കടകാനി ച സൌവര്ണകര്ണാഭരണകാനി ച । ഏകൈകം ഗ്രാമമേതേഷാം രാജാ രാജന് പ്രദാപയേത് ।। ൫൫.
കങ്കണങ്ങളും പൊൻ കാത് അലങ്കാരങ്ങളും നൽകണം; ഓരോരുത്തർക്കും ഒരു ഗ്രാമം വീതം രാജാവായ നീ നൽകണം.
തന്മധ്യമം സയുഗ്മം തു സര്വമാദ്യം പ്രദാപയേത് । സ്വശക്ത്യാഭരണം ചൈവ ദരിദ്രസ്യ സ്വശക്തിതഃ ।। ൫൫.
അവരിൽ നടുവിലുള്ളവർക്കും കൂട്ടമായി പ്രധാന വസ്തുക്കളെല്ലാം നൽകണം; ദരിദ്രർക്കു അവരുടെ ശേഷിയനുസരിച്ച് അലങ്കാരങ്ങൾ നൽകണം.
യഥാശക്ത്യാ മഹീം കൃത്വാ കാഞ്ചനീം ഗോയുഗം തഥാ । വസ്ത്രയുഗ്മം ച ദാതവ്യം യഥാവിഭവശക്തിതഃ ।। ൫൫.
ശേഷിയനുസരിച്ച് പൊന്നുകൊണ്ടുള്ള ഭൂമിയും, പശുജോഡിയും, വസ്ത്രജോഡിയും സമ്പത്തിനും ശേഷിക്കും അനുസരിച്ച് നൽകണം.
ഗാം യുഗ്മാഭരണാത് സര്വം സഹിരണ്യം ച കാരയേത് । ഏവം കൃതേ തഥാ കൃഷ്ണശുക്ലദ്വാദശ്യമേവ ച ।। ൫൫.
പശുവും അലങ്കാരജോഡിയും എല്ലാം പൊന്നും ചേർത്ത് നൽകണം; ഇങ്ങനെ ചെയ്താൽ കൃഷ്ണപക്ഷവും ശുക്ലപക്ഷവും പന്ത്രണ്ടാം തീയതികളിൽ ഈ വ്രതം നടത്തണം.
രൌപ്യാം വാ പൃഥിവീം കൃത്വാ യഥാവിഭവശക്തിതഃ । ദാപയേദ് ബ്രാഹ്മണാനാം തു തഥാ തേഷാം ച ഭോജനമ് । ഉപാനഹൌ യഥാശക്ത്യാ പാദുകേ ഛത്രികാം തഥാ ।। ൫൫.
തന്റെ ശേഷിയനുസരിച്ച് വെള്ളിയില് ഭൂമി രൂപം ഉണ്ടാക്കി, അതും ഭക്ഷണവും ബ്രാഹ്മണന്മാര്ക്ക് നല്കണം. അതുപോലെ, കഴിയുന്നത്ര ചെരിപ്പും പാദരക്ഷകളും കുടയും നല്കണം.
ഏതാന് ദത്ത്വാ വദേദേവം കൃഷ്ണോ ദാമോദരോ മമ । പ്രീയതാം സര്വദാ ദേവോ വിശ്വരൂപോ ഹരിര്മമ ।। ൫൫.
ഇവ നല്കിയശേഷം, 'കൃഷ്ണന്, ദാമോദരന് എപ്പോഴും എനിക്ക് സന്തോഷം ഉണ്ടാകട്ടെ; വിശ്വരൂപനായ ഹരിയും എപ്പോഴും എനിക്ക് അനുഗ്രഹം നല്കട്ടെ' എന്ന് പറയണം.
ദാനേ ച ഭോജനേ ചൈവ കൃത്വാ യത് ഫലമാപ്യതേ । തന്ന ശക്യം സഹസ്ത്രേണ വര്ഷാണാമപി കീര്തിതുമ് ।। ൫൫.
ഇങ്ങനെ ദാനം നല്കി ഭക്ഷണം നല്കുന്നതിലൂടെ ലഭിക്കുന്ന ഫലം ആയിരം വര്ഷത്തോളം പറഞ്ഞാലും പൂര്ണമായി വിവരിക്കാനാവില്ല.
