തതോ ദശമ്യാം മധ്യാഹ്നേ സ്നാത്വാ വിഷ്ണും സമര്ച്യ ച । ഭക്ത്യാ സംകല്പയേത് പ്രാഗ്വദ് ദ്വാദശീം പക്ഷതോ നൃപ ।। ൫൫.
പിന്നീട്, പത്താം തീയതിയിൽ, മധ്യാഹ്നത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്ത്, ഭക്തിയോടെ വിഷ്ണുവിനെ പൂജിച്ച്, മുമ്പ് പോലെ പക്വപക്ഷത്തിലെ പന്ത്രണ്ടാം തീയതിക്ക് സങ്കൽപ്പം ചെയ്യണം, രാജാവേ.
താമപ്യേവമുഷിത്വാ ച യവാന് വിപ്രായ ദാപയേത് । കൃഷ്ണായേതി ഹരിര്വാച്യോ ദാനേ ഹോമേ തഥാര്ച്ചനേ ।। ൫൫.
ഇങ്ങനെ ആ വ്രതം പാലിച്ച ശേഷം, യവം ഒരു ബ്രാഹ്മണന് നൽകണം. 'കൃഷ്ണനുവേണ്ടി' എന്ന് പറഞ്ഞുകൊണ്ട്, ദാനം ചെയ്യുമ്പോഴും ഹോമത്തിലും പൂജയിലും അങ്ങനെ തന്നെ പറയണം.
ചാതുര്മാസ്യമഥൈവം തു ക്ഷപിത്വാ രാജസത്തമ । ചൈത്രാദിഷു പുനസ്തദ്വദുപോഷ്യ പ്രയതഃ സുധീഃ । സക്തുപാത്രാണി വിപ്രാണാം സഹിരണ്യാനി ദാപയേത് ।। ൫൫.
ഇങ്ങനെ നാലുമാസം പൂർത്തിയാക്കിയ ശേഷം, രാജാവേ, ചൈത്രം മുതലായ മാസങ്ങളിൽ വീണ്ടും അതുപോലെ വ്രതം പാലിച്ച്, ശുദ്ധമായ മനസ്സോടെ, സക്തുപാത്രങ്ങളും പൊന്നും ചേർത്ത് ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് നൽകണം.
ശ്രാവണാദിഷു മാസേഷു തദ്വച്ഛാലിം പ്രദാപയേത് । ത്രിഷു മാസേഷു യാവച്ച കാര്ത്തികസ്യാദിരാഗതഃ ।। ൫൫.
ശ്രാവണം തുടങ്ങിയ മാസങ്ങളിൽ, അതുപോലെ അരി നൽകണം. മൂന്നു മാസം, കാർത്തികം തുടങ്ങുന്നതുവരെ അങ്ങനെ ചെയ്യണം.
തമപ്യേവം ക്ഷപിത്വാ തു ദശമ്യാം പ്രയതഃ ശുചിഃ । അര്ചയിത്വാ ഹരിം ഭക്ത്യാ മാസനാമ്നാ വിചക്ഷണഃ ।। ൫൫.
ഇങ്ങനെ വ്രതം പൂർത്തിയാക്കിയ ശേഷം, പത്താം തീയതിയിൽ ശുദ്ധിയോടെ, ഭക്തിയോടെ ഹരിയെ പൂജിച്ച്, ആ മാസം പേരുപറയണം.
സംകല്പം പൂര്വവദ് ഭക്ത്യാ ദ്വാദശ്യാം സംയതേന്ദ്രിയഃ । ഏകാദശ്യാം യഥാശക്ത്യാ കാരയേത് പൃഥിവീം നൃപ ।। ൫൫.
മുമ്പ് പോലെ ഭക്തിയോടെ, പന്ത്രണ്ടാം തീയതിക്ക് സങ്കൽപ്പം ചെയ്യണം, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ നിയന്ത്രിച്ച്; പതിനൊന്നാം തീയതിയിൽ കഴിയുന്നത്ര ശക്തിയോടെ ഭൂമി ഒരുക്കണം, രാജാവേ.
