ഭൂമൌ സ്ഥിതം തു മാം ദൃഷ്ട്വാ ഹുങ്കാരമകരോദ് ദ്വിജഃ । തദ്ധുങ്കാരാത് തു പാതാലം ഭിത്ത്വാ പഞ്ച ഹി കന്യകാഃ ।। ൬൯.
ഞാൻ നിലത്ത് നിൽക്കുന്നത് കണ്ടു, ആ ദ്വിജൻ ഒരു 'ഹും' ശബ്ദം ഉച്ചരിച്ചു. ആ ശബ്ദം കേട്ട് ഭൂമിയെ തുരന്ന് അഞ്ചു കന്യകൾ പാതാളത്തിൽ നിന്ന് പുറത്ത് വന്നു.
നിര്യയുഃ കാഞ്ചനം പീഠമേകാ താസാം പ്രഗൃഹ്യ വൈ । സാ മാം പ്രാദാത് തദാഽന്യാഽദാത് സലിലം കരസംസ്ഥിതമ് ।। ൬൯.
അവരിൽ ഒരുത്തി ഒരു പൊൻപീഠം എടുത്തു എനിക്ക് മുന്നിൽ വെച്ചു. മറ്റൊരുത്തി കൈയിൽ വെള്ളം കൊണ്ടു എനിക്ക് നൽകി.
ഗൃഹീത്വാഽന്യാ തു മേ പാദൌ ക്ഷാലിതും ചോപചക്രമേ । അന്യേ ദ്വേ വ്യജനേ ഗൃഹ്യ മത്പക്ഷാഭ്യാം വ്യവസ്ഥിതേ ।। ൬൯.
മറ്റൊരുത്തി എന്റെ കാലുകൾ പിടിച്ചു കഴുകാൻ തുടങ്ങി. ശേഷിച്ച രണ്ട് പെൺകുട്ടികൾ ഓരോരുത്തി ഒരു വീശൽ പിടിച്ച് എന്റെ ഇരുവശത്തും നിന്നു.
തതോ ഹുങ്കാരമകരോത് പുനരേവ മഹാതപാഃ । തച്ഛബ്ദാദന്തരം ഹൈമദ്രോണീം യോജനവിസ്തൃതാമ് । ഗൃഹ്യാജഗാമ മകരോത്പ്ലവം സരസി പാര്ഥിവ ।। ൬൯.
അതിനുശേഷം ആ മഹാതപസ്വി വീണ്ടും ഒരു 'ഹും' ശബ്ദം ഉച്ചരിച്ചു. ആ ശബ്ദം കേട്ട് ഒരു യോജന വീതിയുള്ള പൊൻപാത്രം അവിടെ പ്രത്യക്ഷമായി, ഒരു മകരം ആ തടാകത്തിൽ ചാടി.
തസ്യാം തു കന്യാഃ ശതശോ ഹേമകുമ്ഭകരാഃ ശുഭാഃ । ആയയുസ്തമഥോ ദൃഷ്ട്വാ സ മുനിഃ പ്രാഹ മാം നൃപ ।। ൬൯.
ആ പാത്രത്തിൽ നൂറുകണക്കിന് ഭദ്രമായ കന്യകൾ പൊൻകുടങ്ങൾ കൈയിൽ എടുത്ത് എത്തി. ഇത് കണ്ടുമുടിഞ്ഞ് ആ മുനിവരൻ എന്നോട് പറഞ്ഞു, രാജാവേ.
സ്നാനാര്ഥം കല്പിതം ബ്രഹ്മന്നിദം തേ സര്വമേവ തു । ദ്രോണീം പ്രവിശ്യ ചേമാം ത്വം സ്നാതുമര്ഹസി സത്തമ ।। ൬൯.
'ബ്രാഹ്മണാ, ഈ എല്ലാം നിന്റെ സ്നാനത്തിനായി ഒരുക്കിയതാണ്. നീ ഈ പാത്രത്തിൽ കയറി സ്നാനം ചെയ്യണം, മഹാനുഭാവാ.'
തതോഽഹം തസ്യ വചനാത് തസ്യാം ദ്രോണ്യാം നരാധിപ । വിശാമി താവത് സരസി സാ ദ്രോണീ പ്രത്യമജ്ജത ।। ൬൯.
