വരാഹപുരാണമ്

തതോ വാക്യാവസാനേ തു തസ്യ രാജ്ഞോ ഹി സംസദി । മശകാ മത്കുണാ യൂകാ ഭ്രമരാഃ പക്ഷിണോരഗാഃ ।। ൪.

അങ്ങനെ രാജാവിന്റെ വാക്ക് അവസാനിച്ചപ്പോൾ, അവന്റെ സഭയിൽ പുഴുക്കൾ, ചതച്ചിലകൾ, പെടപ്പുകൾ, തേനീച്ചകൾ, പക്ഷികൾ, പാമ്പുകൾ എന്നിവ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.

അശ്വാ ഗാവോ ദ്വിപാഃ സിംഹാ വ്യാഘ്രാ ഗോമായവോ മൃഗാഃ । അന്യേഽപി പശവഃ കീടാ ഗ്രാമ്യാരണ്യാശ്ച സര്വശഃ । ദൃശ്യന്തേ രാജഭവനേ കോടിശോ ഭൂതധാരിണി ।। ൪.

കുതിരകൾ, പശുക്കൾ, ആനകൾ, സിംഹങ്ങൾ, കടുവകൾ, നായർ, മാൻമരങ്ങൾ, മറ്റു മൃഗങ്ങൾ, കീടങ്ങൾ — വീട്ടിലും കാടിലും ഉള്ളവ — രാജമഹലിൽ കോടിക്കണക്കിന് ജീവികളുടെ രൂപത്തിൽ കാണപ്പെട്ടു.

തം ദൃഷ്ട്വാ ഭൂതസംഘാതം രാജാ വിസ്മിതമാനസഃ । യാവച്ചിന്തയതേ കിം സ്യാദേതദിത്യവഗമ്യ ച । ജൈഗീഷവ്യസ്യ മാഹാത്മ്യം കപിലസ്യ ച ധീമതഃ ।। ൪.

അത്രേത്തന്നെ ജീവികളുടെ ആ വലിയ കൂട്ടം കണ്ട രാജാവ് അത്ഭുതത്തിൽ ആകുന്നു; ഇതെന്താണെന്ന് ആലോചിച്ചപ്പോൾ, ജൈഗീഷവ്യനും ബുദ്ധിമാൻ കപിലനും ഉള്ള മഹത്വം അവൻ മനസ്സിലാക്കി.

കൃതാഞ്ജലിപുടോ ഭൂത്വാ സ രാജാഽശ്വശിരാസ്തദാ । പപ്രച്ഛ താവൃഷീ ഭക്ത്യാ കിമിദം ദ്വിജസത്തമൌ ।। ൪.

അപ്പോൾ അശ്വശിരാ രാജാവ് കയ്യുകൾ ചേർത്ത് ഭക്തിയോടെ ആ രണ്ടു മഹർഷിമാരോടു ചോദിച്ചു: 'ഇത് എന്താണ്, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാരേ?'

ദ്വിജാവൂചതുഃ । ആവാം പൃഷ്ടൌ ത്വയാ രാജന് കഥം വിഷ്ണുരിഹേജ്യതേ । പ്രാപ്യതേ വാ മഹാരാജ തേനേദം ദര്ശിതം തവ ।। ൪.

ആ രണ്ടു ബ്രാഹ്മണന്മാർ പറഞ്ഞു: 'രാജാവേ, ഇവിടെ വിഷ്ണുവിനെ എങ്ങനെ ആരാധിക്കാം, എങ്ങനെ ലഭിക്കും എന്നതിനെക്കുറിച്ച് നീ ഞങ്ങളോട് ചോദിച്ചു; അതിനാലാണ് ഇതെല്ലാം നിന്നെ കാണിച്ചിരിക്കുന്നത്, മഹാരാജാവേ.'

സര്വജ്ഞസ്യ ഗുണാ ഹ്യേതേ യേ രാജംസ്തവ ദര്ശിതാഃ । സ ച നാരായണോ ദേവഃ സര്വജ്ഞഃ കാമരൂപവാന് ।। ൪.

