വരാഹപുരാണമ്

അനാദിദേവോഽച്യുത ശേഷശേഖര പ്രഭോ വിഭോ ഭൂതപതേ മഹേശ്വര । മരുത്പതേ സര്വപതേ ജഗത്പതേ ഭുവഃ പതേ ഭുവനപതേ സദാ നമഃ ।। ൭൩.

ആദിയില്ലാത്ത ദൈവമേ, അച്യുതനേ, ശേഷനേ കിരീടമണിയുന്നവനേ, പ്രഭുവേ, സർവ്വവ്യാപകനേ, ഭൂതങ്ങളുടെ നാഥനേ, മഹേശ്വരനേ, കാറ്റിന്റെ നാഥനേ, സർവ്വത്തിന്റെയും ലോകത്തിന്റെയും ഭൂമിയുടെയും ഭുവനത്തിന്റെയും നാഥനേ, എപ്പോഴും നമസ്കാരം.

ജലേശ നാരായണ വിശ്വശംകര ക്ഷിതീശ വിശ്വേശ്വര വിശ്വലോചന । ശശാങ്കസൂര്യാച്യുത വീര വിശ്വഗാ - പ്രതര്ക്യമൂര്ത്തേഽമൃതമൂര്തിരവ്യയഃ ।। ൭൩.

ജലത്തിന്റെ ദൈവമായ നാരായണനേ, ലോകത്തിന് ശുഭം നൽകുന്നവനേ, ഭൂമിയുടെ നാഥനേ, സർവ്വലോകങ്ങളുടെ ദൈവമേ, എല്ലാം കാണുന്നവനേ, ചന്ദ്രനേ, സൂര്യനേ, അച്യുതനേ, വീരനേ, സർവ്വവ്യാപിയായവനേ, അപ്പമാന്യമായ രൂപമുള്ളവനേ, അമൃതസ്വരൂപിയായ, അക്ഷയനായവനേ.

ജ്വലദ്ഹുതാശാര്ചിവിരുദ്ധമണ്ഡല പ്രപാഹി നാരായണ വിശ്വതോമുഖ । നമോഽസ്തു ദേവാര്ത്തിഹരാമൃതാവ്യയ പ്രപാഹി മാം ശരണഗതം സദാച്യുത ।। ൭൩.

ജ്വലിക്കുന്ന അഗ്നിശിഖകളെ നേരിടുന്ന പ്രകാശവലയം ഉള്ള നാരായണനേ, സർവ്വദിശകളിലും മുഖമുള്ളവനേ, ദേവന്മാരുടെ ദുഃഖം നീക്കുന്നവനേ, അമൃതസ്വരൂപിയായ, അക്ഷയനായവനേ, ഞാൻ അഭയം തേടിയവനെ എന്നും കാത്തുകൊൾക, അച്യുതനേ, നമസ്കാരം.

വക്ത്രാണ്യനേകാനി വിഭോ തവാഹം പശ്യാമി മധ്യസ്ഥഗതം പുരാണമ് । ബ്രഹ്മാണമീശം ജഗതാം പ്രസൂതിം നമോഽസ്തു തുഭ്യം തു പിതാമഹായ ।। ൭൩.

സർവ്വവ്യാപകനേ, ഞാൻ നിന്റെ അനേകം മുഖങ്ങൾ കാണുന്നു; അതിന്റെ നടുവിൽ പുരാതനനായ ബ്രഹ്മാവും, ലോകങ്ങളുടെ ആദിസ്രഷ്ടാവും, ഈശ്വരനുമായവനും കാണുന്നു. പിതാമഹനേ, നിനക്കു നമസ്കാരം.

സംസാരചക്രഭ്രമണൈരനേകൈഃ ക്വചിദ് ഭവാന് ദേവവരാദിദേവ । സന്മാര്ഗിഭിര്ജ്ഞാനവിശുദ്ധസത്ത്വൈ - രുപാസ്യസേ കിം പ്രലപാമ്യഹം ത്വാമ് ।। ൭൩.

