ഏവം കൃതേ ശരീരം തു ദദര്ശ സ പുനഃ പ്രഭുഃ । സ്വകീയമേവാകസ്യാന്തഃ പിതരം നൃപസത്തമ ।। ൫൩.
ഇങ്ങനെ ചെയ്തശേഷം, ആ പ്രഭു വീണ്ടും തന്റെ ശരീരം ആകാശത്തിനുള്ളിൽ, സ്വന്തം പിതാവായി, കണ്ടു, രാജശ്രേഷ്ഠ.
ത്രസരേണുസമം മൂര്ത്യാ അവ്യക്തം സര്വജന്തുഷു । സമം ദൃഷ്ട്വാ പരം ഹര്ഷം ഉഭേ വിസസ്വരാര്ത്തവിത് ।। ൫൩.
ത്രസരേണുവോളം ചെറുതായ രൂപത്തിൽ, എല്ലാ ജീവികളിലും കാണാനാവാത്തതായിരുന്നുവെങ്കിലും, അതിനെ ഒരുപോലെ കണ്ടപ്പോൾ ഇരുവരും പരമാനന്ദത്തിൽ നിറഞ്ഞു, അവരുടെ ദുഃഖം അകന്നു.
ഏവംവിധോഽസൌ പുരുഷഃ സ്വരനാമാ മഹാതപാഃ । മൂര്ത്തിസ്തസ്യ പ്രവൃത്താഖ്യം നിവൃത്താഖ്യം ശിരോ മഹത് ।। ൫൩.
ഇങ്ങനെയാണ് സ്വരനാമം ഉള്ള, മഹാതപസ്സുകാരനായ ആ പുരുഷൻ; അവന്റെ രൂപം 'പ്രവൃത്തി' എന്നും, വലിയ തല 'നിവൃത്തി' എന്നും വിളിക്കപ്പെടുന്നു.
ഏതസ്മാദേവ തസ്യാശു കഥയാ രാജസത്തമ । സംഭൂതിരഭവദ് രാജന് വിവൃത്തേസ്ത്വേഷ ഏവ തു ।। ൫൩.
ഈ കഥയിൽ നിന്നാണ്, രാജശ്രേഷ്ഠ, സൃഷ്ടി ഉണ്ടായത്; എന്നാൽ ലയത്തിൽ ഇതു മാത്രമാണ് നിലനിൽക്കുന്നത്.
ഏഷേതിഹാസഃ പ്രഥമഃ സര്വസ്യ ജഗതോ ഭൃശമ് । യ ഇമം വേത്തി തത്ത്വേന സാക്ഷാത് കര്മപരോ ഭവേത് ।। ൫൩.
ഇതാണ് ഈ ലോകത്തിന്റെ ആദ്യത്തെ ഇതിഹാസം; ഇതിന്റെ സത്യം അറിയുന്നവൻ സജീവമായി കര്മ്മത്തിൽ ഏർപ്പെടുന്നു.
ഭദ്രാശ്വ ഉവാച । വിജ്ഞാനോത്പത്തികാമസ്യ ക ആരാധ്യോ ഭവേദ് ദ്വിജ । കഥം ചാരാധ്യതേഽസൌ ഹി ഏതദാഖ്യാഹി മേ ദ്വിജ ।। ൫൪.
ഭദ്രാശ്വൻ ചോദിച്ചു: ജ്ഞാനം ഉണരാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ ആരെയാണ് ആരാധിക്കേണ്ടത്? എങ്ങനെ അവനെ ആരാധിക്കാം? ദ്വിജൻ, ദയവായി ഇത് എനിക്ക് പറയൂ.
അഗസ്ത്യ ഉവാച । വിഷ്ണുരേവ സദാരാധ്യഃ സര്വദേവൈരപി പ്രഭുഃ । തസ്യോപായം പ്രവക്ഷ്യാമി യേനാസൌ വരദോ ഭവേത് ।। ൫൪.
അഗസ്ത്യൻ പറഞ്ഞു: വിഷ്ണുവിനെയാണ് എല്ലായ്പ്പോഴും ആരാധിക്കേണ്ടത്, ദേവന്മാരും പോലും; അവൻ അനുഗ്രഹം നൽകുന്നവനാകാൻ എന്ത് ചെയ്യണം എന്ന് ഞാൻ പറയാം.
രഹസ്യം സര്വദേവാനാം മുനീനാം മനുജാംസ്തഥാ । നാരായണഃ പരോ ദേവസ്തം പ്രണമ്യ ന സീദതി ।। ൫൪.
എല്ലാ ദേവന്മാരുടെയും, മുനിമാരുടെയും, മനുഷ്യരുടെയും പരമരഹസ്യം നാരായണനാണ്; അവനെ നമസ്കരിക്കുന്നവൻ ഒരിക്കലും തളരുന്നില്ല.
