മന്മഥായേതി പാദൌ തു ഹരയേതി ച സര്വതഃ । പുഷ്പൈഃ സംപൂജ്യ ദേവേശം മല്ലികാജാതിഭിസ്തഥാ ।। ൫൪.
മന്മഥനു വേണ്ടി കാലിൽ, ഹരിയ്ക്ക് എല്ലായിടത്തും, പ്രത്യേകിച്ച് മല്ലിക പൂക്കൾകൊണ്ട് ദേവേശനെ പൂജിക്കണം.
പശ്ചാച്ചതുര ആദായ ഇക്ഷുദണ്ഡാന് സുശോഭനാന് । ചതുര്ദിക്ഷു ന്യസേത് തസ്യ ദേവസ്യ പ്രണതോ നൃപ ।। ൫൪.
പിന്നീട്, നാലു മനോഹരമായ ഇക്കുപൊല്ലുകൾ എടുത്ത്, ദേവന്റെ ചുറ്റും നാലു ദിക്കുകളിലായി വച്ച്, നമസ്കരിക്കണം രാജാവേ.
ഏവം കൃത്വാ പ്രഭാതേ തു പ്രദദ്യാദ് ബ്രാഹ്മണായ വൈ । വേദവേദാങ്ഗയുക്തായ സംപൂര്ണാങ്ഗായ ധീമതേ ।। ൫൪.
ഇങ്ങനെ ചെയ്തശേഷം, രാവിലെയാകുമ്പോൾ, വേദങ്ങളിലെയും വേദാംഗങ്ങളിലെയും പണ്ഡിതനും പൂർണ്ണശരീരവും ബുദ്ധിയുമുള്ള ബ്രാഹ്മണനു അതു സമർപ്പിക്കണം.
ബ്രാഹ്മണാംശ്ച തഥാ പൂജ്യ വ്രതമേതത് സമാപയേത് । ഏവം കൃതേ തഥാ വിഷ്ണുര്ഭര്ത്താ വോ ഭവിതാ ധ്രുവമ് ।। ൫൪.
ബ്രാഹ്മണന്മാരെയും അങ്ങനെ ആദരിച്ചു, ഈ വ്രതം പൂർത്തിയാക്കണം. ഇങ്ങനെ ചെയ്താൽ വിഷ്ണു തീർച്ചയായും നിങ്ങളുടെ ഭർത്താവാകും.
അകൃത്വാ മത്പ്രണാമം തു പൃഷ്ടോ ഗര്വേണ ശോഭനാഃ । അവമാനസ്യ തസ്യായം വിപാകോ വോ ഭവിഷ്യതി ।। ൫൪.
എന്നോട് ആദരപൂർവ്വം നമസ്കരിക്കാതെ, അഭിമാനത്തോടെ ചോദിച്ചതിനാൽ, മനോഹരികളേ, ഈ അവമാനത്തിന് നിങ്ങൾക്ക് ഫലം അനുഭവിക്കേണ്ടി വരും.
ഏതസ്മിന്നേവ സരസി അഷ്ടാവക്രോ മഹാമുനിഃ । തസ്യോപഹാസം കൃത്വാ തു ശാപം ലപ്സ്യഥ ശോഭനാഃ ।। ൫൪.
ഇതേ തടാകത്തിൽ, മഹാമുനിയായ അഷ്ടാവക്രൻ, നിങ്ങൾ അവനെ പരിഹസിച്ചതിനാൽ, മനോഹരികളേ, അവൻ നിങ്ങളെ ശപിക്കും.
വ്രതേനാനേന ദേവേശം പതിം ലബ്ധ്വാഽഭിമാനതഃ । അവമാനേഽപഹരണം ഗോപാലൈര്വോ ഭവിഷ്യതി । പുരാ ഹര്ത്താ ച കന്യാനാം ദേവോ ഭര്ത്താ ഭവിഷ്യതി ।। ൫൪.
ഈ വ്രതം പാലിച്ചുകൊണ്ട്, ദേവതകളുടെ നാഥനായ ഭർത്താവിനെ ലഭിച്ച ശേഷം, അതിനാൽ അഭിമാനത്തോടെ പെരുമാറിയാൽ, അവഹേളനവും ഗോവാളന്മാരാൽ അപഹരണവും സംഭവിക്കും. മുമ്പ് കന്യകളെ അപഹരിച്ച ദൈവം പിന്നീട് അവർക്കു ഭർത്താവായിത്തീരും.
അഗസ്ത്യ ഉവാച । ഏവമുക്ത്വാ സ ദേവര്ഷിഃ പ്രയയൌ നാരദഃ ക്ഷണാത് । താ അപ്യേതദ് വ്രതം ചക്രുസ്തുഷ്ടശ്ചാസാം സ്വയം ഹരിഃ ।। ൫൪.