തഥാപ്യുദ്ദേശതഃ കിഞ്ചിത് ഫലം വക്ഷ്യാമി തേഽനഘ । വ്രതസ്യാസ്യ പുരാ വൃത്തം ശുഭാന്യസ്യ ശ്രൃണുഷ്വ തത് ।। ൫൫.
എന്നാലും, പാപമില്ലാത്തവനേ, കുറച്ച് ഫലങ്ങള് ഞാന് ചുരുക്കമായി പറയാം; ഈ വ്രതം പുരാതനകാലത്ത് ചെയ്തവര് നേടിയ ശുഭഫലങ്ങള് നീ കേള്ക്കുക.
ആസീദാദിയുഗേ രാജാ ബ്രഹ്മവാദീ ദൃഢവ്രതഃ । സ പുത്രകാമഃ പപ്രച്ഛ ബ്രഹ്മാണം പരമേഷ്ഠിനമ് । തസ്യേദം വ്രതമാചഖ്യൌ ബ്രഹ്മാ സ കൃതവാംസ്തഥാ ।। ൫൫.
ആദ്യയുഗത്തില് ഒരു രാജാവുണ്ടായിരുന്നു; ബ്രഹ്മജ്ഞാനിയും ദൃഢവ്രതനുമായിരുന്നു. അവന് മകനുണ്ടാകണമെന്നാഗ്രഹിച്ച് പരമേശ്വരനായ ബ്രഹ്മാവിനോട് ചോദിച്ചു. ബ്രഹ്മാവ് ഈ വ്രതം അവനോട് പറഞ്ഞു, സ്വയം അതും ചെയ്തു.
തസ്യ വ്രതാന്തേ വിശ്വാത്മാ സ്വയം പ്രത്യക്ഷതാം യയൌ । തുഷ്ടശ്ചോവാച ഭോ രാജന് വരോ മേ വ്രിയതാം വരഃ ।। ൫൫.
വ്രതം പൂര്ത്തിയായപ്പോള് വിശ്വാത്മാവ് നേരിട്ട് അവന്റെ മുമ്പില് പ്രത്യക്ഷമായി, സന്തോഷത്തോടെ പറഞ്ഞു: 'രാജാവേ, എന്നില് നിന്നു ഒരു വരം തിരഞ്ഞെടുക്കൂ.'
രാജോവാച । പുത്രം മേ ദേഹി ദേവേശ വേദമന്ത്രവിശാരദമ് । യാജകം യജനാസക്തം കീര്ത്യാ യുക്തം ചിരായുഷമ് । അസംഖ്യാതഗുണം ചൈവ ബ്രഹ്മഭൂതമകല്മഷമ് ।। ൫൫.
രാജാവ് പറഞ്ഞു: 'ദേവാദിദേവനേ, വേദമന്ത്രങ്ങളില് പ്രാവീണ്യമുള്ള, യാഗങ്ങളില് താല്പര്യമുള്ള, കീര്ത്തിയുള്ള, ദീര്ഘായുസ്സുള്ള, അനവധി ഗുണങ്ങളുള്ള, പാവമില്ലാത്ത, ബ്രഹ്മസ്വഭാവമുള്ള ഒരു മകനെ എനിക്ക് നല്കണം.'
ഏവമുക്ത്വാ തതോ രാജാ പുനര്വചനമബ്രവീത് । മമാപ്യന്തേ ശുഭം സ്ഥാനം പ്രയച്ഛ പരമേശ്വര । യത്തന്മുനിപദം നാമ യത്ര ഗത്വാ ന ശോചതി ।। ൫൫.
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞശേഷം രാജാവ് വീണ്ടും പറഞ്ഞു: 'പരമേശ്വരനേ, എന്റെ ജീവിതാവസാനത്തില് ശുഭമായ ഒരു സ്ഥലം എനിക്ക് നല്കണം; അതാണ് മുനികളുടെ സ്ഥാനം എന്ന് പറയുന്നത്, അവിടെ ചെന്നാല് ആരും ദുഃഖിക്കാറില്ല.'
ഏവമസ്ത്വിതി തം ദേവഃ പ്രോക്ത്വാ ചാദര്ശനം ഗതഃ । തസ്യാപി രാജ്ഞഃ പുത്രോഽഭൂദ് വത്സപ്രീര്നാമ നാമതഃ ।। ൫൫.
