ഹേമവസ്ത്രാദിഭിസ്താസ്തു ഭൂഷയിത്വാ തു ശക്തിതഃ । പശ്ചാത് ക്ഷമാപയേത് താസ്തു ദേവീ മേ പ്രീയതാമിതി ।। ൬൪.
ശേഷം സ്വർണ്ണം, വസ്ത്രം മുതലായ അലങ്കാരങ്ങൾ അവരെ അലങ്കരിച്ച്, അവരോട് ക്ഷമ ചോദിക്കണം: 'ദേവി എനിക്ക് പ്രസന്നയാകട്ടെ' എന്ന് പ്രാർത്ഥിക്കണം.
ഏവം കൃതേ ഭ്രഷ്ടരാജ്യോ ലഭേദ് രാജ്യം ന സംശയഃ । അവിദ്യോ ലഭതേ വിദ്യാം ഭീതഃ ശൌര്യം ച വിദന്തി ।। ൬൪.
ഇങ്ങനെ ചെയ്താൽ, രാജ്യം നഷ്ടപ്പെട്ടവൻക്ക് രാജ്യം തിരികെ ലഭിക്കും എന്നതിൽ സംശയമില്ല. അജ്ഞാനിക്ക് ജ്ഞാനം ലഭിക്കും, ഭയക്കാർക്ക് ധൈര്യവും പ്രശസ്തിയും ലഭിക്കും.
അഗസ്ത്യ ഉവാച । സാര്വഭൌമവ്രതം ചാന്യത് കഥയാമി സമാസതഃ । യേന സമ്യക്കൃതേനാശു സാര്വഭൌമോ നൃപോ ഭവേത് ।। ൬൫.
അഗസ്ത്യൻ പറഞ്ഞു: ഇനി ഞാൻ മറ്റൊരു സർവ്വഭൗമവ്രതം സംക്ഷിപ്തമായി പറയുന്നു. ഇത് ശരിയായി അനുഷ്ഠിച്ചാൽ രാജാവിന് ഉടൻ സർവ്വഭൗമത്വം ലഭിക്കും.
കാര്തികസ്യ തു മാസസ്യ ദശമീ ശുക്ലപക്ഷികാ । തസ്യാം നക്താശനോ നിത്യം ദിക്ഷു ശുദ്ധബലിം ഹരേത് ।। ൬൫.
കാർത്തികമാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷത്തിലെ പത്താം തീയതിയിൽ, പ്രതിദിനം രാത്രിയിൽ മാത്രം ഭക്ഷണം കഴിച്ച്, എല്ലാ ദിക്കുകളിലും ശുദ്ധമായ ബലി അർപ്പിക്കണം.
വിചിത്രൈഃ കുസുമൈര്ഭക്ത്യാ പൂജയിത്വാ ദ്വിജോത്തമാന് । ദിശാം തു പ്രാര്ഥനാം കുര്യാന് മന്ത്രേണാനേന സുവ്രതഃ । സര്വാ ഭവന്ത്യഃ സിദ്ധ്യന്തു മമ ജന്മനി ജന്മനി ।। ൬൫.
നാനാ വിധമായ പുഷ്പങ്ങൾ കൊണ്ടും ഭക്തിയോടും കൂടി ഉത്തമ ബ്രാഹ്മണന്മാരെ പൂജിച്ച്, ഈ മന്ത്രം ഉച്ചരിച്ച് ദിക്കുകളോട് പ്രാർത്ഥിക്കണം: 'എന്റെ എല്ലാ ജന്മങ്ങളിലും ദേവതകൾ അനുഗ്രഹം നൽകണമേ'.
ഏവമുക്ത്വാ ബലിം താസു ദത്ത്വാ ശുദ്ധേന ചേതസാ । തതോ രാത്രൌ തു ഭുഞ്ജീത ദധ്യന്നം തു സുസംസ്കൃതമ് ।। ൬൫.
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, ശുദ്ധമായ മനസ്സോടെ ദിക്കുകൾക്ക് ബലി അർപ്പിച്ചതിന് ശേഷം, രാത്രിയിൽ നല്ലതായി തയ്യാറാക്കിയ തയിരുചോറു ഭക്ഷിക്കണം.