അതിനാൽ, അവന്റെ വാക്ക് അനുസരിച്ച്, രാജാവേ, ഞാൻ ആ തടാകത്തിലെ പാത്രത്തിൽ കയറി. അപ്പോൾ ആ പാത്രം വെള്ളത്തിൽ മുങ്ങി.
ദ്രോണ്യാം ജലേ നിമഗ്നോഽഹമ് ഇതി മത്വാ നരേശ്വര । ഉന്മഗ്നോഽഹം തതോ ലോകമപൂര്വം ദൃഷ്ടവാംസ്തതഃ ।। ൬൯.
രാജാവേ, ഞാൻ ആ പാത്രത്തിലെ വെള്ളത്തിൽ മുങ്ങിയെന്ന് കരുതി. പിന്നെ ഞാൻ ഉയർന്ന്, മുമ്പ് ഒരിക്കലും കണ്ടിട്ടില്ലാത്ത ഒരു ലോകം കണ്ടു.
സുഹര്മ്യകക്ഷ്യായതനം വിശാലം രഥ്യാപഥം ശുദ്ധജനാനുകീര്ണമ് । നീത്യുത്തമൈഃ സേവിതമാത്മവിദ്ഭി - ര്നൃഭിഃ പുരാണൈര്നയമാര്ഗസംസ്ഥൈഃ ।। ൬൯.
അവിടെ ഞാൻ കണ്ടത് വിശാലവും മനോഹരവുമായ ഒരു നഗരമാണ്. വിശുദ്ധഹൃദയങ്ങളായ ജനങ്ങൾ നിറഞ്ഞ വീഥികളും, ആത്മജ്ഞാനികൾ, പുരാതന രാജാക്കന്മാർ, ധർമ്മപഥത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നവർ എന്നിവരാൽ ആ നഗരം അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടു.
സംസാരചര്യാപരിഘാഭിരുഗ്രം ഗമ്ഭീരപാതാലതലസ്ഥമാദ്യമ് । സിതൈര്നൃഭിഃ പാശവരാഗ്രഹസ്തൈഃ ദ്വിപാശ്വസംഘൈര്വിവിധൈരുപേതമ് ।। ൬൯.
അത് ഭയങ്കരവും, ലോകജീവിതത്തിന്റെ വഴികളിൽ നിന്ന് അപ്രാപ്യവുമായ, ആഴത്തിലുള്ള പാതാളത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന സ്ഥലമായിരുന്നു. വെളുത്ത വസ്ത്രം ധരിച്ച പുരുഷന്മാർ പാശങ്ങൾ കൈവശം വച്ചും, ആനകളും കുതിരകളും കൂട്ടങ്ങളായി ചുറ്റിപ്പറ്റിയും ഉണ്ടായിരുന്നു.
കൈലാസശ്രൃങ്ഗപ്രതിമാനി തീരേ - ഷ്വനേകരത്നോത്പലസംചിതാനി । ഗൃഹാണി ധന്യാധ്യുഷിതാനി നീചൈ - രുപാസിതാനി ദ്വിജദേവവിപ്രൈഃ ।। ൬൯.
തീരങ്ങളിൽ കൈലാസശൃംഗംപോലെയുള്ള വീടുകൾ, അനേകം രത്നതാമരകളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ഭാഗ്യശാലികൾ താമസിക്കുന്ന ഈ വീടുകൾ ദ്വിജന്മാരും ദേവന്മാരും ആദരവോടെ ആരാധിക്കുന്നു.
പദ്മാനി ഭൃങ്ഗാവനതാനി ചേലു - സ്തേഷാം പുനര്ഗുരുഭാരാദജസ്ത്രമ് । ജലേഷു യേഷാം സുസ്വരാസ്യോ ദ്വിജാതി- ര്വേദോദിതാനാഹ വിചിത്രമന്ത്രാന് ।। ൬൯.
തേനീച്ചകളുടെ ഭാരത്തിൽ താഴ്ന്നു കിടക്കുന്ന താമരകൾ അങ്ങ് അലയുന്നു. ആ തടാകങ്ങളിൽ, മധുരസ്വരമുള്ള ദ്വിജന്മാർ വേദങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള അത്ഭുതകരമായ മന്ത്രങ്ങൾ ഉച്ചരിക്കുന്നു.
