ദുര്വാസാ ഉവാച । ജ്യേഷ്ഠമാസേഽപ്യേവമേവം സംകല്പ്യ വിധിനാ നരഃ । അര്ചയേത് പരമം ദേവം പുഷ്പൈര്നാനാവിധൈഃ ശുഭൈഃ ।। ൪൫.
ദുര്വാസാവ് പറഞ്ഞു: ജ്യേഷ്ഠമാസത്തിലും അതേപോലെ, ഒരാൾ നിർബന്ധത്തോടെ വിധിപ്രകാരം വിവിധ ശുഭമായ പുഷ്പങ്ങൾ കൊണ്ടു പരമദേവനെ ആരാധിക്കണം.
നമോ രാമാഭിരാമായ പാദൌ പൂര്വം സമര്ചയേത് । ത്രിവിക്രമായേതി കടിം ധൃതവിശ്വായ ചോദരമ് ।। ൪൫.
ആദ്യം 'രാമാഭിരാമനേ നമസ്കാരം' എന്ന് പറഞ്ഞ് പാദങ്ങൾ പൂജിക്കണം; 'ത്രിവിക്രമൻ' എന്ന് പറഞ്ഞ് നടുവും, 'വിശ്വധാരൻ' എന്ന് പറഞ്ഞ് വയറും പൂജിക്കണം.
ഉരഃ സംവത്സരായേതി കണ്ഠം സംവര്ത്തകായ ച । സര്വാസ്ത്രധാരിണേ ബാഹൂ സ്വനാമ്നാഽബ്ജരഥാങ്ഗകൌ ।। ൪൫.
'സംവത്സരൻ' എന്ന് പറഞ്ഞ് നെഞ്ചും, 'സംവർത്തകൻ' എന്ന് പറഞ്ഞ് കഴുത്തും, 'സർവ്വായുധധാരി' എന്ന് പറഞ്ഞ് കൈകളും, സ്വനാമങ്ങളാൽ കമലരഥചക്രങ്ങളെയും പൂജിക്കണം.
സഹസ്ത്രശിരസേഽഭ്യര്ച്യ ശിരസ്തസ്യ മഹാത്മനഃ । ഏവമഭ്യര്ച്യ വിധിവത് പ്രാഗുക്തം കുമ്ഭം വിന്യസേത് ।। ൪൫.
ആ മഹാത്മാവിന്റെ ആയിരം തലയും പൂജിച്ച ശേഷം, വിധിപ്രകാരം മുമ്പ് പറഞ്ഞ കുംഭം അവിടെ വയ്ക്കണം.
പ്രാഗ്വദ് വസ്ത്രയുഗച്ഛന്നൌ സൌവര്ണൌ രാമലക്ഷ്മണൌ । അര്ചയിത്വാ വിധാനേന പ്രഭാതേ ബ്രാഹ്മണായ തൌ । ദാതവ്യൌ മനസാ കാമമീഹതാ പുരുഷേണ തു ।। ൪൫.
മുന്പ് പറഞ്ഞതുപോലെ, വസ്ത്രം കൊണ്ട് മൂടി, സ്വർണ്ണത്തിൽ നിർമ്മിച്ച രാമനും ലക്ഷ്മണനും വിധിപ്രകാരം പൂജിച്ച്, പ്രഭാതത്തിൽ മനസ്സിൽ ആഗ്രഹം ഉള്ളവൻ ഭക്തിയോടെ ഒരു ബ്രാഹ്മണനു നൽകണം.
അപുത്രേണ പുരാ പൃഷ്ടോ രാജ്ഞാ ദശരഥേന ച । പുത്രകാമപരഃ പശ്ചാദ് വസിഷ്ഠഃ പരമാര്ചിതഃ ।। ൪൫.
പണ്ടെ, മകനില്ലാത്ത ദശരഥരാജാവ് ഇതു ചോദിച്ചു; പിന്നീട് മകൻ ലഭിക്കണമെന്ന ആഗ്രഹത്തോടെ വസിഷ്ഠനെ പ്രത്യേകമായി ആരാധിച്ചു.
