ഏവമുക്തോ ഗൌതമോഽഥ താന് മുനീന് പ്രാഹ ധര്മവിത് । പ്രായശ്ചിത്തം ഗോവധ്യായാ ദീയതാം മേ തപോധനാഃ ।। ൭൧.
ഇങ്ങനെ കേട്ടപ്പോൾ, ധർമ്മം അറിയുന്ന ഗൗതമൻ ആ മുനികൾക്ക് പറഞ്ഞു: 'പശുവിനെ കൊല്ലപ്പെട്ടതിന്റെ പ്രായശ്ചിത്തം എനിക്ക് നിർദ്ദേശിക്കൂ, തപസ്സുകാരേ.'
ഇയം ഗൌരമൃതാ ബ്രഹ്മന് മൂര്ച്ഛിതേവ വ്യവസ്ഥിതാ । ഗങ്ഗാജലപ്ലുതാ ചേയമുത്ഥാസ്യതി ന സംശയഃ ।। ൭൧.
ബ്രാഹ്മണനേ, ഈ പശു മരിച്ചിട്ടില്ല; അവൾ വെറും അന്ധ്യമായിരിക്കുന്നു. ഗംഗാവെള്ളത്തിൽ കുളിച്ചാൽ അവൾ ഉറപ്പായും എഴുന്നേൽക്കും—ഇതിൽ സംശയമില്ല.
പ്രായശ്ചിത്തം മൃതായാഃ സ്യാദമൃതായാഃ കൃതം ത്വിദമ് । വ്രതം വാ മാ കൃഥാഃ കോപമിത്യുക്ത്വാ പ്രയയുസ്തു തേ ।। ൭൧.
മരിച്ചവർക്കാണ് പ്രായശ്ചിത്തം വേണ്ടത്; മരിക്കാത്തവർക്കു ഇതു മതിയാകുന്നു. വ്രതം എടുക്കുകയോ കോപിക്കുകയോ വേണ്ട, എന്നു പറഞ്ഞ് അവർ അവിടെ നിന്ന് പുറപ്പെട്ടു.
ഗതൈസ്തൈര്ഗൌതമോ ധീമാന് ഹിമവന്തം മഹാഗിരിമ് । മാമാരാധയിഷുഃ പ്രായാത് തപ്തും ചാശു മഹത് തപഃ ।। ൭൧.
അവർ പോയശേഷം, ധീരനായ ഗൗതമൻ മഹാഗിരിയായ ഹിമവാനിലേക്ക് പോയി, എന്നെ ആരാധിക്കാൻ, വലിയ തപസ്സു ചെയ്യാൻ ഉദ്ദേശിച്ചു.
ശതമേകം തു വര്ഷാണാമഹമാരാധിതോഽഭവമ് । തുഷ്ടേന ച മയാ പ്രോക്തോ വരം വരയ സുവ്രത ।। ൭൧.
നൂറു വർഷം ഞാൻ അവനാൽ ആരാധിക്കപ്പെട്ടു; സന്തോഷത്തോടെ ഞാൻ പറഞ്ഞു: 'നീ ഒരു വരം ചോദിക്കൂ, വ്രതനിഷ്ഠനായവനേ.'
സോഽബ്രവീന്മാം ജകടാസംസ്ഥാം ദേഹി ഗങ്ഗാം തപസ്വിനീമ് । മയാ സാര്ധം പ്രയാത്വേഷാ പുണ്യാ ഭാഗീരഥീ നദീ ।। ൭൧.
അവൻ പറഞ്ഞു: 'നിന്റെ ജടയിൽ നിന്ന് തപസ്സിന്റെ ഗംഗയെ എനിക്ക് തരിക; ഈ പുണ്യമായ ഭാഗീരഥി നദി എനോടൊപ്പം പോകട്ടെ.'
ഏവമുക്തേ ജടാഖണ്ഡമേകം സ പ്രദദൌ ശിവഃ । താം ഗൃഹ്യ ഗതവാന് സോഽപി യത്രാസ്തേ സാ തു ഗൌര്മൃതാ ।। ൭൧.
അങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ ശിവൻ ഒരു ജടയുടെ ഭാഗം അവനു നൽകി. അതു എടുത്ത്, അവൻ പശു മരിച്ചിടത്തേക്ക് പോയി.
തജ്ജലപ്ലാവിതാ സാ ഗൌര്ഗതാ ചോത്ഥായ ഭാമിനീ । നദീ ച മഹതീ ജാതാ പുണ്യതോയാ ശുചിഹ്രദാ ।। ൭൧.
ആ വെള്ളത്തിൽ കുളിച്ചപ്പോൾ, പശു എഴുന്നേറ്റു, പ്രകാശം പകർന്നു; അവിടെ ഒരു വലിയ നദിയും പിറന്നു, വിശുദ്ധവും പുണ്യവുമാണ്.
തം ദൃഷ്ട്വാ മഹദാശ്ചര്യം തത്ര സപ്തര്ഷയോഽമലാഃ । ആജഗ്മുഃ ഖേ വിമാനസ്ഥാഃ സാധുഃ സാധ്വിതി വാദിനഃ ।। ൭൧.
ആ അത്ഭുതം കണ്ടു, വിശുദ്ധരായ സപ്തർഷിമാർ ആകാശത്തിൽ വിഹരിക്കുന്ന രഥങ്ങളിൽ അവിടെ എത്തി, 'ശബാശ്, ശബാശ്' എന്നു വിളിച്ചു.
സാധു ഗൌതമ സാധൂനാം കോന്യോഽസ്തി സദൃശസ്തവ । യദേവം ജാഹ്നവീം ദേവീം ദണ്ഡകേ ചാവതാരയത് ।। ൭൧.
'ശബാശ് ഗൗതമാ! സന്മാർഗ്ഗികളിൽ നിനക്ക് തുല്യൻ ആരുണ്ട്? ഇങ്ങനെ ജാഹ്നവീദേവിയെ ദണ്ഡകവനത്തിലേക്ക് ഇറക്കിയതിൽ.'
ഏവമുക്തസ്തദാ തൈസ്തു ഗൌതമഃ കിമിദം ത്വിതി । ഗോവധ്യാകാരണം മഹ്യം താവത് പശ്യതി ഗൌതമഃ ।। ൭൧.
അവർ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ഗൗതമൻ അതെന്താണെന്നു വിചാരിച്ചു; പശുവിന്റെ മരണകാരണം അവൻ കണ്ടു.
ഋഷീണാം മായയാ സര്വമിദം ജാതം വിചിന്ത്യ വൈ । ശശാപ താന് ജടാഭസ്മമിഥ്യാവ്രതധരാസ്തഥാ । ഭവിഷ്യഥ ത്രയീബാഹ്യാ വേദകര്മബഹിഷ്കൃതാഃ ।। ൭൧.
മുനികൾ ചെയ്ത മായയാൽ ഇതൊക്കെയും സംഭവിച്ചതെന്ന് മനസ്സിലാക്കി, ഗൗതമൻ അവരെ ശപിച്ചു: 'നിങ്ങൾ ജടയും ഭസ്മവും ധരിച്ച്, മിഥ്യാവ്രതമുള്ളവരായി, ത്രയീവേദങ്ങൾക്കു പുറത്തായി, വേദകർമ്മങ്ങളിൽ നിന്ന് പുറത്താക്കപ്പെടും.'
തച്ഛ്രുത്വാ ക്രൂരവചനം ഗൌതമസ്യ മഹാമുനേഃ । ഊചുഃ സപ്തര്ഷയോ മൈവം സര്വകാലം ദ്വിജോത്തമാഃ । ഭവന്തു കിം തു തേ വാക്യം മോഘം നാസ്ത്യത്ര സംശയഃ ।। ൭൧.