അഗസ്ത്യൻ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം ദേവർഷിയായ നാരദൻ ഉടനെ പുറപ്പെട്ടു. ആ സ്ത്രീകളും ആ വ്രതം നിർവഹിച്ചു, അവരിൽ ഹരിഃ സ്വയം സന്തോഷിച്ചു.
അഗസ്ത്യ ഉവാച । ശ്രൃണു രാജന് മഹാഭാഗ വ്രതാനാമുത്തമം വ്രതമ് । യേന സംപ്രാപ്യതേ വിഷ്ണുഃ ശുഭേനൈവ ന സംശയഃ ।। ൫൫.
അഗസ്ത്യൻ പറഞ്ഞു: രാജാവേ, ഭാഗ്യശാലിയായോ, വ്രതങ്ങളിൽ ഏറ്റവും ഉത്തമമായ വ്രതം ഞാൻ പറയാം. അതിലൂടെ വിഷ്ണുവിനെ ശുഭമായി പ്രാപിക്കാം — ഇതിൽ സംശയമില്ല.
മാര്ഗശീര്ഷേഽഥ മാസേ തു പ്രഥമാഹ്നാത് സമാരഭേത് । ഏകഭക്തം സിതേ പക്ഷേ യാവത് സ്യാദ് ദശമീ തിഥിഃ ।। ൫൫.
മാർഗശീർഷം മാസത്തിൽ, ആദ്യദിവസം മുതൽ ആരംഭിച്ച്, വെളുത്തപക്ഷത്തിൽ പത്താം തീയതി വരെയും ഒരുദിവസം ഒരു നേരം മാത്രം ഭക്ഷണം കഴിക്കണം.
തതോ ദശമ്യാം മധ്യാഹ്നേ സ്നാത്വാ വിഷ്ണും സമര്ച്യ ച । ഭക്ത്യാ സംകല്പയേത് പ്രാഗ്വദ് ദ്വാദശീം പക്ഷതോ നൃപ ।। ൫൫.
പിന്നീട്, പത്താം തീയതിയിൽ, മധ്യാഹ്നത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്ത്, ഭക്തിയോടെ വിഷ്ണുവിനെ പൂജിച്ച്, മുമ്പ് പോലെ പക്വപക്ഷത്തിലെ പന്ത്രണ്ടാം തീയതിക്ക് സങ്കൽപ്പം ചെയ്യണം, രാജാവേ.
താമപ്യേവമുഷിത്വാ ച യവാന് വിപ്രായ ദാപയേത് । കൃഷ്ണായേതി ഹരിര്വാച്യോ ദാനേ ഹോമേ തഥാര്ച്ചനേ ।। ൫൫.
ഇങ്ങനെ ആ വ്രതം പാലിച്ച ശേഷം, യവം ഒരു ബ്രാഹ്മണന് നൽകണം. 'കൃഷ്ണനുവേണ്ടി' എന്ന് പറഞ്ഞുകൊണ്ട്, ദാനം ചെയ്യുമ്പോഴും ഹോമത്തിലും പൂജയിലും അങ്ങനെ തന്നെ പറയണം.
ചാതുര്മാസ്യമഥൈവം തു ക്ഷപിത്വാ രാജസത്തമ । ചൈത്രാദിഷു പുനസ്തദ്വദുപോഷ്യ പ്രയതഃ സുധീഃ । സക്തുപാത്രാണി വിപ്രാണാം സഹിരണ്യാനി ദാപയേത് ।। ൫൫.
ഇങ്ങനെ നാലുമാസം പൂർത്തിയാക്കിയ ശേഷം, രാജാവേ, ചൈത്രം മുതലായ മാസങ്ങളിൽ വീണ്ടും അതുപോലെ വ്രതം പാലിച്ച്, ശുദ്ധമായ മനസ്സോടെ, സക്തുപാത്രങ്ങളും പൊന്നും ചേർത്ത് ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് നൽകണം.
ശ്രാവണാദിഷു മാസേഷു തദ്വച്ഛാലിം പ്രദാപയേത് । ത്രിഷു മാസേഷു യാവച്ച കാര്ത്തികസ്യാദിരാഗതഃ ।। ൫൫.
ശ്രാവണം തുടങ്ങിയ മാസങ്ങളിൽ, അതുപോലെ അരി നൽകണം. മൂന്നു മാസം, കാർത്തികം തുടങ്ങുന്നതുവരെ അങ്ങനെ ചെയ്യണം.
തമപ്യേവം ക്ഷപിത്വാ തു ദശമ്യാം പ്രയതഃ ശുചിഃ । അര്ചയിത്വാ ഹരിം ഭക്ത്യാ മാസനാമ്നാ വിചക്ഷണഃ ।। ൫൫.