കാഞ്ചനാങ്ഗാം ച പാതാലകുലപര്വതസംയുതാമ് । ഭൂമിന്യാസവിധാനേന സ്ഥാപയേത് താം ഹരേഃ പുരഃ ।। ൫൫.
പൊന്നുകൊണ്ടുള്ള അവയവങ്ങളുമായി, പാതാളവും പർവതങ്ങളും ചേർന്ന ഭൂമിയുടെ രൂപം നിർദ്ദിഷ്ടവിധിയിൽ ഹരിയുടെ മുമ്പിൽ സ്ഥാപിക്കണം.
സിതവസ്ത്രയുഗച്ഛന്നാം സര്വബീജസമന്വിതാമ് । സംപൂജ്യ പ്രിയദത്തേതി പഞ്ചരത്നൈര്വിചക്ഷണഃ ।। ൫൫.
വെളുത്ത വസ്ത്രജോഡിയിൽ മൂടി, എല്ലാ വിത്തുകളും ചേർത്ത്, 'പ്രിയദത്ത' എന്ന് വിളിച്ച്, അഞ്ചു രത്നങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് ഭക്തിയോടെ പൂജിക്കണം.
ജാഗരം തത്ര കുര്വീത പ്രഭാതേ തു പുനര്ദ്വിജാന് । ആമന്ത്ര്യം സംഖ്യയാ രാജംശ്ചതുര്വിംശതി യാവതഃ ।। ൫൫.
അവിടെ ജാഗരണം പാലിക്കണം; പുലർച്ചെ വീണ്ടും, രാജാവേ, ഇരുപത്തിനാലു പേർ വരെയുള്ള ബ്രാഹ്മണന്മാരെ എണ്ണികൊണ്ട് ക്ഷണിക്കണം.
തേഷാം ഏകൈകശോ ഗാം ച അനഡ്വാഹം ച ദാപയേത് । ഏകൈകം വസ്ത്രയുഗ്മം ച അങ്ഗുലീയകമേവ ച ।। ൫൫.
ഓരോ ബ്രാഹ്മണനും ഓരോ പശുവും കാളയും, വസ്ത്രജോഡിയും, ഒരു വിരലങ്കിയും നൽകണം.
കടകാനി ച സൌവര്ണകര്ണാഭരണകാനി ച । ഏകൈകം ഗ്രാമമേതേഷാം രാജാ രാജന് പ്രദാപയേത് ।। ൫൫.
കങ്കണങ്ങളും പൊൻ കാത് അലങ്കാരങ്ങളും നൽകണം; ഓരോരുത്തർക്കും ഒരു ഗ്രാമം വീതം രാജാവായ നീ നൽകണം.
തന്മധ്യമം സയുഗ്മം തു സര്വമാദ്യം പ്രദാപയേത് । സ്വശക്ത്യാഭരണം ചൈവ ദരിദ്രസ്യ സ്വശക്തിതഃ ।। ൫൫.
അവരിൽ നടുവിലുള്ളവർക്കും കൂട്ടമായി പ്രധാന വസ്തുക്കളെല്ലാം നൽകണം; ദരിദ്രർക്കു അവരുടെ ശേഷിയനുസരിച്ച് അലങ്കാരങ്ങൾ നൽകണം.
യഥാശക്ത്യാ മഹീം കൃത്വാ കാഞ്ചനീം ഗോയുഗം തഥാ । വസ്ത്രയുഗ്മം ച ദാതവ്യം യഥാവിഭവശക്തിതഃ ।। ൫൫.
ശേഷിയനുസരിച്ച് പൊന്നുകൊണ്ടുള്ള ഭൂമിയും, പശുജോഡിയും, വസ്ത്രജോഡിയും സമ്പത്തിനും ശേഷിക്കും അനുസരിച്ച് നൽകണം.
ഗാം യുഗ്മാഭരണാത് സര്വം സഹിരണ്യം ച കാരയേത് । ഏവം കൃതേ തഥാ കൃഷ്ണശുക്ലദ്വാദശ്യമേവ ച ।। ൫൫.