ദേവന് 'അങ്ങനെ തന്നെ' എന്ന് പറഞ്ഞ് അദൃശ്യമാവുകയും, ആ രാജാവിന് വത്സപ്രീ എന്ന പേരിലുള്ള ഒരു മകന് ജനിക്കുകയും ചെയ്തു.
വേദവേദാങ്ഗസംപന്നോ യജ്ഞയാജീ ബഹുശ്രുതഃ । തസ്യ കീര്ത്തിര്മഹാരാജ വിസ്തൃതാ ധരണീതലേ ।। ൫൫.
അവന് വേദങ്ങളിലും അതിന്റെ ശാഖകളിലും പ്രാവീണ്യമുള്ളവനായിരുന്നു; യാഗങ്ങള് നടത്തി, അനേകം ശാസ്ത്രങ്ങളില് പഠിച്ചവനും. മഹാരാജാവേ, അവന്റെ കീര്ത്തി ഭൂമിയിലുടനീളം വ്യാപിച്ചു.
രാജാഽപി തം സുതം ലബ്ധ്വാ വിഷ്ണുദത്തം പ്രതാപിനമ് । ജഗാമ തപസേ യുക്തഃ സര്വദ്വന്ദ്വാന് പ്രഹായ സഃ ।। ൫൫.
അങ്ങനെയുള്ള മകനായ വിഷ്ണുദത്തനെ ലഭിച്ച രാജാവ്, എല്ലാ ദ്വന്ദങ്ങളും ഉപേക്ഷിച്ച് തപസ്സിന് സമര്പ്പിച്ചു.
ആരാധയാമാസ ഹരിം നിരാഹാരോ ജിതേന്ദ്രിയഃ । ഹിമവത്പര്വതേ രമ്യേ സ്തുതിം കുര്വംസ്തദാ നൃപഃ ।। ൫൫.
അവന് ഉപവാസം പാലിച്ച് ഇന്ദ്രിയങ്ങള് നിയന്ത്രിച്ച്, മനോഹരമായ ഹിമവത് പര്വ്വതത്തില് ഹരിയെ ആരാധിച്ചു; അപ്പോള് അവന് സ്തുതികള് രചിച്ചു.
ഭദ്രാശ്വ ഉവാച । കീദൃശീ സാ സ്തുതിര്ബ്രഹ്മന് യാം ചകാര സ പാര്ഥിവഃ । കിം ച തസ്യാഭവദ് ദേവം സ്തുവതഃ പുരുഷോത്തമമ് ।। ൫൫.
ഭദ്രാശ്വന് ചോദിച്ചു: 'ബ്രഹ്മനേ, ആ രാജാവ് എങ്ങനെയുള്ള സ്തുതി രചിച്ചു? പുരുഷോത്തമനായി ദേവനെ സ്തുതിച്ചപ്പോള് അവന് എന്ത് സംഭവിച്ചു?'
ദുര്വാസാ ഉവാച । ഹിമവന്തം സമാശ്രിത്യ രാജാ തദ്ഗതമാനസഃ । സ്തുതിം ചകാര ദേവായ വിഷ്ണവേ പ്രഭവിഷ്ണവേ ।। ൫൫.
ദുര്വാസന് പറഞ്ഞു: 'ഹിമവതിനെ ആശ്രയിച്ച്, രാജാവ് മനസ്സുകൊണ്ടു അവിടെ ലയിച്ച്, ശക്തനായ വിഷ്ണുവിനെ സ്തുതിക്കാന് ഒരു സ്തുതി രചിച്ചു.'
രാജോവാച । ക്ഷരാക്ഷരം ക്ഷീരസമുദ്രശായിനം ക്ഷിതീധരം മൂര്തിമതാം പരം പദമ് । അതീന്ദ്രിയം വിശ്വഭുജാം പുരഃ കൃതം നിരാകൃതം സ്തൌമി ജനാര്ദനം പ്രഭുമ് ।। ൫൫.
രാജാവ് പറഞ്ഞു: 'ക്ഷരവും അക്ഷരവുമായവനേ, പാല്ക്കടലില് വിശ്രമിക്കുന്നവനേ, ഭൂമിയെ താങ്ങുന്നവനേ, ശരീരധാരികളില് പരമഗതിയായവനേ, ഇന്ദ്രിയങ്ങള്ക്കപ്പുറമായവനേ, വിശ്വം ആലിംഗനം ചെയ്യുന്നവനേ, പ്രത്യക്ഷവും അപ്രത്യക്ഷവുമായ ജനാര്ദനപ്രഭുവേ, ഞാന് നിന്നെ സ്തുതിക്കുന്നു.'
