സര്വാശിനോ ഭവിഷ്യന്തി ബ്രാഹ്മണാഃ ശൌചവര്ജിതാഃ । സുരാ പേയമിതി പ്രാഹുഃ സത്യശൌചവിവര്ജിതാഃ ।। ൬൮.
ബ്രാഹ്മണന്മാർ എല്ലാം ആസ്വദിക്കുന്നവരായി, ശുദ്ധി ഇല്ലാതെ മാറും; അവർ മദ്യം കുടിക്കാമെന്നു പറയും, സത്യവും ശുദ്ധിയും വിട്ടുകളയും.
തതോ വിനശ്യതേ ലോകോ വര്ണധര്മശ്ച നശ്യതേ ।। ൬൮.
അപ്പോൾ ലോകം നശിക്കും, വർണ്ണധർമ്മങ്ങളും ഇല്ലാതാകും.
ഭദ്രാശ്വ ഉവാച । അഗമ്യാഗമനം കൃത്വാ ബ്രാഹ്മണഃ ക്ഷത്രിയോഽപി വാ । ശൂദ്രോഽപി ശുദ്ധ്യതേ കേന കിം വാഽഗമ്യം തു ശംസ മേ ।। ൬൮.
ഭദ്രാശ്വൻ ചോദിച്ചു: ബ്രാഹ്മണൻ അല്ലെങ്കിൽ ക്ഷത്രിയൻ, അതോ ശൂദ്രൻ, അന്യായമായ സ്ത്രീയുമായി ചേർന്നാൽ, എങ്ങനെ ശുദ്ധി നേടാം? ആരെല്ലാം അന്യായസ്ത്രികൾ എന്ന് ദയവായി പറയൂ.
അഗസ്ത്യ ഉവാച । ചാതുര്ഗാമീ ഭവേദ് വിപ്രസ് ത്രിഗാമീ ക്ഷത്രിയോ ഭവേത് । ദ്വിഗാമീ തു ഭവേദ് വൈശ്യഃ ശൂദ്ര ഏകഗമഃ സ്മൃതഃ ।। ൬൮.
അഗസ്ത്യൻ പറഞ്ഞു: ബ്രാഹ്മണൻ നാലു വിധം സ്ത്രീകളുമായി ചേർന്നേക്കാം; ക്ഷത്രിയൻക്ക് മൂന്നു, വൈശ്യനു രണ്ടും, ശൂദ്രനു ഒരാളും മാത്രമേ അനുവദിക്കപ്പെട്ടുള്ളു.
അഗമ്യാം ബ്രാഹ്മണീം പ്രാഹുഃ ക്ഷത്രിയസ്യ നരേശ്വര । ക്ഷത്രാണീം ചൈവ വൈശ്യസ്യ വൈശ്യാം ശൂദ്രസ്യ പാര്ഥിവ । അധമസ്യോത്തമാ നാരീ അഗമ്യാ മനുരബ്രവീത് ।। ൬൮.
ക്ഷത്രിയന് ബ്രാഹ്മണിയുടെ ഭാര്യ അന്യായമാണ്, രാജാവേ; വൈശ്യന് ക്ഷത്രിയയുടെ ഭാര്യയും, ശൂദ്രന് വൈശ്യയുടെ ഭാര്യയും അന്യായമാണ്. താഴ്ന്നവർക്ക് ഉയർന്ന വർഗ്ഗത്തിലെ സ്ത്രീ അന്യായയാണെന്ന് മനു പ്രസ്താവിച്ചിരിക്കുന്നു.
മാതാ മാതൃഷ്വസാ ശ്വശ്രൂര്ഭാതൃപത്നീ ച പാര്ഥിവ । സ്നുഷാ ച ദുഹിതാ ചൈവ മിത്രപത്നീ സ്വഗോത്രജാ ।। ൬൮.
