പ്രതിമാസമനേനൈവ വിധിനോപോഷ്യ മാനവഃ । കൃഷ്ണാഷ്ടമീമപുത്രോഽപി ലഭേത് പുത്രം ന സംശയഃ ।। ൬൩.
ഈ വിധത്തിൽ ഓരോ മാസവും ഉപവാസം അനുഷ്ഠിച്ചാൽ, പുത്രനില്ലാത്തവനും കൃഷ്ണാഷ്ടമിദിവസം ഉപവസിച്ച് തീർച്ചയായും പുത്രനെ ലഭിക്കും.
ശ്രൂയതേ ച പുരാ രാജാ ശൂരസേനഃ പ്രതാപവാന് । സ ഹ്യപുത്രസ്തപസ്തേപേ ഹിമവത്പര്വതോത്തമേ ।। ൬൩.
പണ്ടൊരു കാലത്ത് ശക്തനായ രാജാവായ ശൂരസേനൻ പുത്രനില്ലാതിരുന്നപ്പോൾ, ഹിമവാന്മലയിൽ കഠിനതപസ്സ് അനുഷ്ഠിച്ചു എന്ന് കേൾക്കപ്പെടുന്നു.
തസ്യൈവം കുര്വതോ ദേവോ വ്രതമേതജ്ജഗാദ ഹ । സോഽപ്യേതത് കൃതവാന് രാജാ പുത്രം ചൈവോപലബ്ധവാന് ।। ൬൩.
അവൻ ഇങ്ങനെ ചെയ്യുമ്പോൾ ദേവൻ ഈ വ്രതം വെളിപ്പെടുത്തി. രാജാവും അതു അനുഷ്ഠിച്ച് പുത്രനെ ലഭിച്ചു.
വസുദേവം മഹാഭാഗമനേകക്രതുയാജിനമ് । തം ലബ്ധ്വാ സോഽപി രാജര്ഷിഃ പരം നിര്വാണമാപത്വാന് ।। ൬൩.
അവൻ അനേകം യജ്ഞങ്ങൾ നടത്തിയ മഹാഭാഗ്യശാലിയായ വസുദേവനെ പുത്രനായി ലഭിച്ചു. ആ രാജർഷിയും പരമമോക്ഷം നേടി.
ഏവം കൃഷ്ണാഷ്ടമീ രാജന് മയാ തേ പരികീര്തിതാ । സംവത്സരാന്തേ ദാതവ്യം കൃഷ്ണയുഗ്മം ദ്വിജാതയേ ।। ൬൩.
ഇങ്ങനെ രാജാവേ, ഞാൻ കൃഷ്ണാഷ്ടമിയുടെ വിധി വിശദമായി പറഞ്ഞു. സംവത്സരാവസാനത്തിൽ കറുത്ത രണ്ടു പശുക്കളെ ഒരു ദ്വിജനു ദാനം ചെയ്യണം.
ഏതത് പുത്രവ്രതം നാമ മയാ തേ പരികീര്തിതമ് । ഏതത് കൃത്വാ നരഃ പാപൈഃ സര്വൈരേവ പ്രമുച്യതേ ।। ൬൩.
പുത്രലാഭത്തിനായുള്ള ഈ വ്രതം ഞാൻ നിനക്കു വിശദീകരിച്ചു. ഇതു അനുഷ്ഠിച്ചാൽ മനുഷ്യൻ എല്ലാ പാപങ്ങളിൽ നിന്നുമാണ് മോചിതനാകുന്നത്.
അഗസ്ത്യ ഉവാച । അഥാപരം പ്രവക്ഷ്യാമി ശൌര്യവ്രതമനുത്തമമ് । യേന ഭീരോരപി മഹച്ഛൌര്യം ഭവതി തത്ക്ഷണാത് ।। ൬൪.
അഗസ്ത്യൻ പറഞ്ഞു: ഇനി ഞാൻ പരമോന്നതമായ വീരവ്രതം വിശദീകരിക്കാം. ഇതു അനുഷ്ഠിച്ചാൽ ഭയക്കാർക്കും അതിവേഗം മഹത്തായ ധൈര്യം ലഭിക്കും.
