ചൈത്രാദിഷു ച ഭുഞ്ജീത പായസം സഘൃതം ബുധഃ । ശ്രാവണാദിഷു സക്തൂംശ്ച തതശ്ചൈതത് സമാപ്യതേ ।। ൫൬.
ചൈത്ര മുതലുള്ള മാസങ്ങളിൽ, ജ്ഞാനികൾ നെയ്യോടെ പായസം കഴിക്കണം; ശ്രാവണ മുതലുള്ള മാസങ്ങളിൽ സക്തു അത്താവും. അതിനുശേഷം ഈ വ്രതം സമാപിക്കും.
സമാപ്തേ തു വ്രതേ വഹ്നിം കാഞ്ചനം കാരയേദ് ബുധഃ । രക്തവസ്ത്രയുഗച്ഛന്നം രക്തപുഷ്പാനുലേപനമ് ।। ൫൬.
വ്രതം പൂർത്തിയായാൽ, ജ്ഞാനി പൊന്നുകൊണ്ട് ഒരു അഗ്നിരൂപം ഉണ്ടാക്കി, ചുവപ്പു വസ്ത്രം രണ്ടെണ്ണം പൊതിഞ്ഞ്, ചുവന്ന പുഷ്പങ്ങൾ അണിയിച്ച് അലങ്കരിക്കണം.
കുങ്കുമേന തഥാ ലിപ്യ ബ്രാഹ്മണം ദേവദേവ ച । സര്വാവയവസംപൂര്ണം ബ്രാഹ്മണം പ്രിയദര്ശനമ് ।। ൫൬.
കുങ്കുമം കൊണ്ട് അതിനെ അളക്കി, ഒരു ബ്രാഹ്മണനെയും ദേവദേവനെയും അണിയിച്ച്, എല്ലാ അവയവങ്ങളും പൂർണ്ണമായ മനോഹരനായ ബ്രാഹ്മണനെയും ഒരുക്കണം.
പൂജയിത്വാ വിധാനേന രക്തവസ്ത്രയുഗേന ച । പശ്ചാത് തം ദാപയേത് തസ്യ മന്ത്രേണാനേന ബുദ്ധിമാന് ।। ൫൬.
നിർദ്ദിഷ്ടവിധിയിൽ ചുവപ്പു വസ്ത്രം രണ്ടെണ്ണം അർപ്പിച്ച്, പിന്നീട് ആ ബ്രാഹ്മണനു ഈ മന്ത്രം ഉച്ചരിച്ച് അതു നൽകണം.
ധന്യോഽസ്മി ധന്യകര്മാഽസ്മി ധന്യചേഷ്ടോഽസ്മി ധന്യവാന് । ധന്യേനാനേന ചീര്ണേന വ്രതേന സ്യാം സദാ സുഖീ ।। ൫൬.
ഞാൻ ഭാഗ്യവാനാണ്, എന്റെ കർമ്മങ്ങൾ ഭാഗ്യകരമാണ്, എന്റെ പ്രവർത്തികൾ ഭാഗ്യവാനാണ്, ഞാൻ ഭാഗ്യവാനാണ്; ഈ വ്രതം ചെയ്തതുകൊണ്ട് എപ്പോഴും സന്തോഷത്തോടെ ഇരിക്കട്ടെ.
ഏവമുച്ചാര്യ തം വിപ്രേ ന്യസ്യ കോശം മഹാത്മനഃ । സദ്യോ ധന്യത്വമാപ്നോതി യോഽപി സ്യാദ് ഭാഗ്യവര്ജിതഃ ।। ൫൬.
ഇങ്ങനെ ഉച്ചരിച്ച്, ആ മഹാത്മാവായ ബ്രാഹ്മണന്റെ മുമ്പിൽ ധനസമ്പത്ത് വെച്ചാൽ, ഭാഗ്യരഹിതനായവനും ഉടൻ ഭാഗ്യവാനാകും.
ഇഹ ജന്മനി സൌഭാഗ്യം ധനം ധാന്യം ച പുഷ്കലമ് । അനേന കൃതമാത്രേണ ജായതേ നാത്ര സംശയഃ ।। ൫൬.
ഈ ജന്മത്തിൽ തന്നെ, ഈ വ്രതം ചെയ്താൽ, സമൃദ്ധമായ ഭാഗ്യവും ധനവും ധാന്യവും ലഭിക്കും; ഇതിൽ സംശയമില്ല.
പ്രാഗ്ജന്മജനിതം പാപമഗ്നിര്ദഹതി തസ്യ ഹ । ദഗ്ധേ പാപേ വിമുക്താത്മാ ഇഹ ജന്മന്യസൌ ഭവേത് ।। ൫൬.