തായമ്മ, അമ്മാവി, ഭർത്താവിന്റെ അമ്മ, സഹോദരന്റെ ഭാര്യ, മരുമകൾ, മകൾ, സുഹൃത്തിന്റെ ഭാര്യ, സ്വന്തം കുടുംബത്തിലെ സ്ത്രീ—
രാജജായാഽഽത്മജാ ചൈവ അഗമ്യാ മുഖ്യതഃ സ്ത്രിയഃ । രജകാദിഷു ചാന്യാശ്ച സ്ത്രിയോഽഗമ്യാഃ പ്രകീര്തിതാഃ । അഗമ്യാഗമനം ചൈതത് കൃതം പാപായ ജായതേ ।। ൬൮.
രാജാവിന്റെ ഭാര്യയോ മകളോ, കൂടാതെ വൃത്തിയില്ലാത്ത സ്ത്രീകൾ പോലുള്ളവരും പ്രധാനമായും അന്യായസ്ത്രികളാണ്. ഇവരുമായി ചേർന്നാൽ പാപം ഉണ്ടാകും.
വിയോനിഗമനായാശു ബ്രാഹ്മണായ ഭവത്യലമ് । ശേഷസ്യ ശുദ്ധിരേഷൈവ പ്രാണായാമശതം ഭവേത് ।। ൬൮.
ബ്രാഹ്മണൻ ജാതിക്ക് പുറത്തുള്ള സ്ത്രീയുമായി ചേർന്നാൽ അതി വലിയ അശുദ്ധി വരും; മറ്റുള്ളവർക്ക് നൂറു പ്രാണായാമം ചെയ്താൽ ശുദ്ധി ലഭിക്കും.
ബഹുനാഽപി ഹി കാലേന യത് പാപം സമുപാര്ജിതമ് । വര്ണസംകരസംഗത്യാ ബ്രാഹ്മണേന നരര്ഷഭ ।। ൬൮.
ബ്രാഹ്മണൻ വർണ്ണസംകരരുമായി ചേർന്ന് എത്രകാലം കഴിഞ്ഞാലും സമ്പാദിച്ച പാപം—
ദശപ്രണവഗായത്രീം പ്രാണായാമശതൈസ്ത്രിഭിഃ । മുച്യതേ ബ്രഹ്മഹത്യായാഃ കിം പുനഃ ശേഷപാതകൈഃ ।। ൬൮.
പത്ത് പ്രണവം ചേർത്ത് ഗായത്രി ജപിച്ച്, മൂന്നു നൂറ് പ്രാണായാമം ചെയ്താൽ ബ്രാഹ്മണഹത്യയുടെ പാപം പോലും മുക്തി ലഭിക്കും; പിന്നെ ചെറുപാപങ്ങൾക്കോ?
അഥവാ പരരൂപം യോ വേദ ബ്രാഹ്മണപുംഗവഃ । വേദാധ്യായീ പാപശതൈഃ കൃതൈരപി ന ലിപ്യതേ ।। ൬൮.
അല്ലെങ്കിൽ, പരമാത്മാവിനെ അറിയുന്ന മഹാബ്രാഹ്മണൻ ആയാൽ, നൂറുകണക്കിന് പാപങ്ങൾ ചെയ്താലും അവനു ദോഷം ബാധിക്കില്ല.
സ്മരന് വിഷ്ണും പഠന് വേദം ദദദ് ദാനം യജന് ഹരിമ് । ബ്രാഹ്മണഃ ശുദ്ധ ഏവാസ്തേ വിരുദ്ധമപി താരയേത് ।। ൬൮.
വിഷ്ണുവിനെ സ്മരിച്ച്, വേദം പാരായണം ചെയ്ത്, ദാനം നൽകി, ഹരിയെ ആരാധിച്ചാൽ, ബ്രാഹ്മണൻ ശുദ്ധനായിരിക്കും; എതിരാളികളെയും രക്ഷിക്കാനും കഴിയും.
ഏതത് തേ സര്വമാഖ്യാതം യത് പൃഷ്ടോഽഹം ത്വയാ നൃപ । മന്വാദിര്ഭിര്വിസ്തരശഃ കഥ്യതേ യേന പാര്ഥിവ । സമാസതസ്തേന മയാ കഥിതം തേ നൃപോത്തമ ।। ൬൮.
