വരാഹപുരാണമ്

പുരുഷ ഉവാച । യ ഏതേ വൈ ഗതാഃ പൂര്വം പുരുഷാ ദീപ്തതേജസഃ । ആദിത്യാസ്തേ ത്വരം യാന്തി ധ്യാതാ വൈ ബ്രഹ്മണാ ഭവ ।। ൭൩.

പുരുഷൻ പറഞ്ഞു: 'ഇവിടെ നിന്ന് മുമ്പ് പോയ ആ പ്രകാശമുള്ള പുരുഷന്മാർ അദിത്യന്മാരാണ്. ബ്രഹ്മാവ് ധ്യാനിച്ചതിനാൽ അവർ വേഗത്തിൽ പുറപ്പെടുന്നു, ഭവനേ.'

സൃഷ്ടിം സൃജതി വൈ ബ്രഹ്മാ തദര്ഥം യാന്ത്യമീ നരാഃ । പ്രതിപാലനായ തസ്യാസ്തു സൃഷ്ടേര്ദേവ ന സംശയഃ ।। ൭൩.

ബ്രഹ്മാവ് സൃഷ്ടിയെ സൃഷ്ടിക്കുന്നു. അതിനായാണ് ആ പുരുഷന്മാർ പോകുന്നത്, ആ സൃഷ്ടിയെ സംരക്ഷിക്കാൻ—ഇതിൽ സംശയമില്ല, ദേവനേ.

ശമ്ഭുരുവാച । ഭഗവന് കഥം ജാനീഷേ മഹാപുരുഷസത്തമ । ഭവേതി നാമ്നാ തത്സര്വം കഥയസ്വ പരോ ഹ്യഹമ് ।। ൭൩.

ശംഭു ചോദിച്ചു: 'ഭഗവാനേ, നീ എങ്ങനെ ഇതെല്ലാം അറിയുന്നു? മഹാപുരുഷശ്രേഷ്ഠനേ, ഇതെല്ലാം ഏത് പേരിലാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്? ദയവായി പറയൂ, ഞാൻ അത്യന്തം ആഗ്രഹിക്കുന്നു.'

ഏവമുക്തസ്തു രുദ്രേണ സ പുമാന് പ്രത്യഭാഷത । അഹം നാരായണോ ദേവോ ജലശായീ സനാതനഃ ।। ൭൩.

രുദ്രൻ ഇങ്ങനെ ചോദിച്ചപ്പോൾ ആ പുരുഷൻ മറുപടി പറഞ്ഞു: 'ഞാൻ നാരായണൻ, ജലത്തിൽ വിശ്രമിക്കുന്ന ശാശ്വതദേവൻ ആകുന്നു.'

ദിവ്യം ചക്ഷുര്ഭവതു വൈ തവ മാം പശ്യ യത്നതഃ । ഏവമുക്തസ്തദാ തേന യാവദ് പശ്യാമ്യഹം തു തമ് ।। ൭൩.

'നിനക്ക് ദിവ്യദൃഷ്ടി ലഭിക്കട്ടെ; ശ്രദ്ധയോടെ എന്നെ കാണൂ.' അങ്ങനെ അവൻ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ഞാൻ അവനെ കണ്ടു.

താവദങ്ഗുഷ്ഠമാത്രം തു ജ്വലദ്ഭാസ്കരതേജസമ് । തമേവാഹം പ്രപശ്യാമി തസ്യ നാഭൌ തു പങ്കജമ് ।। ൭൩.

അപ്പോൾ ഞാൻ അങ്ങുശ്ഠം വലിപ്പമുള്ള, സൂര്യന്റെ പ്രകാശം പോലെ ദീപ്തിയുള്ള അവനെ കണ്ടു; അവന്റെ നാഭിയിൽ ഒരു താമരപ്പൂവുമുണ്ടായിരുന്നു.

