വരാഹപുരാണമ്

തേഷു നിഷ്ഠുരകം ലുബ്ധം സര്വേഷു സമവസ്ഥിതമ് । ദദൃശേ ബ്രാഹ്മണസ്തത്ര കാമരൂപിണമുത്തമമ് ।। ൫.

അവയിൽ, ബ്രാഹ്മണൻ കഠിനനും ലോഭിയുമായവനെ എല്ലാവരുടെയും ഇടയിൽ നിലകൊണ്ടിരിക്കുന്നതും, അവിടെ മനസ്സിനിഷ്ടമുള്ള രൂപങ്ങൾ ധരിച്ച ഉത്തമനെയും കണ്ടു.

അദ്വൈതവാസനാസിദ്ധം യോഗാദ് ബഹുശരീരകമ് । ദൃഷ്ട്വാ വിപ്രോ മുദാ യുക്തഃ പ്രയയൌ നിജമാശ്രമമ് ।। ൫.

അദ്വൈതഭാവത്തിൽ പൂർണ്ണനായി, യോഗശക്തിയാൽ അനേകം ശരീരങ്ങൾ ഉള്ളവനായി, ബ്രാഹ്മണൻ ആ ദൃശ്യത്തിൽ സന്തോഷത്തോടെ തന്റെ ആശ്രമത്തിലേക്ക് മടങ്ങി.

ഏവം ജ്ഞാനവതഃ കര്മ്മ കുര്വതോഽപി സ്വജാതികമ് । ഭവേന്മുക്തിര്ദ്വിജശ്രേഷ്ഠ രൈഭ്യ രാജന് വസോ ധ്രുവമ് ।। ൫.

ഇങ്ങനെ, ജ്ഞാനമുള്ളവൻ തന്റെ സ്വഭാവപ്രകാരം കർമ്മങ്ങൾ ചെയ്താലും, മോക്ഷം ലഭിക്കും, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠനായ റൈഭ്യ, രാജാവേ, ഇതു ഉറപ്പാണ്.

ഏവം തൌ സംശയച്ഛേദം പ്രാപ്തൌ രൈഭ്യവസൂ നൃപ । ബൃഹസ്പതേസ്തതോ ധിഷ്ണ്യാജ്ജഗ്മതുര്നിജമാശ്രമമ് ।। ൫.

ഇങ്ങനെ, രാജാവേ, റൈഭ്യയും വസുവും സംശയം തീർത്തു. പിന്നെ ബൃഹസ്പതിയുടെ ഭവനത്തിൽ നിന്ന് പുറപ്പെട്ടു, അവർ തങ്ങളുടെ ആശ്രമത്തിലേക്ക് പോയി.

തസ്മാത് ത്വമപി രാജേന്ദ്ര ദേവം നാരായണം പ്രഭുമ് । അഭേദേന സ്വദേഹസ്ഥം പശ്യന്നാരാധയ പ്രഭുമ് ।। ൫.

അതിനാൽ, രാജാധിരാജാവേ, നീയും ദേവനായ നാരായണനെ, അവൻ നിന്റെ ശരീരത്തിൽ തന്നെയാണ് എന്ന ഭാവത്തിൽ, ഭേദമില്ലാതെ ആരാധിക്കണം.

കപിലസ്യ വചഃ ശ്രുത്വാ സ രാജാഽശ്വശിരാ വിഭുഃ । ജ്യേഷ്ഠം പുത്രം സമാഹൂയ ധന്യം സ്ഥൂലശിരാഹ്വയമ് । അഭിഷിച്യ നിജേ രാജ്യേ സ രാജാ പ്രയയൌ വനമ് ।। ൫.

കപിലന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ടശേഷം, ആ മഹാബലശാലിയായ അശ്വശിരസ് രാജാവ് തന്റെ മൂത്ത മകനായ ധന്യനും സ്തൂലശിരാ എന്ന പേരിലുള്ളവനെയും വിളിച്ചു വരുത്തി, സ്വന്തം രാജസിംഹാസനത്തിൽ അവനെ അഭിഷേകം ചെയ്തു. പിന്നെ രാജാവ് വനത്തിലേക്ക് പുറപ്പെട്ടു.