രാജാവേ, സർവ്വജ്ഞനായ ദേവന്റെ ഗുണങ്ങൾ തന്നെയാണ് നിന്നെ കാണിച്ചിരിക്കുന്നത്; ആ നാരായണൻ സർവ്വജ്ഞനും ഇഷ്ടരൂപം എടുക്കുന്നവനും ആകുന്നു.

സൌമ്യസ്തു സംസ്ഥിതഃ ക്വാപി പ്രാപ്യതേ മനുജൈഃ കില । ആരാധനേന ചൈതസ്യ വാക്യമര്ഥവദിഷ്യതേ ।। ൪.

അവൻ സൗമ്യസ്വഭാവിയാണു്, എവിടെയോ നിലകൊള്ളുന്നു, മനുഷ്യർ അവനെ ആരാധനയിലൂടെ ലഭിക്കാമെന്നു പറയപ്പെടുന്നു; അവന്റെ വാക്കുകൾ അർത്ഥവത്താണ്.

കിന്തു സര്വശരീരസ്ഥഃ പരമാത്മാ ജഗത്പതിഃ । സ്വദേഹേ ദൃശ്യതേ ഭക്ത്യാ നൈകസ്ഥാനഗതസ്തു സഃ ।। ൪.

എങ്കിലും, സർവ്വശരീരങ്ങളിലും പാർക്കുന്ന പരമാത്മാവും ലോകനാഥനും ഭക്തിയോടെ നോക്കുമ്പോൾ സ്വന്തം ശരീരത്തിൽ കാണപ്പെടുന്നു; ഒരിടത്തിലും മാത്രം അവൻ കുടിയിരിപ്പില്ല.

അതോഽര്ഥം ദര്ശിതം രൂപം ദേവസ്യ പരമാത്മനഃ । ആവയോസ്തവ രാജേന്ദ്ര പ്രതീതിഃ സ്യാദ് യഥാ തവ । ഏവം സര്വഗതോ വിഷ്ണുസ്തവ ദേഹേ ജനേശ്വര ।। ൪.

അതുകൊണ്ടാണ് പരമാത്മാവായ ദേവന്റെ ഈ രൂപം നിന്നെ കാണിച്ചിരിക്കുന്നത്, രാജാധിരാജാവേ, നിന്നിൽ വിശ്വാസം ഉണ്ടാകാൻ വേണ്ടി; ഇങ്ങനെ സർവ്വവ്യാപിയായ വിഷ്ണു നിന്റെ ശരീരത്തിലും നിലകൊള്ളുന്നു, ജനങ്ങളുടെ നാഥാ.

മന്ത്രിണാം ഭൃത്യസങ്ഘസ്യ സുരാദ്യാ യേ പ്രദര്ശിതാഃ । പശവഃ കീടസങ്ഘാശ്ച തേഽപി വിഷ്ണുമയാ നൃപ ।। ൪.

മന്ത്രിമാരും ഭൃത്യസംഘങ്ങളും, ദേവന്മാരും മറ്റുള്ളവരും, മൃഗങ്ങളും കീടങ്ങളും രാജാവേ, ഇവരും എല്ലാം വിഷ്ണുവാൽ നിറഞ്ഞവരാണ്.

ഭാവനാം തു ദൃഢാം കുര്യാദ് യഥാ സര്വഗതോ ഹരിഃ । നാന്യത് തത് സദൃശം ഭൂതമിതി ഭാവേന സേവ്യതേ ।। ൪.

ഹരി സർവ്വവ്യാപിയാണെന്ന ഉറച്ച ഭാവന പുലർത്തണം; അവനുപോലൊരു മറ്റൊരു ഭൂതം ഇല്ല — ഈ ഭാവത്തോടെ അവനെ ആരാധിക്കണം.

ഏഷ തേ ജ്ഞാനസദ്ഭാവസ്തവ രാജന് പ്രകീര്തിതഃ । പരിപൂര്ണേന ഭാവേന സ്മരന് നാരായണം ഹരിമ് ।। ൪.

