ഏവമുക്തോഽപ്യസൌ വിപ്രോ നോത്തരം പ്രത്യപദ്യത । ബ്രഹ്മഹാ പാപകര്മേതി മത്വാ ബ്രാഹ്മണപുംഗവഃ ।। ൩൭.
അങ്ങനെ പറഞ്ഞിട്ടും ആ ബ്രാഹ്മണൻ ഒന്നും മറുപടി പറഞ്ഞില്ല. ബ്രാഹ്മണഹത്യയും പാപകൃത്യങ്ങളും ചെയ്തവനാണെന്ന് കരുതി, മഹാനായ ബ്രാഹ്മണൻ മൗനം പാലിച്ചു.
അനുക്തോഽപി സ ധര്മേപ്സുര്വ്യാധസ്തത്രൈവ തസ്ഥിവാന് । സ്നാത്വാ നദ്യാം ദ്വിജഃ സോഽപി വൃക്ഷമൂലമുപാശ്രിതഃ ।। ൩൭.
ബ്രാഹ്മണൻ ഒന്നും പറയാതിരുന്നിട്ടും, ധർമ്മം നേടാൻ ആഗ്രഹിച്ച വേട്ടക്കാരൻ അവിടെ തന്നെ നിന്നു. ബ്രാഹ്മണൻ നദിയിൽ കുളിച്ച് വൃക്ഷത്തിന്റെ ചുവടിൽ വിശ്രമിച്ചു.
കസ്യചിത് ത്വഥ കാലസ്യ താം നദീമഗമത് കില । വ്യാഘ്രോ ബുഭുക്ഷിതഃ ശാന്തം തം വിപ്രം ഹന്തുമുദ്യതഃ ।। ൩൭.
അൽപ്പസമയത്തിന് ശേഷം, ഒരു കടുവ ആ നദിയിലേക്ക് വന്നു. അതിന് വലിയ വിശപ്പായിരുന്നു, ശാന്തനായ ബ്രാഹ്മണനെ കൊല്ലാൻ ഉദ്ദേശിച്ചിരുന്നതായിരുന്നു.
അന്തര്ജലഗതം വിപ്രം യാവദ് വ്യാഘ്രോ ജിഘൃക്ഷതി । താവദ് വ്യാധേന വിദ്ധോഽസൌ സദ്യഃ പ്രാണൈര്വിയോജിതഃ ।। ൩൭.
കടുവ നദിയിൽ കയറി ബ്രാഹ്മണനെ പിടിക്കാൻ ശ്രമിച്ചപ്പോൾ, അതേ സമയം വേട്ടക്കാരൻ അതിനെ അമ്പുകൊണ്ട് തട്ടി ഉടനേ ജീവൻ നഷ്ടമാക്കി.
തസ്മാദ് വ്യാഘ്രശരീരാത് തു ഉത്ഥായ പുരുഷഃ കില । വിപ്രശ്ചാന്തര്ജലേ മഗ്നഃ ശ്രുത്വാ തം ശബ്ദമാകുലമ് । നമോ നാരായണായേതി വാക്യമുച്ചൈരുവാച ഹ ।। ൩൭.
അപ്പോൾ, കടുവയുടെ ശരീരത്തിൽ നിന്ന് ഒരു മനുഷ്യൻ എഴുന്നേറ്റുവെന്ന് പറയുന്നു. അപ്പോൾ നദിയിൽ മുങ്ങിയിരുന്ന ബ്രാഹ്മണൻ ആ ശബ്ദം കേട്ട്, ഉച്ചത്തിൽ 'നമോ നാരായണായ' എന്നു വിളിച്ചു.
വ്യാഘ്രേണാപി ശ്രുതോ മന്ത്രഃ പ്രാണൈഃ കണ്ഠസ്ഥിതൈസ്തതഃ । ശ്രുതമാത്രേ ജഹൌ പ്രാണാന് പുരുഷശ്ചാഭവച്ഛുഭഃ ।। ൩൭.