ത്വമാദിദേവഃ പരമാര്ഥരൂപീ വിഭുഃ പുരാണഃ പുരുഷോത്തമശ്ച । അതീന്ദ്രിയോ വേദവിദാം പ്രധാനഃ പ്രപാഹി മാം ശങ്ഖഗദാസ്ത്രപാണേ ।। ൫൫.
നീ ആദിദേവനാണ്, പരമാര്ത്ഥസ്വരൂപനാണ്, സര്വ്വവ്യാപകനാണ്, പുരാതനനും പരമപുരുഷനും. ഇന്ദ്രിയങ്ങള്ക്കപ്പുറമുള്ളവനേ, വേദജ്ഞന്മാരില് പ്രധാനനേ, ശംഖം, ഗദ, ആയുധം കൈവശമുള്ളവനേ, എന്നെ രക്ഷിക്കണമേ.
കൃതം ത്വയാ ദേവ സുരാസുരാണാം സംകീര്ത്യതേഽസൌ ച അനന്തമൂര്തേ । സൃഷ്ട്യര്ഥമേതത് തവ ദേവ വിഷ്ണോ ന ചേഷ്ടിതം കൂടഗതസ്യ തത്സ്യാത് ।। ൫൫.
ദേവനേ, ദേവന്മാരുടെയും അസുരന്മാരുടെയും ഇടയില് നീ ചെയ്ത കര്മ്മങ്ങള് അനന്തരൂപനേ, എല്ലാം പറയപ്പെടുന്നു. ഈ സൃഷ്ടി നിന്റെ ഉദ്ദേശത്താലാണ്, വിഷ്ണോ; മറഞ്ഞിരിക്കുന്നവന് ഒന്നും ചെയ്യാറില്ല.
തഥൈവ കൂര്മത്വമൃഗത്വമുച്ചൈ - സ്ത്വയാ കൃതം രൂപമനേകരൂപ । സര്വജ്ഞഭാവാദസകൃച്ച ജന്മ സംകീര്ത്ത്യതേ തേഽച്യുത നൈതദസ്തി ।। ൫൫.
അതുപോലെ, നീ കൂര്മവും വരാഹവും ഉള്പ്പെടെ അനേകം രൂപങ്ങള് സ്വീകരിച്ചു. സര്വ്വജ്ഞത്വം കൊണ്ടു, അച്യുതനേ, പലജന്മങ്ങള് നിന്നെക്കുറിച്ച് പറയപ്പെടുന്നു; എന്നാല് യാഥാര്ത്ഥ്യത്തില് അവ ഇല്ല.
നൃസിംഹ നമോ വാമന ജമദഗ്നിനാമ ദശാസ്യഗോത്രാന്തക വാസുദേവ । നമോഽസ്തു തേ ബുദ്ധ കല്കിന് ഖഗേശ ശംഭോ നമസ്തേ വിബുധാരിനാശന ।। ൫൫.
നരസിംഹ, വാമന, ജമദഗ്നി എന്ന പേരിലുള്ളവനേ, പത്തുമുഖനായ രാവണന്റെ വംശത്തെ നശിപ്പിച്ചവനേ, വാസുദേവാ, ബുദ്ധനേ, കല്കിയേ, പക്ഷീരാജാവേ, ശംഭോ, അഭിമാനികളെയൊക്കെ നശിപ്പിക്കുന്നവനേ, നിനക്കു വന്ദനം.
നമോഽസ്തു നാരായണ പദ്മനാഭ നമോ നമസ്തേ പുരുഷോത്തമായ । നമഃ സമസ്താമരസങ്ഘപൂജ്യ നമോഽസ്തു തേ സര്വവിദാം പ്രധാന ।। ൫൫.
നാരായണാ, പദ്മനാഭാ, പരമപുരുഷാ, നിനക്കു വന്ദനം. എല്ലാ അമരന്മാരുടെയും ആരാധനയാർഹനായവനേ, സർവ്വജ്ഞന്മാരിൽ പ്രധാനനായവനേ, നിനക്കു വന്ദനം.
നമഃ കരാലാസ്യ നൃസിംഹമൂര്ത്തേ നമോ വിശാലാദ്രിസമാന കൂര്മ । നമഃ സമുദ്രപ്രതിമാന മത്സ്യ നമാമി ത്വാം ക്രോഡരൂപിനനന്ത ।। ൫൫.