ജന്മജന്മാന്തരങ്ങളിൽ സംസാരചക്രത്തിൽ ഭ്രമിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ, ദൈവങ്ങളുടെ ദൈവമായ നീ, സന്മാർഗ്ഗം അന്വേഷിക്കുന്ന, ജ്ഞാനശുദ്ധിയുള്ളവർക്കു മാത്രം ചിലപ്പോൾ പ്രത്യക്ഷനാകുന്നു. അങ്ങനെ ഉള്ളവനേ, ഞാൻ നിന്നെ അഭിസംബോധന ചെയ്യാൻ എന്തിനാണ് ഈ പ്രലാപം?

ഏകം ഭവന്തം പ്രകൃതേഃ പരസ്താദ് യോ വേത്ത്യസൌ സര്വവിദാദിബോദ്ധാ । ഗുണാ ന തേഷു പ്രസഭം വിഭേദ്യാ വിശാലമൂര്തിര്ഹി സുസൂക്ഷ്മരൂപഃ ।। ൭൩.

പ്രകൃതിക്ക് അതീതനായ ഏകനായ നിന്നെ ആരെങ്കിലും അറിയുന്നുവെങ്കിൽ, അവൻ സകലവിദ്യകളുടെയും പ്രഥമജ്ഞാനിയാകുന്നു. നിന്റെ ഗുണങ്ങൾ അവരിൽ വ്യക്തമായി വേർതിരിക്കാൻ കഴിയില്ല, കാരണം നിന്റെ രൂപം അത്ര വിശാലവും അത്ര സൂക്ഷ്മവുമാണ്.

നിര്വാക്യോ നിര്മനോ വിഗതേന്ദ്രിയോഽസി കര്മാഭവാന്നോ വിഗതൈകകര്മാ । സംസാരവാംസ്ത്വം ഹി ന താദൃശോഽസി പുനഃ കഥം ദേവവരാസി വേദ്യഃ ।। ൭൩.

നീ വാക്കിനും മനസ്സിനും ഇന്ദ്രിയങ്ങൾക്കും അതീതനാണ്; കർമ്മത്തിൽ നിന്ന് സ്വതന്ത്രനാണ്, ഒരൊറ്റ കർമ്മത്തിലുമല്ല നിൽക്കുന്നത്; സംസാരബന്ധങ്ങൾ നിന്നിൽ ബാധകമല്ല. അങ്ങനെ ദൈവങ്ങളുടെ ദൈവമായ നിന്നെ എങ്ങനെ അറിയാൻ കഴിയും?

മൂര്താമൂര്തം ത്വതുലം ലഭ്യതേ തേ പരം വപുര്ദേവ വിശുദ്ധഭാവൈഃ । സംസാരവിച്ഛിത്തികരൈര്യജദ്ഭി - രതോഽവസീയേത ചതുര്ഭുജസ്ത്വമ് ।। ൭൩.

നിന്റെ രൂപം, സാക്ഷാതും അസാക്ഷാതും, ഉപമയില്ലാത്തതും, വിശുദ്ധമായ മനസ്സുള്ളവർക്ക് മാത്രമാണ് ലഭിക്കുന്നത്, സംസാരബന്ധം വിച്ഛേദിക്കുന്ന യജ്ഞങ്ങൾ ചെയ്യുന്നവർക്ക്. അപ്പോൾ നീ നാലു കൈകളോടെ പ്രത്യക്ഷനാകുന്നു.

പരം ന ജാനന്തി യതോ വപുസ്തേ ദേവാദയോഽപ്യദ്ഭുതകാരണം തത് । അതോഽവതാരോക്തതനും പുരാണ - മാരാധയേയുഃ കമലാസനാദ്യാഃ ।। ൭൩.