കടുവക്കും ആ മന്ത്രം കേൾക്കാൻ കഴിഞ്ഞു; ജീവൻ കഴുത്തിൽ തങ്ങിക്കിടക്കുമ്പോൾ mantra കേട്ടു, ഉടനെ ജീവൻ വിട്ടു, അതിനാൽ അതിന് നല്ലതായ ഫലം ലഭിച്ചു.
സോഽബ്രവീദ് യാമി തം ദേശം യത്ര വിഷ്ണുഃ സനാതനഃ । ത്വത്പ്രസാദാദ് ദ്വിജശ്രേഷ്ഠ മുക്തപാപ്മാ നിരാമയഃ ।। ൩൭.
അവൻ പറഞ്ഞു: 'ഞാൻ ശാശ്വതനായ വിഷ്ണു വസിക്കുന്ന സ്ഥലത്തേക്ക് പോകുന്നു. നിന്റെ അനുഗ്രഹത്താൽ, മഹാഭാഗ ബ്രാഹ്മണാ, ഞാൻ പാപങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിതനായി, കഷ്ടങ്ങൾ വിട്ടു.'
ഇത്യുക്തോ ബ്രാഹ്മണഃ പ്രാഹ കോഽസി ത്വം പുരുഷര്ഷഭ । സോഽബ്രവീത് തസ്യ രാജേന്ദ്രഃ പ്രതാപീ പൂര്വജന്മനി । ദീര്ഘബാഹുരിതി ഖ്യാതഃ സര്വധര്മവിശാരദഃ ।। ൩൭.
അങ്ങനെ ബ്രാഹ്മണൻ ചോദിച്ചു: 'നീ ആരാണ്, മഹാനായ മനുഷ്യനേ?' അതിന് അവൻ മറുപടി പറഞ്ഞു: 'മുൻജന്മത്തിൽ ഞാൻ ദീർഘബാഹു എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തനായ, എല്ലാ ധർമ്മങ്ങളിലും പ്രാവീണ്യമുള്ള ഒരു മഹാരാജാവായിരുന്നു.'
അഹം ജാനാമി വേദാംശ്ച അഹം വേദ്മി ശുഭാശുഭമ് । ബ്രാഹ്മണേ നൈവ മേ കാര്യം കിം വസ്തു ബ്രാഹ്മണാ ഇതി ।। ൩൭.
'ഞാൻ വേദങ്ങൾ അറിയുന്നു; നല്ലതും ചീത്തയും എനിക്ക് അറിയാം. ബ്രാഹ്മണന്മാരോടൊന്നും എനിക്ക് ബന്ധമില്ല—ബ്രാഹ്മണന്മാരിൽ നിന്ന് എനിക്ക് എന്താണ് ലഭിക്കാനുളളത്?'
തസ്യൈവം വാദിനോ വിപ്രാഃ സര്വേ ക്രോധസമന്വിതാഃ । ഊചുഃ ശാപം ദുരാധര്ഷഃ ക്രൂരോ വ്യാഘ്രോ ഭവിഷ്യസി ।। ൩൭.
അവൻ ഇങ്ങനെ സംസാരിച്ചപ്പോൾ, എല്ലാ ബ്രാഹ്മണന്മാരും കോപത്തോടെ പറഞ്ഞു: 'നീ ഒരു ക്രൂരമായ കടുവയാകട്ടെ!'
അവമാനാത് തു വിപ്രാണാം സത്യാന്തം സ്മരണം തവ । മൃത്യുകാലേന സംമൂഢ കേശവേന ഭവിഷ്യതി ।। ൩൭.