മാസി ചാശ്വയുജേ ശുദ്ധാം നവമീം സമുപോഷയേത് । സപ്തമ്യാം കൃതസംകല്പഃ സ്ഥിത്വാഽഷ്ടമ്യാം നിരോദനഃ ।। ൬൪.
ആശ്വയുജം മാസത്തിൽ ശുദ്ധമായ നവമിയിൽ ഉപവാസം പാലിക്കണം. ഏഴാം തീയതിയിൽ മനസ്സിൽ ഉറച്ച പ്രതിജ്ഞയോടെ, എട്ടാം തീയതിയിൽ ആത്മസംയമനം പാലിക്കണം.
നവമ്യാം പാരയേത് പിഷ്ടം പ്രഥമം ഭക്തിതോ നൃപ । ബ്രാഹ്മണാന് ഭോജയേദ് ഭക്ത്യാ ദേവീം ചൈവ തു പൂജയേത് । ദുര്ഗാം ദേവീം മഹാഭാഗാം മഹാമായാം മഹാപ്രഭാമ് ।। ൬൪.
നവമിയിൽ രാജാവ് ആദ്യം ഭക്തിയോടെ മാവുപൊടി സമർപ്പിക്കണം. ബ്രാഹ്മണന്മാരെ ആദരപൂർവ്വം അഹാരം നൽകണം. ദുർഗ്ഗാദേവിയെ, മഹാഭാഗ്യവതിയായ മഹാമായയായ മഹാശക്തിയേയും ഭക്തിപൂർവ്വം പൂജിക്കണം.
ഏവം സംവത്സരം യാവദുപോഷ്യേതി വിധാനതഃ । വ്രതാന്തേ ഭോജയേദ് ധീമാന് യഥാശക്ത്യാ കുമാരികാഃ ।। ൬൪.
ഇങ്ങനെ ഒരു സംവത്സരം മുഴുവൻ നിർദ്ദേശപ്രകാരം ഈ വ്രതം അനുഷ്ഠിക്കണം. വ്രതം അവസാനിക്കുമ്പോൾ, ധീരനായവൻ തന്റെ ശേഷിയനുസരിച്ച് കന്യകമാർക്ക് അഹാരം നൽകണം.
ഹേമവസ്ത്രാദിഭിസ്താസ്തു ഭൂഷയിത്വാ തു ശക്തിതഃ । പശ്ചാത് ക്ഷമാപയേത് താസ്തു ദേവീ മേ പ്രീയതാമിതി ।। ൬൪.
ശേഷം സ്വർണ്ണം, വസ്ത്രം മുതലായ അലങ്കാരങ്ങൾ അവരെ അലങ്കരിച്ച്, അവരോട് ക്ഷമ ചോദിക്കണം: 'ദേവി എനിക്ക് പ്രസന്നയാകട്ടെ' എന്ന് പ്രാർത്ഥിക്കണം.
ഏവം കൃതേ ഭ്രഷ്ടരാജ്യോ ലഭേദ് രാജ്യം ന സംശയഃ । അവിദ്യോ ലഭതേ വിദ്യാം ഭീതഃ ശൌര്യം ച വിദന്തി ।। ൬൪.
ഇങ്ങനെ ചെയ്താൽ, രാജ്യം നഷ്ടപ്പെട്ടവൻക്ക് രാജ്യം തിരികെ ലഭിക്കും എന്നതിൽ സംശയമില്ല. അജ്ഞാനിക്ക് ജ്ഞാനം ലഭിക്കും, ഭയക്കാർക്ക് ധൈര്യവും പ്രശസ്തിയും ലഭിക്കും.
അഗസ്ത്യ ഉവാച । സാര്വഭൌമവ്രതം ചാന്യത് കഥയാമി സമാസതഃ । യേന സമ്യക്കൃതേനാശു സാര്വഭൌമോ നൃപോ ഭവേത് ।। ൬൫.
അഗസ്ത്യൻ പറഞ്ഞു: ഇനി ഞാൻ മറ്റൊരു സർവ്വഭൗമവ്രതം സംക്ഷിപ്തമായി പറയുന്നു. ഇത് ശരിയായി അനുഷ്ഠിച്ചാൽ രാജാവിന് ഉടൻ സർവ്വഭൗമത്വം ലഭിക്കും.