രാജാവേ, നീ ചോദിച്ചതെല്ലാം ഞാൻ പറഞ്ഞു. മനു മുതലായവർ വിശദമായി പറഞ്ഞതെല്ലാം ഞാൻ ചുരുക്കം പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു, രാജശ്രേഷ്ഠാ.
ഭദ്രാശ്വ ഉവാച । ഭഗവന് ത്വച്ഛരീരേ തു യദ് വൃത്തം ദ്വിജസത്തമ । ചിരജീവീ ഭവാംസ്തന്മേ വക്തുമര്ഹസി സത്തമ ।। ൬൯.
ഭദ്രാശ്വൻ ചോദിച്ചു: ഭഗവൻ, നിങ്ങളുടെ ശരീരത്തിൽ സംഭവിച്ച കാര്യങ്ങൾ, നീ ദീർഘായുസ്സുള്ളവനല്ലോ, ദയവായി എനിക്ക് പറയാമോ?
അഗസ്ത്യ ഉവാച । മച്ഛരീരമിദം രാജന് ബഹുകൌതൂഹലാന്വിതമ് । അനേകകല്പസംസ്ഥായി വേദവിദ്യാവിശോധിതമ് ।। ൬൯.
അഗസ്ത്യൻ പറഞ്ഞു: രാജാവേ, എന്റെ ഈ ശരീരം അനേകം അത്ഭുതങ്ങൾ നിറഞ്ഞതാണ്; പല കല്പങ്ങളിലും നിലനിന്നത്, വേദജ്ഞാനത്തിൽ ശുദ്ധിയാർന്നതുമാണ്.
അടന് മഹീമഹം സര്വാം ഗതവാനസ്മി പാര്ഥിവ । ഇലാവൃതം മഹാവര്ഷം മേരോഃ പാര്ശ്വേ വ്യവസ്ഥിതമ് ।। ൬൯.
രാജാവേ, ഞാൻ ഭൂമിയിലെ എല്ലായിടത്തും സഞ്ചരിച്ചു, മേരു പർവതത്തിനരികിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഇലാവൃതം എന്ന മഹാവർഷത്തിലും പോയിട്ടുണ്ട്.
തത്ര രമ്യം സരോ ദൃഷ്ടം തസ്യ തീരേ മഹാകുടീ । തത്രോപവാസശിഥിലം ദൃഷ്ടവാനസ്മി താപസമ് । അസ്ഥിചര്മാവശേഷം തു ചീരവല്കലധാരിണമ് ।। ൬൯.
അവിടെ ഞാൻ മനോഹരമായ ഒരു തടാകവും അതിന്റെ തീരത്ത് വലിയ ഒരു ആശ്രമവും കണ്ടു; അവിടെ ഉപവാസം മൂലം ക്ഷീണിച്ച, അസ്ഥിയും ചർമ്മവും മാത്രം ശേഷിച്ച, വർക്കലുടുപ്പുള്ള ഒരു തപസ്സിയെയും കണ്ടു.
തം ദൃഷ്ടൃവാഽഹം നൃപശ്രേഷ്ഠ ക ഏഷ നൃപസത്തമ । വിശ്വാസ്യ പ്രതിപത്ത്യര്ഥം വിധേയം മേ നരോത്തമ ।। ൬൯.
അവനെ കണ്ടപ്പോൾ, രാജശ്രേഷ്ഠാ, 'ഇവൻ ആരാണ്?' എന്നോർത്തു. അവനോടു വിശ്വാസം നേടാനും മനസ്സിലാക്കാനും എന്ത് ചെയ്യണം എന്ന് ഞാൻ ആലോചിച്ചു, മഹാരാജാവേ.
ഏവം ചിത്തയതോ മഹ്യം സ മാം പ്രാഹ മഹാമുനിഃ । സ്ഥീയതാം സ്ഥീയതാം ബ്രഹ്മന്നാതിഥ്യം കരവാണി തേ ।। ൬൯.