രാജാവേ, ഇതാണ് നിനക്ക് വിശദീകരിച്ചിട്ടുള്ള സത്യമായ ജ്ഞാനസ്വഭാവം: നാരായണനെയും ഹരിയെയും പൂർണ്ണഭക്തിയോടെ ഓർക്കുക.

പരിപൂര്ണേന ബാവേന സ്മര നാരായണം ഗുരുമ് । പുഷ്പോപഹാരൈര്ധൂപൈശ്ച ബ്രാഹ്മണാനാം ച തര്പണൈഃ । ധ്യാനേന സുസ്ഥിതേനാശു പ്രാപ്യതേ പരമേശ്വരഃ ।। ൪.

പൂർണ്ണഭാവത്തോടെ നാരായണനെയും ഗുരുവിനെയും ഓർക്കണം; പുഷ്പങ്ങൾ, ധൂപങ്ങൾ അർപ്പിച്ച്, ബ്രാഹ്മണന്മാരെ തൃപ്തിപ്പെടുത്തി, ദൃഢമായ ധ്യാനത്തിലൂടെ പരമേശ്വരനെ വേഗത്തിൽ പ്രാപിക്കാം.

അശ്വശിരാ ഉവാച । ഭവന്തൌ മമ സംദേഹമേകം ഛേത്തുമിഹാര്ഹതഃ । യേന ഛിന്നേന ജായേത മമ സംസാരവിച്യുതിഃ ।। ൫.

അശ്വശിരാ പറഞ്ഞു: 'നിങ്ങൾ രണ്ടുപേരും എന്റെ ഒരു സംശയം ഇവിടെ നീക്കാൻ യോഗ്യരാണ്; അതു നീങ്ങിയാൽ എനിക്ക് സംസാരത്തിൽ നിന്ന് മോചനം ലഭിക്കും.'

ഏവമുക്തേ നൃപതിനാ തദാ യോഗിവരോ മുനിഃ । കപിലഃ പ്രാഹ ധര്മാത്മാ രാജാനം യജതാം വരമ് ।। ൫.

രാജാവ് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, യോഗികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനും ധാർമ്മികനും ആയ കപിലമുനി, യജ്ഞങ്ങളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ രാജാവിനോട് പറഞ്ഞു.

കപില ഉവാച । കസ്തേ മനസി സംദേഹോ രാജന് പരമധാര്മിക । ഛിന്ദാമി യേന തച്ഛ്രുത്വാ ബ്രൂഹി യത്തേഽഭിവാഞ്ഛിതമ് ।। ൫.

കപിലൻ പറഞ്ഞു: 'രാജാവേ, പരമധാർമ്മികനേ, നിന്റെ മനസ്സിലുള്ള സംശയം എന്താണ്? നീ ആഗ്രഹിക്കുന്നതു പറയൂ; ഞാൻ അതു കേട്ടു നീക്കാം.'

രാജോവാച । കര്മണാ പ്രാപ്യതേ മോക്ഷ ഉതാഹോ ജ്ഞാനിനാ മുനേ । ഏതന്മേ സംശയം ഛിന്ധി യദി മേഽനുഗ്രഹഃ കൃതഃ ।। ൫.

രാജാവ് പറഞ്ഞു: 'മോക്ഷം കര്‍മ്മത്തിലൂടാണോ, ജ്ഞാനത്തിലൂടാണോ, മുനീശ്വരാ? എനിക്ക് അനുകമ്പ കാണിച്ചിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ ഈ സംശയം നീക്കൂ.'

കപില ഉവാച । ഇമം പ്രശ്നം മഹാരാജ പുരാ പൃഷ്ടോ ബൃഹസ്പതിഃ । രൈഭ്യേണ ബ്രഹ്മപുത്രേണ രാജ്ഞാ ച വസുനാ പുരാ । വസുരാസീന്നൃപശ്രേഷ്ഠോ വിദ്വാന് ദാനപതിഃ പുരാ ।। ൫.

