യേന വേദ്മി പരം തേഷാം ദേവോ നാരായണഃ പ്രഭുഃ । ഏവം സംചിന്ത്യ ദധ്യൌ സ തം ദേവം പരമേശ്വരമ് ।। ൬൬.
"ഇവരിൽ പരമമായ ദേവൻ നാരായണൻ ആരാണെന്ന് ഞാൻ എങ്ങനെ അറിയാം?" എന്നതിനെക്കുറിച്ച് ചിന്തിച്ച്, അവൻ ആ പരമേശ്വരനെ ധ്യാനിച്ചു.
ദിവ്യം വര്ഷസഹസ്ത്രം തു സാഗ്രം ബ്രഹ്മസുതസ്തദാ । ധ്യായതസ്തസ്യ ദേവോഽസൌ പരിതോഷം ജഗാമ ഹ ।। ൬൬.
ബ്രഹ്മയുടെ പുത്രൻ ആയ നാരദൻ ആയിരം ദൈവീയ വർഷങ്ങൾ മുഴുവൻ ധ്യാനിച്ചപ്പോൾ, ദൈവം അവനോട് സന്തോഷിച്ചു.
ഉവാച ച പ്രസന്നാത്മാ പ്രത്യക്ഷത്വം ഗതഃ പ്രഭുഃ । വരം ബ്രഹ്മസുത ബ്രൂഹി കിം തേ ദദ്മി മഹാമുനേ ।। ൬൬.
പ്രഭു, ദയാപൂർവ്വം നേരിൽ പ്രത്യക്ഷമായ്, പറഞ്ഞു: "ബ്രഹ്മയുടെ പുത്രനേ, എന്ത് വരം വേണമെന്നു ചോദിക്കൂ; മഹാമുനിയേ, ഞാൻ നിനക്ക് എന്ത് നൽകണം?"
നാരദ ഉവാച । സഹസ്ത്രമേകം വര്ഷാണാം ധ്യാതസ്ത്വം ഭുവനേശ്വര । ത്വത്പ്രാപ്തിര്യേന തദ് ബ്രൂഹി യദി തുഷ്ടോഽസി മേഽച്യുത ।। ൬൬.
നാരദൻ പറഞ്ഞു: "ഭുവനേശ്വരനേ, ഞാൻ ആയിരം വർഷങ്ങൾ നീയെ ധ്യാനിച്ചു; അച്യുതനേ, നീ എനിക്ക് സന്തോഷിച്ചാൽ, നിന്നെ എങ്ങനെ പ്രാപിക്കാമെന്ന് പറയൂ."
ദേവദേവ ഉവാച । പൌരുഷം സൂക്തമാസ്ഥായ യേ യജന്തി ദ്വിജാസ്തു മാമ് । സംഹിതാമാദ്യമാസ്ഥായ തേ മാം പ്രാപ്സ്യന്തി നാരദ ।। ൬൬.
ദേവദേവൻ പറഞ്ഞു: "പൗരുഷ സൂക്തം പാലിച്ച്, അല്ലെങ്കിൽ ആദി സംഹിതയെ അനുസരിച്ച്, ദ്വിജന്മാർ എന്നെ ആരാധിച്ചാൽ, അവർ എന്നെ പ്രാപിക്കും, നാരദനേ."
അലാഭേ വേദശാസ്ത്രാണാം പഞ്ചരാത്രോദിതേന ഹ । മാര്ഗേണ മാം പ്രപശ്യന്തേ തേ മാം പ്രാപ്സ്യന്തി മാനവാഃ ।। ൬൬.
വേദശാസ്ത്രങ്ങൾ ലഭ്യമല്ലെങ്കിൽ, പഞ്ചരാത്രം നിർദ്ദേശിച്ച വഴിയിലൂടെ മനുഷ്യർ എന്നെ കാണാം; ആ വഴിയിലൂടെ അവർ എന്നെ പ്രാപിക്കും.