നൈമിഷാഖ്യം വരാരോഹേ തത്ര യജ്ഞതനും ഗുരുമ് । തപസാരാധയാമാസ യജ്ഞമൂര്തിം സ്തവേന ച ।। ൫.

അവിടെ, നൈമിഷം എന്ന സ്ഥലത്ത്, മഹാരാണിയായേ, ആ രാജാവ് യജ്ഞത്തിന്റെ രൂപമായ ഗുരുവിനെ തപസ്സും സ്തുതികളും കൊണ്ടു ആരാധിച്ചു.

ധരണ്യുവാച । കഥം യജ്ഞതനോഃ സ്തോത്രം രാജ്ഞാ നാരായണസ്യ ഹ । സ്തുതിഃ കൃതാ മഹാഭാഗ പുനരേതച്ച ശംസ മേ ।। ൫.

ഭൂമി ചോദിച്ചു: യജ്ഞത്തിന്റെ ശരീരമായ നാരായണനെ രാജാവ് എങ്ങനെ സ്തുതിച്ചു? മഹാഭാഗവതേ, ആ സ്തുതിയെ വീണ്ടും എനിക്ക് പറയൂ.

ശ്രീവരാഹ ഉവാച । നമാമി യാജ്യം ത്രിദശാധിപസ്യ ഭവസ്യ സൂര്യസ്യ ഹുതാശനസ്യ । സോമസ്യ രാജ്ഞോ മരുതാമനേക- രൂപം ഹരിം യജ്ഞനരം നമസ്യേ ।। ൫.

ശ്രീവരാഹൻ പറഞ്ഞു: യജ്ഞത്തിൽ ആരാധിക്കപ്പെടുന്നവനെയും, ദേവന്മാരുടെ അധിപനെയും, ഭവനെയും, സൂര്യനെയും, അഗ്നിയെയും, സോമനെയും, രാജാവിനെയും, മരുത്‌ഗണങ്ങളെയും, അനേകം രൂപങ്ങളുള്ള ഹരിയെ, യജ്ഞപുരുഷനെ ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു.

സുഭീമദംഷ്ട്രം ശശിസൂര്യനേത്രം സംവത്സരേ ചായനയുഗ്മകുക്ഷമ് । ദര്ഭാങ്ഗരോമാണമഥേധ്മശക്തിം സനാതനം യജ്ഞനരം നമാമി ।। ൫.

മഹത്തായ ദന്തങ്ങൾ ഉള്ളവനെയും, ചന്ദ്രനും സൂര്യനും കണ്ണുകളായവനെയും, വർഷത്തിലെ ഇരു അയനങ്ങൾ വയറായവനെയും, ദർഭാ പുല്ല് ശരീരരോമമായവനെയും, ഇന്ധനം ശക്തിയായവനെയും, ശാശ്വതനായ യജ്ഞപുരുഷനെ ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു.

ദ്യാവാപൃഥിവ്യോരിദമന്തരം ഹി വ്യാപ്തം ശരീരേണ ദിശശ്ച സര്വാഃ । തമീഡ്യമീശം ജഗതാം പ്രസൂതിം ജനാര്ദനം തം പ്രണതോഽസ്മി നിത്യമ് ।। ൫.

ആകാശവും ഭൂമിയും തമ്മിലുള്ള ഇടം അവന്റെ ശരീരത്തിൽ നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു; എല്ലാ ദിശകളും അതുപോലെ. ലോകങ്ങളുടെ ഉത്ഭവമായ, സ്തുതിക്കപ്പെടുന്ന, ജനാർദ്ദനനായ ആ ഈശ്വരനെ ഞാൻ എപ്പോഴും നമസ്കരിക്കുന്നു.

സുരാസുരാണാം ച ജയാജയായ യുഗേ യുഗേ യഃ സ്വശരീരമാദ്യമ് । സൃജത്യനാദിഃ പരമേശ്വരോ യ- സ്തം യജ്ഞമൂര്തിം പ്രണതോഽസ്മി നാഥമ് ।। ൫.