കപിലൻ പറഞ്ഞു: 'മഹാരാജാവേ, ഈ ചോദ്യം പുരാതനകാലത്ത് ബൃഹസ്പതിയോട് രൈഭ്യനും ബ്രഹ്മപുത്രനും രാജാവായ വസുവും ചോദിച്ചിരുന്നു. വസു പുരാതനകാലത്ത് ജ്ഞാനിയും ദാനശീലനും ആയ രാജാക്കന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായിരുന്നു.'

ചാക്ഷുഷസ്യ മനോഃ കാലേ ബ്രഹ്മണോഽന്വയവര്ദ്ധനഃ । വസുശ്ച ബ്രഹ്മണഃ സദ്മ ഗതവാംസ്തദ്ദിദൃക്ഷയാ ।। ൫.

ചാക്ഷുഷമനുവിന്റെ കാലത്ത്, ബ്രഹ്മാവിന്റെ വംശം വർദ്ധിപ്പിച്ച വസു, ബ്രഹ്മാവിനെ കാണാനുള്ള ആഗ്രഹത്തിൽ ബ്രഹ്മാവിന്റെ ഭവനത്തിലേക്ക് പോയി.

പഥി ചൈത്രരഥം ദൃഷ്ട്വാ വിദ്യാധരവരം നൃപ । അപൃച്ഛച്ച വസുഃ പ്രീത്യാ ബ്രഹ്മണോഽവസരം പ്രഭോ ।। ൫.

രാജാവേ, വഴിയിൽ വിദ്യാധരന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ ചിത്രരഥനെ കണ്ടപ്പോൾ, വസു സ്നേഹപൂർവ്വം ബ്രഹ്മാവിനെ കാണാൻ അവസരം കിട്ടുമോ എന്ന് ചോദിച്ചു.

സോഽബ്രവീദ് ദേവസമിതിര്വര്തതേ ബ്രഹ്മണോ ഗൃഹേ । ഏവം ശ്രുത്വാ വസുസ്തസ്ഥൌ ദ്വാരി ബ്രഹ്മൌകസസ്തദാ । താവത് തത്രൈവ രൈഭ്യസ്തു ആജഗാമ മഹാതപാഃ ।। ൫.

അവൻ പറഞ്ഞു: 'ബ്രഹ്മാവിന്റെ വീട്ടിൽ ദേവന്മാരുടെ സംഗമം നടക്കുകയാണ്.' ഇത് കേട്ട വസു അപ്പോൾ ബ്രഹ്മാവിന്റെ വീട്ടുവാതിലിൽ കാത്തുനിന്നു. അതിനിടയിൽ മഹത്തായ വ്രതസ്ഥനായ രൈഭ്യൻ അവിടെ എത്തി.

സ രാജാ പ്രീതമനസാ വസുഃ സംപൂര്ണമാനസഃ । ഉവാച പൂജയിത്വാഗ്രേ ക്വ പ്രയാതോഽസി വൈ മുനേ ।। ൫.

അപ്പോൾ സന്തോഷവും തൃപ്തിയും നിറഞ്ഞ മനസ്സോടെ രാജാവായ വസു ആദരപൂർവ്വം രൈഭ്യനെ സ്വീകരിച്ചു: 'മഹർഷേ, എവിടെ നിന്ന് വരുന്നു?' എന്ന് ആദ്യം ചോദിച്ചു.

രൈഭ്യ ഉവാച । അഹം ബൃഹസ്പതേഃ പാര്ശ്വേ ആഗതോഽസ്മി മഹാനൃപ । കിഞ്ചിത്കാര്യാന്തരം പ്രഷ്ടുമഹം ദേവപുരോഹിതമ് ।। ൫.

രൈഭ്യൻ പറഞ്ഞു: 'മഹാരാജാവേ, ഞാൻ ബൃഹസ്പതിയുടെ അടുക്കളിൽ നിന്ന് വരുന്നു. ദേവപുരോഹിതനോടു ചില കാര്യങ്ങൾ ചോദിക്കാനാണ് ഞാൻ വന്നത്.'