ഇങ്ങനെ വ്രതം പൂർത്തിയാക്കിയ ശേഷം, പത്താം തീയതിയിൽ ശുദ്ധിയോടെ, ഭക്തിയോടെ ഹരിയെ പൂജിച്ച്, ആ മാസം പേരുപറയണം.
സംകല്പം പൂര്വവദ് ഭക്ത്യാ ദ്വാദശ്യാം സംയതേന്ദ്രിയഃ । ഏകാദശ്യാം യഥാശക്ത്യാ കാരയേത് പൃഥിവീം നൃപ ।। ൫൫.
മുമ്പ് പോലെ ഭക്തിയോടെ, പന്ത്രണ്ടാം തീയതിക്ക് സങ്കൽപ്പം ചെയ്യണം, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ നിയന്ത്രിച്ച്; പതിനൊന്നാം തീയതിയിൽ കഴിയുന്നത്ര ശക്തിയോടെ ഭൂമി ഒരുക്കണം, രാജാവേ.
കാഞ്ചനാങ്ഗാം ച പാതാലകുലപര്വതസംയുതാമ് । ഭൂമിന്യാസവിധാനേന സ്ഥാപയേത് താം ഹരേഃ പുരഃ ।। ൫൫.
പൊന്നുകൊണ്ടുള്ള അവയവങ്ങളുമായി, പാതാളവും പർവതങ്ങളും ചേർന്ന ഭൂമിയുടെ രൂപം നിർദ്ദിഷ്ടവിധിയിൽ ഹരിയുടെ മുമ്പിൽ സ്ഥാപിക്കണം.
സിതവസ്ത്രയുഗച്ഛന്നാം സര്വബീജസമന്വിതാമ് । സംപൂജ്യ പ്രിയദത്തേതി പഞ്ചരത്നൈര്വിചക്ഷണഃ ।। ൫൫.
വെളുത്ത വസ്ത്രജോഡിയിൽ മൂടി, എല്ലാ വിത്തുകളും ചേർത്ത്, 'പ്രിയദത്ത' എന്ന് വിളിച്ച്, അഞ്ചു രത്നങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് ഭക്തിയോടെ പൂജിക്കണം.
ജാഗരം തത്ര കുര്വീത പ്രഭാതേ തു പുനര്ദ്വിജാന് । ആമന്ത്ര്യം സംഖ്യയാ രാജംശ്ചതുര്വിംശതി യാവതഃ ।। ൫൫.
അവിടെ ജാഗരണം പാലിക്കണം; പുലർച്ചെ വീണ്ടും, രാജാവേ, ഇരുപത്തിനാലു പേർ വരെയുള്ള ബ്രാഹ്മണന്മാരെ എണ്ണികൊണ്ട് ക്ഷണിക്കണം.
തേഷാം ഏകൈകശോ ഗാം ച അനഡ്വാഹം ച ദാപയേത് । ഏകൈകം വസ്ത്രയുഗ്മം ച അങ്ഗുലീയകമേവ ച ।। ൫൫.
ഓരോ ബ്രാഹ്മണനും ഓരോ പശുവും കാളയും, വസ്ത്രജോഡിയും, ഒരു വിരലങ്കിയും നൽകണം.
കടകാനി ച സൌവര്ണകര്ണാഭരണകാനി ച । ഏകൈകം ഗ്രാമമേതേഷാം രാജാ രാജന് പ്രദാപയേത് ।। ൫൫.
കങ്കണങ്ങളും പൊൻ കാത് അലങ്കാരങ്ങളും നൽകണം; ഓരോരുത്തർക്കും ഒരു ഗ്രാമം വീതം രാജാവായ നീ നൽകണം.
തന്മധ്യമം സയുഗ്മം തു സര്വമാദ്യം പ്രദാപയേത് । സ്വശക്ത്യാഭരണം ചൈവ ദരിദ്രസ്യ സ്വശക്തിതഃ ।। ൫൫.
അവരിൽ നടുവിലുള്ളവർക്കും കൂട്ടമായി പ്രധാന വസ്തുക്കളെല്ലാം നൽകണം; ദരിദ്രർക്കു അവരുടെ ശേഷിയനുസരിച്ച് അലങ്കാരങ്ങൾ നൽകണം.
യഥാശക്ത്യാ മഹീം കൃത്വാ കാഞ്ചനീം ഗോയുഗം തഥാ । വസ്ത്രയുഗ്മം ച ദാതവ്യം യഥാവിഭവശക്തിതഃ ।। ൫൫.
ശേഷിയനുസരിച്ച് പൊന്നുകൊണ്ടുള്ള ഭൂമിയും, പശുജോഡിയും, വസ്ത്രജോഡിയും സമ്പത്തിനും ശേഷിക്കും അനുസരിച്ച് നൽകണം.
