തേഷാം വംശപ്രസൂത്യാ തു ഭുക്തേയം ഭാരതീ പ്രജാ । കൃതത്രേതാദിയുക്ത്യാ തു യുഗാഖ്യാ ഹ്യേകസപ്തതിഃ ।। ൭൪.
അവരുടെ വംശപരമ്പരയിൽ നിന്നാണ് ഈ ഭാരതഭൂമിയിലെ ജനങ്ങൾ ജീവിക്കുന്നത്; കൃതയുഗം, ത്രേതായുഗം എന്നിങ്ങനെ യുക്തിയായി എഴുപത്തൊന്ന് യുഗചക്രങ്ങൾ ഉണ്ടാകുന്നു.
ഭുവനസ്യ പ്രസങ്ഗേന മന്വന്തരമിദം ശുഭമ് । സ്വായംഭുവം ച കഥിതം മനോര്ദ്വീപാന്നിബോധത ।। ൭൪.
ലോകത്തിന്റെ സാഹചര്യത്തിൽ ഈ ശുഭമായ മന്വന്തരം വിശദീകരിക്കപ്പെട്ടു; അതുപോലെ സ്വായംഭുവമനുവിന്റെ കാലവും. ഇനി മനുവിന്റെ ദ്വീപുകളെക്കുറിച്ച് കേൾക്കൂ.
രുദ്ര ഉവാച । അത ഊര്ധ്വം പ്രവക്ഷ്യാമി ജമ്ബൂദ്വീപം യഥാതഥമ് । സംഖ്യാം ചാപി സമുദ്രാണാം ദ്വീപാനാം ചൈവ വിസ്തരമ് ।। ൭൫.
രുദ്രൻ പറഞ്ഞു: ഇനി ഞാൻ ജംബുദ്വീപത്തെ യഥാർത്ഥത്തിൽ എങ്ങനെയാണോ അങ്ങനെ വിവരിക്കും; സമുദ്രങ്ങളുടെ എണ്ണവും ദ്വീപുകളുടെ വ്യാപ്തിയും കൂടി ഞാൻ പറയും.
യാവന്തി ചൈവ വര്ഷാണി തേഷു നദ്യശ്ച യാഃ സ്മൃതാഃ । മഹാഭൂതപ്രമാണം ച ഗതിം ചന്ദ്രാര്കയോഃ പൃഥക് ।। ൭൫.
അതിനുള്ളിൽ എത്ര ദേശങ്ങളുണ്ട്, അവിടെ ഏത് നദികളാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്, മഹാഭൂതങ്ങളുടെ അളവും, ചന്ദ്രനും സൂര്യനും വേറേ നടക്കുന്ന വഴി എന്നിവയും ഞാൻ പറയും.
ദ്വീപഭേദസഹസ്ത്രാണി സപ്തസ്വന്തര്ഗതാനി ച । ന ശക്യന്തേ ക്രമേണേഹ വക്തും യൈര്വിതതം ജഗത് ।। ൭൫.
ഏഴു ദ്വീപുകൾക്കുള്ളിൽ ആയിരക്കണക്കിന് വിഭജനങ്ങൾ ഉണ്ട്; അവയാൽ ലോകം വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു. അവയെല്ലാം ക്രമമായി ഇവിടെ വിശദീകരിക്കാൻ കഴിയില്ല.
സപ്തദ്വീപാന് പ്രവക്ഷ്യാമി ചന്ദ്രാദിത്യഗ്രഹൈഃ സഹ । യേഷാം മനുഷ്യാസ്തര്കേണ പ്രമാണാനി പ്രചക്ഷതേ ।। ൭൫.
ഏഴു ദ്വീപുകളും, ചന്ദ്രനും സൂര്യനും ഗ്രഹങ്ങളുമൊക്കെ, മനുഷ്യർ തർക്കബുദ്ധിയാൽ അളക്കുന്ന രീതിയിൽ ഞാൻ വിശദീകരിക്കും.