ഭയങ്കരമായ മുഖമുള്ള നരസിംഹസ്വരൂപിയായവനേ, വലിയ പർവ്വതത്തിനെപ്പോലെയുള്ള കൂർമാവതാരമായവനേ, സമുദ്രംപോലെയുള്ള രൂപമുള്ള മത്സ്യാവതാരമായവനേ, കുരുമാനമായ അനന്താ, നിന്നെ ഞാൻ വന്ദിക്കുന്നു.
സൃഷ്ട്യര്ഥമേതത് തവ ദേവ ചേഷ്ടിതം ന മുഖ്യപക്ഷേ തവ മൂര്ത്തിതാ വിഭോ । അജാനതാ ധ്യാനമിദം പ്രകാശിതം നൈഭിര്വിനാ ലക്ഷ്യസേ ത്വം പുരാണ ।। ൫൫.
ദേവാ, ഈ പ്രവർത്തി സൃഷ്ടിക്കായാണ്. ഭഗവാന്റെ രൂപം മുഖ്യമായതല്ല. അറിയാത്തവർക്കായി ഈ ധ്യാനം വെളിപ്പെടുത്തപ്പെട്ടതാണ്. അവരില്ലാതെ, പുരാതനനായ ഭഗവാനെ കാണാനാവില്ല.
ആദ്യോ മഖസ്ത്വം സ്വയമേവ വിഷ്ണോ മഖാങ്ഗഭൂതോഽസി ഹവിസ്ത്വമേവ । പശുര്ഭവാന് ഋത്വിഗിജ്യം ത്വമേവ ത്വാം ദേവസങ്ഘാ മുനയോ യജന്തി ।। ൫൫.
വിഷ്ണോ, യാഗത്തിന്റെ ആദിയുമാണ് നീ, യാഗത്തിന്റെ അവയവങ്ങളും നീ തന്നെയാണ്. ഹവിയും, യാഗപശുവും, യാജകനും, ആരാധ്യവസ്തുവും നീ തന്നെയാണ്. ദേവന്മാരും മുനിമാരും നിന്നെ ആരാധിക്കുന്നു.
യദേതസ്മിന് ജഗധ്രുവം ചലാചലം സുരാദികാലാനലസംസ്ഥമുത്തമമ് । ന ത്വം വിഭക്തോഽസി ജനാര്ദനേശ പ്രയച്ഛ സിദ്ധിം ഹൃദയേപ്സിതാം മേ ।। ൫൫.
ഈ ലോകത്തിൽ സ്ഥിരമായതോ ചലിക്കുന്നതോ, ദേവന്മാരും കാലവും അഗ്നിയും സ്ഥാപിച്ചതോ, അതെല്ലാം പരമമായതാണ്. ജനാർദ്ദനേശാ, നീ വിഭജിക്കപ്പെട്ടവനല്ല. എന്റെ ഹൃദയം ആഗ്രഹിക്കുന്ന സിദ്ധി ദയവായി നൽകണമേ.
നമഃ കമലപത്രാക്ഷ മൂര്ത്താമൂര്ത്ത നമോ ഹരേ । ശരണം ത്വാം പ്രപന്നോഽസ്മി സംസാരാന്മാം സമുദ്ധര ।। ൫൫.
കമലദളനയനനായവനേ, രൂപമുള്ളവനേ, രൂപരഹിതനായവനേ, ഹരിയേ, നിനക്കു വന്ദനം. ഞാൻ നിന്നിൽ ശരണം പ്രാപിച്ചിരിക്കുന്നു. ഈ സംസാരത്തിൽ നിന്ന് എന്നെ രക്ഷിക്കണമേ.
ഏവം സ്തുതസ്തദാ ദേവസ്തേന രാജ്ഞാ മഹാത്മനാ । വിശാലാമ്രതലസ്ഥേന തുതോഷ പരമേശ്വരഃ ।। ൫൫.
അങ്ങനെയെല്ലാം ആ മഹാത്മാവായ രാജാവു വിശാലമായ ആമ്പലത്തിന്റെ കീഴിൽ നിന്നുകൊണ്ട് ഭഗവാനെ സ്തുതിച്ചപ്പോൾ പരമേശ്വരൻ സന്തോഷിച്ചു.