കാര്തികസ്യ തു മാസസ്യ ദശമീ ശുക്ലപക്ഷികാ । തസ്യാം നക്താശനോ നിത്യം ദിക്ഷു ശുദ്ധബലിം ഹരേത് ।। ൬൫.
കാർത്തികമാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷത്തിലെ പത്താം തീയതിയിൽ, പ്രതിദിനം രാത്രിയിൽ മാത്രം ഭക്ഷണം കഴിച്ച്, എല്ലാ ദിക്കുകളിലും ശുദ്ധമായ ബലി അർപ്പിക്കണം.
വിചിത്രൈഃ കുസുമൈര്ഭക്ത്യാ പൂജയിത്വാ ദ്വിജോത്തമാന് । ദിശാം തു പ്രാര്ഥനാം കുര്യാന് മന്ത്രേണാനേന സുവ്രതഃ । സര്വാ ഭവന്ത്യഃ സിദ്ധ്യന്തു മമ ജന്മനി ജന്മനി ।। ൬൫.
നാനാ വിധമായ പുഷ്പങ്ങൾ കൊണ്ടും ഭക്തിയോടും കൂടി ഉത്തമ ബ്രാഹ്മണന്മാരെ പൂജിച്ച്, ഈ മന്ത്രം ഉച്ചരിച്ച് ദിക്കുകളോട് പ്രാർത്ഥിക്കണം: 'എന്റെ എല്ലാ ജന്മങ്ങളിലും ദേവതകൾ അനുഗ്രഹം നൽകണമേ'.
ഏവമുക്ത്വാ ബലിം താസു ദത്ത്വാ ശുദ്ധേന ചേതസാ । തതോ രാത്രൌ തു ഭുഞ്ജീത ദധ്യന്നം തു സുസംസ്കൃതമ് ।। ൬൫.
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, ശുദ്ധമായ മനസ്സോടെ ദിക്കുകൾക്ക് ബലി അർപ്പിച്ചതിന് ശേഷം, രാത്രിയിൽ നല്ലതായി തയ്യാറാക്കിയ തയിരുചോറു ഭക്ഷിക്കണം.
പൂര്വം പശ്ചാദ് യഥേഷ്ടം തു ഏവം സംവത്സരം നൃപ । യഃ കരോതി നരോ നിത്യം തസ്യ ദിഗ്വിജയോ ഭവേത് ।। ൬൫.
ആദ്യവും അവസാനം ഇഷ്ടപ്രകാരം, ഒരു സംവത്സരം മുഴുവൻ ഇങ്ങനെ അനുഷ്ഠിക്കണം. ആരെങ്കിലും ഇതു ദിവസേന നിർവഹിച്ചാൽ, അവനു ദിഗ്വിജയം ലഭിക്കും.
ഏകാദശ്യാം തു യത്നേന നരഃ കുര്യാദ് യഥാവിധി । മാര്ഗശീര്ഷേ ശുക്ലപക്ഷാദാരഭ്യാബ്ദം വിചക്ഷണഃ । തദ് വ്രത ധനദസ്യേഷ്ടം കൃതം വിത്തം പ്രയച്ഛതി ।। ൬൫.
മാർഗ്ഗശീർഷം മാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷത്തിലെ പതിനൊന്നാം തീയതിയിൽ, നിർദ്ദേശപ്രകാരം ശ്രദ്ധയോടെ വ്രതം അനുഷ്ഠിക്കണം. ഒരു സംവത്സരം ഇങ്ങനെ ചെയ്താൽ, ഈ വ്രതം ധനദേവതയ്ക്ക് പ്രിയമാണ്; അനുഷ്ഠിച്ചാൽ ധനം ലഭിക്കും.
ഏകാദശ്യാം നിരാഹാരോ യോ ഭുങ്ക്തേ ദ്വാദശീദിനേ । ശുക്ലേ വാഽപ്യഥവാ കൃഷ്ണേ തദ് വ്രതം വൈഷ്ണവം മഹത് ।। ൬൫.