അചിന്ത്യാഃ ഖലു യേ ഭാവാ ന താംസ്തര്കേണ സാധയേത് । പ്രകൃതിഭ്യഃ പരം യച്ച തദചിന്ത്യം വിഭാവ്യതേ ।। ൭൫.
ചിന്തയ്ക്ക് അതീതമായ കാര്യങ്ങൾ തർക്കബുദ്ധിയാൽ കണ്ടെത്താൻ കഴിയില്ല; പ്രകൃതിയെക്കാൾ അതീതമായത് അപ്രാപ്യമായതായാണ് മനസ്സിലാക്കേണ്ടത്.
നവ വര്ഷം പ്രവക്ഷ്യാമി ജമ്ബൂദ്വീപം യഥാതഥമ് । വിസ്തരാന്മണ്ഡലാച്ചൈവ യോജനൈസ്തന്നിബോധത ।। ൭൫.
ജംബുദ്വീപത്തിലെ ഒൻപത് ദേശങ്ങൾ എങ്ങനെയാണോ അങ്ങനെ ഞാൻ വിശദീകരിക്കും; അവയുടെ വ്യാപ്തിയും വൃത്താകൃതിയും യോജനകളിൽ പറഞ്ഞുതരാം.
ശതമേകം സഹസ്ത്രാണാം യോജനാനാം സമന്തതഃ । നാനാജനപദാകീര്ണം യോജനൈര്വിവിധൈഃ ശുഭൈഃ ।। ൭൫.
അത് മുഴുവനും ചേർന്ന് ഒരു ലക്ഷം യോജനവ്യാപ്തിയുള്ളതും, വിവിധ ജനവിഭാഗങ്ങൾ നിറഞ്ഞതും, വിവിധ ഭാഗങ്ങൾ വിവിധ യോജനകളാൽ ചിഹ്നിതമായതും ആണു.
സിദ്ധചാരണസംകീര്ണം പര്വതൈരുപശോഭിതമ് । സര്വധാതുവിവൃദ്ധൈശ്ച ശിലാജാലസമുദ്ഭവൈഃ । പര്വതപ്രഭവാഭിശ്ച നദീഭിഃ സര്വതശ്ചിതമ് ।। ൭൫.
അത് സിദ്ധന്മാരും ചാരണന്മാരും നിറഞ്ഞതും, പർവതങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടതും, എല്ലാ ധാതുക്കളിലും സമൃദ്ധമായതും, പർവതങ്ങളിൽ നിന്ന് ഉരുണ്ടു വരുന്ന കല്ലുകളാൽ സമ്പന്നമായതും, പർവതങ്ങളിൽ നിന്ന് ഉത്ഭവിക്കുന്ന നദികൾ ചുറ്റും ഒഴുകുന്നതുമായതുമാണ്.
ജമ്ബൂദ്വീപഃ പൃഥുഃ ശ്രീമാന് സര്വതഃ പരിമണ്ഡലഃ । നവഭിശ്ചാവൃതഃ ശ്രീമാന് ഭുവനൈര്ഭൂതഭാവനഃ ।। ൭൫.
ജംബുദ്വീപം വിശാലവും മഹിമയുള്ളതും, എല്ലാ ദിശകളിലും വൃത്താകൃതിയിലുള്ളതും, ഒൻപത് ദേശങ്ങൾ ചുറ്റിപ്പറ്റിയതും, എല്ലാ ജീവികളുടെ ആവാസഭൂമിയുമാണ്.
ലവണേന സമുദ്രേണ സര്വതഃ പരിവാരിതഃ । ജമ്ബൂദ്വീപസ്യ വിസ്താരാത് സമേന തു സമന്തതഃ ।। ൭൫.
ജംബുദ്വീപം മുഴുവനും ഉപ്പുനിറഞ്ഞ സമുദ്രം ചുറ്റിപ്പറ്റിയിരിക്കുന്നു; അതിന്റെ വ്യാപ്തി ജംബുദ്വീപിനോടു തുല്യമാണ്.