ദേവന്മാരുടെയും അസുരന്മാരുടെയും ജയത്തിനും പരാജയത്തിനും വേണ്ടി, ഓരോ യുഗത്തിലും, ആദിയില്ലാത്ത പരമേശ്വരൻ തന്റെ ആദ്യത്തെ ശരീരം സൃഷ്ടിക്കുന്നു. ആ യജ്ഞത്തിന്റെ രൂപമായ നാഥനെ ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു.

ദധാര മായാമയമുഗ്രതേജാ ജയായ ചക്രം ത്വമലാംശുശുഭ്രമ് । ഗദാസിശാര്ങ്ഗാദിചതുര്ഭുജോഽയം തം യജ്ഞമൂര്തിം പ്രണതോഽസ്മി നിത്യമ് ।। ൫.

ഭയങ്കരമായ തേജസ്സും മായാമയമായ രൂപവും ഉള്ള നീ, ജയത്തിനായി കറുത്തിരിയുന്ന, കറുത്തിരിയുന്ന ചക്രം കൈവശം വഹിക്കുന്നു; ഈ നാലു കൈകളുള്ളവൻ ഗദ, ഖഡ്ഗം, ശാരംഗം എന്ന വില്ലും വഹിക്കുന്നു. ആ യജ്ഞത്തിന്റെ രൂപമായവനെ ഞാൻ എപ്പോഴും നമസ്കരിക്കുന്നു.

ക്വചിത് സഹസ്ത്രം ശിരസാം ദധാര ക്വചിന്മഹാപര്വതതുല്യകായമ് । ക്വചിത് സ ഏവ ത്രസരേണുതുല്യോ യസ്തം സദാ യജ്ഞനരം നമാമി ।। ൫.

ഒരിക്കൽ ആയിരം തലകൾ വഹിക്കുന്നവനായി, മറ്റൊരു സമയത്ത് മഹാപർവ്വതത്തോളം വലിയ ശരീരമുള്ളവനായി, വേറൊരു സമയത്ത് പൊടിക്കണികയോളം ചെറുതായും, ആ ശാശ്വതനായ യജ്ഞപുരുഷനെ ഞാൻ എപ്പോഴും നമസ്കരിക്കുന്നു.

ചതുര്മുഖോ യഃ സൃജതേ സമഗ്രം രഥാങ്ഗപാണിഃ പ്രതിപാലനായ । ക്ഷയായ കാലാനലസന്നിഭോ യ- സ്തം യജ്ഞമൂര്തിം പ്രണതോഽസ്മി നിത്യമ് ।। ൫.

നാലുമുഖങ്ങളോടെ എല്ലാം സൃഷ്ടിക്കുന്നവനും, ചക്രം കൈവശം വച്ച് സംരക്ഷിക്കുന്നവനും, നാശത്തിനായി കാലാഗ്നിപോലെയുള്ളവനും, ആ യജ്ഞത്തിന്റെ രൂപമായവനെ ഞാൻ എപ്പോഴും നമസ്കരിക്കുന്നു.

സംസാരചക്രക്രമണക്രിയായൈ യ ഇജ്യതേ സര്വഗതഃ പുരാണഃ । യോ യോഗിഭിര്ധ്യായതേ ചാപ്രമേയസ് തം യജ്ഞമൂര്തിം പ്രണതോഽസ്മി നിത്യമ് ।। ൫.

സംസാരചക്രത്തിന്റെ ചലനത്തിനായി ആരാധിക്കപ്പെടുന്നവനും, എല്ലായിടത്തും നിറഞ്ഞ് നിലകൊള്ളുന്ന പുരാതനവനും, യോഗികൾ ധ്യാനിക്കുന്നതും അളക്കാൻ കഴിയാത്തവനും, ആ യജ്ഞത്തിന്റെ രൂപമായവനെ ഞാൻ എപ്പോഴും നമസ്കരിക്കുന്നു.

സമ്യങ്മനസ്യര്പിതവാനഹം തേ യദാ സുദൃശ്യം സ്വതനൌ നു തത്ത്വമ് । ന ചാന്യദസ്തോതി മതിഃ സ്ഥിരാ മേ യതസ്തതോ മാവതു ശുദ്ധഭാവമ് ।। ൫.