പൂര്വം പശ്ചാദ് യഥേഷ്ടം തു ഏവം സംവത്സരം നൃപ । യഃ കരോതി നരോ നിത്യം തസ്യ ദിഗ്വിജയോ ഭവേത് ।। ൬൫.
ആദ്യവും അവസാനം ഇഷ്ടപ്രകാരം, ഒരു സംവത്സരം മുഴുവൻ ഇങ്ങനെ അനുഷ്ഠിക്കണം. ആരെങ്കിലും ഇതു ദിവസേന നിർവഹിച്ചാൽ, അവനു ദിഗ്വിജയം ലഭിക്കും.
ഏകാദശ്യാം തു യത്നേന നരഃ കുര്യാദ് യഥാവിധി । മാര്ഗശീര്ഷേ ശുക്ലപക്ഷാദാരഭ്യാബ്ദം വിചക്ഷണഃ । തദ് വ്രത ധനദസ്യേഷ്ടം കൃതം വിത്തം പ്രയച്ഛതി ।। ൬൫.
മാർഗ്ഗശീർഷം മാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷത്തിലെ പതിനൊന്നാം തീയതിയിൽ, നിർദ്ദേശപ്രകാരം ശ്രദ്ധയോടെ വ്രതം അനുഷ്ഠിക്കണം. ഒരു സംവത്സരം ഇങ്ങനെ ചെയ്താൽ, ഈ വ്രതം ധനദേവതയ്ക്ക് പ്രിയമാണ്; അനുഷ്ഠിച്ചാൽ ധനം ലഭിക്കും.
ഏകാദശ്യാം നിരാഹാരോ യോ ഭുങ്ക്തേ ദ്വാദശീദിനേ । ശുക്ലേ വാഽപ്യഥവാ കൃഷ്ണേ തദ് വ്രതം വൈഷ്ണവം മഹത് ।। ൬൫.
പതിനൊന്നാം തീയതിയിൽ ഉപവാസം പാലിച്ച്, പന്ത്രണ്ടാം തീയതിയിൽ ഭക്ഷണം കഴിക്കുന്നവൻ, ശുക്ലപക്ഷമായാലും കൃഷ്ണപക്ഷമായാലും, മഹത്തായ വൈഷ്ണവവ്രതം അനുഷ്ഠിക്കുന്നു.
ഏവം ചീര്ണ സുഘോരാണി ഹന്തി പാപാനി രപാര്ഥിവ । ത്രയോദശ്യാം തു നക്തേന ധര്മവ്രതമഥോച്യതേ ।। ൬൫.
ഇങ്ങനെ ഈ കടുത്ത വ്രതങ്ങൾ അനുഷ്ഠിച്ചാൽ, പാപങ്ങൾ നശിക്കും രാജാവേ. പന്ത്രണ്ടാം തീയതിയിൽ രാത്രിയിൽ മാത്രം ഭക്ഷണം കഴിച്ച് ധർമ്മവ്രതം അനുഷ്ഠിക്കണം.
ശുക്ലപക്ഷേ ഫാല്ഗുനസ്യ തഥാരഭ്യ വിചക്ഷണഃ । രൌദ്രം വ്രതം ചതുര്ദശ്യാം കൃഷ്ണപക്ഷേ വിശേഷതഃ । മാഘമാസാദഥാരഭ്യ പൂര്ണം സംവത്സരം നൃപ ।। ൬൫.
ഫാൽഗുണമാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷത്തിൽ ആരംഭിച്ച്, മാഘമാസത്തിൽ തുടങ്ങി, കൃഷ്ണപക്ഷത്തിലെ പതിനാലാം തീയതിയിൽ പ്രത്യേകിച്ച് ഈ കടുത്ത വ്രതം ഒരു സംവത്സരം മുഴുവൻ അനുഷ്ഠിക്കണം.
ഇന്ദുവ്രതം പഞ്ചദശ്യാം ശുക്ലായാം നക്തഭോജനമ് । പിതൃവ്രതമമാവാസ്യാമിതി രാജന തഥേരിതമ് ।। ൬൫.