പശുവും അലങ്കാരജോഡിയും എല്ലാം പൊന്നും ചേർത്ത് നൽകണം; ഇങ്ങനെ ചെയ്താൽ കൃഷ്ണപക്ഷവും ശുക്ലപക്ഷവും പന്ത്രണ്ടാം തീയതികളിൽ ഈ വ്രതം നടത്തണം.
രൌപ്യാം വാ പൃഥിവീം കൃത്വാ യഥാവിഭവശക്തിതഃ । ദാപയേദ് ബ്രാഹ്മണാനാം തു തഥാ തേഷാം ച ഭോജനമ് । ഉപാനഹൌ യഥാശക്ത്യാ പാദുകേ ഛത്രികാം തഥാ ।। ൫൫.
തന്റെ ശേഷിയനുസരിച്ച് വെള്ളിയില് ഭൂമി രൂപം ഉണ്ടാക്കി, അതും ഭക്ഷണവും ബ്രാഹ്മണന്മാര്ക്ക് നല്കണം. അതുപോലെ, കഴിയുന്നത്ര ചെരിപ്പും പാദരക്ഷകളും കുടയും നല്കണം.
ഏതാന് ദത്ത്വാ വദേദേവം കൃഷ്ണോ ദാമോദരോ മമ । പ്രീയതാം സര്വദാ ദേവോ വിശ്വരൂപോ ഹരിര്മമ ।। ൫൫.
ഇവ നല്കിയശേഷം, 'കൃഷ്ണന്, ദാമോദരന് എപ്പോഴും എനിക്ക് സന്തോഷം ഉണ്ടാകട്ടെ; വിശ്വരൂപനായ ഹരിയും എപ്പോഴും എനിക്ക് അനുഗ്രഹം നല്കട്ടെ' എന്ന് പറയണം.
ദാനേ ച ഭോജനേ ചൈവ കൃത്വാ യത് ഫലമാപ്യതേ । തന്ന ശക്യം സഹസ്ത്രേണ വര്ഷാണാമപി കീര്തിതുമ് ।। ൫൫.
ഇങ്ങനെ ദാനം നല്കി ഭക്ഷണം നല്കുന്നതിലൂടെ ലഭിക്കുന്ന ഫലം ആയിരം വര്ഷത്തോളം പറഞ്ഞാലും പൂര്ണമായി വിവരിക്കാനാവില്ല.
തഥാപ്യുദ്ദേശതഃ കിഞ്ചിത് ഫലം വക്ഷ്യാമി തേഽനഘ । വ്രതസ്യാസ്യ പുരാ വൃത്തം ശുഭാന്യസ്യ ശ്രൃണുഷ്വ തത് ।। ൫൫.
എന്നാലും, പാപമില്ലാത്തവനേ, കുറച്ച് ഫലങ്ങള് ഞാന് ചുരുക്കമായി പറയാം; ഈ വ്രതം പുരാതനകാലത്ത് ചെയ്തവര് നേടിയ ശുഭഫലങ്ങള് നീ കേള്ക്കുക.
ആസീദാദിയുഗേ രാജാ ബ്രഹ്മവാദീ ദൃഢവ്രതഃ । സ പുത്രകാമഃ പപ്രച്ഛ ബ്രഹ്മാണം പരമേഷ്ഠിനമ് । തസ്യേദം വ്രതമാചഖ്യൌ ബ്രഹ്മാ സ കൃതവാംസ്തഥാ ।। ൫൫.
ആദ്യയുഗത്തില് ഒരു രാജാവുണ്ടായിരുന്നു; ബ്രഹ്മജ്ഞാനിയും ദൃഢവ്രതനുമായിരുന്നു. അവന് മകനുണ്ടാകണമെന്നാഗ്രഹിച്ച് പരമേശ്വരനായ ബ്രഹ്മാവിനോട് ചോദിച്ചു. ബ്രഹ്മാവ് ഈ വ്രതം അവനോട് പറഞ്ഞു, സ്വയം അതും ചെയ്തു.