ഇദമേവ വിധാനം തു കഥയാമാസ സ ദ്വിജഃ । പ്രാഗ്രഹസ്യം വിദിത്വാ തു സ രാജാ കൃതവാനിദമ് ।। ൪൫.
ആ ദ്വിജൻ ഈzelfde വിധി വിശദമായി പറഞ്ഞു; യഥാക്രമം അറിയുകയും രാജാവ് അതു അനുഷ്ഠിക്കുകയും ചെയ്തു.
തസ്യ പുത്രഃ സ്വയം ജജ്ഞേ രാമനാമാ സുതോ ബലീ । ചതുര്ദ്ധാ സോഽവ്യയോ വിഷ്ണുഃ പരിതുഷ്ടോ മഹാമുനേ । ഏതദൈഹികമാഖ്യാതം പാരത്രികമതഃ ശ്രൃണു ।। ൪൫.
അവനു സ്വയം ഒരു മകൻ ജനിച്ചു; രാമൻ എന്ന ശക്തനായ മകൻ. അവിനാശിയായ വിഷ്ണു നാലു രൂപത്തിൽ പ്രത്യക്ഷമായി, മഹർഷേ, അതാണ് ഈ ലോകഫലം; ഇനി പരലോകഫലം കേൾക്കൂ.
താവദ് ഭോഗാന് ഭുഞ്ജതേ സ്വര്ഗസംസ്ഥോ യാവദിന്ദ്രാ ദശ ച ദ്വിദ്വിസംഖ്യാ । അതീതകാലേ പുനരേത്യ മര്ത്ത്യോ ഭവേത രാജാ ശതയജ്ഞയാജീ । നശ്യന്തി പാപാനി ച തസ്യ പുംസഃ പ്രാപ്നോതി നിര്വാണമലം ച ശാശ്വതമ് ।। ൪൫.
അവൻ സ്വർഗത്തിൽ, പത്ത് ഇന്ദ്രന്മാർക്കും അതിന്റെ ഇരട്ടിയോളം കാലം ഭോഗങ്ങൾ അനുഭവിക്കും. ആ കാലം കഴിഞ്ഞാൽ, വീണ്ടും മനുഷ്യരൂപത്തിൽ ജനിച്ച്, നൂറ് യാഗങ്ങൾ നടത്തിയ രാജാവാകും. അവന്റെ പാപങ്ങൾ എല്ലാം നശിക്കും; ശാശ്വതമായ മോക്ഷവും ലഭിക്കും.
ദുര്വാസാ ഉവാച । ആഷാഢേഽപ്യേവമേവം തു സംകല്പ്യ വിധിനാ നരഃ । അര്ചയേത് പരമം ദേവം ഗന്ധപുഷ്പൈരനേകശഃ ।। ൪൬.
ദുര്വാസാവ് പറഞ്ഞു: ആഷാഢമാസത്തിലും അതേപോലെ, ഒരാൾ നിർബന്ധത്തോടെ വിധിപ്രകാരം പലതരം സുഗന്ധമുള്ള പുഷ്പങ്ങൾ കൊണ്ടു പരമദേവനെ ആവർത്തിച്ച് ആരാധിക്കണം.
വാസുദേവായ പാദൌ തു കടിം സംകര്ഷണായ ച । പ്രദ്യുമ്നായേതി ജഠരം അനിരുദ്ധായ വൈ ഉരഃ ।। ൪൬.
വാസുദേവനു കാലുകൾ അർപ്പിക്കണം; സംകർഷണനു കമരം; പ്രദ്യുമ്നനു വയറു; അനിരുദ്ധനു നെഞ്ച് അർപ്പിക്കണം.
ചക്രപാണയേതി ഭുജൌ കണ്ഠം ഭൂപതയേ തഥാ । സ്വനാമ്നാ ശങ്ഖചക്രൌ തു പുരുഷായേതി വൈ ശിരഃ ।। ൪൬.
ചക്രധാരിയെന്നു കൈകൾ; ഭൂപതിയെന്നു കഴുത്ത്; സ്വനാമങ്ങളായ ശംഖും ചക്രവും; പുരുഷനെന്നു തല അർപ്പിക്കണം.
ഏവമഭ്യര്ച്യ മേധാവീ പ്രാഗ്വത്തസ്യാഗ്രതോ ഘടമ് । വിന്യസ്യ വസ്ത്രസംയുക്തം തസ്യോപരി തതോ ന്യസേത് । കാഞ്ചനം വാസുദേവം തു ചതുര്വ്യൂഹം സനാതനമ് ।। ൪൬.
ഇങ്ങനെ പൂജിച്ചശേഷം, ജ്ഞാനിയാകുന്നവൻ മുമ്പുപോലെ അവന്റെ മുന്നിൽ വസ്ത്രംകൊണ്ടു മൂടിയ ഒരു കലശം വെക്കണം. അതിന്റെ മുകളിൽ സ്വർണ്ണത്തിൽ നിർമ്മിച്ച ശാശ്വതമായ ചതുര്വ്യൂഹരൂപത്തിലുള്ള വാസുദേവപ്രതിമയും സ്ഥാപിക്കണം.
തമഭ്യര്ച്യ വിധാനേന ഗന്ധപുഷ്പാദിഭിഃ ക്രമാത് । പ്രാഗ്വത് തം ബ്രാഹ്മണേ ദദ്യാദ് വേദവാദിനി സുവ്രതേ । ഏവം നിയമയുക്തസ്യ യത്പുണ്യം തച്ഛൃണുഷ്വ മേ ।। ൪൬.
അവനെ നിർദ്ദിഷ്ടക്രമത്തിൽ ഗന്ധം, പുഷ്പം മുതലായവയാൽ പൂജിച്ച്, മുമ്പുപോലെ തന്നെ, വേദപാരായണിയും സദാചാരിയുമായ ഒരു ബ്രാഹ്മണനു അതു സമർപ്പിക്കണം. ഇങ്ങനെ ആചാരപൂർവ്വം ചെയ്യുന്നവനു ലഭിക്കുന്ന ഫലം ഞാൻ പറയാം, കേൾക്കൂ.
വസുദേവോഽഭവദ് രാജാ യദുവംശവിവര്ദ്ധനഃ । ദേവകീ തസ്യ ഭാര്യാ തു സമാനവ്രതധാരിണീ ।। ൪൬.
വാസുദേവൻ യദുകുലത്തെ വളർത്തിയ രാജാവായി. ദേവകി അവന്റെ ഭാര്യയും, അതേ വ്രതങ്ങൾ അനുഷ്ഠിച്ചവളുമായിരുന്നു.
സാ ത്വപുത്രാഽഭവത് സാധ്വീ പതിധര്മപരായണാ । തസ്യ കാലേന മഹതാ നാരദോഽഭ്യഗമദ് ഗൃഹമ് ।। ൪൬.
അവൾക്ക് മക്കളില്ലാതെ, ഭർത്തൃധർമ്മത്തിൽ അർപ്പിതയായ സതിയായിരുന്നു. കാലംകഴിഞ്ഞ് നാരദൻ അവരുടെ വീട്ടിൽ എത്തി.
വസുദേവേനാസൌ ഭക്ത്യാ പൂജിതോ വാക്യമബ്രവീത് । വസുദേവ ശ്രുണുഷ്വ ത്വം ദേവകാര്യം മമാനഘ । ശ്രുത്വൈതാം ച കഥാം ശീഘ്രമാഗതോഽസ്മി തവാന്തികമ് ।। ൪൬.
വാസുദേവൻ ഭക്തിയോടെ നാരദനെ പൂജിച്ചു. അപ്പോൾ നാരദൻ പറഞ്ഞു: "വാസുദേവാ, നീ എന്റെ ദൈവികകാര്യങ്ങൾ കേൾക്കണം. ഈ കഥ ഞാൻ കേട്ടശേഷം ഉടൻ തന്നെ നിന്നരികിൽ എത്തി."
പൃഥിവീ ദേവസമിതൌ മയാ ദൃഷ്ടാ യദൂത്തമ । ഗത്വാ ച ജല്പതീ ഭാരം ന ശക്താ ഊഹിതും സുരാഃ ।। ൪൬.
യദുക്കുലത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠനേ, ദേവസംഘത്തിൽ ഭൂമി ഞാൻ കണ്ടു. അവിടെ പോയ ദേവന്മാർ അവളുടെ ഭാരമേറ്റു നിൽക്കാൻ കഴിയാതെ വന്നു.
സൌഭകംസജരാസന്ധാഃ പുനര്നരക ഏവ ച । കുരുപാഞ്ചാലഭോജാശ്ച ബലിനോ ദാനവാഃ സുരാഃ । പീഡയന്തി സമേതാ മാം താന് ഹനധ്വം സുരോത്തമാഃ ।। ൪൬.
സൗഭ, കംസ, ജരാസന്ധൻ, വീണ്ടും നരകാസുരൻ, ശക്തരായ കുരുക്കൾ, പാഞ്ചാലർ, ഭോജർ, ദാനവന്മാർ—ഈ ദേവന്മാർ ഒന്നിച്ചു ചേർന്ന് എന്നെ പീഡിപ്പിക്കുന്നു. ദേവശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, അവരെ സംഹരിക്കണം.
ഏവമുക്താഃ പൃഥിവ്യാ തേ ദേവാ നാരായണം ഗതാഃ । മനസാ സ ച ദേവേശഃ പ്രത്യക്ഷസ്തത് ക്ഷണാത് ബഭൌ ।। ൪൬.
ഭൂമിയുടെ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ട ദേവന്മാർ നാരായണന്റെ അടുക്കൽ പോയി. ദേവതാപതി മനസ്സുകൊണ്ടു ഉടൻ അവിടെ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
ഉവാച ച സുരശ്രേഷ്ഠഃ സ്വയം കാര്യമിദം സുരാഃ । സാധയാമി ന സന്ദേഹോ മര്ത്യം ഗത്വാ മനുഷ്യവത് ।। ൪൬.
ദേവശ്രേഷ്ഠൻ സ്വയം പറഞ്ഞു: "ഈ പ്രവർത്തി ഞാൻ നിർവഹിക്കും, സംശയമില്ല. മനുഷ്യരിൽ ജനിച്ച് മനുഷ്യരൂപം ധരിക്കും."
കിംത്വാഷാഢേ ശുക്ലപക്ഷേ യാ നാരീ സഹ ഭര്ത്തൃണാ । ഉപോഷ്യതി മനുഷ്യേഷു തസ്യാ ഗര്ഭേ ഭവാമ്യഹമ് ।। ൪൬.
എന്നാൽ, ആഷാഢമാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷത്തിൽ ഭർത്താവിനൊപ്പം ഉപവാസം ആചരിക്കുന്ന സ്ത്രീയുടെ ഗർഭത്തിൽ ഞാൻ ജനിക്കും.
ഏവമുക്ത്വാ ഗതോ ദേവഃ സ്വയം ചാഹമിഹാഗതഃ । ഉപദിഷ്ടം തു ഭവതോ അപുത്രസ്യ വിശേഷതഃ । ഉപോഷ്യ ലഭതേ പുത്രം സഹഭാര്യോ ന സംശയഃ ।। ൪൬.
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ദേവൻ തിരിച്ചു പോയി. ഞാൻ തന്നെയാണ് ഇവിടെ വന്നിരിക്കുന്നത്. മകനില്ലാത്തവർക്കായി നിർദ്ദേശിച്ച ഈ ആചാരം അനുഷ്ഠിച്ചാൽ, ഉപവാസം ചെയ്താൽ, ഭാര്യയോടൊപ്പം മകൻ ലഭിക്കും, സംശയമില്ല.
ഏതാം ച ദ്വാദശീം കൃത്വാ വസുദേവസ്തഥാപ്തവാന് । മഹതീം ച ശ്രിയം പ്രാപ്തഃ പുത്രപൌത്രസമന്വിതഃ ।। ൪൬.
വാസുദേവൻ ഈ ദ്വാദശി ആചരിച്ചു, അതുപോലെ വലിയ ഐശ്വര്യവും മക്കളും മുമ്മക്കളുമൊക്കെയും നേടി.
ഭുക്ത്വാ രാജ്യശ്രിയം സോഽഥ ഗതഃ പരമികാം ഗതിമ് । ഏഷ തേ വിധിരുദ്ദിഷ്ട ആഷാഢേ മാസി വൈ മുനേ ।। ൪൬.
അവൻ രാജസൗഭാഗ്യം അനുഭവിച്ച്, പിന്നെ പരമഗതിയിൽ എത്തി. ആഷാഢമാസത്തിൽ നിന്നു നിർദ്ദേശിച്ചിരിക്കുന്ന ആചാരം ഇതാണ്, മഹർഷേ.
ദുര്വാസാ ഉവാച । ശ്രാവണസ്യ തു മാസസ്യ ശുക്ലപക്ഷേ തു ദ്വാദശീ । അര്ചയേത് പരമം ദേവം ഗന്ധപുഷ്പൈര്ജനാര്നമ് ।। ൪൭.
ദുര്വാസാ പറഞ്ഞു: ശ്രാവണമാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷത്തിൽ ദ്വാദശി ദിവസം പരമദേവനായ ജനാർദ്ദനനെ ഗന്ധവും പുഷ്പവും കൊണ്ട് പൂജിക്കണം.
ദാമോദരായ പാദൌ തു ഹൃഷീകേശായ വൈ കടിമ് । സനാതനേതി ജഠരമുരഃ ശ്രീവത്സധാരിണേ ।। ൪൭.
ദാമോദരനു കാലുകൾ; ഹൃഷീകേശനു കമരം; സനാതനനു വയറു; ശ്രീവത്സം ധരിക്കുന്നവനു നെഞ്ച് അർപ്പിക്കണം.
ചക്രപാണയേതി ഭുജൌ കണ്ഠം ച ഹരയേ തഥാ । മുഞ്ജകേശായ ച ശിരോ ഭദ്രായേതി ശിഖാം തഥാ ।। ൪൭.
ചക്രധാരിയെന്നു കൈകൾ; ഹരിയെന്നു കഴുത്ത്; മുഞ്ചകേശനു തല; ഭദ്രനെന്നു ശിഖ അർപ്പിക്കണം.
ഏവം സംപൂജ്യ സംസ്ഥാപ്യ കുമ്ഭം പൂര്വവദേവ തു । വിന്യസ്യ വസ്ത്രയുഗ്മം തു തസ്യോപരി തതോ ന്യസേത് ।। ൪൭.
അങ്ങനെ മുമ്പ് ചെയ്തതുപോലെ കുമ്പം പൂജിച്ച് സ്ഥാപിച്ചശേഷം, അതിന്റെ മുകളിൽ രണ്ടു വസ്ത്രങ്ങൾ വച്ച് അതിനുമുകളിൽ അണിയിക്കണം.
കാഞ്ചനം ദേവദേവം തു ദാമോദരസനാമകമ് । തമഭ്യര്ച്യ വിധാനേന ഗന്ധപുഷ്പാദിഭിഃ ക്രമാത് ।। ൪൭.
പൊന്നിൽ നിർമ്മിച്ച ദേവദേവനായ ദാമോദരന്റെ രൂപം, ചന്ദനം, പുഷ്പങ്ങൾ തുടങ്ങിയവ ഉപയോഗിച്ച് ക്രമമായി വിധിപ്രകാരം ഭക്തിപൂർവ്വം പൂജിക്കണം.