ബ്രാഹ്മണക്ഷത്രിയവിശാം പഞ്ചരാത്രം വിധീയതേ । ശൂദ്രാദീനാം ന തച്ഛ്രോത്രപദവീമുപയാസ്യതി ।। ൬൬.
ബ്രാഹ്മണർ, ക്ഷത്രിയർ, വൈശ്യർ എന്നിവർക്കാണ് പഞ്ചരാത്രം നിർദ്ദേശിച്ചിരിക്കുന്നത്; ശൂദ്രന്മാർക്കും മറ്റുള്ളവർക്കും അതിന്റെ ശാസ്ത്രം ലഭ്യമാകില്ല.
ഏവം മയോക്തം വിപ്രേന്ദ്ര പുരാകല്പേ പുരാതനമ് । പഞ്ചരാത്രം സഹസ്ത്രാണാം യദി കശ്ചിദ് ഗ്രഹീഷ്യതി ।। ൬൬.
വിപ്രശ്രേഷ്ഠനേ, പുരാതന കാല്പത്തിൽ ഞാൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്: ആയിരത്തിൽ ഒരാൾ പഞ്ചരാത്രം സ്വീകരിച്ചാൽ—
കര്മക്ഷയേ ച മാം കശ്ചിദ് യദി ഭക്തോ ഭവിഷ്യതി । തസ്യ ചേദം പഞ്ചരാത്രം നിത്യം ഹൃദി വസിഷ്യതി ।। ൬൬.
വ്യക്തിയുടെ കർമ്മങ്ങൾ അവസാനിച്ചപ്പോൾ, ആരെങ്കിലും എന്റെ ഭക്തനാകുകയാണെങ്കിൽ, ആ പഞ്ചരാത്രം അവന്റെ ഹൃദയത്തിൽ എപ്പോഴും വസിക്കും.
ഇതരേ രാജസൈര്ഭാവൈസ്താമസൈശ്ച സമാവൃതാഃ । ഭവിഷ്യന്തി ദ്വിജശ്രേഷ്ഠ മച്ഛാസനപരാങ്മുഖാഃ ।। ൬൬.
മറ്റുള്ളവർ രാജസികവും താമസികവും സ്വഭാവങ്ങളാൽ ആകൃതരായി, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠനേ, എന്റെ ആജ്ഞയെ അവഗണിക്കും.
കൃതം ത്രേതാ ദ്വാപരം ച യുഗാനി ത്രീണി നാരദ । സത്ത്വസ്ഥാം മാം സമേഷ്യന്തി കലൌ രജസ്തമോഽധികാഃ ।। ൬൬.
കൃത, ത്രേത, ദ്വാപര എന്നിങ്ങനെ മൂന്നു യുഗങ്ങളിൽ, സത്വഗുണത്തിൽ സ്ഥിരമായവർ എന്നെ പ്രാപിക്കും; കലിയുഗത്തിൽ രാജസികവും താമസികവും ഗുണങ്ങൾ അധികം കാണും.
അന്യച്ച തേ വരം ദദ്മി ശ്രൃണു നാരദ സാമ്പ്രതമ് । യദിദം പഞ്ചരാത്രം മേ ശാസ്ത്രം പരമദുര്ലഭമ് । തദ്ഭവാന് വേത്സ്യതേ സര്വം മത്പ്രസാദാന്ന സംശയഃ ।। ൬൬.
നാരദനേ, ഇനി ഞാൻ നിനക്ക് മറ്റൊരു വരം നൽകുന്നു; കേൾക്കൂ: എന്റെ അതിമഹത്തായ പഞ്ചരാത്രം എന്ന ശാസ്ത്രം, എന്റെ കൃപയാൽ നീ മുഴുവൻ അറിയും; സംശയമില്ല.
വേദേന പഞ്ചരാത്രേണ ഭക്ത്യാ യജ്ഞേന ച ദ്വിജ । പ്രാപ്യോഽഹം നാന്യഥാ വത്സ വര്ഷകോട്യായുതൈരപി ।। ൬൬.