നിന്റെ ആ പരമമായ അത്ഭുതരൂപം ദേവന്മാർക്കു പോലും അറിയാനാവില്ല. അതുകൊണ്ട്, കമലാസനനായ ബ്രഹ്മാവും മറ്റുള്ളവരും നിന്റെ പുരാതനമായ അവതാരരൂപങ്ങൾ ആരാധിക്കുന്നു.

ന തേ വപുര്വിശ്വസൃഗബ്ജയോനി- രേകാന്തതോ വേദ മഹാനുഭാവഃ । പരം ത്വഹം വേദ്മി കവിം പുരാണം ഭവന്തമാദ്യം തപസാ വിശുദ്ധഃ ।। ൭൩.

മഹാനുഭാവനേ, ലോകസൃഷ്ടാവായ കമലത്തിൽ ജനിച്ചവനും നിന്റെ രൂപം പൂർണ്ണമായി അറിയുന്നില്ല. എന്നാൽ ഞാൻ, തപസ്സിലൂടെ ശുദ്ധനായവൻ, നിന്നെ ആദികവിയായും പുരാതനനായവനായും അറിയുന്നു.

പദ്മാസനോ മേ ജനകഃ പ്രസിദ്ധ - ശ്ചൈതത് പ്രസൂതാവസകൃത്പുരാണൈഃ । സംബോധ്യതേ നാഥ ന മദ്വിധോഽപി വിദുര്ഭവന്തം തപസാ വിഹീനാഃ ।। ൭൩.

പത്മാസനനായവൻ എന്റെ പിതാവായി പ്രശസ്തനാണ്; പുരാതനന്മാരുടെ സ്രഷ്ടാവെന്നു പലപ്പോഴും പറയപ്പെടുന്നു. എന്നിരുന്നാലും, നാഥാ, എനിക്കുപോലും നിന്നെ പൂർണ്ണമായി അറിയാൻ കഴിയില്ല; തപസ്സില്ലാത്തവർക്ക് നിന്നെ ഗ്രഹിക്കാനാവില്ല.

ബ്രഹ്മാദിഭിസ്തത്പ്രവരൈരബോധ്യം ത്വാം ദേവ മൂര്ഖാഃ സ്വമനന്തനത്യാ । പ്രബോധമിച്ഛന്തി ന തേഷു ബുദ്ധി - രുദാരകീര്ത്തിഷ്വപി വേദഹീനാഃ ।। ൭൩.

ദേവമേ, ബ്രഹ്മാവിനെയും മറ്റുള്ള ജ്ഞാനികളെയും പോലും നീ അറിയാൻ കഴിയുന്നില്ല. ഭക്തിയില്ലാത്ത മന്ദബുദ്ധികൾക്ക് ജ്ഞാനം ലഭിക്കണമെന്നാഗ്രഹമുണ്ടെങ്കിലും, അവരിൽ ജ്ഞാനമോ വേദബോധമോ ഉണ്ടാകുന്നില്ല, പ്രശസ്തിയുണ്ടെങ്കിലും.

ജന്മാന്തരൈര്വേദവിദാം വിവേക - ബുദ്ധിര്ഭവേന്നാഥ തവ പ്രസാദാത് । ത്വല്ലബ്ധലാഭസ്യ ന മാനുഷത്വം ന ദേവഗന്ധര്വഗതിഃ ശിവം സ്യാത് ।। ൭൩.

നാഥാ, വേദം അറിയുന്നവർക്കു ജന്മാന്തരങ്ങളിലൂടെ വിവേകബുദ്ധി നിന്റെ കൃപയാൽ ലഭിക്കുന്നു. നിന്നെ പ്രാപിച്ചവർക്കു മനുഷ്യജന്മമോ, ദേവഗന്ധർവന്മാരുടെ ഗതിയോ, മോക്ഷമോ ഉണ്ടാവില്ല.

ത്വം വിഷ്ണുരൂപോഽസി ഭവാന് സുസൂക്ഷ്മഃ സ്ഥൂലോഽസി ചേദം കൃതകൃത്യതായാഃ । സ്ഥൂലഃ സുസൂക്ഷ്മഃ സുലഭോഽസി ദേവ ത്വദ്വാഹ്യവൃത്ത്യാ നരകേ പതന്തി ।। ൭൩.