എന്റെ മനസ്സു ഞാൻ നിനക്കു സമർപ്പിച്ചു; നിന്റെ യഥാർത്ഥ സ്വരൂപം വ്യക്തമായി കാണുമ്പോൾ, മറ്റൊന്നുമില്ലെന്നു മനസ്സിൽ ഉറപ്പുണ്ട്. നീ എന്റെ ശുദ്ധമായ ഭക്തി കാത്തുസൂക്ഷിക്കണമേ.

ഇതീരിതസ്തസ്യ ഹുതാശനാര്ചിഃ - പ്രഖ്യം തു തേജഃ പുരതോ ബഭൂവ । തസ്മിന് സ രാജാ പ്രവിവേശ ബുദ്ധിം കൃത്വാ ലയം പ്രാപ്തവാന് യജ്ഞമൂര്തൌ ।। ൫.

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, അഗ്നിയുടെ ജ്വാലപോലെയുള്ള ഒരു പ്രകാശം അവന്റെ മുമ്പിൽ പ്രത്യക്ഷമായി. അതിൽ രാജാവ് തന്റെ മനസ്സു ഏകാഗ്രമാക്കി, യജ്ഞത്തിന്റെ രൂപത്തിൽ ലയിച്ചു.

ധരണ്യുവാച । സ വസുഃ സംശയച്ഛേദം പ്രാപ്യ രൈഭ്യശ്ച സത്തമഃ । ഉഭൌ കിം ചക്രതുര്ദേവ ശ്രുത്വാ ചാങ്ഗിരസം വചഃ ।। ൬.

ഭൂമി ചോദിച്ചു: വസുവും ശ്രേഷ്ഠനായ റൈഭ്യനും സംശയങ്ങൾ നീക്കി, ആംഗിരസന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ടശേഷം, ഇരുവരും എന്ത് ചെയ്തു ദേവനേ?

ശ്രീവരാഹ ഉവാച । സ വസുഃ സര്വധര്മജ്ഞഃ സ്വരാജ്യം പ്രതിപാലയന് । അയജദ് ബഹുഭിര്യജ്ഞൈര്മഹദ്ഭിര്ഭൂരിദക്ഷിണൈഃ ।। ൬.

ശ്രീവരാഹൻ പറഞ്ഞു: സർവ്വധർമ്മങ്ങൾ അറിയുന്ന വസു തന്റെ രാജ്യം ഭരിച്ച്, ധാരാളം ദാനങ്ങളോടുകൂടിയ വലിയ യജ്ഞങ്ങൾ അനേകം നടത്തി.

കര്മകാണ്ഡേന ദേവേശം ഹരിം നാരായണം പ്രഭുമ് । തോഷയാമാസ രാജേന്ദ്രസ്തമഭേദേന ചിന്തയന് ।। ൬.

അവൻ, ഹരി നാരായണനിൽ ഭേദം ഇല്ലെന്നു ചിന്തിച്ച്, കര്‍മങ്ങൾകൊണ്ട് ദേവന്മാരുടെ അധിപതിയായ പ്രഭുവിനെ തൃപ്തിപ്പെടുത്തി.

തതഃ കാലേന മഹതാ തസ്യ രാജ്ഞോ മതിഃ കില । നിവൃത്തരാജ്യഭോഗസ്യ ദ്ന്ദ്വസ്യാന്തമുപേയുഷീ ।। ൬.

അതിനുശേഷം, ദീർഘകാലം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, ആ രാജാവിന്റെ മനസ്സു രാജഭോഗങ്ങൾക്കു ശേഷം, ദ്വന്ദ്വങ്ങൾക്കു അവസാനം എത്തി.

തതഃ പുത്രം വിവസ്വന്തം ശ്രേഷ്ഠം ഭ്രാതൃശതസ്യ ഹ । അഭിഷിച്യ സ്വകേ രാജ്യേ തപോവനമുപാഗമത് ।। ൬.

പിന്നീട്, നൂറു സഹോദരങ്ങളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ തന്റെ മകനായ വിവസ്വത്തിനെ രാജസിംഹാസനത്തിൽ അഭിഷേകം ചെയ്ത്, തപോവനത്തിലേക്ക് പോയി.