ഗൗതമമഹർഷിയുടെ കഠിനവചനങ്ങൾ കേട്ടപ്പോൾ, സപ്തർഷിമാർ പറഞ്ഞു: 'എല്ലാ കാലത്തും ഇതു സംഭവിക്കരുതേ, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠരേ. എങ്കിലും നിന്റെ വാക്കുകൾ ഫലമില്ലാതാവില്ല—ഇതിൽ സംശയമില്ല.'
യദി നാമ കലൌ സര്വേ ഭവിഷ്യന്തി ദ്വിജോത്തമാഃ । ഉപകാരിണി യേ തേ ഹി അപകര്താര ഏവ ഹി । ഇത്ഥംഭൂതാ അപി കലൌ ഭക്തിഭാജോ ഭവന്തു തേ ।। ൭൧.
'കലിയുഗത്തിൽ എല്ലാ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠരും ഇങ്ങനെയാവാമെങ്കിലും, ഉപകാരികൾ ചിലപ്പോൾ അപകാരം ചെയ്യാം. എങ്കിലും, കലിയുഗത്തിൽ ഇങ്ങനെ ഉള്ളവരും ഭക്തിയോടെ ഇരിക്കട്ടെ.'
ത്വദ്വാക്യവഹ്നിനിര്ദഗ്ധാഃ സദാ കലിയുഗേ ദ്വിജാഃ । ഭവിഷ്യന്തി ക്രിയാഹീനാ വേദകര്മബഹിഷ്കൃതാഃ ।। ൭൧.
നിന്റെ വാക്കുകളുടെ തീയിൽ കത്തിയ ദ്വിജന്മാർ കലിയുഗത്തിൽ എപ്പോഴും കർമ്മരഹിതരായി, വേദികർമ്മങ്ങളിൽ നിന്ന് പുറത്താക്കപ്പെട്ടവരായി ഇരിക്കും.
അസ്യാശ്ച ഗൌണം നാമേഹ നദീ ഗോദാവരീതി ച । ഗൌര്ദത്താ വരദാനാച്ച ഭവേദ് ഗോദാവരീ നദീ ।। ൭൧.
ഈ നദിക്ക് ഗൗണമായ പേരാണ് ഗോദാവരി. ഇവിടെ ഒരു പശുവിനെ ദാനം ചെയ്തതും, ഒരു വരം ലഭിച്ചതും കൊണ്ടാണ് ഈ നദിക്ക് ഗോദാവരി എന്ന പേര് ലഭിച്ചത്.
ഏതാം പ്രാപ്യ കലൌ ബ്രഹ്മന് ഗാം ദദന്തി ജനാശ്ച യേ । യഥാശക്ത്യാ തു ദാനാനി മോദന്തേ ത്രിദശൈഃ സഹ ।। ൭൧.
ബ്രാഹ്മണനേ, കലിയുഗത്തിൽ ഈ നദിയിൽ എത്തി, ആരെങ്കിലും പശു ദാനം ചെയ്യുകയോ, സ്വശക്തിക്ക് അനുസരിച്ച് ദാനം നടത്തുകയോ ചെയ്താൽ, അവർ ദേവന്മാരോടൊപ്പം സന്തോഷിക്കും.
സിംഹസ്ഥേ ച ഗുരൌ തത്ര യോ ഗച്ഛതി സമാഹിതഃ । സ്നാത്വാ ച വിധിനാ തത്ര പിതൄം സ്തര്പയതേ തഥാ ।। ൭൧.
സിംഹരാശിയിൽ ഗുരു സ്ഥിതിചെയ്യുമ്പോൾ, ആരെങ്കിലും മനസ്സു ഏകാഗ്രമാക്കി അവിടെ എത്തി, വിധിപ്രകാരം സ്നാനം ചെയ്ത് പിതൃകർമ്മങ്ങൾ നിർവഹിച്ചാൽ,
സ്വര്ഗം ഗച്ഛന്തി പിതരോ നിരയേ പതിതാ അപി । സ്വര്ഗസ്ഥാഃ പിതരസ്തസ്യ മുക്തിഭാജോ ന സംശയഃ ।। ൭൧.