ശുക്ലപക്ഷത്തിലെ പതിനഞ്ചാം തീയതിയിൽ, രാത്രിയിൽ മാത്രം ഭക്ഷണം കഴിച്ച് ഇന്ദ്രുവ്രതം അനുഷ്ഠിക്കണം. അമാവാസ്യയിൽ പിതൃവ്രതം അനുഷ്ഠിക്കണമെന്ന് നിർദ്ദേശമുണ്ട് രാജാവേ.
ദശ പഞ്ച ച വര്ഷാണി യ ഏവം കുരുതേ നൃപ । തിഥിവ്രതാനി കസ്തസ്യ ഫലം വ്രതപ്രമാണതഃ ।। ൬൫.
രാജാവേ, ആര് ഈ തിഥിവ്രതങ്ങൾ പത്തു വർഷമോ അഞ്ചു വർഷമോ അനുഷ്ഠിച്ചാൽ, വ്രതത്തിന്റെ മഹത്വത്തിന് അനുസരിച്ച് അവനു ലഭിക്കുന്ന ഫലം എന്താണ്?
അശ്വമേധസഹസ്ത്രാണി രാജസൂയശതാനി ച । യഷ്ടാനി തേന രാജേന്ദ്ര കല്പോക്താഃ ക്രതവസ്തഥാ ।। ൬൫.
അശ്വമേധയാഗങ്ങൾ ആയിരക്കണക്കിന്, രാജസൂയയാഗങ്ങൾ നൂറുകണക്കിന്, മറ്റു ശാസ്ത്രപ്രകാരമുള്ള യാഗങ്ങളും, രാജാവേ, അവൻ നിർവഹിച്ചവനായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.
ഏകമേവ കൃതം ഹന്തി വ്രതം പാപാനി നിത്യശഃ । യഃ പുനഃ സര്വമേതദ്ധി കുര്യാന്നരവരാത്മജ । സ ശുദ്ധോ വിരജോ ലോകാനാപ്നോതി സകലം നൃപ ।। ൬൫.
ഒരു വ്രതം പോലും ലംഘിച്ചാൽ അതിന്റെ പുണ്യം നശിക്കുകയും പാപം സ്ഥിരമായി വരുകയും ചെയ്യും. എന്നാൽ, മനുഷ്യരിൽ ഉത്തമനായ രാജാവേ, ഈ എല്ലാ വ്രതങ്ങളും പൂർണ്ണമായി ആചരിക്കുന്നവൻ നിർമലനും പാപരഹിതനും ആകുന്നു; അവൻ എല്ലാ ലോകങ്ങളും നേടുന്നു.
ഭദ്രാശ്വ ഉവാച । ആശ്ചര്യം യദി തേ കിംചിദ് വിദിതം ദൃഷ്ടമേവ വാ । തന്മേ കഥയ ധര്മജ്ഞ മമ കൌതൂഹലംമഹത് ।। ൬൬.
ഭദ്രാശ്വൻ ചോദിച്ചു: ധർമ്മം അറിയുന്നവനേ, നീ എന്തെങ്കിലും അത്ഭുതം അറിഞ്ഞിട്ടുണ്ടോ, അല്ലെങ്കിൽ കണ്ടിട്ടുണ്ടോ? എനിക്ക് വലിയ കൗതുകമുണ്ട്; ദയവായി അതിനെക്കുറിച്ച് പറയൂ.
അഗസ്ത്യ ഉവാച । ആശ്ചര്യഭൂതോ ഭഗവാനേഷ ഏവ ജനാര്ദനഃ । തസ്യാശ്ചര്യാണി ദൃഷ്ടാനി ബഹൂനി വിവിധാനി വൈ ।। ൬൬.
അഗസ്ത്യൻ പറഞ്ഞു: അത്ഭുതങ്ങളുടെ ഉറവിടം തന്നെയാണ് ജനാർദനൻ ഭഗവാൻ. അവന്റെ അനേകം, വിവിധതരം അത്ഭുതങ്ങൾ ഞാൻ കണ്ടിട്ടുണ്ട്.