ബ്രഹ്മാണം തത്ര പശ്യാമി ആത്മാനം ച തദങ്കതഃ । ഏവം ദൃഷ്ട്വാ മഹാത്മാനം തതോ ഹര്ഷമുപാഗതഃ । തം സ്തോതും ദ്വിജശാര്ദൂല മതിര്മേ സമജായത ।। ൭൩.

അവിടെ ഞാൻ ബ്രഹ്മാവിനെയും, അവന്റെ അടുത്ത് എന്നെയും കണ്ടു. അങ്ങനെ ആ മഹാത്മാവിനെ കണ്ടപ്പോൾ എനിക്ക് വലിയ സന്തോഷം ഉണ്ടായി; അവനെ സ്തുതിക്കാൻ എന്റെ മനസ്സിൽ ആഗ്രഹം ഉണർന്നു, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠനേ.

തസ്യ മൂര്തൌ തു ജാതായാം സക്തോത്രേണാനേന സുവ്രത । സ്തുതോ മയാ സ വിശ്വാത്മാ തപസാ സ്മൃതകര്മണാ ।। ൭൩.

സുശീലനേ, ആ രൂപം ജനിച്ചപ്പോൾ, ഈ ഭക്തിപൂർവ്വം രചിച്ച സ്തുതിയാൽ, തപസ്സിലൂടെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ കർമ്മങ്ങൾ ഓർത്ത് ഞാൻ ആ സർവ്വാത്മാവിനെ സ്തുതിച്ചു.

രുദ്ര ഉവാച । നമോഽസ്ത്വനന്തായ വിശുദ്ധചേതസേ സരൂപരൂപായ സഹസ്ത്രബാഹവേ । സഹസ്ത്രരശ്മിപ്രവരായ വേധസേ വിശാലദേഹായ വിശുദ്ധകര്മിണേ ।। ൭൩.

രുദ്രൻ പറഞ്ഞു: അനന്തനായ, വിശുദ്ധമായ മനസ്സുള്ളവനേ, അനേകം രൂപങ്ങളുള്ളവനേ, ആയിരം കൈകളുള്ളവനേ, ആയിരം കിരണങ്ങളാൽ പ്രകാശിക്കുന്ന സ്രഷ്ടാവേ, വിശാലമായ ദേഹവും വിശുദ്ധമായ കർമ്മങ്ങളും ഉള്ളവനേ, നമസ്കാരം.

സമസ്തവിശ്വാര്തിഹരായ ശമ്ഭവേ സഹസ്ത്രസൂര്യാനിലതിഗ്മതേജസേ । സമസ്തവിദ്യാവിധൃതായ ചക്രിണേ സമസ്തഗീര്വാണനുതേ സദാഽനഘ ।। ൭൩.

സകല ലോകദുഃഖങ്ങൾ നീക്കുന്ന ശംഭുവേ, ആയിരം സൂര്യനും കാറ്റിനും അതീതമായ തേജസ്സുള്ളവനേ, സകല വിജ്ഞാനങ്ങൾ നിലനിർത്തുന്ന ചക്രധാരിയേ, എല്ലായ്പ്പോഴും പാപരഹിതനും ദേവന്മാർ എല്ലാം സ്തുതിക്കുന്നവനുമായവനേ, നമസ്കാരം.

അനാദിദേവോഽച്യുത ശേഷശേഖര പ്രഭോ വിഭോ ഭൂതപതേ മഹേശ്വര । മരുത്പതേ സര്വപതേ ജഗത്പതേ ഭുവഃ പതേ ഭുവനപതേ സദാ നമഃ ।। ൭൩.

ആദിയില്ലാത്ത ദൈവമേ, അച്യുതനേ, ശേഷനേ കിരീടമണിയുന്നവനേ, പ്രഭുവേ, സർവ്വവ്യാപകനേ, ഭൂതങ്ങളുടെ നാഥനേ, മഹേശ്വരനേ, കാറ്റിന്റെ നാഥനേ, സർവ്വത്തിന്റെയും ലോകത്തിന്റെയും ഭൂമിയുടെയും ഭുവനത്തിന്റെയും നാഥനേ, എപ്പോഴും നമസ്കാരം.