മുൻജന്മങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള പാപങ്ങൾ അഗ്നി ദഹിപ്പിക്കുന്നു; പാപം ദഹിച്ചാൽ, ആത്മാവ് മോചിതനായി ഈ ജന്മത്തിൽ തന്നെ ആനന്ദം അനുഭവിക്കും.
യോഽപീദം ശ്രൃണുയാന്നിത്യം യശ്ച ഭക്ത്യാ പഠേദ് ദ്വിജഃ । ഉഭൌ താവിഹ ലോകേ തു ധന്യൌ സദ്യോ ഭവിഷ്യതഃ ।। ൫൬.
ഇതിനെ ദിവസവും കേൾക്കുന്നവനും, ഭക്തിയോടെ പാരായണം ചെയ്യുന്ന ദ്വിജനും, ഇരുവരും ഈ ലോകത്തുതന്നെ ഉടൻ ഭാഗ്യശാലികളാകും.
ശ്രൂയതേ ച വ്രതം ചൈതച്ചീര്ണമാസീന്മഹാത്മനാ । ധനദേന പുരാ കല്പേ ശൂദ്രയോനൌ സ്ഥിതേന തു ।। ൫൬.
പണ്ടു ഒരു കാലത്ത് മഹാത്മാവായ കുബേരൻ, ശൂദ്രജന്മത്തിൽ ഉണ്ടായിരുന്നപ്പോൾ, ഈ വ്രതം ആചരിച്ചതായി കേൾക്കപ്പെടുന്നു.
അഗസ്ത്യ ഉവാച । അതഃ പരം പ്രവക്ഷ്യാമി കാന്തിവ്രതമനുത്തമമ് । യത്കൃത്വാ തു പുരാ സോമഃ കാന്തിമാനഭവത് പുനഃ ।। ൫൭.
അഗസ്ത്യൻ പറഞ്ഞു: ഇനി ഞാൻ അത്യുത്തമമായ കാന്തി വ്രതം വിശദീകരിക്കാം. അതു ചെയ്തതുകൊണ്ട്, പണ്ടൊരിക്കൽ സോമൻ വീണ്ടും തിളക്കം ലഭിച്ചു.
യക്ഷ്മണാ ദക്ഷശാപേന പുരാക്രാന്തോ നിശാകരഃ । ഏതച്ചീര്ത്വാ വ്രതം സദ്യഃ കാന്തിമാനഭവത് കില ।। ൫൭.
പണ്ടു ദക്ഷന്റെ ശാപം മൂലം ചന്ദ്രൻ ക്ഷയരോഗം ബാധിച്ചു. ഈ വ്രതം ആചരിച്ചതോടെ, അവൻ ഉടൻ തന്നെ തിളക്കം വീണ്ടെടുത്തു.
ദ്വിതീയായാം തു രാജേന്ദ്ര കാര്ത്തികസ്യ സിതേ ദിനേ । നക്തം കുര്വീത യത്നേന അര്ചയന് ബലകേശവമ് ।। ൫൭.
രാജാവേ, കാർത്തിക മാസത്തിലെ വെളുത്ത രണ്ടാം ദിവസത്തിൽ, പരിശ്രമത്തോടെ ഉപവാസം പാലിച്ച്, ബാലകേശവനെ ആരാധിക്കണം.
ബലദേവായ പാദൌ തു കേശവായ ശിരോഽര്ചയേത് । ഏവമഭ്യര്ച്യ മേധാവീ വൈഷ്ണവം രൂപമുത്തമമ് ।। ൫൭.
ബലദേവന്റെ കാലുകൾക്കും, കേശവന്റെ തലക്കും പൂജ ചെയ്യണം. ഇങ്ങനെ പൂജിച്ചശേഷം, ബുദ്ധിമാൻ ഉത്തമമായ വൈഷ്ണവ രൂപത്തെ ആദരിക്കണം.
പരസ്വരൂപം സോമാഖ്യം ദ്വികലം തദ്ദിനേ ഹി യത് । തസ്യാര്ഘം ദാപയേദ് ധീമാന് മന്ത്രേണ പരമേഷ്ഠിനഃ ।। ൫൭.
അന്നേദിവസം, സോമ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്ന പരമരൂപമായ ദ്വികല രൂപത്തിന്, പരമേശ്വരന്റെ മന്ത്രം ഉപയോഗിച്ച് അർഘ്യം അർപ്പിക്കണം.