നീ വിഷ്ണുവിന്റെ രൂപത്തിൽ അത്യന്തം സൂക്ഷ്മനാണ്; ഒരുപോലെ സ്ഥൂലനും, സകലകർമ്മഫലങ്ങളുടെ സാക്ഷാത്കാരവുമാണ്. ദൈവമേ, നീ സ്ഥൂലനും സൂക്ഷ്മനുമാണ്, എളുപ്പത്തിൽ പ്രാപ്യനുമാണ്; പക്ഷേ, നിന്നെ വിരുദ്ധമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നവർ നരകത്തിൽ വീഴും.

കിമുച്യതേ വാ ഭവതി സ്ഥിതേഽസ്മിന് ഖാത്മ്യേന്ദുവഹ്ന്യര്കമഹീമരുദ്ഭിഃ । തത്ത്വൈഃ സതോയൈഃ സമരൂപധാരി - ണ്യാത്മസ്വരൂപേ വിതതസ്വഭാവേ ।। ൭൩.

ഈ വിശ്വത്തിൽ, ആകാശം, ആത്മാവ്, ചന്ദ്രൻ, അഗ്നി, സൂര്യൻ, ഭൂമി, വായു എന്നിവയിൽ നീ നിലകൊള്ളുന്നു; അവയുടെ സ്വഭാവം അനുസരിച്ച് രൂപങ്ങൾ ധരിച്ച്, നിന്റെ സ്വഭാവം എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നവനേ, നിന്നെ കുറിച്ച് എന്ത് പറയാൻ കഴിയും?

ഇതി സ്തുതിം മേ ഭഗവന്നനന്ത ജുഷസ്വ ഭക്തസ്യ വിശേഷതശ്ച । സൃഷ്ടിം സൃജസ്വേതി തവോദിതസ്യ സര്വജ്ഞതാം ദേഹി നമോഽസ്തു വിഷ്ണോ ।। ൭൩.

ഭഗവാനേ, എന്റെ ഈ സ്തുതിയും, പ്രത്യേകിച്ച് ഭക്തനായ എന്നിൽ നിന്നുള്ളതും, ദയവായി സ്വീകരിക്കണമേ. നീ കല്പിച്ച പ്രകാരം സൃഷ്ടിയെ സൃഷ്ടിക്കണമേ, എനിക്ക് സർവ്വജ്ഞതയും നൽകണമേ. വിഷ്ണുവേ, നമസ്കാരം.

ചതുര്മുഖോ യോ യദി കോടിവക്ത്രോ ഭവേന്നരഃ ക്വാപി വിശുദ്ധചേതാഃ । സ തേ ഗുണാനാമയുതൈരനേകൈ - ര്വദേത് തദാ ദേവവര പ്രസീദ ।। ൭൩.

നാലു മുഖങ്ങളോ, കോടി വായുകളോ, അത്യന്തം ശുദ്ധമായ മനസ്സോ ഉള്ളവൻ പോലും, ദേവതകളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായോ, നിന്റെ അനവധി ഗുണങ്ങൾ മുഴുവനും വിവരിക്കാൻ കഴിയില്ല. ദയവായി കൃപചെയ്യണമേ.

സമാധിയുക്തസ്യ വിശുദ്ധബുദ്ധേ - സ്ത്വദ്ഭാവഭാവൈകമനോഽനുഗസ്യ । സദാ ഹൃദിസ്ഥോഽസി ഭവാന്നമസ്തേ ന സര്വഗസ്യാസ്തി പൃഥഗ്വ്യവസ്ഥാ ।। ൭൩.

