാനസം, പടിഞ്ഞാറ് അസിതോദം, വടക്കോട്ട് മഹാഭദ്രം; ഇവ كلها കുമുദം, വെള്ളതാമര, കഹ്ലാര എന്നിവ കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ചവയാണ്.
അരുണോദയസ്യ യേ ശൈലാഃ പ്രാച്യാ വൈ നാമതഃ സ്മൃതാഃ । താന് കീര്ത്ത്യമാനാംസ്തത്ത്വേന ശ്രൃണുധ്വം ഗദതോ മമ ।। ൭൮.
അരുണോദയത്തിലെ കിഴക്കൻ പർവതങ്ങൾ പേരോടെ അറിയപ്പെടുന്നു; ഞാൻ സത്യം പറഞ്ഞ് അവയെ നിങ്ങൾക്കു വിവരിക്കുന്നു, കേൾക്കൂ.
വികങ്കോ മണിശ്രൃങ്ഗശ്ച സുപാത്രശ്ചോപലോ മഹാന് । മഹാനീലോഽഥ കുമ്ഭശ്ച സുബിന്ദുര്മദനസ്തഥാ ।। ൭൮.
വികങ്ക, മണിശൃംഗം, സുപാത്രം, വലിയ ഉപല, മഹാനീല, കുംബം, സുബിന്ദു, മദനം എന്നിങ്ങനെ പേരുള്ളവയാണ്.
വേണുനദ്ധഃ സുമേദാശ്ച നിഷധോ ദേവപര്വതഃ । ഇത്യേതേ പര്വതവരാഃ പുണ്യാശ്ച ഗിരയോഽപരേ ।। ൭൮.
വേണുനദ്ധം, സുമേദം, നിഷധം, ദേവപർവതം ഇവ പ്രധാനവും പുണ്യവുമാണ്; മറ്റു മികച്ച പർവതങ്ങൾ കൂടിയുണ്ട്.
പൂര്വേണ മന്ദരാത് സിദ്ധാഃ പര്വതാശ്ച മദായുതാഃ । സരസോ മാനസസ്യേഹ ദക്ഷിണേന മഹാചലാഃ ।। ൭൮.
മന്ദരത്തിന് കിഴക്കോട്ട് സിദ്ധപർവതങ്ങൾ സന്തോഷം നിറഞ്ഞവയാണ്; മാനസസരസ്സിന്റെ തെക്കോട്ട് വലിയ മലകൾ ഉണ്ട്.
യേ കീര്ത്തിതാ മയാ തുഭ്യം നാമതസ്താന് നിബോധത । ശൈലസ്ത്രിശിരശ്ചൈവ ശിശിരശ്ചാചലോത്തമഃ ।। ൭൮.
ഞാൻ പേരോടെ പറഞ്ഞ പർവതങ്ങൾ കേൾക്കൂ, മനസ്സിലാക്കൂ: ശൈലസ്ത്രി, ശിശിരം, ഉത്തമമായ ആചലം.
കപിശ്ച ശതമക്ഷശ്ച തുരഗശ്ചൈവ സാനുമാന് । താമ്രാഹശ്ച വിഷശ്ചൈവ തഥാ ശ്വേതോദനോ ഗിരിഃ ।। ൭൮.
കപി, ശതമക്ഷ, തുരഗ, സാനുമാൻ, താമ്രാഹ, വിഷ, ശ്വേതോദന എന്ന പർവതം ഇവയാണ്.
സമൂലശ്ചൈവ സരലോ രത്നകേതുശ്ച പര്വതഃ । ഏകമൂലോ മഹാശ്രൃങ്ഗോ ഗജമൂലോഽപി ശാവകഃ ।। ൭൮.
സമൂല, സരല, രത്നകേതു, ഏകമൂല, മഹാശൃംഗം, ഗജമൂല, ശാവക എന്നിങ്ങനെ പർവതങ്ങൾ ഉണ്ട്.
പഞ്ചശൈലശ്ച കൈലാസോ ഹിമവാനചലോത്തമഃ । ഉത്തരാ യേ മഹാശൈലാസ്താന് വക്ഷ്യാമി നിബോധത ।। ൭൮.
പഞ്ചശൈല, കൈലാസം, ഹിമവാൻ എന്ന ഉത്തമപർവതം; ഇപ്പോൾ വടക്കൻ വലിയ പർവതങ്ങളെ ഞാൻ പറയുന്നു, കേൾക്കൂ.
കപിലഃ പിങ്ഗലോ ഭദ്രഃ സരസശ്ച മഹാചലഃ । കുമുദോ മധുമാംശ്ചൈവ ഗര്ജനോ മര്കടസ്തഥാ ।। ൭൮.
കപില, പിംഗല, ഭദ്ര, വലിയ മലയായ സരസ, കുമുദം, മധുമാൻ, ഗർജന, മാർകട എന്നിങ്ങനെ പേരുള്ളവ.
കൃഷ്ണശ്ച പാണ്ഡവശ്ചൈവ സഹസ്ത്രശിരസസ്തഥാ । പാരിയാത്രശ്ച ശൈലേന്ദ്രഃ ശ്രൃങ്ഗവാനചലോത്തമഃ । ഇത്യേതേ പര്വതവരാഃ ശ്രീമന്തഃ പശ്ചിമേ സ്മൃതാഃ ।। ൭൮.
കൃഷ്ണ, പാണ്ഡവ, സഹസ്രശിരസ, പാരിയാത്ര, ശൈലേന്ദ്ര, ശൃംഗവാൻ; പടിഞ്ഞാറ് അറിയപ്പെടുന്ന പ്രധാനവും ഭംഗിയുള്ളവയും.