നമോഽസ്ത്വമൃതരൂപായ സര്വൌഷധിനൃപായ ച । യജ്ഞലോകാധിപതയേ സോമായ പരമാത്മനേ ।। ൫൭.
"അമൃതസ്വരൂപനേ, എല്ലാ ഔഷധികളുടെ നാഥനേ, യജ്ഞലോകത്തിന്റെ അധിപനേ, സോമനേ, പരമാത്മാവേ, നിനക്ക് വന്ദനം."
അനേനൈവ ച മാര്ഗേണ ദത്ത്വാര്ഘ്യം പരമേഷ്ഠിനഃ । രാത്രൌ സവിപ്രോ ഭുഞ്ജീത യവാന്നം സഘൃതം നരഃ ।। ൫൭.
ഇതേ രീതിയിൽ പരമേശ്വരനു അർഘ്യം അർപ്പിച്ചശേഷം, രാത്രിയിൽ ഒരു ബ്രാഹ്മണനോടൊപ്പം യവം ചേർത്ത അന്നം നെയ്യോടെ കഴിക്കണം.
ഫാല്ഗുനാദിചതുഷ്കേ തു പായസം ഭോജയേച്ഛുചിഃ । ശാലിഹോമം തു കുര്വീത കാര്ത്തികേ തു യവൈസ്തഥാ ।। ൫൭.
ഫാൽഗുനം തുടങ്ങിയ നാല് മാസങ്ങളിൽ, ശുദ്ധനായവൻ പായസം വിളമ്പണം; കാർത്തികയിൽ യവം ചേർത്ത ശാലിഹോമവും നടത്തണം.
ആഷാഢാദിചതുഷ്കേ തു തിലഹോമം തു കാരയേത് । തദ്വത് തിലാന്നം ഭുഞ്ജീത ഏഷ ഏവ വിധിക്രമഃ ।। ൫൭.
ആഷാഢം തുടങ്ങിയ നാല് മാസങ്ങളിൽ, തിലം ഉപയോഗിച്ച് ഹോമം നടത്തണം; അതുപോലെ തിലം ചേർത്ത അന്നവും കഴിക്കണം—ഇതാണ് നിർദ്ദേശിച്ച ക്രമം.
തതഃ സംവത്സരേ പൂര്ണേ ശശിനം കൃതരാജതമ് । സിതവസ്ത്രയുഗച്ഛന്നം സിതപുഷ്പാനുലേപനമ് । ഏവമേവ ദ്വിജം പൂജ്യ തതസ്തം പ്രതിപാദയേത് ।। ൫൭.
ഒരു സംവത്സരം പൂർത്തിയായപ്പോൾ, വെള്ളി കൊണ്ട് നിർമ്മിച്ച ചന്ദ്രനെ, വെളുത്ത വസ്ത്രം രണ്ടും പൊതിഞ്ഞ്, വെളുത്ത പൂക്കൾ പുരട്ടി, ബ്രാഹ്മണനെ ആരാധിച്ച് അവനു നൽകണം.
കാന്തിമാനപി ലോകേഽസ്മിന് സര്വജ്ഞഃ പ്രിയദര്ശനഃ । ത്വത്പ്രസാദാത് സോമരൂപിന് നാരായണ നമോഽസ്തു തേ ।। ൫൭.
അവൻ ഈ ലോകത്ത് കാന്തിയുള്ളവനും, എല്ലാം അറിയുന്നവനും, എല്ലാവർക്കും ഇഷ്ടനുമായവനും ആകുന്നു. സോമസ്വരൂപനായ നാരായണാ, നിന്റെ കൃപയാൽ എനിക്ക് വന്ദനം.
അനേന കില മന്ത്രേണ ദത്ത്വാ വിപ്രായ വാഗ്യതഃ । ദത്തമാത്രേ തതസ്തസ്മിന് കാന്തിമാന് ജായതേ നരഃ ।। ൫൭.
ഈ മന്ത്രം ഉപയോഗിച്ച്, വാഗ്നിഷ്ഠയോടെ ബ്രാഹ്മണനു ദാനം ചെയ്താൽ, അപ്പോൾത്തന്നെ ആ മനുഷ്യന് കാന്തി ലഭിക്കും.
ആത്രേയേണാപി സോമേന കൃതമേതത് പുരാ നൃപ । തസ്യ വ്രതാന്തേ സംതുഷ്ടഃ സ്വയമേവ ജനാര്ദനഃ । യക്ഷ്മാണമപനീയാശു അമൃതാഖ്യാം കലാം ദദൌ ।। ൫൭.