ദ്വിജന്മാരേ, ഞാൻ വേദം, പഞ്ചരാത്രം, ഭക്തി, യജ്ഞം എന്നിവയിലൂടെ മാത്രമേ ലഭിക്കാവൂ; അതിന് പുറമെ, കോടികൾ വർഷം ശ്രമിച്ചാലും, പ്രിയമേ, മറ്റുവഴിയിൽ എനിക്ക് എത്താൻ കഴിയില്ല.
ഏവമുക്ത്വാ സ ഭഗവാന് നാരദം പരമേശ്വരഃ । ജഗാമാദര്ശനം സദ്യോ നാരദോഽപി യയൌ ദിവമ് ।। ൬൬.
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, പരമേശ്വരൻ നാരദനോട് അദൃശ്യനായി; അതിനുശേഷം നാരദനും സ്വർഗത്തിലേക്ക് പോയി.
ഭദ്രാശ്വ ഉവാച । ഭഗവന് സിതകൃഷ്ണേ ദ്വേ ഭിന്നേ ജഗതി കേശവാന് । സ്ത്രിയൌ ബഭൂവതുഃ കേ ദ്വേ സിതകൃഷ്ണാ ച കാ ശുഭാ ।। ൬൭.
ഭദ്രാശ്വൻ ചോദിച്ചു: ഭഗവാൻ, ലോകത്തിൽ വെളുത്തതും കറുത്തതുമായ രണ്ടു സ്ത്രീകൾ വേറേ വേറെയാണെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു, കേശവാ. ആ രണ്ടു സ്ത്രീകൾ ആരാണ്? വെളുത്തതും കറുത്തതുമായ ശുഭയായവൾ ആരാണ്?
കശ്ചാസൌ പുരുഷോ ബ്രഹ്മന് യ ഏകഃ സപ്തധാ ഭവേത് । കോഽസൌ ദ്വാദശധാ വിപ്ര ദ്വിദേഹഃ ഷട്ശിരാഃ ശുഭഃ ।। ൬൭.
ബ്രഹ്മണേ, ഒരാൾ ഏഴായി മാറുന്ന പുരുഷൻ ആരാണ്? ദ്വിദേഹവും ആറു തലയും ഇരുപത് രൂപവും ഉള്ള ആ ശുഭനായ പ്രഭു ആരാണ്?
ദമ്പത്യം ച ദ്വിജശ്രേഷ്ഠ കൃതസൂര്യോദയാദനമ് । കസ്മാദേതജ്ജഗദിദം വിതതം ദ്വിജസത്തമ ।। ൬൭.
ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ, ഭർത്താവും ഭാര്യയും തമ്മിലുള്ള ഐക്യവും സൂര്യോദയത്തിനു ശേഷം ഭക്ഷണവും എന്താണ്? ഈ ലോകം എന്തുകൊണ്ട് ഇങ്ങനെ വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ?
അഗസ്ത്യ ഉവാച । സിതകൃഷ്ണേ സ്ത്രിയൌ യേ തേ തേ ഭഗിന്യൌ പ്രകീര്തിതേ । സത്യാസത്യേ ദ്വിവര്ണാ ച നാരീ രാത്രിരുദാഹൃതാ ।। ൬൭.
അഗസ്ത്യൻ പറഞ്ഞു: വെളുത്തതും കറുത്തതുമായ ആ സ്ത്രീകൾ സഹോദരികൾ എന്നാണ് പറയപ്പെടുന്നത്; സത്യം-അസത്യം എന്ന രണ്ടു വർണ്ണങ്ങൾ ഉള്ള സ്ത്രീ, അതാണ് രാത്രി എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്നത്.
യഃ പുമാന് സപ്തധാ ജാത ഏകോ ഭൂത്വാ നരേശ്വര । സ സമുദ്രസ്തു വിജ്ഞേയഃ സപ്തധൈകോ വ്യവസ്ഥിതഃ ।। ൬൭.