ശ്വേതദ്വീപം ഗതഃ പൂര്വം നാരദഃ കില പാര്ഥിവ । സോഽപശ്യച്ഛങ്ഖചക്രാബ്ജാന് പുരുഷാംസ്തിഗ്മതേജസഃ ।। ൬൬.
പൂർവത്തിൽ, രാജാവേ, നാരദൻ ശ്വേതദ്വീപിലേക്ക് പോയി. അവിടെ അവൻ ശംഖം, ചക്രം, താമര, എന്നിവ കൈവശമുള്ള, ശക്തമായ പ്രകാശമുള്ള പുരുഷന്മാരെ കണ്ടു.
അയം വിഷ്ണുരയം വിഷ്ണുരേഷ വിഷ്ണുഃ സനാതനഃ । ചിന്താഽഭൂത്തസ്യതാന്ദൃഷ്ട്വാ കോഽസ്മിന്വിഷ്ണുരിതി പ്രഭുഃ ।। ൬൬.
"ഇവൻ വിഷ്ണു, ഇവൻ വിഷ്ണു, ഇവൻ ശാശ്വതമായ വിഷ്ണു"—അവരെ കണ്ടപ്പോൾ നാരദൻ അങ്ങനെ ചിന്തിച്ചു; എന്നാൽ, "ഇവരിൽ യഥാർത്ഥത്തിൽ ആരാണ് പ്രഭു വിഷ്ണു?" എന്നതിൽ അവൻ ആശ്ചര്യപ്പെട്ടു.
ഏവം ചിന്തയതസ്തസ്യ ചിന്താ കൃഷ്ണം പ്രതി പ്രഭോ । ആരാധയാമി ച കഥം ശങ്ഖചക്രഗദാധരമ് ।। ൬൬.
അങ്ങനെ ചിന്തിച്ചപ്പോൾ, അവന്റെ മനസ്സ് കൃഷ്ണനെ ഓർത്തു: "ശംഖം, ചക്രം, ഗദാ എന്നിവ കൈവശമുള്ളവനെ ഞാൻ എങ്ങനെ ആരാധിക്കാം?"
യേന വേദ്മി പരം തേഷാം ദേവോ നാരായണഃ പ്രഭുഃ । ഏവം സംചിന്ത്യ ദധ്യൌ സ തം ദേവം പരമേശ്വരമ് ।। ൬൬.
"ഇവരിൽ പരമമായ ദേവൻ നാരായണൻ ആരാണെന്ന് ഞാൻ എങ്ങനെ അറിയാം?" എന്നതിനെക്കുറിച്ച് ചിന്തിച്ച്, അവൻ ആ പരമേശ്വരനെ ധ്യാനിച്ചു.
ദിവ്യം വര്ഷസഹസ്ത്രം തു സാഗ്രം ബ്രഹ്മസുതസ്തദാ । ധ്യായതസ്തസ്യ ദേവോഽസൌ പരിതോഷം ജഗാമ ഹ ।। ൬൬.
ബ്രഹ്മയുടെ പുത്രൻ ആയ നാരദൻ ആയിരം ദൈവീയ വർഷങ്ങൾ മുഴുവൻ ധ്യാനിച്ചപ്പോൾ, ദൈവം അവനോട് സന്തോഷിച്ചു.
ഉവാച ച പ്രസന്നാത്മാ പ്രത്യക്ഷത്വം ഗതഃ പ്രഭുഃ । വരം ബ്രഹ്മസുത ബ്രൂഹി കിം തേ ദദ്മി മഹാമുനേ ।। ൬൬.
പ്രഭു, ദയാപൂർവ്വം നേരിൽ പ്രത്യക്ഷമായ്, പറഞ്ഞു: "ബ്രഹ്മയുടെ പുത്രനേ, എന്ത് വരം വേണമെന്നു ചോദിക്കൂ; മഹാമുനിയേ, ഞാൻ നിനക്ക് എന്ത് നൽകണം?"
നാരദ ഉവാച । സഹസ്ത്രമേകം വര്ഷാണാം ധ്യാതസ്ത്വം ഭുവനേശ്വര । ത്വത്പ്രാപ്തിര്യേന തദ് ബ്രൂഹി യദി തുഷ്ടോഽസി മേഽച്യുത ।। ൬൬.