അവരുടെ പിതാക്കന്മാർ നരകത്തിൽ വീണവരായാലും സ്വർഗത്തിൽ എത്തും; സ്വർഗത്തിൽ ഉള്ള പിതാക്കന്മാർക്ക് മോക്ഷം ലഭിക്കും—ഇതിൽ സംശയമില്ല.
ത്വം ഖ്യാതിം മഹതീം പ്രാപ്യ മുക്തിം യാസ്യസി ശാശ്വതീമ് । ഏവമുക്ത്വാഽഥ മുനയോ യയുഃ കൈലാസപര്വതമ് । യത്രാഹമുമയാ സാര്ധം സദാ തിഷ്ഠാമി സത്തമാഃ ।। ൭൧.
നിനക്ക് മഹത്തായ പ്രശസ്തിയും ശാശ്വതമായ മോക്ഷവും ലഭിക്കും. ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, ആ മുനികൾ കൈലാസപർവതത്തിലേക്ക് പോയി, അവിടെ ഞാൻ ഉമയോടൊപ്പം എപ്പോഴും വസിക്കുന്നു, നല്ലവരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ.
ഊചുര്മാം തേ ച മുനയോ ഭവിതാരോ ദ്വിജോത്തമാഃ । കലൌ ത്വദ്രൂപിണഃ സര്വേ ജടാമുകുടധാരിണഃ । സ്വേച്ഛയാ പ്രേതവേഷാശ്ച മിഥ്യാലിങ്ഗധരാഃ പ്രഭോ ।। ൭൧.
ആ മുനികൾ എന്നോട് പറഞ്ഞു: 'കലിയുഗത്തിൽ എല്ലാ ശ്രേഷ്ഠ ദ്വിജന്മാരും നിന്റെ രൂപത്തിൽ, ജടയും മുകുടവും ധരിച്ച്, ഇഷ്ടംപോലെ പ്രേതവേഷം സ്വീകരിച്ച്, വ്യാജമായി സന്ന്യാസചിഹ്നങ്ങൾ ധരിച്ച് പ്രത്യക്ഷപ്പെടും, പ്രഭോ.'
തേഷാമനുഗ്രഹാര്ഥായ കിംചിച്ഛാസ്ത്രം പ്രദീയതാമ് । യേനാസ്മദ്വംശജാഃ സര്വേ വര്തേയുഃ കലിപീഡിതാഃ ।। ൭൧.
'അവർക്കായി ഒരു ശാസ്ത്രം നൽകണം, അതിന്റെ സഹായത്തോടെ കലിയുഗത്തിൽ പീഡിക്കപ്പെടുന്ന നമ്മുടെ സന്തതികൾ ശരിയായ വഴി പിന്തുടരാൻ കഴിയണം.'
ഏവമഭ്യര്ഥിതസ്തൈസ്തു പുരാഽഹം ദ്വിജസത്തമാഃ । വേദക്രിയാസമായുക്താം കൃതവാനസ്മി സംഹിതാമ് ।। ൭൧.
അങ്ങനെ അവർ昔 കാലത്ത് എന്നോട് അപേക്ഷിച്ചതിനാൽ, ദ്വിജന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠരേ, ഞാൻ വേദികർമ്മങ്ങൾ ഉൾക്കൊള്ളുന്ന ഒരു സംഹിത രചിച്ചു.
നിഃശ്വാസാഖ്യാം തതസ്തസ്യാം ലീനാ ബാഭ്രവ്യശാണ്ഡിലാഃ । അല്പാപരാധാച്ഛ്രുത്വൈവ ഗതാ ബൈഡാലികാ ഭവന് ।। ൭൧.
'നിഃശ്വാസ' എന്ന പേരിലുള്ള ആ സംഹിതയിൽ ബാഭ്രവ്യരും ശാണ്ഡിലരും ലയിച്ചു; ചെറിയ ഒരു പാപം മാത്രം ചെയ്ത ബൈഡാലികർ കേട്ടതുമാത്രത്തിൽ അവിടെ നിന്ന് വിട്ടുപോയി.