ജലേശ നാരായണ വിശ്വശംകര ക്ഷിതീശ വിശ്വേശ്വര വിശ്വലോചന । ശശാങ്കസൂര്യാച്യുത വീര വിശ്വഗാ - പ്രതര്ക്യമൂര്ത്തേഽമൃതമൂര്തിരവ്യയഃ ।। ൭൩.

ജലത്തിന്റെ ദൈവമായ നാരായണനേ, ലോകത്തിന് ശുഭം നൽകുന്നവനേ, ഭൂമിയുടെ നാഥനേ, സർവ്വലോകങ്ങളുടെ ദൈവമേ, എല്ലാം കാണുന്നവനേ, ചന്ദ്രനേ, സൂര്യനേ, അച്യുതനേ, വീരനേ, സർവ്വവ്യാപിയായവനേ, അപ്പമാന്യമായ രൂപമുള്ളവനേ, അമൃതസ്വരൂപിയായ, അക്ഷയനായവനേ.

ജ്വലദ്ഹുതാശാര്ചിവിരുദ്ധമണ്ഡല പ്രപാഹി നാരായണ വിശ്വതോമുഖ । നമോഽസ്തു ദേവാര്ത്തിഹരാമൃതാവ്യയ പ്രപാഹി മാം ശരണഗതം സദാച്യുത ।। ൭൩.

ജ്വലിക്കുന്ന അഗ്നിശിഖകളെ നേരിടുന്ന പ്രകാശവലയം ഉള്ള നാരായണനേ, സർവ്വദിശകളിലും മുഖമുള്ളവനേ, ദേവന്മാരുടെ ദുഃഖം നീക്കുന്നവനേ, അമൃതസ്വരൂപിയായ, അക്ഷയനായവനേ, ഞാൻ അഭയം തേടിയവനെ എന്നും കാത്തുകൊൾക, അച്യുതനേ, നമസ്കാരം.

വക്ത്രാണ്യനേകാനി വിഭോ തവാഹം പശ്യാമി മധ്യസ്ഥഗതം പുരാണമ് । ബ്രഹ്മാണമീശം ജഗതാം പ്രസൂതിം നമോഽസ്തു തുഭ്യം തു പിതാമഹായ ।। ൭൩.

സർവ്വവ്യാപകനേ, ഞാൻ നിന്റെ അനേകം മുഖങ്ങൾ കാണുന്നു; അതിന്റെ നടുവിൽ പുരാതനനായ ബ്രഹ്മാവും, ലോകങ്ങളുടെ ആദിസ്രഷ്ടാവും, ഈശ്വരനുമായവനും കാണുന്നു. പിതാമഹനേ, നിനക്കു നമസ്കാരം.

സംസാരചക്രഭ്രമണൈരനേകൈഃ ക്വചിദ് ഭവാന് ദേവവരാദിദേവ । സന്മാര്ഗിഭിര്ജ്ഞാനവിശുദ്ധസത്ത്വൈ - രുപാസ്യസേ കിം പ്രലപാമ്യഹം ത്വാമ് ।। ൭൩.

ജന്മജന്മാന്തരങ്ങളിൽ സംസാരചക്രത്തിൽ ഭ്രമിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ, ദൈവങ്ങളുടെ ദൈവമായ നീ, സന്മാർഗ്ഗം അന്വേഷിക്കുന്ന, ജ്ഞാനശുദ്ധിയുള്ളവർക്കു മാത്രം ചിലപ്പോൾ പ്രത്യക്ഷനാകുന്നു. അങ്ങനെ ഉള്ളവനേ, ഞാൻ നിന്നെ അഭിസംബോധന ചെയ്യാൻ എന്തിനാണ് ഈ പ്രലാപം?

ഏകം ഭവന്തം പ്രകൃതേഃ പരസ്താദ് യോ വേത്ത്യസൌ സര്വവിദാദിബോദ്ധാ । ഗുണാ ന തേഷു പ്രസഭം വിഭേദ്യാ വിശാലമൂര്തിര്ഹി സുസൂക്ഷ്മരൂപഃ ।। ൭൩.