'നീ ബ്രാഹ്മണന്മാരെ അപമാനിച്ചതിനാൽ, സത്യത്തിൽ ഇതിന്റെ ഓർമ്മ മരണമെന്നതോടെ അവസാനിക്കട്ടെ; മരണസമയത്ത് ഭ്രമിച്ചവനായി, കേശവന്റെ ഇച്ഛയാൽ നീ അങ്ങനെ ആയിരിക്കും.'
ഇത്യുക്തോഽഹം പുരാ തൈസ്തു ബ്രാഹ്മണൈര്വേദപാരഗൈഃ । തമേവ സര്വം സംപ്രാപ്തോ ബ്രഹ്മശാപം സുപുഷ്കലമ് ।। ൩൭.
ഇങ്ങനെ വേദങ്ങളിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള ആ ബ്രാഹ്മണന്മാർ എനിക്ക് മുമ്പ് പറഞ്ഞു; അവർ നൽകിയ ബ്രഹ്മശാപം ഞാൻ മുഴുവനായും അനുഭവിച്ചു.
തതസ്തേ ബ്രാഹ്മണാ സര്വേ പ്രണിപത്യ മഹാമുനേ । ഉക്താഽനുഗ്രഹഹേതോര്വൈ ഊചുസ്തേ മാമിമം പുരാ ।। ൩൭.
അതിനുശേഷം, എല്ലാ ബ്രാഹ്മണന്മാരും മഹാമുനിക്ക് നമസ്കരിച്ചു, അനുഗ്രഹം നൽകാൻ എന്നെ നേരത്തെ വിളിച്ചു പറഞ്ഞു.
ഷഷ്ഠാന്നകാലികസ്യാഗ്രേ യസ്തേ സ്ഥാസ്യതി കശ്ചന । സ ഭക്ഷ്യസ്തേ തു ഭവിതാ കംചിത്കാലം നരാധമ ।। ൩൭.
'ആറാം ഭക്ഷണസമയത്ത് നിന്റെ മുന്നിൽ ആരെങ്കിലും വന്നാൽ, നീ അവരെ കുറേ ദിവസം ഭക്ഷിക്കേണ്ടി വരും, ദുഷ്ടനേ.'
യദേഷുഘാതം ലബ്ധ്വാ തു പ്രാണൈഃ കണ്ഠഗതൈര്ഭവാന് । ശ്രോഷ്യസേ ദ്വിജവക്ത്രാത് തു നമോ നാരായണേതി ഹി । തദാ സ്വര്ഗഗതിസ്തുഭ്യം ഭവിതാ നാത്ര സംശയഃ ।। ൩൭.
'അമ്പ് കൊണ്ടു തട്ടി, ജീവൻ കഴുത്തിൽ തങ്ങിക്കിടക്കുമ്പോൾ, ഒരു ബ്രാഹ്മണന്റെ വായിൽ നിന്ന് 'നമോ നാരായണായ' എന്ന വാക്ക് നീ കേട്ടാൽ, അപ്പോൾ തന്നെ സ്വർഗ്ഗലോകം നിനക്ക് ലഭിക്കും—ഇതിൽ സംശയമില്ല.'
പരവക്ത്രഗതസ്യാപി വിഷ്ണോര്നാമ ശ്രുതം മയാ । ലബ്ധദ്വേഷസ്യ വിപ്രാണാം പ്രത്യക്ഷം തവ സത്തമ ।। ൩൭.
'മറ്റൊരാളുടെ വായിൽ നിന്നെങ്കിലും വിഷ്ണുവിന്റെ നാമം കേൾക്കുമ്പോൾ, ബ്രാഹ്മണന്മാരുടെ ദ്വേഷം ലഭിച്ചവർക്കും അതിന്റെ ഫലം നേരിട്ട് ലഭിക്കും എന്ന് ഞാൻ കേട്ടിട്ടുണ്ട്, മഹാനേ.'
യഃ പുനര്ബ്രാഹ്മണാന് പൂജ്യ സ്വവക്ത്രേണ നമോ ഹരിമ് । വദന് പ്രാണം വിമുച്യേത മുക്തൌഽസൌ വീതകില്ബിഷഃ ।।। ൩൭.