പതിനൊന്നാം തീയതിയിൽ ഉപവാസം പാലിച്ച്, പന്ത്രണ്ടാം തീയതിയിൽ ഭക്ഷണം കഴിക്കുന്നവൻ, ശുക്ലപക്ഷമായാലും കൃഷ്ണപക്ഷമായാലും, മഹത്തായ വൈഷ്ണവവ്രതം അനുഷ്ഠിക്കുന്നു.
ഏവം ചീര്ണ സുഘോരാണി ഹന്തി പാപാനി രപാര്ഥിവ । ത്രയോദശ്യാം തു നക്തേന ധര്മവ്രതമഥോച്യതേ ।। ൬൫.
ഇങ്ങനെ ഈ കടുത്ത വ്രതങ്ങൾ അനുഷ്ഠിച്ചാൽ, പാപങ്ങൾ നശിക്കും രാജാവേ. പന്ത്രണ്ടാം തീയതിയിൽ രാത്രിയിൽ മാത്രം ഭക്ഷണം കഴിച്ച് ധർമ്മവ്രതം അനുഷ്ഠിക്കണം.
ശുക്ലപക്ഷേ ഫാല്ഗുനസ്യ തഥാരഭ്യ വിചക്ഷണഃ । രൌദ്രം വ്രതം ചതുര്ദശ്യാം കൃഷ്ണപക്ഷേ വിശേഷതഃ । മാഘമാസാദഥാരഭ്യ പൂര്ണം സംവത്സരം നൃപ ।। ൬൫.
ഫാൽഗുണമാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷത്തിൽ ആരംഭിച്ച്, മാഘമാസത്തിൽ തുടങ്ങി, കൃഷ്ണപക്ഷത്തിലെ പതിനാലാം തീയതിയിൽ പ്രത്യേകിച്ച് ഈ കടുത്ത വ്രതം ഒരു സംവത്സരം മുഴുവൻ അനുഷ്ഠിക്കണം.
ഇന്ദുവ്രതം പഞ്ചദശ്യാം ശുക്ലായാം നക്തഭോജനമ് । പിതൃവ്രതമമാവാസ്യാമിതി രാജന തഥേരിതമ് ।। ൬൫.
ശുക്ലപക്ഷത്തിലെ പതിനഞ്ചാം തീയതിയിൽ, രാത്രിയിൽ മാത്രം ഭക്ഷണം കഴിച്ച് ഇന്ദ്രുവ്രതം അനുഷ്ഠിക്കണം. അമാവാസ്യയിൽ പിതൃവ്രതം അനുഷ്ഠിക്കണമെന്ന് നിർദ്ദേശമുണ്ട് രാജാവേ.
ദശ പഞ്ച ച വര്ഷാണി യ ഏവം കുരുതേ നൃപ । തിഥിവ്രതാനി കസ്തസ്യ ഫലം വ്രതപ്രമാണതഃ ।। ൬൫.
രാജാവേ, ആര് ഈ തിഥിവ്രതങ്ങൾ പത്തു വർഷമോ അഞ്ചു വർഷമോ അനുഷ്ഠിച്ചാൽ, വ്രതത്തിന്റെ മഹത്വത്തിന് അനുസരിച്ച് അവനു ലഭിക്കുന്ന ഫലം എന്താണ്?
അശ്വമേധസഹസ്ത്രാണി രാജസൂയശതാനി ച । യഷ്ടാനി തേന രാജേന്ദ്ര കല്പോക്താഃ ക്രതവസ്തഥാ ।। ൬൫.
അശ്വമേധയാഗങ്ങൾ ആയിരക്കണക്കിന്, രാജസൂയയാഗങ്ങൾ നൂറുകണക്കിന്, മറ്റു ശാസ്ത്രപ്രകാരമുള്ള യാഗങ്ങളും, രാജാവേ, അവൻ നിർവഹിച്ചവനായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.
ഏകമേവ കൃതം ഹന്തി വ്രതം പാപാനി നിത്യശഃ । യഃ പുനഃ സര്വമേതദ്ധി കുര്യാന്നരവരാത്മജ । സ ശുദ്ധോ വിരജോ ലോകാനാപ്നോതി സകലം നൃപ ।। ൬൫.