പ്രകൃതിക്ക് അതീതനായ ഏകനായ നിന്നെ ആരെങ്കിലും അറിയുന്നുവെങ്കിൽ, അവൻ സകലവിദ്യകളുടെയും പ്രഥമജ്ഞാനിയാകുന്നു. നിന്റെ ഗുണങ്ങൾ അവരിൽ വ്യക്തമായി വേർതിരിക്കാൻ കഴിയില്ല, കാരണം നിന്റെ രൂപം അത്ര വിശാലവും അത്ര സൂക്ഷ്മവുമാണ്.

നിര്വാക്യോ നിര്മനോ വിഗതേന്ദ്രിയോഽസി കര്മാഭവാന്നോ വിഗതൈകകര്മാ । സംസാരവാംസ്ത്വം ഹി ന താദൃശോഽസി പുനഃ കഥം ദേവവരാസി വേദ്യഃ ।। ൭൩.

നീ വാക്കിനും മനസ്സിനും ഇന്ദ്രിയങ്ങൾക്കും അതീതനാണ്; കർമ്മത്തിൽ നിന്ന് സ്വതന്ത്രനാണ്, ഒരൊറ്റ കർമ്മത്തിലുമല്ല നിൽക്കുന്നത്; സംസാരബന്ധങ്ങൾ നിന്നിൽ ബാധകമല്ല. അങ്ങനെ ദൈവങ്ങളുടെ ദൈവമായ നിന്നെ എങ്ങനെ അറിയാൻ കഴിയും?

മൂര്താമൂര്തം ത്വതുലം ലഭ്യതേ തേ പരം വപുര്ദേവ വിശുദ്ധഭാവൈഃ । സംസാരവിച്ഛിത്തികരൈര്യജദ്ഭി - രതോഽവസീയേത ചതുര്ഭുജസ്ത്വമ് ।। ൭൩.

നിന്റെ രൂപം, സാക്ഷാതും അസാക്ഷാതും, ഉപമയില്ലാത്തതും, വിശുദ്ധമായ മനസ്സുള്ളവർക്ക് മാത്രമാണ് ലഭിക്കുന്നത്, സംസാരബന്ധം വിച്ഛേദിക്കുന്ന യജ്ഞങ്ങൾ ചെയ്യുന്നവർക്ക്. അപ്പോൾ നീ നാലു കൈകളോടെ പ്രത്യക്ഷനാകുന്നു.

പരം ന ജാനന്തി യതോ വപുസ്തേ ദേവാദയോഽപ്യദ്ഭുതകാരണം തത് । അതോഽവതാരോക്തതനും പുരാണ - മാരാധയേയുഃ കമലാസനാദ്യാഃ ।। ൭൩.

നിന്റെ ആ പരമമായ അത്ഭുതരൂപം ദേവന്മാർക്കു പോലും അറിയാനാവില്ല. അതുകൊണ്ട്, കമലാസനനായ ബ്രഹ്മാവും മറ്റുള്ളവരും നിന്റെ പുരാതനമായ അവതാരരൂപങ്ങൾ ആരാധിക്കുന്നു.

ന തേ വപുര്വിശ്വസൃഗബ്ജയോനി- രേകാന്തതോ വേദ മഹാനുഭാവഃ । പരം ത്വഹം വേദ്മി കവിം പുരാണം ഭവന്തമാദ്യം തപസാ വിശുദ്ധഃ ।। ൭൩.

മഹാനുഭാവനേ, ലോകസൃഷ്ടാവായ കമലത്തിൽ ജനിച്ചവനും നിന്റെ രൂപം പൂർണ്ണമായി അറിയുന്നില്ല. എന്നാൽ ഞാൻ, തപസ്സിലൂടെ ശുദ്ധനായവൻ, നിന്നെ ആദികവിയായും പുരാതനനായവനായും അറിയുന്നു.