പുഷ്കരം നാമ തീര്ഥാനാം പ്രവരം യത്ര കേശവഃ । പുണ്ഡരീകാക്ഷനാമാ തു പൂജ്യതേ തത്പരായണൈഃ ।। ൬.

പുഷ്കരം എന്നതായുള്ള തീർത്ഥം, എല്ലാ പുണ്യസ്ഥലങ്ങളിലും പ്രധാനമായതും, അവിടെ കേശവൻ എന്ന പുണ്ഡരീകാക്ഷൻ ഭക്തരാൽ ആരാധിക്കപ്പെടുന്നു.

തത്ര ഗത്വാ സ രാജര്ഷിഃ കാശ്മീരാധിപതിര്വസുഃ । അതിതീവ്രേണ തപസാ സ്വശരീരമശോഷയത് ।। ൬.

അവിടെ കാശ്മീരിന്റെ രാജാവായ വസു എന്ന രാജർഷി ചെന്നു, അത്യന്തം കഠിനമായ തപസ്സിലൂടെ തന്റെ ശരീരം ക്ഷയിപ്പിച്ചു.

പുണ്ഡരീകാക്ഷപാരം തു സ്തവം ഭക്ത്യാ ജപന് ബുധഃ । ആരിരാധയിഷുര്ദേവം നാരായണമകല്മഷമ് । സ്തോത്രാന്തേ തല്ലയം പ്രാപ്തഃ സ രാജാ രാജസത്തമഃ ।। ൬.

ആ ജ്ഞാനിയായ രാജാവ് ഭക്തിയോടെ പുണ്ഡരീകാക്ഷനെക്കുറിച്ചുള്ള ഉത്തമസ്തോത്രം ജപിച്ച്, പാപരഹിതനായ നാരായണനെ പ്രസാദിപ്പിക്കാൻ ശ്രമിച്ചു; ആ സ്തോത്രം പൂർത്തിയാക്കിയപ്പോൾ, ആ മഹാരാജാവ് അവനിൽ ലയിച്ചു.

ധരണ്യുവാച । പുണ്ഡരീകാക്ഷപാരം തു സ്തോത്രം ദേവ കഥം സ്മൃതമ് । കീദൃശം തന്മമാചക്ഷ്വ പരമേശ്വര തത്ത്വതഃ ।। ൬.

ഭൂമി ചോദിച്ചു: ദേവാ, പുണ്ഡരീകാക്ഷനെക്കുറിച്ചുള്ള ഉത്തമസ്തോത്രം എങ്ങനെ ഓർക്കപ്പെടുന്നു? അതിന്റെ സ്വഭാവം എന്താണ്? മഹാദേവാ, ദയവായി എനിക്ക് സത്യം പറഞ്ഞുതരൂ.

ശ്രീവരാഹ ഉവാച । നമസ്തേ പുണ്ഡരീകാക്ഷ നമസ്തേ മധുസൂദന । നമസ്തേ സര്വലോകേശ നമസ്തേ തിഗ്മചക്രിണേ ।। ൬.

ശ്രീവരാഹൻ പറഞ്ഞു: പുണ്ഡരീകാക്ഷാ, നിനക്ക് വന്ദനം; മധുസൂദനാ, നിനക്ക് വന്ദനം; എല്ലാ ലോകങ്ങളുടെയും അധിപതിയായോനിനക്ക് വന്ദനം; ഉഗ്രമായ ചക്രം കൈവശമുള്ളവനേ, നിനക്ക് വന്ദനം.

വിശ്വമൂര്തിം മഹാബാഹും വരദം സര്വതേജസമ് । നമാമി പുണ്ഡരീകാക്ഷം വിദ്യാഽവിദ്യാത്മകം വിഭുമ് ।। ൬.

വിശ്വരൂപനും മഹാബാഹുവും വരദാനപ്രദനും എല്ലാറ്റിലും പ്രകാശമുള്ളവനും, ജ്ഞാനവും അജ്ഞാനവും ആയിരിക്കുന്ന vibhuവുമായ പുണ്ഡരീകാക്ഷനെ ഞാൻ വന്ദിക്കുന്നു.