തസ്യ പ്രാഗായതാ ദീര്ഘാ ഷഡേതേ വര്ഷപര്വതാഃ । ഉഭയത്രാവഗാഢാശ്ച സമുദ്രൌ പൂര്വപശ്ചിമൌ ।। ൭൫.
അവിടുന്ന് കിഴക്കോട്ട് നീണ്ടു പോകുന്ന ആറു വലിയ മലനിരകൾ ഉണ്ട്, അവയെ 'വർഷപർവതങ്ങൾ' എന്ന് വിളിക്കുന്നു. ഈ മലനിരകളുടെ ഇരുവശത്തും, കിഴക്കും പടിഞ്ഞാറും, സമുദ്രങ്ങൾ ആഴത്തിൽ കടന്നു പോകുന്നു.
ഹിമപ്രായശ്ച ഹിമവാന് ഹേമകൂടശ്ച ഹേമവാന് । സര്വത്ര സുസുഖശ്ചാപി നിഷധഃ പര്വതോ മഹാന് ।। ൭൫.
ഹിമവത് മലയിൽ കൂടുതലും പനിമഴയാണ്, ഹേമകൂടം പൊൻ നിറമുള്ളതാണ്, മഹാ നിഷധം എല്ലായിടത്തും വളരെ സുഖകരമാണ്.
ചതുര്വര്ണഃസ സൌവര്ണോ മേരുശ്ചോല്ബമയോ ഗിരിഃ । വൃത്താകൃതിപ്രമാണശ്ച ചതുരസ്ത്രഃ സമുച്ഛിതഃ ।। ൭൫.
മേരു മലയ്ക്ക് നാലു നിറങ്ങളുണ്ട്; അത് പൊൻ നിറവും സ്ഫടികം കൊണ്ടുമാണ് നിർമ്മിച്ചത്. അതിന്റെ രൂപവും വലിപ്പവും വൃത്താകൃതിയിലുമാണ്, കൂടാതെ ചതുരാകൃതിയിലും ഉയർന്നതുമാണ്.
നാനാവര്ണസ്തു പാര്ശ്വേഷു പ്രജാപതിഗുണാന്വിതഃ । നാഭിമണ്ഡലസംഭൂതോ ബ്രഹ്മണഃ പരമേഷ്ഠിനഃ ।। ൭൫.
മലയുടെ പാർശ്വങ്ങളിൽ വിവിധ നിറങ്ങൾ കാണാം, പ്രജാപതിയുടെ ഗുണങ്ങൾ അതിൽ അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു. ബ്രഹ്മാവിന്റെ നാഭി മണ്ഡലത്തിൽ നിന്നാണ് ഈ മലയ്ക്ക് ഉത്ഭവം.
പൂര്വതഃ ശ്വേതവര്ണസ്തു ബ്രഹ്മണ്യം തേന തസ്യ തത് । പീതശ്ച ദക്ഷിണേനാസൌ തേന വൈശ്യത്വമിഷ്യതേ ।। ൭൫.
മലയുടെ കിഴക്കൻ ഭാഗം വെള്ള നിറമാണ്, അതു ബ്രഹ്മണത്വം സൂചിപ്പിക്കുന്നു. തെക്കൻ ഭാഗം മഞ്ഞ നിറമാണ്, അതു വൈശ്യത്വം സൂചിപ്പിക്കുന്നതായാണ് പറയുന്നത്.
ഭൃങ്ഗപത്രനിഭശ്ചാസൌ പശ്ചിമേന യതോഽഥ സഃ । തേനാസ്യ ശൂദ്രതാ പ്രോക്താ മേരോര്നാമാര്ഥകര്മണഃ ।। ൭൫.