മയൈവ മോഹിതാസ്തേ ഹി ഭവിഷ്യം ജാനതാ ദ്വിജാഃ । ലൌല്യാര്ഥിനസ്തു ശാസ്ത്രാണി കരിഷ്യന്തി കലൌ നരാഃ ।। ൭൧.
ഭാവിയിൽ സംഭവിക്കാനുള്ളത് അറിയാമായിരുന്നുകൊണ്ട്, ഞാൻ തന്നെ അവരെ മോഹിപ്പിച്ചു, ദ്വിജന്മാരേ; കലിയുഗത്തിൽ ലാഭം തേടുന്ന ആളുകൾ തങ്ങളുടേതായ ശാസ്ത്രങ്ങൾ രചിക്കും.
നിഃശ്വാസസംഹിതായാം ഹി ലക്ഷമാത്രം പ്രമാണതഃ । സൈവ പാശുപതീ ദീക്ഷാ യോഗഃ പാശുപതസ്ത്വിഹ ।। ൭൧.
നിഃശ്വാസസംഹിതയിൽ ഒരു ലക്ഷമാണ് അളവ്; അതാണ് പാശുപതദീക്ഷ, ഇവിടെ യോഗവും പാശുപതമാണ്.
ഏതസ്മാദ് വേദമാര്ഗാദ്ധി യദന്യദിഹ ജായതേ । തത് ക്ഷുദ്രകര്മ വിജ്ഞേയം രൌദ്രം ശൌചവിവര്ജിതമ് ।। ൭൧.
ഈ വേദമാർഗ്ഗത്തിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി ഇവിടെ എന്തെങ്കിലും ഉണ്ടാകുന്നുവെങ്കിൽ, അതിനെ ചെറുകാര്യവും ക്രൂരവും ശുദ്ധിയില്ലാത്തതുമായ കർമ്മം എന്ന് അറിയണം.
യേ രുദ്രമുപജീവന്തി കലൌ വൈഡാലികാ നരാഃ । ലൌല്യാര്ഥിനഃ സ്വശാസ്ത്രാണി കരിഷ്യന്തി കലൌ നരാഃ । ഉച്ഛുഷ്മരുദ്രാസ്തേ ജ്ഞേയാ നാഹം തേഷു വ്യവസ്ഥിതഃ ।। ൭൧.
കലിയുഗത്തിൽ രുദ്രനെ ആശ്രയിച്ച് ജീവിക്കുന്ന ബൈഡാലികരും, ലാഭം തേടുന്നവരും തങ്ങളുടേതായ ശാസ്ത്രങ്ങൾ രചിക്കും; അവരെ ഉച്ചുഷ്മരുദ്രർ എന്ന് അറിയണം—ഞാൻ അവരിൽ ഇല്ല.
ഭൈരവേണ സ്വരൂപേണ ദേവകാര്യേ യദാ പുരാ । നര്തിതം തു മയാ സോഽയം സംബന്ധഃ ക്രൂരകര്മണാമ് ।। ൭൧.
പണ്ടു ഭൈരവസ്വരൂപത്തിൽ ദേവകാര്യത്തിനായി ഞാൻ നൃത്തം ചെയ്തിരുന്നു; അതാണ് ക്രൂരകർമങ്ങൾ ചെയ്യുന്നവരുമായി ഉള്ള ബന്ധം.
ക്ഷയം നിനീഷതാ ദൈത്യാനട്ടഹാസോ മയാ കൃതഃ । യഃ പുരാ തത്ര യേ മഹ്യം പതിതാ അശ്രുബിന്ദവഃ । അസംഖ്യാതാസ്തു തേ രൌദ്രാ ഭവിതാരോ മഹീതലേ ।। ൭൧.
ദാനവരെ നശിപ്പിക്കാൻ ഞാൻ ഒരിക്കൽ വലിയ ചിരി ചിരിച്ചു; അപ്പോൾ എന്റെ കണ്ണുനീർ തുള്ളികൾ ആയി വീണ അനേകം ക്രൂരന്മാർ ഭൂമിയിൽ ജനിക്കും.