തസ്യ വ്രതാന്തേ വിശ്വാത്മാ സ്വയം പ്രത്യക്ഷതാം യയൌ । തുഷ്ടശ്ചോവാച ഭോ രാജന് വരോ മേ വ്രിയതാം വരഃ ।। ൫൫.
വ്രതം പൂര്ത്തിയായപ്പോള് വിശ്വാത്മാവ് നേരിട്ട് അവന്റെ മുമ്പില് പ്രത്യക്ഷമായി, സന്തോഷത്തോടെ പറഞ്ഞു: 'രാജാവേ, എന്നില് നിന്നു ഒരു വരം തിരഞ്ഞെടുക്കൂ.'
രാജോവാച । പുത്രം മേ ദേഹി ദേവേശ വേദമന്ത്രവിശാരദമ് । യാജകം യജനാസക്തം കീര്ത്യാ യുക്തം ചിരായുഷമ് । അസംഖ്യാതഗുണം ചൈവ ബ്രഹ്മഭൂതമകല്മഷമ് ।। ൫൫.
രാജാവ് പറഞ്ഞു: 'ദേവാദിദേവനേ, വേദമന്ത്രങ്ങളില് പ്രാവീണ്യമുള്ള, യാഗങ്ങളില് താല്പര്യമുള്ള, കീര്ത്തിയുള്ള, ദീര്ഘായുസ്സുള്ള, അനവധി ഗുണങ്ങളുള്ള, പാവമില്ലാത്ത, ബ്രഹ്മസ്വഭാവമുള്ള ഒരു മകനെ എനിക്ക് നല്കണം.'
ഏവമുക്ത്വാ തതോ രാജാ പുനര്വചനമബ്രവീത് । മമാപ്യന്തേ ശുഭം സ്ഥാനം പ്രയച്ഛ പരമേശ്വര । യത്തന്മുനിപദം നാമ യത്ര ഗത്വാ ന ശോചതി ।। ൫൫.
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞശേഷം രാജാവ് വീണ്ടും പറഞ്ഞു: 'പരമേശ്വരനേ, എന്റെ ജീവിതാവസാനത്തില് ശുഭമായ ഒരു സ്ഥലം എനിക്ക് നല്കണം; അതാണ് മുനികളുടെ സ്ഥാനം എന്ന് പറയുന്നത്, അവിടെ ചെന്നാല് ആരും ദുഃഖിക്കാറില്ല.'
ഏവമസ്ത്വിതി തം ദേവഃ പ്രോക്ത്വാ ചാദര്ശനം ഗതഃ । തസ്യാപി രാജ്ഞഃ പുത്രോഽഭൂദ് വത്സപ്രീര്നാമ നാമതഃ ।। ൫൫.
ദേവന് 'അങ്ങനെ തന്നെ' എന്ന് പറഞ്ഞ് അദൃശ്യമാവുകയും, ആ രാജാവിന് വത്സപ്രീ എന്ന പേരിലുള്ള ഒരു മകന് ജനിക്കുകയും ചെയ്തു.
വേദവേദാങ്ഗസംപന്നോ യജ്ഞയാജീ ബഹുശ്രുതഃ । തസ്യ കീര്ത്തിര്മഹാരാജ വിസ്തൃതാ ധരണീതലേ ।। ൫൫.
അവന് വേദങ്ങളിലും അതിന്റെ ശാഖകളിലും പ്രാവീണ്യമുള്ളവനായിരുന്നു; യാഗങ്ങള് നടത്തി, അനേകം ശാസ്ത്രങ്ങളില് പഠിച്ചവനും. മഹാരാജാവേ, അവന്റെ കീര്ത്തി ഭൂമിയിലുടനീളം വ്യാപിച്ചു.
രാജാഽപി തം സുതം ലബ്ധ്വാ വിഷ്ണുദത്തം പ്രതാപിനമ് । ജഗാമ തപസേ യുക്തഃ സര്വദ്വന്ദ്വാന് പ്രഹായ സഃ ।। ൫൫.
അങ്ങനെയുള്ള മകനായ വിഷ്ണുദത്തനെ ലഭിച്ച രാജാവ്, എല്ലാ ദ്വന്ദങ്ങളും ഉപേക്ഷിച്ച് തപസ്സിന് സമര്പ്പിച്ചു.