നിന്റെ ഭാവത്തിൽ മനസ്സു ഏകാഗ്രമാക്കി, സമാധിയിൽ ഇരിക്കുന്നവനും ശുദ്ധമായ ബുദ്ധിയുള്ളവനും ആയവന്റെ ഹൃദയത്തിൽ നീ എപ്പോഴും വസിക്കുന്നു. നമസ്കാരം. നിന്നിൽ നിന്ന് വേറെയൊന്നിനും സ്വതന്ത്രമായ നിലയില്ല.

ഇതി പ്രകാശം കൃതമേതദീശ സ്തവം മയാ സര്വഗതം വിബുദ്ധ്വാ । സംസാരചക്രക്രമമാണയുക്ത്യാ ഭീതം പുനീഹ്യച്യുത കേവലത്വമ് ।। ൭൩.

പ്രഭുവേ, നീ സർവ്വവ്യാപിയാണെന്ന് അറിഞ്ഞുകൊണ്ട് ഞാൻ ഈ സ്തുതിയെ തുറന്നുപറഞ്ഞിരിക്കുന്നു. ഈ ജനനമരണചക്രത്തിൽ ഭയപ്പെട്ടിരിക്കുന്ന എന്നെ, ഉചിതമായ മാർഗ്ഗത്തിൽ, അച്യുതാ, ശുദ്ധീകരിച്ച് പരമമുക്തി നൽകണമേ.

ശ്രീവരാഹ ഉവാച । ഇതി സ്തുതസ്തദാ ദേവോ രുദ്രേണാമിതതേജസാ । ഉവാച വാക്യം സംതുഷ്ടോ മേഘഗമ്ഭീരനിഃസ്വനഃ ।। ൭൩.

ശ്രീവർാഹൻ പറഞ്ഞു: അപ്രമിതമായ തേജസ്സുള്ള രുദ്രൻ ഇങ്ങനെ സ്തുതിച്ചപ്പോൾ, ആ ദൈവം സന്തോഷത്തോടെ, മേഘങ്ങൾ പോലെ ഗംഭീരമായ ശബ്ദത്തിൽ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.

വിഷ്ണുരുവാച । വരം വരയ ഭദ്രം തേ ദേവ ദേവ ഉമാപതേ । ന ഭേദശ്ചാവയോര്ദേവ ഏകാവാവാമുഭാവപി ।। ൭൩.

വിഷ്ണു പറഞ്ഞു: ഉമാപതിയേ, ദേവതകളിൽ ദേവതയായോ, നീ ഒരു വരം തിരഞ്ഞെടുക്കു, നിനക്ക് ക്ഷേമം ഉണ്ടാകട്ടെ. ഞങ്ങൾക്കിടയിൽ യാതൊരു ഭേദവും ഇല്ല; ഞങ്ങൾ രണ്ടുപേരും ഒരാളാണ്.

രുദ്ര ഉവാച । ബ്രഹ്മണാഽഹം നിയുക്തസ്തു പ്രജാഃ സൃജ ഇതി പ്രഭോ । തത്ര ജ്ഞാനം പ്രയച്ഛസ്വ ത്രിവിധം ഭൂതഭാവനമ് ।। ൭൩.

രുദ്രൻ പറഞ്ഞു: പ്രഭുവേ, ബ്രഹ്മാവിന്റെ കല്പനപ്രകാരം ഞാൻ സൃഷ്ടിക്കാനാണ് നിയോഗിക്കപ്പെട്ടത്. അതിനായി, ഭൂതങ്ങളുടെ സൃഷ്ടിക്ക് വേണ്ടിയുള്ള ത്രിവിധ ജ്ഞാനം എനിക്ക് ദയവായി നൽകണമേ.

വിഷ്ണുരുവാച । സര്വജ്ഞസ്ത്വം ന സംദേഹോ ജ്ഞാനരാശിഃ സനാതനഃ । ദേവാനാം ച പരം പൂജ്യഃ സര്വദാ ത്വം ഭവിഷ്യസി ।। ൭൩.