പടിഞ്ഞാറൻ ഭാഗം തേൻപുഴു ചിറകിന്റെ നിറംപോലെയാണ്, അതിനാൽ മേരുവിന്റെ പേരിലും പ്രവർത്തിയിലും ശൂദ്രത്വം ഇതിലൂടെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.
പാര്ശ്വമുത്തരതസ്തസ്യ രക്തവര്ണം വിഭാവ്യതേ। തേനാസ്യ ക്ഷത്രഭാവഃ സ്യാദിതി വര്ണാഃ പ്രകീര്തിതാഃ ।। ൭൫.
ഉത്തര ഭാഗം ചുവപ്പ് നിറമാണ്, അതു ക്ഷത്രിയത്വം സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ഇങ്ങനെ ഈ നിറങ്ങൾ വിശദീകരിച്ചിരിക്കുന്നു.
വൃത്തഃ സ്വഭാവതഃ പ്രോക്തോ വര്ണതഃ പരിമാണതഃ । നീലശ്ച വൈദൂര്യമയഃ ശ്വേതശുക്ലോ ഹിരണ്മയഃ । മയൂരബര്ഹിവര്ണസ്തു ശാതകൌമ്ഭശ്ച ശ്രൃങ്ഗവാന് ।। ൭൫.
മലയ്ക്ക് സ്വഭാവത്തിൽ വൃത്താകൃതിയാണ്, അതിന്റെ നിറത്തിലും വലിപ്പത്തിലും. അതു നീല നിറത്തിൽ, വൈഡൂര്യമണിയാൽ നിർമ്മിച്ചിരിക്കുന്നു, വെള്ളയും തെളിച്ചും പൊൻ നിറവും, മയിലിന്റെ വാലിന്റെ നിറംപോലെയും, പൊൻ കൂമ്പുകൾ ഉള്ളതുമാണ്.
ഏതേ പര്വതരാജാനഃ സിദ്ധചാരണസേവിതാഃ । തേഷാമന്തരവിഷ്കമ്ഭോ നവസാഹസ്ത്ര ഉച്യതേ ।। ൭൫.
ഈ മലരാജാക്കന്മാർ സിദ്ധന്മാരും ചാരണന്മാരും സേവിക്കുന്നു. ഇവിടെയുള്ള മലകളുടെ ഇടവേള ഒമ്പത് ആയിരം എന്നാണ് പറയുന്നത്.
മധ്യേ ത്വിലാവൃതം നാമ മഹാമേരോഃ സ സംഭവഃ । നവൈവ തു സഹസ്ത്രാണി വിസ്തീര്ണഃ സര്വതശ്ച സഃ ।। ൭൫.
ഇവയുടെ മധ്യത്തിൽ മഹാമേരുവിൽ നിന്നു ഉത്ഭവിച്ച ഇലാവൃതം എന്ന പ്രദേശം ഉണ്ട്; അതിന്റെ വിസ്തീർണ്ണം എല്ലാ ദിശയിലും ഒമ്പത് ആയിരം ആണ്.
മധ്യം തസ്യ മഹാമേരുര്വിധൂമ ഇവ പാവകഃ । വേദ്യര്ദ്ധം ദക്ഷിണം മേരോരുത്തരാര്ദ്ധം തഥോത്തരമ് ।। ൭൫.
അവിടുത്തെ മധ്യത്തിൽ മഹാമേരു പുകയില്ലാത്ത തീപോലെ നിലകൊള്ളുന്നു; മേരുവിന്റെ അർദ്ധം തെക്കോട്ട്, മറ്റുള്ള അർദ്ധം ഉത്തരത്താണ്.
വര്ഷാണി യാനി ഷഡത്ര തേഷാം തേ വര്ഷപര്വതാഃ । യോജനാഗ്രം തു വര്ഷാണാം സര്വേഷാം തദ് വിധീയതേ ।। ൭൫.
ഇവിടെയുള്ള ആറു പ്രദേശങ്ങൾ വർഷപർവതങ്ങളാണ്; ഓരോ പ്രദേശത്തിന്റെ ഉച്ചഭാഗം ഒരു യോജനമാണ് എന്ന് നിർദ്ദേശിച്ചിരിക്കുന്നു.