ആരാധയാമാസ ഹരിം നിരാഹാരോ ജിതേന്ദ്രിയഃ । ഹിമവത്പര്വതേ രമ്യേ സ്തുതിം കുര്വംസ്തദാ നൃപഃ ।। ൫൫.
അവന് ഉപവാസം പാലിച്ച് ഇന്ദ്രിയങ്ങള് നിയന്ത്രിച്ച്, മനോഹരമായ ഹിമവത് പര്വ്വതത്തില് ഹരിയെ ആരാധിച്ചു; അപ്പോള് അവന് സ്തുതികള് രചിച്ചു.
ഭദ്രാശ്വ ഉവാച । കീദൃശീ സാ സ്തുതിര്ബ്രഹ്മന് യാം ചകാര സ പാര്ഥിവഃ । കിം ച തസ്യാഭവദ് ദേവം സ്തുവതഃ പുരുഷോത്തമമ് ।। ൫൫.
ഭദ്രാശ്വന് ചോദിച്ചു: 'ബ്രഹ്മനേ, ആ രാജാവ് എങ്ങനെയുള്ള സ്തുതി രചിച്ചു? പുരുഷോത്തമനായി ദേവനെ സ്തുതിച്ചപ്പോള് അവന് എന്ത് സംഭവിച്ചു?'
ദുര്വാസാ ഉവാച । ഹിമവന്തം സമാശ്രിത്യ രാജാ തദ്ഗതമാനസഃ । സ്തുതിം ചകാര ദേവായ വിഷ്ണവേ പ്രഭവിഷ്ണവേ ।। ൫൫.
ദുര്വാസന് പറഞ്ഞു: 'ഹിമവതിനെ ആശ്രയിച്ച്, രാജാവ് മനസ്സുകൊണ്ടു അവിടെ ലയിച്ച്, ശക്തനായ വിഷ്ണുവിനെ സ്തുതിക്കാന് ഒരു സ്തുതി രചിച്ചു.'
രാജോവാച । ക്ഷരാക്ഷരം ക്ഷീരസമുദ്രശായിനം ക്ഷിതീധരം മൂര്തിമതാം പരം പദമ് । അതീന്ദ്രിയം വിശ്വഭുജാം പുരഃ കൃതം നിരാകൃതം സ്തൌമി ജനാര്ദനം പ്രഭുമ് ।। ൫൫.
രാജാവ് പറഞ്ഞു: 'ക്ഷരവും അക്ഷരവുമായവനേ, പാല്ക്കടലില് വിശ്രമിക്കുന്നവനേ, ഭൂമിയെ താങ്ങുന്നവനേ, ശരീരധാരികളില് പരമഗതിയായവനേ, ഇന്ദ്രിയങ്ങള്ക്കപ്പുറമായവനേ, വിശ്വം ആലിംഗനം ചെയ്യുന്നവനേ, പ്രത്യക്ഷവും അപ്രത്യക്ഷവുമായ ജനാര്ദനപ്രഭുവേ, ഞാന് നിന്നെ സ്തുതിക്കുന്നു.'
ത്വമാദിദേവഃ പരമാര്ഥരൂപീ വിഭുഃ പുരാണഃ പുരുഷോത്തമശ്ച । അതീന്ദ്രിയോ വേദവിദാം പ്രധാനഃ പ്രപാഹി മാം ശങ്ഖഗദാസ്ത്രപാണേ ।। ൫൫.
നീ ആദിദേവനാണ്, പരമാര്ത്ഥസ്വരൂപനാണ്, സര്വ്വവ്യാപകനാണ്, പുരാതനനും പരമപുരുഷനും. ഇന്ദ്രിയങ്ങള്ക്കപ്പുറമുള്ളവനേ, വേദജ്ഞന്മാരില് പ്രധാനനേ, ശംഖം, ഗദ, ആയുധം കൈവശമുള്ളവനേ, എന്നെ രക്ഷിക്കണമേ.