സിതാബ്ജമാലാര്ചിതഗാത്രവന്തി വാസോത്തരീയാണി ഖഗപ്രവാരൈഃ । സരാംസ്യനേകാനി തഥാ ദ്വിജാസ്തു പഠന്തി യജ്ഞാര്ഥവിധിം പുരാണമ് ।। ൬൯.
വെളുത്ത താമരമാലകളാൽ അലങ്കരിച്ച ദേഹങ്ങൾ, മനോഹരമായ വസ്ത്രങ്ങൾ ധരിച്ചവർ, പക്ഷികളുടെ കൂട്ടങ്ങൾ നിറഞ്ഞതും, അങ്ങ് പല തടാകങ്ങളിലും ദ്വിജന്മാർ യജ്ഞവിധികൾ പാരായണം ചെയ്യുന്നു.
ഭ്രമന്നഹം തേഷു സരഃസ്വപശ്യം വൃന്ദാന്യനേകാനി സുരാങ്ഗനാനാമ് । വിദ്യാധരാണാം ച തഥൈവ കന്യാഃ സ്നാനായ തം ദേശമുപാഗതാശ്ച ।। ൬൯.
ആ തടാകങ്ങളിൽ ഞാൻ സഞ്ചരിക്കുമ്പോൾ, അനേകം ദേവകന്യകളെയും വിദ്യാധരരുടെ പുത്രിമാരെയും അവിടെ സ്നാനത്തിനായി എത്തിയതും ഞാൻ കണ്ടു.
തതഃ കദാചിദ് ഭ്രമതാ നൃപോത്തമ പ്രദൃഷ്ടമന്യത്സുസരഃ സുതോയമ് । പ്രാഗ് ദൃഷ്ടമേകം തു തഥൈവ തീരേ കുടീം പ്രപശ്യാമി യഥാ പുരാഽഹമ് ।। ൬൯.
അങ്ങനെ സഞ്ചരിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ, രാജാവേ, ഞാൻ മറ്റൊരു മനോഹരമായ ശുദ്ധജലതടാകം കണ്ടു. അതിന്റെ തീരത്ത്, മുമ്പ് കണ്ടതുപോലെ തന്നെ, ഒരു കുടിൽ ഞാൻ വീണ്ടും കണ്ടു.
യാവത് കുടീം താം പ്രവിശാമി രാജന് തപസ്വിനം തം സ്ഥിതമേകദേശേ । ദൃഷ്ട്വാഭിഗമ്യാഭിവദാമി യാവത് സ്മയന്നുവാചാപ്രതിമപ്രഭാവഃ ।। ൬൯.
രാജാവേ, ആ കുഡിലില് കയറി ആ തപസ്സുകാരനെ ഒരിടത്ത് നില്ക്കുന്നത് കണ്ടു, അടുത്ത് ചെന്നു ആദരം കാണിച്ചു. അപ്പോള് അവന് പുഞ്ചിരിയോടെ, അതുല്യമായ ശക്തിയോടെ എന്നോട് സംസാരിച്ചു.
താപസ ഉവാച । കിം മാം വിപ്ര ന ജാനീഷേ പ്രാഗ്ദൃഷ്ടമപി സത്തമ । യേന ത്വം മൂഢവല്ലോകമിമമപ്യനുപശ്യസി ।। ൬൯.
തപസ്സുകാരന് പറഞ്ഞു: മഹാനായ ബ്രാഹ്മണനേ, നീ എന്നെ മുമ്പ് കണ്ടിട്ടുണ്ടെങ്കിലും തിരിച്ചറിയുന്നില്ലേ? നീ ഈ ലോകത്തെ അജ്ഞനായി കാണുന്നതെന്ത്?
ദൃഷ്ടം മത്കമിദം ദേവൈര്ഭുവനം യന്ന ദൃശ്യതേ । ത്വത്പ്രിയാര്ഥം മയാ ലോകോ ദര്ശിതഃ സ ദ്വിജോത്തമ ।। ൬൯.
ദേവന്മാര്ക്കും കാണാനാവാത്ത ഈ ലോകം, നിന്റെ പ്രിയത്തിനായി ഞാന് നിന്നെ കാണിച്ചിരിക്കുന്നു, മഹാനായ ദ്വിജനേ.
സംപദം പശ്യ ലോകസ്യ മദീയസ്യ മഹാമുനേ । ദധിക്ഷീരവഹാ നദ്യസ്തഥാ സര്പിര്മയാന് ഹ്രദാന് ।। ൬൯.
മഹാമുനിയേ, എന്റെ ലോകത്തിലെ സമ്പത്ത് നോക്കൂ: തൈരും പാലും ഒഴുകുന്ന നദികളും, നെയ്യു നിറഞ്ഞ തടാകങ്ങളും.
ഗൃഹാണാം ഹേമരത്നാനാം സ്തമ്ഭാന് ഹേമമയാന് ഗൃഹേ । രത്നോത്പലചിതാം ഭൂമിം പദ്മരാഗസമപ്രഭാമ് । പാരിജാതപ്രസൂനാഢ്യാം സേവിതാം യക്ഷകിന്നരൈഃ ।। ൬൯.
പൊന്നും രത്നങ്ങളും കൊണ്ടുള്ള വീടുകളുടെ തൂണുകളും, രത്നങ്ങളാല് അലങ്കരിച്ച നിലവും, പദ്മരാഗംപോലെ തിളങ്ങുന്ന നിലവും, പാരിജാതപൂക്കള് നിറഞ്ഞതും, യക്ഷരും കിന്നരന്മാരും സന്ദര്ശിക്കുന്നതുമായ ഈ ഭൂമിയെ കാണൂ.
ഏവമുക്തസ്തദാ തേന താപസേന നരാധിപ । വിസ്മയാപന്നഹൃദയസ്തമേവാഹം തു പൃഷ്ടവാന് ।। ൬൯.
അങ്ങനെ ആ തപസ്സുകാരന് പറഞ്ഞപ്പോള്, രാജാവേ, അത്ഭുതംകൊണ്ടു എന്റെ മനസ്സ് നിറഞ്ഞു. പിന്നെ ഞാന് അവനോട് കൂടുതല് ചോദിച്ചു.
ഭഗവംസ്തവ ലോകോഽയം സര്വലോകവരോത്തമഃ । സര്വലോകാ മയാ ദൃഷ്ടാ ബ്രഹ്മശക്രാദിസംസ്ഥിതാഃ ।। ൬൯.
ഭഗവനേ, നിങ്ങളുടെ ലോകം എല്ലാ ലോകങ്ങളിലും ഏറ്റവും ഉത്തമമാണ്. ബ്രഹ്മാവിന്റെയും ഇന്ദ്രന്റെയും മറ്റും ലോകങ്ങള് ഞാന് കണ്ടിട്ടുണ്ട്.
അയം ത്വപൂര്വോ ലോകോ മേ പ്രതിഭാതി തപോധന । സംപദൈശ്വര്യതേജോഭിര്ഹര്മ്യരത്നചയൈസ്തഥാ ।। ൬൯.
എന്നാല്, ഈ ലോകം എനിക്ക് പുതിയതുപോലെയാണ് തോന്നുന്നത്, തപസ്സിന്റെ ധനമായവനേ. സമ്പത്തും ഐശ്വര്യവും തേജസ്സും കൊട്ടാരരത്നങ്ങളുടെ കൂമ്പാരവും ഇവയൊക്കെയും നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
സരോഭിഃ സൂദകൈഃ പുണ്യൈര്ജലജൈശ്ച വിശേഷതഃ । അത്യദ്ഭുതമിദം ലോകം ദൃഷ്ടവാനസ്മി തേ മുനേ ।। ൬൯.
പുണ്യമായ തടാകങ്ങളും ശുദ്ധമായ കുളങ്ങളും, പ്രത്യേകിച്ച് താമരകളും നിറഞ്ഞ ഈ അത്ഭുതമായ ലോകം, മഹാമുനിയേ, ഞാന് കണ്ടിരിക്കുന്നു.
ഇത്ഥംഭൂതം കഥം ലോകോ ഭവാംശ്ചേത്ഥം വ്യവസ്ഥിതഃ । കഥയസ്വൈതസ്യ ഹേതും മേ കശ്ച ത്വം മുനിപുംഗവ ।। ൬൯.
ഇങ്ങനെ അത്ഭുതകരമായ ലോകം എങ്ങനെ ഉണ്ടായി? നിങ്ങള് ഇങ്ങനെ ഇവിടെ എങ്ങനെ നിലകൊള്ളുന്നു? ഇതിന് കാരണമെന്ത്? മഹാമുനികളില് ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, നിങ്ങള് ആര് എന്നു പറയൂ.
കഥമിലാവൃതേ വര്ഷേ സരസ്തീരേ മഹാമുനേ । ദൃഷ്ടവാനസ്മി സോഽഹം ത്വം സരസ്തത് സാ കുടീ മുനേ । ഹേമഹര്മ്യാകുലേ ലോകേ കിം വാ സ്ഥാനം തു തേ കുടിഃ ।। ൬൯.
ഇലാവൃത പ്രദേശത്തിലെ ഒരു തടാകത്തിരയില് നിന്നെ ഞാന് എങ്ങനെ കണ്ടു? ആ തടാകവും ആ കുഡിലും, മഹാമുനിയേ, പൊൻ കൊട്ടാരങ്ങൾ നിറഞ്ഞ ഈ ലോകത്തിൽ നിന്റെ സ്ഥാനം എന്താണ്?
ഏവമുക്തഃ സ ഭഗവാത് മയാഽസൌ മുനിപുംഗവഃ । പ്രാഹ മഹ്യം യഥാവൃത്തം യത് തു രാജേന്ദ്ര തച്ഛൃണു ।। ൬൯.
ഞാന് ഇങ്ങനെ ചോദിച്ചപ്പോള്, ആ മഹാമുനി എനിക്ക് സംഭവിച്ചതു പോലെ പറഞ്ഞു. രാജാവേ, അത് നീ കേള്ക്കൂ.
താപസ ഉവാച । അഹം നാരായണോ ദേവോ ജലരൂപീ സനാതനഃ । യേന വ്യാപ്തമിദം വിശ്വം ത്രൈലോക്യം സചരാചരമ് ।। ൬൯.
തപസ്സുകാരന് പറഞ്ഞു: ഞാന് നാരായണന്, ജലരൂപിയായ ശാശ്വതദേവന്. സചരാചരങ്ങളായ ഈ മൂന്നു ലോകവും ഞാനാണ് വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നത്.
യാ സാ ത്വാപ്യാകൃതിസ്തസ്യ ദേവസ്യ പരമേഷ്ഠിനഃ । സോഽഹം വരുണ ഇത്യുക്തഃ സ്വയം നാരായണഃ പരഃ ।। ൬൯.
നീ കണ്ട ആ പരമേശ്വരന്റെ രൂപം ഞാനാണ്. ഞാനാണ് വരുണന് എന്നറിയപ്പെടുന്നവന്, എന്നാല് യഥാർത്ഥത്തിൽ പരമനാരായണനാണ്.
വിചിത്രപദ്മോത്പലസംവൃതാനി സരാംസി നാനാവിഹഗാകുലാനി । അമ്ഭോജപത്രസ്ഥിതഭൃങ്ഗനാദൈ- രുദ്ഗീതവന്തീവ ലയൈരനൈകൈഃ । കൈലാസശ്രൃങ്ഗപ്രതിമാനി തീരേ - ഷ്വനേകരത്നോത്പലസംചിതാനി । ഗൃഹാണി ധന്യാധ്യുഷിതാനി നീചൈ - രുപാസിതാനി ദ്വിജദേവവിപ്രൈഃ ।। ൬൯.
വിവിധതരം താമരകളും നീലോത്പലങ്ങളും നിറഞ്ഞ തടാകങ്ങൾ, പലവിധ പക്ഷികൾ നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു. താമരയിലുകളിൽ ഇരിക്കുന്ന തേനീച്ചകളുടെ മധുരമായ ഗൂഢഗാനങ്ങൾ പല താളങ്ങളിലും മുഴങ്ങുന്നു. തീരങ്ങളിൽ കൈലാസശൃംഗംപോലെയുള്ള മനോഹരമായ വീടുകൾ, അനേകം രത്നതാമരകളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ഭാഗ്യശാലികൾ താമസിക്കുന്ന ഈ വീടുകൾ ദ്വിജന്മാരും ദേവന്മാരും ആദരവോടെ ആരാധിക്കുന്നു.