നരേശ്വരാ, ഒരാളായി ഏഴായി ജനിക്കുന്ന ആ പുരുഷൻ സമുദ്രമാണ്; അവൻ ഏഴായി ഒരുമിച്ച് നിലകൊള്ളുന്നു എന്ന് മനസ്സിലാക്കണം.
യോഽസൌ ദ്വാദശധാ രാജന് ദ്വിദേഹഃ ഷട്ശിരാഃ പ്രഭുഃ । സംവത്സരഃ സ വിജ്ഞേയഃ ശരീരേ ദ്വേ ഗതീ സ്മൃതേ । ഋതവഃ ഷട് ച വക്ത്രാണി ഏഷ സംവത്സരഃ സ്മൃതഃ ।। ൬൭.
രാജാവേ, ഇരുപത് രൂപവും, രണ്ടു ദേഹവും, ആറു മുഖവും ഉള്ള ആ പ്രഭു സംവത്സരമാണ്; രണ്ടു ദേഹം രണ്ട് ഗതികൾ, ആറു മുഖം ആറു ঋതുക്കൾ; ഇതാണ് സംവത്സരമെന്ന് ഓർക്കപ്പെടുന്നത്.
ദമ്പത്യം തദഹോരാത്രം സൂര്യാചന്ദ്രമസൌ തതഃ । തതോ ജഗത് സമുത്തസ്ഥൌ ദേവസ്യാസ്യ നൃപോത്തമ ।। ൬൭.
ഭർത്താവും ഭാര്യയും തമ്മിലുള്ള ഐക്യം അഹോരാത്രമാണ്; അവരിൽ നിന്ന് സൂര്യനും ചന്ദ്രനും, അതിൽ നിന്ന് ഈ ലോകം ഉത്ഭവിച്ചു, രാജശ്രേഷ്ഠാ.
സ വിഷ്ണുഃ പരമോ ദേവോ വിജ്ഞേയോ നൃപസത്തമ । ന ച വേദക്രിയാഹീനഃ പശ്യതേ പരമേശ്വരമ് ।। ൬൭.
വിഷ്ണു, പരമദേവൻ, അറിയപ്പെടേണ്ടവൻ ആണ്, രാജശ്രേഷ്ഠാ; വേദകൃത്യങ്ങൾ ഇല്ലാത്തവർക്ക് പരമേശ്വരനെ കാണാൻ കഴിയില്ല.
ഭദ്രാശ്വ ഉവാച । യോഽസൌ പരാപരോ ദേവോ വിഷ്ണുഃ സര്വഗതോ മുനേ । ചതുര്യുഗേ ത്വസൌ കീദൃഗ് വിജ്ഞേയഃ പരമേശ്വരഃ ।। ൬൮.
ഭദ്രാശ്വൻ ചോദിച്ചു: മഹർഷേ, പരയും അപരവുമായ, സർവ്വവ്യാപിയായ വിഷ്ണു, നാലു യുഗങ്ങളിൽ എങ്ങനെ അറിയപ്പെടണം, പരമേശ്വരാ?
യുഗേ യുഗേ ക ആചാരോ വര്ണാനാം ഭവിതാ മുനേ । കഥം ച ശുദ്ധിര്വിപ്രാണാമന്യസ്ത്രീസംകരൈര്മുനേ ।। ൬൮.
യുഗം ഓരോ യുഗത്തിലും, വർണ്ണങ്ങളുടെ ആചാരം എങ്ങനെയായിരിക്കും, മഹർഷേ? ബ്രാഹ്മണന്മാരുടെ ശുദ്ധി എങ്ങനെ നിലനിൽക്കും, അന്യസ്ത്രീസങ്കരമുണ്ടാകുമ്പോൾ, മഹർഷേ?
അഗസ്ത്യ ഉവാച । കൃതേ യുഗേ മഹീ ദേവൈര്ഭുജ്യതേ വേദകര്മണാ । യജദ്ഭിരസുരൈസ്ത്രേതാം തദ്വദ് ദേവൈശ്ച സത്തമ ।। ൬൮.