ഏവം വദതി രൈഭ്യേ തു ബ്രഹ്മണസ്തന്മഹത്സദഃ । ഉത്തസ്ഥൌ സ്വാനി ധിഷ്ണ്യാനി ഗതാ ദേവഗണാഃ പ്രഭോ ।। ൫.

രൈഭ്യൻ ഇങ്ങനെ സംസാരിക്കുമ്പോൾ, ബ്രഹ്മാവിന്റെ മഹാസഭയിൽ ഇരുന്ന ദേവഗണങ്ങൾ എഴുന്നേറ്റ് പുറപ്പെട്ടുവന്നു.

താവദ് ബൃഹസ്പതിസ്തത്ര രൈഭ്യേണ സഹ സംവിദമ് । കൃത്വാ സ്വധിഷ്ണ്യമഗമദ് വസുനാ ച സുപൂജിതഃ ।। ൫.

അപ്പോൾ ബൃഹസ്പതി രൈഭ്യനോടൊപ്പം സംസാരിച്ച ശേഷം, വസുവിന്റെ അത്തിഥ്യത്തിൽ സന്തോഷത്തോടെ തന്റെ ഇരിപ്പിടത്തിലേക്ക് പോയി.

രൈഭ്യ ആങ്ഗിരസോ രാജാ വസുശ്ചോപവിവേശ ഹ । ഉപവിഷ്ടേഷു രാജേന്ദ്ര തേഷു തേഷ്വപി സോഽബ്രവീത് ।। ൫.

അംഗിരസന്റെ വംശജനായ രൈഭ്യനും രാജാവായ വസുവും ഇരുന്നപ്പോൾ, രാജാധിരാജാവേ, അവിടെ ഇരുന്നവരോട് അവൻ സംസാരിച്ചു.

ബൃഹസ്പതിര്ദേവഗുരൂ രൈഭ്യം വചനമന്തികേ । കിം കരോമി മഹാഭാഗ വേദവേദാങ്ഗപാരഗ ।। ൫.

ദേവഗുരുവായ ബൃഹസ്പതി രൈഭ്യനോട് പറഞ്ഞു: 'വേദങ്ങളും വേദാംഗങ്ങളും പൂർണ്ണമായി അറിഞ്ഞ മഹാഭാഗവ, ഞാൻ നിനക്ക് എന്ത് ചെയ്യണം?'

രൈഭ്യ ഉവാച । ബൃഹസ്പതേ കര്മണാ കിം പ്രാപ്യതേ ജ്ഞാനിനാഽഥവാ । മോക്ഷ ഏതന്മമാചക്ഷ്വ പൃച്ഛതഃ സംശയം പ്രഭോ ।। ൫.

രൈഭ്യൻ പറഞ്ഞു: 'ബൃഹസ്പതേ, പ്രവൃത്തിയിലൂടെ എന്താണ് ലഭിക്കുന്നത്? ജ്ഞാനത്തിലൂടെ എന്താണ് ലഭിക്കുന്നത്? മോക്ഷം സംബന്ധിച്ചുള്ള എന്റെ സംശയം ദയവായി നീ അകറ്റണം.'

ബൃഹസ്പതിരുവാച । യത്കിംചിത് കുരുതേ കര്മ പുരുഷഃ സാധ്വസാധു വാ । സര്വം നാരായണേ ന്യസ്യ കുര്വന് നൈവ ച ലിപ്യതേ ।। ൫.

ബൃഹസ്പതി പറഞ്ഞു: 'ഒരു മനുഷ്യൻ ചെയ്യുന്ന എല്ലാ പ്രവൃത്തികളും — നല്ലതോ, ചീത്തയോ — എല്ലാം നാരായണനിൽ സമർപ്പിച്ചാൽ, അങ്ങനെ പ്രവർത്തിച്ചാൽ അവനു പാപം പതിക്കുകയില്ല.'