നാരദൻ പറഞ്ഞു: "ഭുവനേശ്വരനേ, ഞാൻ ആയിരം വർഷങ്ങൾ നീയെ ധ്യാനിച്ചു; അച്യുതനേ, നീ എനിക്ക് സന്തോഷിച്ചാൽ, നിന്നെ എങ്ങനെ പ്രാപിക്കാമെന്ന് പറയൂ."
ദേവദേവ ഉവാച । പൌരുഷം സൂക്തമാസ്ഥായ യേ യജന്തി ദ്വിജാസ്തു മാമ് । സംഹിതാമാദ്യമാസ്ഥായ തേ മാം പ്രാപ്സ്യന്തി നാരദ ।। ൬൬.
ദേവദേവൻ പറഞ്ഞു: "പൗരുഷ സൂക്തം പാലിച്ച്, അല്ലെങ്കിൽ ആദി സംഹിതയെ അനുസരിച്ച്, ദ്വിജന്മാർ എന്നെ ആരാധിച്ചാൽ, അവർ എന്നെ പ്രാപിക്കും, നാരദനേ."
അലാഭേ വേദശാസ്ത്രാണാം പഞ്ചരാത്രോദിതേന ഹ । മാര്ഗേണ മാം പ്രപശ്യന്തേ തേ മാം പ്രാപ്സ്യന്തി മാനവാഃ ।। ൬൬.
വേദശാസ്ത്രങ്ങൾ ലഭ്യമല്ലെങ്കിൽ, പഞ്ചരാത്രം നിർദ്ദേശിച്ച വഴിയിലൂടെ മനുഷ്യർ എന്നെ കാണാം; ആ വഴിയിലൂടെ അവർ എന്നെ പ്രാപിക്കും.
ബ്രാഹ്മണക്ഷത്രിയവിശാം പഞ്ചരാത്രം വിധീയതേ । ശൂദ്രാദീനാം ന തച്ഛ്രോത്രപദവീമുപയാസ്യതി ।। ൬൬.
ബ്രാഹ്മണർ, ക്ഷത്രിയർ, വൈശ്യർ എന്നിവർക്കാണ് പഞ്ചരാത്രം നിർദ്ദേശിച്ചിരിക്കുന്നത്; ശൂദ്രന്മാർക്കും മറ്റുള്ളവർക്കും അതിന്റെ ശാസ്ത്രം ലഭ്യമാകില്ല.
ഏവം മയോക്തം വിപ്രേന്ദ്ര പുരാകല്പേ പുരാതനമ് । പഞ്ചരാത്രം സഹസ്ത്രാണാം യദി കശ്ചിദ് ഗ്രഹീഷ്യതി ।। ൬൬.
വിപ്രശ്രേഷ്ഠനേ, പുരാതന കാല്പത്തിൽ ഞാൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്: ആയിരത്തിൽ ഒരാൾ പഞ്ചരാത്രം സ്വീകരിച്ചാൽ—
കര്മക്ഷയേ ച മാം കശ്ചിദ് യദി ഭക്തോ ഭവിഷ്യതി । തസ്യ ചേദം പഞ്ചരാത്രം നിത്യം ഹൃദി വസിഷ്യതി ।। ൬൬.
വ്യക്തിയുടെ കർമ്മങ്ങൾ അവസാനിച്ചപ്പോൾ, ആരെങ്കിലും എന്റെ ഭക്തനാകുകയാണെങ്കിൽ, ആ പഞ്ചരാത്രം അവന്റെ ഹൃദയത്തിൽ എപ്പോഴും വസിക്കും.
ഇതരേ രാജസൈര്ഭാവൈസ്താമസൈശ്ച സമാവൃതാഃ । ഭവിഷ്യന്തി ദ്വിജശ്രേഷ്ഠ മച്ഛാസനപരാങ്മുഖാഃ ।। ൬൬.
മറ്റുള്ളവർ രാജസികവും താമസികവും സ്വഭാവങ്ങളാൽ ആകൃതരായി, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠനേ, എന്റെ ആജ്ഞയെ അവഗണിക്കും.