പദ്മാസനോ മേ ജനകഃ പ്രസിദ്ധ - ശ്ചൈതത് പ്രസൂതാവസകൃത്പുരാണൈഃ । സംബോധ്യതേ നാഥ ന മദ്വിധോഽപി വിദുര്ഭവന്തം തപസാ വിഹീനാഃ ।। ൭൩.

പത്മാസനനായവൻ എന്റെ പിതാവായി പ്രശസ്തനാണ്; പുരാതനന്മാരുടെ സ്രഷ്ടാവെന്നു പലപ്പോഴും പറയപ്പെടുന്നു. എന്നിരുന്നാലും, നാഥാ, എനിക്കുപോലും നിന്നെ പൂർണ്ണമായി അറിയാൻ കഴിയില്ല; തപസ്സില്ലാത്തവർക്ക് നിന്നെ ഗ്രഹിക്കാനാവില്ല.

ബ്രഹ്മാദിഭിസ്തത്പ്രവരൈരബോധ്യം ത്വാം ദേവ മൂര്ഖാഃ സ്വമനന്തനത്യാ । പ്രബോധമിച്ഛന്തി ന തേഷു ബുദ്ധി - രുദാരകീര്ത്തിഷ്വപി വേദഹീനാഃ ।। ൭൩.

ദേവമേ, ബ്രഹ്മാവിനെയും മറ്റുള്ള ജ്ഞാനികളെയും പോലും നീ അറിയാൻ കഴിയുന്നില്ല. ഭക്തിയില്ലാത്ത മന്ദബുദ്ധികൾക്ക് ജ്ഞാനം ലഭിക്കണമെന്നാഗ്രഹമുണ്ടെങ്കിലും, അവരിൽ ജ്ഞാനമോ വേദബോധമോ ഉണ്ടാകുന്നില്ല, പ്രശസ്തിയുണ്ടെങ്കിലും.

ജന്മാന്തരൈര്വേദവിദാം വിവേക - ബുദ്ധിര്ഭവേന്നാഥ തവ പ്രസാദാത് । ത്വല്ലബ്ധലാഭസ്യ ന മാനുഷത്വം ന ദേവഗന്ധര്വഗതിഃ ശിവം സ്യാത് ।। ൭൩.

നാഥാ, വേദം അറിയുന്നവർക്കു ജന്മാന്തരങ്ങളിലൂടെ വിവേകബുദ്ധി നിന്റെ കൃപയാൽ ലഭിക്കുന്നു. നിന്നെ പ്രാപിച്ചവർക്കു മനുഷ്യജന്മമോ, ദേവഗന്ധർവന്മാരുടെ ഗതിയോ, മോക്ഷമോ ഉണ്ടാവില്ല.

ത്വം വിഷ്ണുരൂപോഽസി ഭവാന് സുസൂക്ഷ്മഃ സ്ഥൂലോഽസി ചേദം കൃതകൃത്യതായാഃ । സ്ഥൂലഃ സുസൂക്ഷ്മഃ സുലഭോഽസി ദേവ ത്വദ്വാഹ്യവൃത്ത്യാ നരകേ പതന്തി ।। ൭൩.

നീ വിഷ്ണുവിന്റെ രൂപത്തിൽ അത്യന്തം സൂക്ഷ്മനാണ്; ഒരുപോലെ സ്ഥൂലനും, സകലകർമ്മഫലങ്ങളുടെ സാക്ഷാത്കാരവുമാണ്. ദൈവമേ, നീ സ്ഥൂലനും സൂക്ഷ്മനുമാണ്, എളുപ്പത്തിൽ പ്രാപ്യനുമാണ്; പക്ഷേ, നിന്നെ വിരുദ്ധമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നവർ നരകത്തിൽ വീഴും.

കിമുച്യതേ വാ ഭവതി സ്ഥിതേഽസ്മിന് ഖാത്മ്യേന്ദുവഹ്ന്യര്കമഹീമരുദ്ഭിഃ । തത്ത്വൈഃ സതോയൈഃ സമരൂപധാരി - ണ്യാത്മസ്വരൂപേ വിതതസ്വഭാവേ ।। ൭൩.