വിഷ്ണു പറഞ്ഞു: നീ സർവ്വജ്ഞനാണ്, ഇതിൽ സംശയമില്ല; നീ ശാശ്വതമായ ജ്ഞാനത്തിന്റെ നിധിയാണ്. ദേവന്മാരിൽ എപ്പോഴും നീ ഏറ്റവും വലിയ ആരാധനയ്ക്ക് അർഹനാകും.

ഏവമുക്തഃ പുനര്വാക്യമുവാചോമാപതിര്മുദാ । അന്യം ദേഹി വരം ദേവ പ്രസിദ്ധം സര്വജന്തുഷു ।। ൭൩.

ഇങ്ങനെ കേട്ട ശേഷം ഉമാപതി സന്തോഷത്തോടെ വീണ്ടും പറഞ്ഞു: ദേവാ, എല്ലാ ജീവികളിലും പ്രശസ്തമായ മറ്റൊരു വരം എനിക്ക് ദയവായി നൽകണമേ.

മൂര്തോ ഭൂത്വാ ഭവാനേവ മാമാരാധയ കേശവ । മാം വഹസ്വ ച ദേവേശ വരം മത്തോ ഗൃഹാണ ച । യേനാഹം സര്വദേവാനാം പൂജ്യാത് പൂജ്യതരോ ഭവേ ।। ൭൩.

കേശവാ, നീ ഒരു രൂപം ധരിച്ച് എന്നെ ആരാധിക്കണം; ദേവതകളുടെ പ്രഭുവേ, എന്നെ ചുമക്കണം, എന്നിൽ നിന്ന് ഒരു വരം സ്വീകരിക്കണം, അതിനാൽ ഞാൻ എല്ലാ ദേവന്മാരിലും കൂടുതൽ ആരാധനയ്ക്ക് അർഹനാകട്ടെ.

വിഷ്ണുരുവാച । ദേവകാര്യാവതാരേഷു മാനുഷത്വമുപാഗതഃ । ത്വാമേവാരാധയിഷ്യാമി ത്വം ച മേ വരദോ ഭവ ।। ൭൩.

വിഷ്ണു പറഞ്ഞു: ദേവതകളുടെ കാര്യമെന്നാൽ മനുഷ്യരൂപം സ്വീകരിച്ച എന്റെ അവതാരങ്ങളിൽ ഞാൻ നിന്നെ തന്നെ ആരാധിക്കും; നീയും എനിക്ക് വരങ്ങൾ നൽകുന്നവനാകണം.

യത് ത്വയോക്തം വഹസ്വേതി ദേവദേവ ഉമാപതേ । സോഽഹം വഹാമി ത്വാം ദേവം മേഘോ ഭൂത്വാ ശതം സമാഃ ।। ൭൩.

ദേവതകളിൽ ദേവതയായ ഉമാപതിയേ, നീ പറഞ്ഞതുപോലെ, ഞാൻ ഒരു മേഘമായി മാറി, നൂറു വർഷം നിന്നെ ചുമക്കാം.

ഏവമുക്ത്വാ ഹരിര്മേഘഃ സ്വയം ഭൂത്വാ മഹേശ്വരമ് । ഉജ്ജഹാര ജലാത് തസ്മാദ് വാക്യം ചേദമുവാച ഹ ।। ൭൩.

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ഹരി സ്വയം ഒരു മേഘമായി, മഹേശ്വരനെ ജലത്തിൽ നിന്ന് ഉയർത്തി, ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.

യ ഏതേ ദശ ചൈകശ്ച പുരുഷാഃ പ്രാകൃതാഃ പ്രഭോ । തേ വൈരാജാ മഹീം യാതാ ആദിത്യാ ഇതി സംജ്ഞിതാഃ ।। ൭൩.

പ്രഭുവേ, ഈ പതിനൊന്ന് ആദിമപുരുഷന്മാർ, വൈരാജന്മാർ എന്നറിയപ്പെടുന്നവർ, ഭൂമിയിലേക്ക് പോയി, അവർ ആദിത്യന്മാർ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു.