അഥവാ പരരൂപം യോ വേദ ബ്രാഹ്മണപുംഗവഃ । വേദാധ്യായീ പാപശതൈഃ കൃതൈരപി ന ലിപ്യതേ ।। ൬൮.
അല്ലെങ്കിൽ, പരമാത്മാവിനെ അറിയുന്ന മഹാബ്രാഹ്മണൻ ആയാൽ, നൂറുകണക്കിന് പാപങ്ങൾ ചെയ്താലും അവനു ദോഷം ബാധിക്കില്ല.
സ്മരന് വിഷ്ണും പഠന് വേദം ദദദ് ദാനം യജന് ഹരിമ് । ബ്രാഹ്മണഃ ശുദ്ധ ഏവാസ്തേ വിരുദ്ധമപി താരയേത് ।। ൬൮.
വിഷ്ണുവിനെ സ്മരിച്ച്, വേദം പാരായണം ചെയ്ത്, ദാനം നൽകി, ഹരിയെ ആരാധിച്ചാൽ, ബ്രാഹ്മണൻ ശുദ്ധനായിരിക്കും; എതിരാളികളെയും രക്ഷിക്കാനും കഴിയും.
ഏതത് തേ സര്വമാഖ്യാതം യത് പൃഷ്ടോഽഹം ത്വയാ നൃപ । മന്വാദിര്ഭിര്വിസ്തരശഃ കഥ്യതേ യേന പാര്ഥിവ । സമാസതസ്തേന മയാ കഥിതം തേ നൃപോത്തമ ।। ൬൮.
രാജാവേ, നീ ചോദിച്ചതെല്ലാം ഞാൻ പറഞ്ഞു. മനു മുതലായവർ വിശദമായി പറഞ്ഞതെല്ലാം ഞാൻ ചുരുക്കം പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു, രാജശ്രേഷ്ഠാ.
ഭദ്രാശ്വ ഉവാച । ഭഗവന് ത്വച്ഛരീരേ തു യദ് വൃത്തം ദ്വിജസത്തമ । ചിരജീവീ ഭവാംസ്തന്മേ വക്തുമര്ഹസി സത്തമ ।। ൬൯.
ഭദ്രാശ്വൻ ചോദിച്ചു: ഭഗവൻ, നിങ്ങളുടെ ശരീരത്തിൽ സംഭവിച്ച കാര്യങ്ങൾ, നീ ദീർഘായുസ്സുള്ളവനല്ലോ, ദയവായി എനിക്ക് പറയാമോ?
അഗസ്ത്യ ഉവാച । മച്ഛരീരമിദം രാജന് ബഹുകൌതൂഹലാന്വിതമ് । അനേകകല്പസംസ്ഥായി വേദവിദ്യാവിശോധിതമ് ।। ൬൯.
അഗസ്ത്യൻ പറഞ്ഞു: രാജാവേ, എന്റെ ഈ ശരീരം അനേകം അത്ഭുതങ്ങൾ നിറഞ്ഞതാണ്; പല കല്പങ്ങളിലും നിലനിന്നത്, വേദജ്ഞാനത്തിൽ ശുദ്ധിയാർന്നതുമാണ്.
അടന് മഹീമഹം സര്വാം ഗതവാനസ്മി പാര്ഥിവ । ഇലാവൃതം മഹാവര്ഷം മേരോഃ പാര്ശ്വേ വ്യവസ്ഥിതമ് ।। ൬൯.
രാജാവേ, ഞാൻ ഭൂമിയിലെ എല്ലായിടത്തും സഞ്ചരിച്ചു, മേരു പർവതത്തിനരികിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഇലാവൃതം എന്ന മഹാവർഷത്തിലും പോയിട്ടുണ്ട്.
തത്ര രമ്യം സരോ ദൃഷ്ടം തസ്യ തീരേ മഹാകുടീ । തത്രോപവാസശിഥിലം ദൃഷ്ടവാനസ്മി താപസമ് । അസ്ഥിചര്മാവശേഷം തു ചീരവല്കലധാരിണമ് ।। ൬൯.
അവിടെ ഞാൻ മനോഹരമായ ഒരു തടാകവും അതിന്റെ തീരത്ത് വലിയ ഒരു ആശ്രമവും കണ്ടു; അവിടെ ഉപവാസം മൂലം ക്ഷീണിച്ച, അസ്ഥിയും ചർമ്മവും മാത്രം ശേഷിച്ച, വർക്കലുടുപ്പുള്ള ഒരു തപസ്സിയെയും കണ്ടു.
തം ദൃഷ്ടൃവാഽഹം നൃപശ്രേഷ്ഠ ക ഏഷ നൃപസത്തമ । വിശ്വാസ്യ പ്രതിപത്ത്യര്ഥം വിധേയം മേ നരോത്തമ ।। ൬൯.
അവനെ കണ്ടപ്പോൾ, രാജശ്രേഷ്ഠാ, 'ഇവൻ ആരാണ്?' എന്നോർത്തു. അവനോടു വിശ്വാസം നേടാനും മനസ്സിലാക്കാനും എന്ത് ചെയ്യണം എന്ന് ഞാൻ ആലോചിച്ചു, മഹാരാജാവേ.
ഏവം ചിത്തയതോ മഹ്യം സ മാം പ്രാഹ മഹാമുനിഃ । സ്ഥീയതാം സ്ഥീയതാം ബ്രഹ്മന്നാതിഥ്യം കരവാണി തേ ।। ൬൯.
ഇങ്ങനെ ഞാൻ ആലോചിച്ചു നിൽക്കുമ്പോൾ, മഹാമുനി എന്നോട് പറഞ്ഞു: 'നിൽക്കൂ, നിൽക്കൂ ബ്രാഹ്മണാ, ഇവിടെ തന്നെ ഇരിക്കൂ, ഞാൻ നിന്നെ അതിഥിയായി സ്വീകരിക്കും.'
ഏതച്ഛ്രുത്വാ വചസ്തസ്യ പ്രവിഷ്ടോഽഹം കുടീം തു താമ് । താവത് പശ്യാമ്യഹം വിപ്രം ജ്വലന്തമിവ തേജസാ ।। ൬൯.
അവന്റെ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ടിട്ട് ഞാൻ ആ കുടിലിൽ കയറി. അപ്പോൾ ഞാൻ ആ ബ്രാഹ്മണനെ അത്യന്തം പ്രകാശത്തോടെ ദഹിക്കുന്നതുപോലെ കാണുകയും ചെയ്തു.
ഭൂമൌ സ്ഥിതം തു മാം ദൃഷ്ട്വാ ഹുങ്കാരമകരോദ് ദ്വിജഃ । തദ്ധുങ്കാരാത് തു പാതാലം ഭിത്ത്വാ പഞ്ച ഹി കന്യകാഃ ।। ൬൯.
ഞാൻ നിലത്ത് നിൽക്കുന്നത് കണ്ടു, ആ ദ്വിജൻ ഒരു 'ഹും' ശബ്ദം ഉച്ചരിച്ചു. ആ ശബ്ദം കേട്ട് ഭൂമിയെ തുരന്ന് അഞ്ചു കന്യകൾ പാതാളത്തിൽ നിന്ന് പുറത്ത് വന്നു.
നിര്യയുഃ കാഞ്ചനം പീഠമേകാ താസാം പ്രഗൃഹ്യ വൈ । സാ മാം പ്രാദാത് തദാഽന്യാഽദാത് സലിലം കരസംസ്ഥിതമ് ।। ൬൯.
അവരിൽ ഒരുത്തി ഒരു പൊൻപീഠം എടുത്തു എനിക്ക് മുന്നിൽ വെച്ചു. മറ്റൊരുത്തി കൈയിൽ വെള്ളം കൊണ്ടു എനിക്ക് നൽകി.
ഗൃഹീത്വാഽന്യാ തു മേ പാദൌ ക്ഷാലിതും ചോപചക്രമേ । അന്യേ ദ്വേ വ്യജനേ ഗൃഹ്യ മത്പക്ഷാഭ്യാം വ്യവസ്ഥിതേ ।। ൬൯.
മറ്റൊരുത്തി എന്റെ കാലുകൾ പിടിച്ചു കഴുകാൻ തുടങ്ങി. ശേഷിച്ച രണ്ട് പെൺകുട്ടികൾ ഓരോരുത്തി ഒരു വീശൽ പിടിച്ച് എന്റെ ഇരുവശത്തും നിന്നു.
തതോ ഹുങ്കാരമകരോത് പുനരേവ മഹാതപാഃ । തച്ഛബ്ദാദന്തരം ഹൈമദ്രോണീം യോജനവിസ്തൃതാമ് । ഗൃഹ്യാജഗാമ മകരോത്പ്ലവം സരസി പാര്ഥിവ ।। ൬൯.
അതിനുശേഷം ആ മഹാതപസ്വി വീണ്ടും ഒരു 'ഹും' ശബ്ദം ഉച്ചരിച്ചു. ആ ശബ്ദം കേട്ട് ഒരു യോജന വീതിയുള്ള പൊൻപാത്രം അവിടെ പ്രത്യക്ഷമായി, ഒരു മകരം ആ തടാകത്തിൽ ചാടി.
തസ്യാം തു കന്യാഃ ശതശോ ഹേമകുമ്ഭകരാഃ ശുഭാഃ । ആയയുസ്തമഥോ ദൃഷ്ട്വാ സ മുനിഃ പ്രാഹ മാം നൃപ ।। ൬൯.
ആ പാത്രത്തിൽ നൂറുകണക്കിന് ഭദ്രമായ കന്യകൾ പൊൻകുടങ്ങൾ കൈയിൽ എടുത്ത് എത്തി. ഇത് കണ്ടുമുടിഞ്ഞ് ആ മുനിവരൻ എന്നോട് പറഞ്ഞു, രാജാവേ.
സ്നാനാര്ഥം കല്പിതം ബ്രഹ്മന്നിദം തേ സര്വമേവ തു । ദ്രോണീം പ്രവിശ്യ ചേമാം ത്വം സ്നാതുമര്ഹസി സത്തമ ।। ൬൯.
'ബ്രാഹ്മണാ, ഈ എല്ലാം നിന്റെ സ്നാനത്തിനായി ഒരുക്കിയതാണ്. നീ ഈ പാത്രത്തിൽ കയറി സ്നാനം ചെയ്യണം, മഹാനുഭാവാ.'
തതോഽഹം തസ്യ വചനാത് തസ്യാം ദ്രോണ്യാം നരാധിപ । വിശാമി താവത് സരസി സാ ദ്രോണീ പ്രത്യമജ്ജത ।। ൬൯.
അതിനാൽ, അവന്റെ വാക്ക് അനുസരിച്ച്, രാജാവേ, ഞാൻ ആ തടാകത്തിലെ പാത്രത്തിൽ കയറി. അപ്പോൾ ആ പാത്രം വെള്ളത്തിൽ മുങ്ങി.
ദ്രോണ്യാം ജലേ നിമഗ്നോഽഹമ് ഇതി മത്വാ നരേശ്വര । ഉന്മഗ്നോഽഹം തതോ ലോകമപൂര്വം ദൃഷ്ടവാംസ്തതഃ ।। ൬൯.
രാജാവേ, ഞാൻ ആ പാത്രത്തിലെ വെള്ളത്തിൽ മുങ്ങിയെന്ന് കരുതി. പിന്നെ ഞാൻ ഉയർന്ന്, മുമ്പ് ഒരിക്കലും കണ്ടിട്ടില്ലാത്ത ഒരു ലോകം കണ്ടു.
സുഹര്മ്യകക്ഷ്യായതനം വിശാലം രഥ്യാപഥം ശുദ്ധജനാനുകീര്ണമ് । നീത്യുത്തമൈഃ സേവിതമാത്മവിദ്ഭി - ര്നൃഭിഃ പുരാണൈര്നയമാര്ഗസംസ്ഥൈഃ ।। ൬൯.
അവിടെ ഞാൻ കണ്ടത് വിശാലവും മനോഹരവുമായ ഒരു നഗരമാണ്. വിശുദ്ധഹൃദയങ്ങളായ ജനങ്ങൾ നിറഞ്ഞ വീഥികളും, ആത്മജ്ഞാനികൾ, പുരാതന രാജാക്കന്മാർ, ധർമ്മപഥത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നവർ എന്നിവരാൽ ആ നഗരം അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടു.
സംസാരചര്യാപരിഘാഭിരുഗ്രം ഗമ്ഭീരപാതാലതലസ്ഥമാദ്യമ് । സിതൈര്നൃഭിഃ പാശവരാഗ്രഹസ്തൈഃ ദ്വിപാശ്വസംഘൈര്വിവിധൈരുപേതമ് ।। ൬൯.
അത് ഭയങ്കരവും, ലോകജീവിതത്തിന്റെ വഴികളിൽ നിന്ന് അപ്രാപ്യവുമായ, ആഴത്തിലുള്ള പാതാളത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന സ്ഥലമായിരുന്നു. വെളുത്ത വസ്ത്രം ധരിച്ച പുരുഷന്മാർ പാശങ്ങൾ കൈവശം വച്ചും, ആനകളും കുതിരകളും കൂട്ടങ്ങളായി ചുറ്റിപ്പറ്റിയും ഉണ്ടായിരുന്നു.
കൈലാസശ്രൃങ്ഗപ്രതിമാനി തീരേ - ഷ്വനേകരത്നോത്പലസംചിതാനി । ഗൃഹാണി ധന്യാധ്യുഷിതാനി നീചൈ - രുപാസിതാനി ദ്വിജദേവവിപ്രൈഃ ।। ൬൯.
തീരങ്ങളിൽ കൈലാസശൃംഗംപോലെയുള്ള വീടുകൾ, അനേകം രത്നതാമരകളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ഭാഗ്യശാലികൾ താമസിക്കുന്ന ഈ വീടുകൾ ദ്വിജന്മാരും ദേവന്മാരും ആദരവോടെ ആരാധിക്കുന്നു.
പദ്മാനി ഭൃങ്ഗാവനതാനി ചേലു - സ്തേഷാം പുനര്ഗുരുഭാരാദജസ്ത്രമ് । ജലേഷു യേഷാം സുസ്വരാസ്യോ ദ്വിജാതി- ര്വേദോദിതാനാഹ വിചിത്രമന്ത്രാന് ।। ൬൯.
തേനീച്ചകളുടെ ഭാരത്തിൽ താഴ്ന്നു കിടക്കുന്ന താമരകൾ അങ്ങ് അലയുന്നു. ആ തടാകങ്ങളിൽ, മധുരസ്വരമുള്ള ദ്വിജന്മാർ വേദങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള അത്ഭുതകരമായ മന്ത്രങ്ങൾ ഉച്ചരിക്കുന്നു.
സിതാബ്ജമാലാര്ചിതഗാത്രവന്തി വാസോത്തരീയാണി ഖഗപ്രവാരൈഃ । സരാംസ്യനേകാനി തഥാ ദ്വിജാസ്തു പഠന്തി യജ്ഞാര്ഥവിധിം പുരാണമ് ।। ൬൯.
വെളുത്ത താമരമാലകളാൽ അലങ്കരിച്ച ദേഹങ്ങൾ, മനോഹരമായ വസ്ത്രങ്ങൾ ധരിച്ചവർ, പക്ഷികളുടെ കൂട്ടങ്ങൾ നിറഞ്ഞതും, അങ്ങ് പല തടാകങ്ങളിലും ദ്വിജന്മാർ യജ്ഞവിധികൾ പാരായണം ചെയ്യുന്നു.
ഭ്രമന്നഹം തേഷു സരഃസ്വപശ്യം വൃന്ദാന്യനേകാനി സുരാങ്ഗനാനാമ് । വിദ്യാധരാണാം ച തഥൈവ കന്യാഃ സ്നാനായ തം ദേശമുപാഗതാശ്ച ।। ൬൯.
ആ തടാകങ്ങളിൽ ഞാൻ സഞ്ചരിക്കുമ്പോൾ, അനേകം ദേവകന്യകളെയും വിദ്യാധരരുടെ പുത്രിമാരെയും അവിടെ സ്നാനത്തിനായി എത്തിയതും ഞാൻ കണ്ടു.
തതഃ കദാചിദ് ഭ്രമതാ നൃപോത്തമ പ്രദൃഷ്ടമന്യത്സുസരഃ സുതോയമ് । പ്രാഗ് ദൃഷ്ടമേകം തു തഥൈവ തീരേ കുടീം പ്രപശ്യാമി യഥാ പുരാഽഹമ് ।। ൬൯.
അങ്ങനെ സഞ്ചരിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ, രാജാവേ, ഞാൻ മറ്റൊരു മനോഹരമായ ശുദ്ധജലതടാകം കണ്ടു. അതിന്റെ തീരത്ത്, മുമ്പ് കണ്ടതുപോലെ തന്നെ, ഒരു കുടിൽ ഞാൻ വീണ്ടും കണ്ടു.
യാവത് കുടീം താം പ്രവിശാമി രാജന് തപസ്വിനം തം സ്ഥിതമേകദേശേ । ദൃഷ്ട്വാഭിഗമ്യാഭിവദാമി യാവത് സ്മയന്നുവാചാപ്രതിമപ്രഭാവഃ ।। ൬൯.
രാജാവേ, ആ കുഡിലില് കയറി ആ തപസ്സുകാരനെ ഒരിടത്ത് നില്ക്കുന്നത് കണ്ടു, അടുത്ത് ചെന്നു ആദരം കാണിച്ചു. അപ്പോള് അവന് പുഞ്ചിരിയോടെ, അതുല്യമായ ശക്തിയോടെ എന്നോട് സംസാരിച്ചു.
താപസ ഉവാച । കിം മാം വിപ്ര ന ജാനീഷേ പ്രാഗ്ദൃഷ്ടമപി സത്തമ । യേന ത്വം മൂഢവല്ലോകമിമമപ്യനുപശ്യസി ।। ൬൯.
തപസ്സുകാരന് പറഞ്ഞു: മഹാനായ ബ്രാഹ്മണനേ, നീ എന്നെ മുമ്പ് കണ്ടിട്ടുണ്ടെങ്കിലും തിരിച്ചറിയുന്നില്ലേ? നീ ഈ ലോകത്തെ അജ്ഞനായി കാണുന്നതെന്ത്?
ദൃഷ്ടം മത്കമിദം ദേവൈര്ഭുവനം യന്ന ദൃശ്യതേ । ത്വത്പ്രിയാര്ഥം മയാ ലോകോ ദര്ശിതഃ സ ദ്വിജോത്തമ ।। ൬൯.
ദേവന്മാര്ക്കും കാണാനാവാത്ത ഈ ലോകം, നിന്റെ പ്രിയത്തിനായി ഞാന് നിന്നെ കാണിച്ചിരിക്കുന്നു, മഹാനായ ദ്വിജനേ.
സംപദം പശ്യ ലോകസ്യ മദീയസ്യ മഹാമുനേ । ദധിക്ഷീരവഹാ നദ്യസ്തഥാ സര്പിര്മയാന് ഹ്രദാന് ।। ൬൯.
മഹാമുനിയേ, എന്റെ ലോകത്തിലെ സമ്പത്ത് നോക്കൂ: തൈരും പാലും ഒഴുകുന്ന നദികളും, നെയ്യു നിറഞ്ഞ തടാകങ്ങളും.
വിചിത്രപദ്മോത്പലസംവൃതാനി സരാംസി നാനാവിഹഗാകുലാനി । അമ്ഭോജപത്രസ്ഥിതഭൃങ്ഗനാദൈ- രുദ്ഗീതവന്തീവ ലയൈരനൈകൈഃ । കൈലാസശ്രൃങ്ഗപ്രതിമാനി തീരേ - ഷ്വനേകരത്നോത്പലസംചിതാനി । ഗൃഹാണി ധന്യാധ്യുഷിതാനി നീചൈ - രുപാസിതാനി ദ്വിജദേവവിപ്രൈഃ ।। ൬൯.
വിവിധതരം താമരകളും നീലോത്പലങ്ങളും നിറഞ്ഞ തടാകങ്ങൾ, പലവിധ പക്ഷികൾ നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു. താമരയിലുകളിൽ ഇരിക്കുന്ന തേനീച്ചകളുടെ മധുരമായ ഗൂഢഗാനങ്ങൾ പല താളങ്ങളിലും മുഴങ്ങുന്നു. തീരങ്ങളിൽ കൈലാസശൃംഗംപോലെയുള്ള മനോഹരമായ വീടുകൾ, അനേകം രത്നതാമരകളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ഭാഗ്യശാലികൾ താമസിക്കുന്ന ഈ വീടുകൾ ദ്വിജന്മാരും ദേവന്മാരും ആദരവോടെ ആരാധിക്കുന്നു.