ഈ വിശ്വത്തിൽ, ആകാശം, ആത്മാവ്, ചന്ദ്രൻ, അഗ്നി, സൂര്യൻ, ഭൂമി, വായു എന്നിവയിൽ നീ നിലകൊള്ളുന്നു; അവയുടെ സ്വഭാവം അനുസരിച്ച് രൂപങ്ങൾ ധരിച്ച്, നിന്റെ സ്വഭാവം എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നവനേ, നിന്നെ കുറിച്ച് എന്ത് പറയാൻ കഴിയും?

ഇതി സ്തുതിം മേ ഭഗവന്നനന്ത ജുഷസ്വ ഭക്തസ്യ വിശേഷതശ്ച । സൃഷ്ടിം സൃജസ്വേതി തവോദിതസ്യ സര്വജ്ഞതാം ദേഹി നമോഽസ്തു വിഷ്ണോ ।। ൭൩.

ഭഗവാനേ, എന്റെ ഈ സ്തുതിയും, പ്രത്യേകിച്ച് ഭക്തനായ എന്നിൽ നിന്നുള്ളതും, ദയവായി സ്വീകരിക്കണമേ. നീ കല്പിച്ച പ്രകാരം സൃഷ്ടിയെ സൃഷ്ടിക്കണമേ, എനിക്ക് സർവ്വജ്ഞതയും നൽകണമേ. വിഷ്ണുവേ, നമസ്കാരം.

ചതുര്മുഖോ യോ യദി കോടിവക്ത്രോ ഭവേന്നരഃ ക്വാപി വിശുദ്ധചേതാഃ । സ തേ ഗുണാനാമയുതൈരനേകൈ - ര്വദേത് തദാ ദേവവര പ്രസീദ ।। ൭൩.

നാലു മുഖങ്ങളോ, കോടി വായുകളോ, അത്യന്തം ശുദ്ധമായ മനസ്സോ ഉള്ളവൻ പോലും, ദേവതകളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായോ, നിന്റെ അനവധി ഗുണങ്ങൾ മുഴുവനും വിവരിക്കാൻ കഴിയില്ല. ദയവായി കൃപചെയ്യണമേ.

സമാധിയുക്തസ്യ വിശുദ്ധബുദ്ധേ - സ്ത്വദ്ഭാവഭാവൈകമനോഽനുഗസ്യ । സദാ ഹൃദിസ്ഥോഽസി ഭവാന്നമസ്തേ ന സര്വഗസ്യാസ്തി പൃഥഗ്വ്യവസ്ഥാ ।। ൭൩.

നിന്റെ ഭാവത്തിൽ മനസ്സു ഏകാഗ്രമാക്കി, സമാധിയിൽ ഇരിക്കുന്നവനും ശുദ്ധമായ ബുദ്ധിയുള്ളവനും ആയവന്റെ ഹൃദയത്തിൽ നീ എപ്പോഴും വസിക്കുന്നു. നമസ്കാരം. നിന്നിൽ നിന്ന് വേറെയൊന്നിനും സ്വതന്ത്രമായ നിലയില്ല.

ഇതി പ്രകാശം കൃതമേതദീശ സ്തവം മയാ സര്വഗതം വിബുദ്ധ്വാ । സംസാരചക്രക്രമമാണയുക്ത്യാ ഭീതം പുനീഹ്യച്യുത കേവലത്വമ് ।। ൭൩.

പ്രഭുവേ, നീ സർവ്വവ്യാപിയാണെന്ന് അറിഞ്ഞുകൊണ്ട് ഞാൻ ഈ സ്തുതിയെ തുറന്നുപറഞ്ഞിരിക്കുന്നു. ഈ ജനനമരണചക്രത്തിൽ ഭയപ്പെട്ടിരിക്കുന്ന എന്നെ, ഉചിതമായ മാർഗ്ഗത്തിൽ, അച്യുതാ, ശുദ്ധീകരിച്ച് പരമമുക്തി നൽകണമേ.