അഗസ്ത്യൻ പറഞ്ഞു: കൃതയുഗത്തിൽ, ഭൂമി ദേവന്മാർ വേദകൃത്യങ്ങൾ വഴി അനുഭവിക്കുന്നു; ത്രേതായുഗത്തിൽ, യജ്ഞം ചെയ്യുന്നവരും ദേവന്മാരും അതുപോലെ അനുഭവിക്കുന്നു, ശ്രേഷ്ഠനായവനേ.
ദ്വാപരേ സത്ത്വരജസീ ബഹുലേ നൃപസത്തമ । യാവദ് ധര്മസുതോ രാജാ ഭവിഷ്യതി മഹാമതേ ।। ൬൮.
ദ്വാപരയുഗത്തിൽ, സത്വവും രാജസും കൂടുതലായിരിക്കും, രാജശ്രേഷ്ഠാ; ധർമ്മപുത്രൻ രാജാവായി നിലനിൽക്കുന്ന കാലം വരെ, മഹാമതിയേ.
തതസ്തമഃ പ്രഭവിതാ കലിരൂപോ നരേശ്വര । തസ്മിന് കലൌ വര്ത്തമാനേ സ്വമാര്ഗാച്ച്യവതേ ദ്വിജഃ ।। ൬൮.
അതിനുശേഷം, കലി രൂപത്തിലുള്ള അന്ധകാരമാണ് പ്രഭവിക്കുക, നരേശ്വരാ; കലിയുഗത്തിൽ, ദ്വിജന്മാർ തങ്ങളുടെ വഴിയിൽ നിന്ന് തെറ്റിപ്പോകും.
രാജാനോ വൈശ്യശൂദ്രാശ്ച പ്രായശോ ഹീനജാതയഃ । ഭവിഷ്യന്തി നൃപശ്രേഷ്ഠ സത്യശൌചവിവര്ജിതാഃ ।। ൬൮.
രാജാക്കന്മാർ, വൈശ്യന്മാർ, ശൂദ്രന്മാർ, കൂടുതലും താഴ്ന്ന ജന്മക്കാരായിരിക്കും, രാജശ്രേഷ്ഠാ; സത്യം, ശുദ്ധി എന്നിവ ഇല്ലാതായിരിക്കും.
അഗമ്യാഗമനം തത്ര കരിഷ്യന്തി ദ്വിജാതയഃ । അനൃതം ച വദിഷ്യന്തി വേദമാര്ഗബഹിഷ്കൃതാഃ । വിവാഹാംശ്ച കരിഷ്യന്തി സഗോത്രാനസമാംസ്തഥാ ।। ൬൮.
അവിടെ, ദ്വിജന്മാർ അപ്രാപ്യരെ സമീപിക്കും; അവർ അസത്യം പറയും; വേദമാർഗ്ഗത്തിൽ നിന്ന് പുറത്താക്കപ്പെടും; സമാനഗോത്രക്കാരെയും അസമാനരെയും വിവാഹം കഴിക്കും.
രാജാനോ ബ്രാഹ്മണാന് ഹിംസ്യുര്വിത്തലോഭാന്വിതാഃ ശഠാഃ । അന്ത്യജാ അപി വൈശ്യത്വം കരിഷ്യന്തി പണേ രതാഃ । അഭിമാനിനോ ഭവിഷ്യന്തി ശൂദ്രജാതിഷു ഗര്വിതാഃ ।। ൬൮.
രാജാക്കന്മാർ, ധനലോഭവും കപടതയും ഉള്ളവർ, ബ്രാഹ്മണന്മാരെ ദ്രോഹിക്കും; അന്ത്യജന്മാർ പോലും വൈശ്യത്വം സ്വീകരിക്കും, വ്യാപാരത്തിൽ ആസ്വദിക്കും; ശൂദ്രജാതിക്കാർ അഭിമാനവും അഹങ്കാരവും കാണിക്കും.