ഒരു വ്രതം പോലും ലംഘിച്ചാൽ അതിന്റെ പുണ്യം നശിക്കുകയും പാപം സ്ഥിരമായി വരുകയും ചെയ്യും. എന്നാൽ, മനുഷ്യരിൽ ഉത്തമനായ രാജാവേ, ഈ എല്ലാ വ്രതങ്ങളും പൂർണ്ണമായി ആചരിക്കുന്നവൻ നിർമലനും പാപരഹിതനും ആകുന്നു; അവൻ എല്ലാ ലോകങ്ങളും നേടുന്നു.
ഭദ്രാശ്വ ഉവാച । ആശ്ചര്യം യദി തേ കിംചിദ് വിദിതം ദൃഷ്ടമേവ വാ । തന്മേ കഥയ ധര്മജ്ഞ മമ കൌതൂഹലംമഹത് ।। ൬൬.
ഭദ്രാശ്വൻ ചോദിച്ചു: ധർമ്മം അറിയുന്നവനേ, നീ എന്തെങ്കിലും അത്ഭുതം അറിഞ്ഞിട്ടുണ്ടോ, അല്ലെങ്കിൽ കണ്ടിട്ടുണ്ടോ? എനിക്ക് വലിയ കൗതുകമുണ്ട്; ദയവായി അതിനെക്കുറിച്ച് പറയൂ.
അഗസ്ത്യ ഉവാച । ആശ്ചര്യഭൂതോ ഭഗവാനേഷ ഏവ ജനാര്ദനഃ । തസ്യാശ്ചര്യാണി ദൃഷ്ടാനി ബഹൂനി വിവിധാനി വൈ ।। ൬൬.
അഗസ്ത്യൻ പറഞ്ഞു: അത്ഭുതങ്ങളുടെ ഉറവിടം തന്നെയാണ് ജനാർദനൻ ഭഗവാൻ. അവന്റെ അനേകം, വിവിധതരം അത്ഭുതങ്ങൾ ഞാൻ കണ്ടിട്ടുണ്ട്.
ശ്വേതദ്വീപം ഗതഃ പൂര്വം നാരദഃ കില പാര്ഥിവ । സോഽപശ്യച്ഛങ്ഖചക്രാബ്ജാന് പുരുഷാംസ്തിഗ്മതേജസഃ ।। ൬൬.
പൂർവത്തിൽ, രാജാവേ, നാരദൻ ശ്വേതദ്വീപിലേക്ക് പോയി. അവിടെ അവൻ ശംഖം, ചക്രം, താമര, എന്നിവ കൈവശമുള്ള, ശക്തമായ പ്രകാശമുള്ള പുരുഷന്മാരെ കണ്ടു.
അയം വിഷ്ണുരയം വിഷ്ണുരേഷ വിഷ്ണുഃ സനാതനഃ । ചിന്താഽഭൂത്തസ്യതാന്ദൃഷ്ട്വാ കോഽസ്മിന്വിഷ്ണുരിതി പ്രഭുഃ ।। ൬൬.
"ഇവൻ വിഷ്ണു, ഇവൻ വിഷ്ണു, ഇവൻ ശാശ്വതമായ വിഷ്ണു"—അവരെ കണ്ടപ്പോൾ നാരദൻ അങ്ങനെ ചിന്തിച്ചു; എന്നാൽ, "ഇവരിൽ യഥാർത്ഥത്തിൽ ആരാണ് പ്രഭു വിഷ്ണു?" എന്നതിൽ അവൻ ആശ്ചര്യപ്പെട്ടു.
ഏവം ചിന്തയതസ്തസ്യ ചിന്താ കൃഷ്ണം പ്രതി പ്രഭോ । ആരാധയാമി ച കഥം ശങ്ഖചക്രഗദാധരമ് ।। ൬൬.
അങ്ങനെ ചിന്തിച്ചപ്പോൾ, അവന്റെ മനസ്സ് കൃഷ്ണനെ ഓർത്തു: "ശംഖം, ചക്രം, ഗദാ എന്നിവ കൈവശമുള്ളവനെ ഞാൻ എങ്ങനെ ആരാധിക്കാം?"