ശ്രൂയതേ ച പുരാ രാജന് നാരദേന മഹാത്മനാ । കഥിതം തുഷ്ടിദം വിഷ്ണോര്വ്ര്തമപ്സരസാം തഥാ ।। ൫൪.
രാജാവേ, പുരാതനകാലത്ത് മഹാത്മാവായ നാരദൻ വിഷ്ണുവിനെയും അപ്സരസുകളെയും സന്തോഷിപ്പിക്കുന്ന ഒരു വ്രതത്തെക്കുറിച്ച് പറഞ്ഞുവെന്നു കേട്ടിട്ടുണ്ട്.
നാരദസ്തു പുരാ കല്പേ ഗതവാന് മാനസം സരഃ । സ്നാനാര്ഥം തത്ര ചജാപശ്യത് സര്വമപ്സരസാം ഗണമ് ।। ൫൪.
ഒരു കാലഘട്ടത്തിൽ, നാരദൻ സ്നാനത്തിനായി മാനസസരസ്സിലേക്ക് പോയപ്പോൾ അവിടെ മുഴുവൻ അപ്സരസകളും കണ്ടു.
താസ്തം ദൃഷ്ട്വാ വിലാസിന്യോ ജടാമുകുടധാരിണമ് । അസ്ഥിചര്മാവശേഷം തു ഛത്രദണ്ഡകപാലിനമ് ।। ൫൪.
ആ കളിയാട്ടക്കാരിയായ സ്ത്രീകൾ, ജടാമുടി ധരിച്ചും അസ്ഥിയും ചർമ്മവും മാത്രം ശേഷിച്ചും കുടയും ദണ്ഡും കപാലവും കൈവശം വച്ചും നിന്ന നാരദനെ കണ്ടു.
ദേവാസുരമനുഷ്യാണാം ദിദൃക്ഷും കലഹപ്രിയമ് । ബ്രഹ്മപുത്രം തപോയുക്തം പപ്രച്ഛുസ്താ വരാങ്ഗനാഃ ।। ൫൪.
ദേവന്മാർക്കും അസുരന്മാർക്കും മനുഷ്യർക്കും കാണാൻ ആഗ്രഹമുള്ള, കലഹം ഇഷ്ടപ്പെടുന്ന, ബ്രഹ്മാവിന്റെ പുത്രനും തപസ്സിൽ ലയിച്ചവനും ആയ നാരദനെ ആ മനോഹരികൾ ചോദ്യം ചെയ്തു.
അപ്സരസ ഊചുഃ । ഭഗവന് ബ്രഹ്മതനയ ഭര്തൃകാമാ വയം ദ്വിജ । നാരായണശ്ച ഭര്ത്താ നോ യഥാ സ്യാത് തത് പ്രചക്ഷ്വ നഃ ।। ൫൪.
അപ്സരസുകൾ പറഞ്ഞു: ഭഗവാൻ, ബ്രഹ്മാവിന്റെ പുത്രനേ, ഞങ്ങൾ ഭർത്താവിനെ ആഗ്രഹിക്കുന്നവരാണ്. നാരായണൻ എങ്ങനെ ഞങ്ങളുടെ ഭർത്താവാകുമെന്ന് ദയവായി പറയൂ.
നാരദ ഉവാച । പ്രണാമപൂര്വകഃ പ്രശ്നഃ സര്വത്ര വിഹിതഃ ശുഭഃ । സ ച മേ ന കൃതോ ഗര്വാദ് യുഷ്മാഭിര്യൌവനസ്മയാത് ।। ൫൪.
നാരദൻ പറഞ്ഞു: ആദരപൂർവ്വം ചോദിക്കുന്ന ചോദ്യം എല്ലായിടത്തും ശുഭമാണ്. എന്നാൽ നിങ്ങൾ യുവാവായുള്ള അഭിമാനത്താൽ അങ്ങനെ ചെയ്തില്ല.
തഥാപി ദേവദേവസ്യ വിഷ്ണോര്യന്നാമകീര്തിതമ് । ഭവതീഭിസ്തഥാ ഭര്ത്താ ഭവത്വിതി ഹരിഃ കൃതഃ । തന്നാമോച്ചാരണാദേവ കൃതം സര്വം ന സംശയഃ ।। ൫൪.
എങ്കിലും, ദേവദേവനായ വിഷ്ണുവിന്റെ പേരുകൾ നിങ്ങൾ ഉച്ചരിച്ചാൽ, അവൻ തന്നെ നിങ്ങളുടെ ഭർത്താവാകട്ടെ. ഹരിയുടെ നാമം ഉച്ചരിച്ചാൽ എല്ലാം സാധിക്കുമെന്നതിൽ സംശയമില്ല.
ഇദാനീം കഥയാമ്യാശു വ്രതം യേന ഹരിഃ സ്വയമ് । വരദത്വമവാപ്നോതി ഭര്തൃത്വം ച നിയച്ഛതി ।। ൫൪.
ഇപ്പോൾ ഞാൻ നിങ്ങളോട് അതിവേഗം പറയാം, ഹരി തന്നെയാണ് വരം നൽകുകയും ഭർത്താവിന്റെ സ്ഥാനം നൽകുകയും ചെയ്യുന്ന വ്രതം.
നാരദ ഉവാച । വസന്തേ ശുക്ലപക്ഷസ്യ ദ്വാദശീ യാ ഭവേച്ഛുഭാ । തസ്യാമുപോഷ്യ വിധിവന് നിശായാം ഹരിമര്ച്ചയേത് ।। ൫൪.
നാരദൻ പറഞ്ഞു: വസന്തകാലത്ത്, ശുക്ലപക്ഷത്തിലെ പുണ്യമായ ദ്വാദശി ദിവസം, വിധിപ്രകാരം ഉപവാസം പാലിച്ച് രാത്രി ഹരിയെ ആരാധിക്കണം.
പര്യങ്കാസ്തരണം കൃത്വാ നാനാചിത്രസമന്വിതമ് । തത്ര ലക്ഷ്മ്യാ യുതം രൌപ്യം ഹരിം കൃത്വാ നിവേശയേത് ।। ൫൪.
നാനാവിധ ചിത്രങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ച ഒരു കിടക്ക ഒരുക്കി, അതിൽ ലക്ഷ്മിയോടൊപ്പം വെള്ളിയിൽ നിർമ്മിച്ച ഹരിയുടെ പ്രതിമ സ്ഥാപിക്കണം.
തസ്യോപരി തതഃ പുഷ്പൈര്മണ്ഡപം കാരയേദ് ബുധഃ । നൃത്യവാദിത്രഗേയൈശ്ച ജാഗരം തത്ര കാരയേത് ।। ൫൪.
അതിനുമുകളിൽ പൂക്കൾകൊണ്ട് ഒരു മണ്ടപം നിർമ്മിച്ച്, അവിടെ നൃത്തവും വാദ്യങ്ങളുംകൊണ്ട് ജാഗരണമൊരുക്കണം.
മനോഭവായേതി ശിര അനങ്ഗായേതി വൈ കടിമ് । കാമായ ബാഹുമൂലേ തു സുശാസ്ത്രായേതി ചോദരമ് ।। ൫൪.
മനോഭവനു വേണ്ടി തലയിൽ, അനംഗനു വേണ്ടി അരയിൽ, കാമനു വേണ്ടി കൈയുടെ അടിയിൽ, നല്ല ശാസ്ത്രങ്ങൾക്കായി വയറ്റിൽ പൂക്കൾ അർപ്പിക്കണം.
മന്മഥായേതി പാദൌ തു ഹരയേതി ച സര്വതഃ । പുഷ്പൈഃ സംപൂജ്യ ദേവേശം മല്ലികാജാതിഭിസ്തഥാ ।। ൫൪.
മന്മഥനു വേണ്ടി കാലിൽ, ഹരിയ്ക്ക് എല്ലായിടത്തും, പ്രത്യേകിച്ച് മല്ലിക പൂക്കൾകൊണ്ട് ദേവേശനെ പൂജിക്കണം.
പശ്ചാച്ചതുര ആദായ ഇക്ഷുദണ്ഡാന് സുശോഭനാന് । ചതുര്ദിക്ഷു ന്യസേത് തസ്യ ദേവസ്യ പ്രണതോ നൃപ ।। ൫൪.
പിന്നീട്, നാലു മനോഹരമായ ഇക്കുപൊല്ലുകൾ എടുത്ത്, ദേവന്റെ ചുറ്റും നാലു ദിക്കുകളിലായി വച്ച്, നമസ്കരിക്കണം രാജാവേ.
ഏവം കൃത്വാ പ്രഭാതേ തു പ്രദദ്യാദ് ബ്രാഹ്മണായ വൈ । വേദവേദാങ്ഗയുക്തായ സംപൂര്ണാങ്ഗായ ധീമതേ ।। ൫൪.
ഇങ്ങനെ ചെയ്തശേഷം, രാവിലെയാകുമ്പോൾ, വേദങ്ങളിലെയും വേദാംഗങ്ങളിലെയും പണ്ഡിതനും പൂർണ്ണശരീരവും ബുദ്ധിയുമുള്ള ബ്രാഹ്മണനു അതു സമർപ്പിക്കണം.
ബ്രാഹ്മണാംശ്ച തഥാ പൂജ്യ വ്രതമേതത് സമാപയേത് । ഏവം കൃതേ തഥാ വിഷ്ണുര്ഭര്ത്താ വോ ഭവിതാ ധ്രുവമ് ।। ൫൪.
ബ്രാഹ്മണന്മാരെയും അങ്ങനെ ആദരിച്ചു, ഈ വ്രതം പൂർത്തിയാക്കണം. ഇങ്ങനെ ചെയ്താൽ വിഷ്ണു തീർച്ചയായും നിങ്ങളുടെ ഭർത്താവാകും.
അകൃത്വാ മത്പ്രണാമം തു പൃഷ്ടോ ഗര്വേണ ശോഭനാഃ । അവമാനസ്യ തസ്യായം വിപാകോ വോ ഭവിഷ്യതി ।। ൫൪.
എന്നോട് ആദരപൂർവ്വം നമസ്കരിക്കാതെ, അഭിമാനത്തോടെ ചോദിച്ചതിനാൽ, മനോഹരികളേ, ഈ അവമാനത്തിന് നിങ്ങൾക്ക് ഫലം അനുഭവിക്കേണ്ടി വരും.
ഏതസ്മിന്നേവ സരസി അഷ്ടാവക്രോ മഹാമുനിഃ । തസ്യോപഹാസം കൃത്വാ തു ശാപം ലപ്സ്യഥ ശോഭനാഃ ।। ൫൪.
ഇതേ തടാകത്തിൽ, മഹാമുനിയായ അഷ്ടാവക്രൻ, നിങ്ങൾ അവനെ പരിഹസിച്ചതിനാൽ, മനോഹരികളേ, അവൻ നിങ്ങളെ ശപിക്കും.
വ്രതേനാനേന ദേവേശം പതിം ലബ്ധ്വാഽഭിമാനതഃ । അവമാനേഽപഹരണം ഗോപാലൈര്വോ ഭവിഷ്യതി । പുരാ ഹര്ത്താ ച കന്യാനാം ദേവോ ഭര്ത്താ ഭവിഷ്യതി ।। ൫൪.
ഈ വ്രതം പാലിച്ചുകൊണ്ട്, ദേവതകളുടെ നാഥനായ ഭർത്താവിനെ ലഭിച്ച ശേഷം, അതിനാൽ അഭിമാനത്തോടെ പെരുമാറിയാൽ, അവഹേളനവും ഗോവാളന്മാരാൽ അപഹരണവും സംഭവിക്കും. മുമ്പ് കന്യകളെ അപഹരിച്ച ദൈവം പിന്നീട് അവർക്കു ഭർത്താവായിത്തീരും.
അഗസ്ത്യ ഉവാച । ഏവമുക്ത്വാ സ ദേവര്ഷിഃ പ്രയയൌ നാരദഃ ക്ഷണാത് । താ അപ്യേതദ് വ്രതം ചക്രുസ്തുഷ്ടശ്ചാസാം സ്വയം ഹരിഃ ।। ൫൪.
അഗസ്ത്യൻ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം ദേവർഷിയായ നാരദൻ ഉടനെ പുറപ്പെട്ടു. ആ സ്ത്രീകളും ആ വ്രതം നിർവഹിച്ചു, അവരിൽ ഹരിഃ സ്വയം സന്തോഷിച്ചു.
അഗസ്ത്യ ഉവാച । ശ്രൃണു രാജന് മഹാഭാഗ വ്രതാനാമുത്തമം വ്രതമ് । യേന സംപ്രാപ്യതേ വിഷ്ണുഃ ശുഭേനൈവ ന സംശയഃ ।। ൫൫.
അഗസ്ത്യൻ പറഞ്ഞു: രാജാവേ, ഭാഗ്യശാലിയായോ, വ്രതങ്ങളിൽ ഏറ്റവും ഉത്തമമായ വ്രതം ഞാൻ പറയാം. അതിലൂടെ വിഷ്ണുവിനെ ശുഭമായി പ്രാപിക്കാം — ഇതിൽ സംശയമില്ല.
മാര്ഗശീര്ഷേഽഥ മാസേ തു പ്രഥമാഹ്നാത് സമാരഭേത് । ഏകഭക്തം സിതേ പക്ഷേ യാവത് സ്യാദ് ദശമീ തിഥിഃ ।। ൫൫.
മാർഗശീർഷം മാസത്തിൽ, ആദ്യദിവസം മുതൽ ആരംഭിച്ച്, വെളുത്തപക്ഷത്തിൽ പത്താം തീയതി വരെയും ഒരുദിവസം ഒരു നേരം മാത്രം ഭക്ഷണം കഴിക്കണം.