ഇങ്ങനെ ഞാൻ ആലോചിച്ചു നിൽക്കുമ്പോൾ, മഹാമുനി എന്നോട് പറഞ്ഞു: 'നിൽക്കൂ, നിൽക്കൂ ബ്രാഹ്മണാ, ഇവിടെ തന്നെ ഇരിക്കൂ, ഞാൻ നിന്നെ അതിഥിയായി സ്വീകരിക്കും.'
ഏതച്ഛ്രുത്വാ വചസ്തസ്യ പ്രവിഷ്ടോഽഹം കുടീം തു താമ് । താവത് പശ്യാമ്യഹം വിപ്രം ജ്വലന്തമിവ തേജസാ ।। ൬൯.
അവന്റെ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ടിട്ട് ഞാൻ ആ കുടിലിൽ കയറി. അപ്പോൾ ഞാൻ ആ ബ്രാഹ്മണനെ അത്യന്തം പ്രകാശത്തോടെ ദഹിക്കുന്നതുപോലെ കാണുകയും ചെയ്തു.
ഭൂമൌ സ്ഥിതം തു മാം ദൃഷ്ട്വാ ഹുങ്കാരമകരോദ് ദ്വിജഃ । തദ്ധുങ്കാരാത് തു പാതാലം ഭിത്ത്വാ പഞ്ച ഹി കന്യകാഃ ।। ൬൯.
ഞാൻ നിലത്ത് നിൽക്കുന്നത് കണ്ടു, ആ ദ്വിജൻ ഒരു 'ഹും' ശബ്ദം ഉച്ചരിച്ചു. ആ ശബ്ദം കേട്ട് ഭൂമിയെ തുരന്ന് അഞ്ചു കന്യകൾ പാതാളത്തിൽ നിന്ന് പുറത്ത് വന്നു.
നിര്യയുഃ കാഞ്ചനം പീഠമേകാ താസാം പ്രഗൃഹ്യ വൈ । സാ മാം പ്രാദാത് തദാഽന്യാഽദാത് സലിലം കരസംസ്ഥിതമ് ।। ൬൯.
അവരിൽ ഒരുത്തി ഒരു പൊൻപീഠം എടുത്തു എനിക്ക് മുന്നിൽ വെച്ചു. മറ്റൊരുത്തി കൈയിൽ വെള്ളം കൊണ്ടു എനിക്ക് നൽകി.
ഗൃഹീത്വാഽന്യാ തു മേ പാദൌ ക്ഷാലിതും ചോപചക്രമേ । അന്യേ ദ്വേ വ്യജനേ ഗൃഹ്യ മത്പക്ഷാഭ്യാം വ്യവസ്ഥിതേ ।। ൬൯.
മറ്റൊരുത്തി എന്റെ കാലുകൾ പിടിച്ചു കഴുകാൻ തുടങ്ങി. ശേഷിച്ച രണ്ട് പെൺകുട്ടികൾ ഓരോരുത്തി ഒരു വീശൽ പിടിച്ച് എന്റെ ഇരുവശത്തും നിന്നു.
തതോ ഹുങ്കാരമകരോത് പുനരേവ മഹാതപാഃ । തച്ഛബ്ദാദന്തരം ഹൈമദ്രോണീം യോജനവിസ്തൃതാമ് । ഗൃഹ്യാജഗാമ മകരോത്പ്ലവം സരസി പാര്ഥിവ ।। ൬൯.
അതിനുശേഷം ആ മഹാതപസ്വി വീണ്ടും ഒരു 'ഹും' ശബ്ദം ഉച്ചരിച്ചു. ആ ശബ്ദം കേട്ട് ഒരു യോജന വീതിയുള്ള പൊൻപാത്രം അവിടെ പ്രത്യക്ഷമായി, ഒരു മകരം ആ തടാകത്തിൽ ചാടി.
തസ്യാം തു കന്യാഃ ശതശോ ഹേമകുമ്ഭകരാഃ ശുഭാഃ । ആയയുസ്തമഥോ ദൃഷ്ട്വാ സ മുനിഃ പ്രാഹ മാം നൃപ ।। ൬൯.