ദ്വേ ദ്വേ വര്ഷേ സഹസ്ത്രാണാം യോജനാനാം സമുച്ഛ്രയഃ । ജമ്ബൂദ്വീപസ്യ വിസ്താരസ്തേഷാമായാമ ഉച്യതേ ।। ൭൫.
ഓരോ പ്രദേശവും രണ്ട് ആയിരം യോജന ഉയരത്തിലാണ്; ഇത് ജംബുദ്വീപിന്റെ ദൈർഘ്യമാണ് എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.
യോജനാനാം സഹസ്ത്രാണി ശതൌ ദ്വൌ ചായതൌ ഗിരീ । നീലശ്ച നിഷധശ്ചൈവ താഭ്യാം ഹീനാശ്ച യേ പരേ । ശ്വേതശ്ച ഹേമകൂടശ്ച ഹിമവാഞ്ഛൃങ്ഗവാംശ്ച യഃ ।। ൭൫.
മലകളുടെ ദൈർഘ്യം ഇരുനൂറ് ആയിരം യോജനമാണ്; നീലയും നിഷധവും ഇതിൽ കുറവാണ്; ശ്വേതം, ഹേമകൂടം, ഹിമവത്, കൂമ്പുകൾ ഉള്ളവയും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.
ജമ്ബൂദ്വീപപ്രമാണേന നിഷധഃ പരികീര്തിതഃ । തസ്മാദ് ദ്വാദശഭാഗേന ഹേമകൂടഃ പ്രഹീയതേ । ഹിമവാന് വിംശഭാഗേന ഹേമകൂടാത് പ്രഹീയതേ ।। ൭൫.
നിഷധം ജംബുദ്വീപിന്റെ വലിപ്പം പോലെ ആണ് എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു; ഹേമകൂടം അതിൽ നിന്ന് പന്ത്രണ്ടിൽ ഒരു ഭാഗം കുറവാണ്; ഹിമവത് ഹേമകൂടത്തിൽ നിന്ന് ഇരുപതിൽ ഒരു ഭാഗം കുറവാണ്.
അഷ്ടാശീതിസഹസ്ത്രാണി ഹേമകൂടോ മഹാഗിരിഃ । അശീതിര്ഹിമവാന് ശൈല ആയതഃ പൂര്വപശ്ചിമേ ।। ൭൫.
ഹേമകൂടം എന്ന മഹാമലയുടെ ദൈർഘ്യം എൺപത്തിയെട്ട് ആയിരം യോജനമാണ്; ഹിമവത് മലയുടെ ദൈർഘ്യം കിഴക്കും പടിഞ്ഞാറും എൺപത് ആയിരം യോജനമാണ്.
ദ്വീപസ്യ മണ്ഡലീഭാവാദ് ഹ്രാസവൃദ്ധീ പ്രകീര്ത്യതേ । വര്ഷാണാം പര്വതാനാം ച യഥാ ചേമേ തഥോത്തരമ് ।। ൭൫.
ദ്വീപിന്റെ വൃത്താകൃതിയാൽ, പ്രദേശങ്ങളും മലകളും കുറയുന്നതും കൂടുന്നതും വിശദീകരിച്ചിരിക്കുന്നു; അതുപോലെ തന്നെ ഉത്തര ഭാഗത്തുമാണ്.
തേഷാം മധ്യേ ജനപദാസ്താനി വര്ഷാണി ചൈവ തത് । പ്രപാതവിഷമൈസ്തൈസ്തു പര്വതൈരാവൃതാനി തു ।। ൭൫.
ഇവയുടെ മധ്യത്തിൽ ജനപദങ്ങൾ ഉണ്ട്, അവയാണ് ആ പ്രദേശങ്ങൾ; അവ steep ഉം അസമമായ മലകളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.