മഹാഭദ്രസ്യ സരസ ഉത്തരേണ ദ്വിജോത്തമാഃ । യേ പര്വതാഃ സ്ഥിതാ വിപ്രാസ്താന് വക്ഷ്യാമി നിബോധത ।। ൭൮.
മഹാഭദ്രസരസ്സിന്റെ വടക്കോട്ട്, മഹാനായ ബ്രാഹ്മണരേ, അവിടെയുള്ള പർവതങ്ങളെ ഞാൻ പറയുന്നു, കേൾക്കൂ.
ഹംസകൂടോ മഹാശൈലോ വൃഷഹംസശ്ച പര്വതഃ । കപിഞ്ജലശ്ച ശൈലേന്ദ്ര ഇന്ദ്രശൈലശ്ച സാനുമാന് ।। ൭൮.
ഹംസകൂട്ട് എന്ന വലിയ പർവതം, വൃഷഹംസ, കപിഞ്ചല, ശൈലേന്ദ്ര, ഇന്ദ്രശൈല എന്ന സാനുമാൻ ഇവയാണ്.
നീലഃ കനകശ്രൃങ്ഗശ്ച ശതശ്രൃങ്ഗശ്ച പര്വതഃ । പുഷ്കരോ മേഘശൈലോഽഥ വിരജാശ്ചാചലോത്തമഃ । ജാരുചിശ്ചൈവ ശൈലേന്ദ്ര ഇത്യേതേ ഉത്തരാഃ സ്മൃതാഃ ।। ൭൮.
നീല, കനകശൃംഗം, ശതശൃംഗം, പുഷ്കര, മേഘശൈലം, വിരജ, ജാരുചി, ശൈലേന്ദ്ര; ഇവ വടക്കൻ പർവതങ്ങൾ ആയി അറിയപ്പെടുന്നു.
ഇത്യേതേഷാം തു മുഖ്യാനാമുത്തരേഷു യഥാക്രമമ് । സ്ഥലീരന്തരദ്രോണ്യശ്ച സരാംസി ച നിബോധത ।। ൭൮.
വടക്കൻ പ്രധാന പർവതങ്ങളിൽ, ക്രമത്തിൽ നിലങ്ങൾ, ആന്തരിക താഴ്വരകൾ, തടാകങ്ങൾ എന്നിവ കേൾക്കൂ.
രുദ്ര ഉവാച । സീതാന്തസ്യാചലേന്ദ്രസ്യ കുമുദസ്യാന്തരേണ ച । ദ്രോണ്യാം വിഹങ്ഗപുഷ്ടായാം നാനാസത്ത്വനിഷേവിതമ് ।। ൭൯.
രുദ്രൻ പറഞ്ഞു: ആചലേന്ദ്രത്തിന്റെ അതിരിലും കുമുദത്തിന്റെ അതിരിലും, പക്ഷികൾ വളർത്തുന്ന താഴ്വരയിൽ, വിവിധ ജീവികൾ വസിക്കുന്ന സ്ഥലമാണ്.
ത്രിയോജനശതായാമം ശതയോജനവിസ്തൃതമ് । സുരസാമലപാനീയം രമ്യം തത്ര സുരോചനമ് ।। ൭൯.
അവിടെ മൂവായിരം യോജന ദൈർഘ്യമുള്ളതും നൂറ് യോജന വീതിയുള്ളതുമായ ഒരു മനോഹരമായ തടാകം ഉണ്ട്. അതിന്റെ വെള്ളം ദൈവികവും സുതാര്യവുമാണ്, കണ്ട് മനസ്സു ആഹ്ലാദിപ്പിക്കും.
ദ്രോണമാത്രപ്രമാണൈശ്ച പുണ്ഡരീകൈഃ സുഗന്ധിഭിഃ । സഹസ്ത്രശതപത്രൈശ്ച മഹാപദ്മൈരലങ്കൃതമ് ।। ൭൯.
ആ തടാകം വലിയ വൃത്തിയുള്ള സുഗന്ധമുള്ള താമരകളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. അവയുടെ കിരീടങ്ങൾ ആയിരക്കണക്കിന് ഇലകളാൽ സമൃദ്ധമാണ്.
ദേവദാനവഗന്ധര്വൈര്മഹാസര്പൈരധിഷ്ഠിതമ് । പുണ്യം തച്ഛ്രീസരോ നാമ സപ്രകാശമിഹേഹ ച ।। ൭൯.
ദേവന്മാരും ദാനവന്മാരും ഗന്ധർവന്മാരും മഹാസർപ്പന്മാരും വസിക്കുന്ന ആ പുണ്യമായ തടാകം ശ്രീസരസ് എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. അതിന്റെ പ്രകാശം എല്ലിടത്തും വിരിയുന്നു.
പ്രസന്നസലിലൈഃ പൂര്ണം ശരണ്യം സര്വദേഹിനാമ് । തത്ര ത്വേകം മഹാപദ്മം മധ്യേ പദ്മവനസ്യ ച ।। ൭൯.
ശുദ്ധമായ വെള്ളം നിറഞ്ഞ ഈ തടാകം എല്ലാ ജീവികൾക്കും ആശ്രയസ്ഥലമാണ്. അവിടെ താമരവനത്തിന്റെ നടുവിൽ ഒരു വലിയ താമരപ്പൂവ് നിലകൊള്ളുന്നു.