രാജാവേ, ഇത് പണ്ടു അത്രിയുടെ പുത്രനായ സോമനും ചെയ്തിരുന്നു. വ്രതം പൂർത്തിയായപ്പോൾ, ജനാർദ്ദനൻ സന്തോഷത്തോടെ ക്ഷയരോഗം നീക്കി, അമൃതം എന്ന കല അവനു നൽകി.
താം കലാം സോമരാജാഽസൌ തപസാ ലബ്ധവാനിതി । സോമത്വം ചാഗമത് സോഽസ്യ ഓഷധീനാം പതിര്ബഭൌ ।। ൫൭.
അമൃതം എന്ന കല സോമരാജാവ് തപസ്സിലൂടെ നേടി; അതിനാൽ അവൻ സോമസ്വരൂപം പ്രാപിച്ചു, ഔഷധികളുടെ അധിപനായി.
ദ്വിതീയാമശ്വിനൌ സോമഭുജൌ കീര്ത്യേതേ തദ്ദിനേ നൃപ । തൌ ശേഷവിഷ്ണൂ വിഖ്യാതൌ മുഖ്യപക്ഷൌ ന സംശയഃ ।। ൫൭.
രണ്ടാം ദിവസം സോമം പാനമാകുന്ന അശ്വിനികൾ ആ ദിവസം പ്രശസ്തരാണ്, രാജാവേ; അവർ ശേഷനും വിഷ്ണുവും എന്നറിയപ്പെടുന്നു, പ്രധാനമായ ഇരുപക്ഷികളും ആണെന്ന് സംശയമില്ല.
ന വിഷ്ണോര്വ്യതിരിക്തം സ്യാദ് ദൈവതം നൃപസത്തമ । നാമഭേദേന സര്വത്ര സംസ്ഥിതഃ പരമേശ്വരഃ ।। ൫൭.
വിഷ്ണുവിനെ ഒഴികെ വേറൊരു ദൈവമില്ല, മഹാരാജാവേ; പരമേശ്വരൻ എല്ലായിടത്തും വിവിധ പേരുകളിൽ നിലകൊള്ളുന്നു.
അഗസ്ത്യ ഉവാച । അതഃ പരം മഹാരാജ സൌഭാഗ്യകരണം വ്രതമ് । ശ്രൃണു യേനാശു സൌഭാഗ്യം സ്ത്രീപുംസാമുപജായതേ ।। ൫൮.
അഗസ്ത്യൻ പറഞ്ഞു: രാജാവേ, ഇനി ഞാൻ സൌഭാഗ്യവും ഐശ്വര്യവും നൽകുന്ന ഒരു വ്രതത്തെക്കുറിച്ച് പറയാം. അതു സ്ത്രീകൾക്കും പുരുഷന്മാർക്കും വേഗത്തിൽ സൌഭാഗ്യം നൽകും. ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കൂ.
ഫാല്ഗുനസ്യ തു മാസസ്യ തൃതീയാ ശുക്ലപക്ഷതഃ । ഉപാസിതവ്യാ നക്തേന ശുചിനാ സത്യവാദിനാ ।। ൫൮.
ഫാൽഗുണം മാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷത്തിലെ മൂന്നാം ദിവസം, ശുദ്ധിയും സത്യവാദിത്വവും പാലിച്ച്, രാത്രി ഉപവാസം അനുഷ്ഠിച്ച് ഈ വ്രതം ആചരിക്കണം.
സശ്രീകം ച ഹരിം പൂജ്യ രുദ്രം വാ ചോമയാ സഹ । യാ ശ്രീഃ സാ ഗിരിജാ പ്രോക്താ യോ ഹരിഃ സ ത്രിലോചനഃ ।। ൫൮.
ലക്ഷ്മിയോടൊപ്പം ഹരിയെ, അല്ലെങ്കിൽ ഉമയോടൊപ്പം രുദ്രനെ ഭക്തിയോടെ പൂജിക്കണം. ഇവിടെ ലക്ഷ്മിയാണ് ഗിരിജ, ഹരിയാണ് ത്രിലോചനൻ എന്നത് അറിയണം.
ഏവം സര്വേഷു ശാസ്ത്രേഷു പുരാണേഷു ച പഠ്യതേ । ഏതസ്മാദന്യഥാ യസ്തു ബ്രൂതേ ശാസ്ത്രം പൃഥക്തയാ ।। ൫൮.
ഇങ്ങനെ എല്ലാ ശാസ്ത്രങ്ങളിലും പുരാണങ്ങളിലും പഠിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു. ആരെങ്കിലും ഇതിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി, വേർതിരിച്ച് ശാസ്ത്രം പറയുകയാണെങ്കിൽ, അത് ശരിയല്ല.