ആ പാത്രത്തിൽ നൂറുകണക്കിന് ഭദ്രമായ കന്യകൾ പൊൻകുടങ്ങൾ കൈയിൽ എടുത്ത് എത്തി. ഇത് കണ്ടുമുടിഞ്ഞ് ആ മുനിവരൻ എന്നോട് പറഞ്ഞു, രാജാവേ.
സ്നാനാര്ഥം കല്പിതം ബ്രഹ്മന്നിദം തേ സര്വമേവ തു । ദ്രോണീം പ്രവിശ്യ ചേമാം ത്വം സ്നാതുമര്ഹസി സത്തമ ।। ൬൯.
'ബ്രാഹ്മണാ, ഈ എല്ലാം നിന്റെ സ്നാനത്തിനായി ഒരുക്കിയതാണ്. നീ ഈ പാത്രത്തിൽ കയറി സ്നാനം ചെയ്യണം, മഹാനുഭാവാ.'
തതോഽഹം തസ്യ വചനാത് തസ്യാം ദ്രോണ്യാം നരാധിപ । വിശാമി താവത് സരസി സാ ദ്രോണീ പ്രത്യമജ്ജത ।। ൬൯.
അതിനാൽ, അവന്റെ വാക്ക് അനുസരിച്ച്, രാജാവേ, ഞാൻ ആ തടാകത്തിലെ പാത്രത്തിൽ കയറി. അപ്പോൾ ആ പാത്രം വെള്ളത്തിൽ മുങ്ങി.
ദ്രോണ്യാം ജലേ നിമഗ്നോഽഹമ് ഇതി മത്വാ നരേശ്വര । ഉന്മഗ്നോഽഹം തതോ ലോകമപൂര്വം ദൃഷ്ടവാംസ്തതഃ ।। ൬൯.
രാജാവേ, ഞാൻ ആ പാത്രത്തിലെ വെള്ളത്തിൽ മുങ്ങിയെന്ന് കരുതി. പിന്നെ ഞാൻ ഉയർന്ന്, മുമ്പ് ഒരിക്കലും കണ്ടിട്ടില്ലാത്ത ഒരു ലോകം കണ്ടു.
സുഹര്മ്യകക്ഷ്യായതനം വിശാലം രഥ്യാപഥം ശുദ്ധജനാനുകീര്ണമ് । നീത്യുത്തമൈഃ സേവിതമാത്മവിദ്ഭി - ര്നൃഭിഃ പുരാണൈര്നയമാര്ഗസംസ്ഥൈഃ ।। ൬൯.
അവിടെ ഞാൻ കണ്ടത് വിശാലവും മനോഹരവുമായ ഒരു നഗരമാണ്. വിശുദ്ധഹൃദയങ്ങളായ ജനങ്ങൾ നിറഞ്ഞ വീഥികളും, ആത്മജ്ഞാനികൾ, പുരാതന രാജാക്കന്മാർ, ധർമ്മപഥത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നവർ എന്നിവരാൽ ആ നഗരം അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടു.
സംസാരചര്യാപരിഘാഭിരുഗ്രം ഗമ്ഭീരപാതാലതലസ്ഥമാദ്യമ് । സിതൈര്നൃഭിഃ പാശവരാഗ്രഹസ്തൈഃ ദ്വിപാശ്വസംഘൈര്വിവിധൈരുപേതമ് ।। ൬൯.
അത് ഭയങ്കരവും, ലോകജീവിതത്തിന്റെ വഴികളിൽ നിന്ന് അപ്രാപ്യവുമായ, ആഴത്തിലുള്ള പാതാളത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന സ്ഥലമായിരുന്നു. വെളുത്ത വസ്ത്രം ധരിച്ച പുരുഷന്മാർ പാശങ്ങൾ കൈവശം വച്ചും, ആനകളും കുതിരകളും കൂട്ടങ്ങളായി ചുറ്റിപ്പറ്റിയും ഉണ്ടായിരുന്നു.