ഗാം യുഗ്മാഭരണാത് സര്വം സഹിരണ്യം ച കാരയേത് । ഏവം കൃതേ തഥാ കൃഷ്ണശുക്ലദ്വാദശ്യമേവ ച ।। ൫൫.
പശുവും അലങ്കാരജോഡിയും എല്ലാം പൊന്നും ചേർത്ത് നൽകണം; ഇങ്ങനെ ചെയ്താൽ കൃഷ്ണപക്ഷവും ശുക്ലപക്ഷവും പന്ത്രണ്ടാം തീയതികളിൽ ഈ വ്രതം നടത്തണം.
രൌപ്യാം വാ പൃഥിവീം കൃത്വാ യഥാവിഭവശക്തിതഃ । ദാപയേദ് ബ്രാഹ്മണാനാം തു തഥാ തേഷാം ച ഭോജനമ് । ഉപാനഹൌ യഥാശക്ത്യാ പാദുകേ ഛത്രികാം തഥാ ।। ൫൫.
തന്റെ ശേഷിയനുസരിച്ച് വെള്ളിയില് ഭൂമി രൂപം ഉണ്ടാക്കി, അതും ഭക്ഷണവും ബ്രാഹ്മണന്മാര്ക്ക് നല്കണം. അതുപോലെ, കഴിയുന്നത്ര ചെരിപ്പും പാദരക്ഷകളും കുടയും നല്കണം.
ഏതാന് ദത്ത്വാ വദേദേവം കൃഷ്ണോ ദാമോദരോ മമ । പ്രീയതാം സര്വദാ ദേവോ വിശ്വരൂപോ ഹരിര്മമ ।। ൫൫.
ഇവ നല്കിയശേഷം, 'കൃഷ്ണന്, ദാമോദരന് എപ്പോഴും എനിക്ക് സന്തോഷം ഉണ്ടാകട്ടെ; വിശ്വരൂപനായ ഹരിയും എപ്പോഴും എനിക്ക് അനുഗ്രഹം നല്കട്ടെ' എന്ന് പറയണം.
ദാനേ ച ഭോജനേ ചൈവ കൃത്വാ യത് ഫലമാപ്യതേ । തന്ന ശക്യം സഹസ്ത്രേണ വര്ഷാണാമപി കീര്തിതുമ് ।। ൫൫.
ഇങ്ങനെ ദാനം നല്കി ഭക്ഷണം നല്കുന്നതിലൂടെ ലഭിക്കുന്ന ഫലം ആയിരം വര്ഷത്തോളം പറഞ്ഞാലും പൂര്ണമായി വിവരിക്കാനാവില്ല.
തഥാപ്യുദ്ദേശതഃ കിഞ്ചിത് ഫലം വക്ഷ്യാമി തേഽനഘ । വ്രതസ്യാസ്യ പുരാ വൃത്തം ശുഭാന്യസ്യ ശ്രൃണുഷ്വ തത് ।। ൫൫.
എന്നാലും, പാപമില്ലാത്തവനേ, കുറച്ച് ഫലങ്ങള് ഞാന് ചുരുക്കമായി പറയാം; ഈ വ്രതം പുരാതനകാലത്ത് ചെയ്തവര് നേടിയ ശുഭഫലങ്ങള് നീ കേള്ക്കുക.
ആസീദാദിയുഗേ രാജാ ബ്രഹ്മവാദീ ദൃഢവ്രതഃ । സ പുത്രകാമഃ പപ്രച്ഛ ബ്രഹ്മാണം പരമേഷ്ഠിനമ് । തസ്യേദം വ്രതമാചഖ്യൌ ബ്രഹ്മാ സ കൃതവാംസ്തഥാ ।। ൫൫.
ആദ്യയുഗത്തില് ഒരു രാജാവുണ്ടായിരുന്നു; ബ്രഹ്മജ്ഞാനിയും ദൃഢവ്രതനുമായിരുന്നു. അവന് മകനുണ്ടാകണമെന്നാഗ്രഹിച്ച് പരമേശ്വരനായ ബ്രഹ്മാവിനോട് ചോദിച്ചു. ബ്രഹ്മാവ് ഈ വ്രതം അവനോട് പറഞ്ഞു, സ്വയം അതും ചെയ്തു.
തസ്യ വ്രതാന്തേ വിശ്വാത്മാ സ്വയം പ്രത്യക്ഷതാം യയൌ । തുഷ്ടശ്ചോവാച ഭോ രാജന് വരോ മേ വ്രിയതാം വരഃ ।। ൫൫.
വ്രതം പൂര്ത്തിയായപ്പോള് വിശ്വാത്മാവ് നേരിട്ട് അവന്റെ മുമ്പില് പ്രത്യക്ഷമായി, സന്തോഷത്തോടെ പറഞ്ഞു: 'രാജാവേ, എന്നില് നിന്നു ഒരു വരം തിരഞ്ഞെടുക്കൂ.'