ആയാൾ, ബ്രാഹ്മണന്മാരെ ആദരിച്ച്, സ്വന്തം വായിൽ നിന്ന് 'ഹരിയ്ക്ക് നമസ്കാരം' എന്ന് പറഞ്ഞ് ജീവൻ വിട്ടാൽ, പാപങ്ങൾ എല്ലാം വിട്ട് മോക്ഷം നേടും.
സത്യം സത്യം പുനഃ സത്യമുത്ക്ഷിപ്യ ഭുജമുച്യതേ । ജങ്ഗമാ ബ്രാഹ്മണാ ദേവാഃ കൂടസ്ഥഃ പുരുഷോത്തമഃ ।। ൩൭.
ഇത് സത്യമാണ്, സത്യമാണ്, വീണ്ടും വീണ്ടും സത്യമാണ് — ഞാൻ കൈ ഉയർത്തി പ്രഖ്യാപിക്കുന്നു: സഞ്ചരിക്കുന്ന ബ്രാഹ്മണന്മാർ ദേവന്മാരാണ്; പരമപുരുഷൻ ഒരിക്കലും മാറാത്തവനാണ്.
ഏവമുക്ത്വാ ഗതഃ സ്വര്ഗം സ രാജാ വീതകല്മഷഃ । ബ്രാഹ്മണോഽപി സദായുക്തസ്തം വ്യാധം പ്രത്യഭാഷത ।। ൩൭.
അങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം, പാപരഹിതനായ രാജാവ് സ്വർഗത്തിലേക്ക് പോയി; എന്നും ഏകാഗ്രനായ ബ്രാഹ്മണൻ ആ വേട്ടക്കാരനോട് പറഞ്ഞു.
ഋഷിരുവാച । ജിഘൃക്ഷോര്മൃഗരാജസ്യ യത്ത്വയാ രക്ഷിതോ ഹ്യഹമ് । തത്പുത്ര തുഷ്ടസ്തേ ദദ്മി വരം വരയ സുവ്രത ।। ൩൭.
മുനി പറഞ്ഞു: മൃഗരാജാവ് എന്നെ പിടിക്കാൻ ശ്രമിച്ചപ്പോൾ നീ എന്നെ രക്ഷിച്ചതിനാൽ ഞാൻ സന്തുഷ്ടനാണ്, ധർമ്മശീലനേ, ഒരു വരം ചോദിക്കൂ, ഞാൻ നൽകാം.
വ്യാധ ഉവാച । ഏഷ ഏവ വരോ മഹ്യം യത് ത്വം മാം ഭാഷസേ ദ്വിജ । അതഃ പരം വരേണാഹം കിം കരോമി പ്രശാധി മാമ് ।। ൩൭.
വേട്ടക്കാരൻ പറഞ്ഞു: ഭഗവാനെ, നീ എന്നോട് സംസാരിക്കുന്നത് തന്നെയാണ് എനിക്ക് ഏറ്റവും വലിയ വരം; അതിനപ്പുറം വേറെ എന്ത് വേണം? ദയവായി എന്നെ ഉപദേശിക്കൂ.
ഋഷിരുവാച । അഹം ത്വയാ പുരാ പുത്ര പ്രാര്ഥിതോഽസ്മി തപോഽര്ഥിനാ । ബഹുപാതകയുക്തേന ഘോരരൂപേണ ചാനഘ ।। ൩൭.
മുനി പറഞ്ഞു: മകനേ, നീ മുമ്പ് പല പാപങ്ങളും ചെയ്ത ഭയാനകമായ രൂപത്തിൽ तपസ്സിനായി എന്നെ തേടിയിരുന്നു.
ഇദാനീം തവ പാപാനി ദേവികാഭിഷവേണ ച । മദ്ദര്ശനേന ച ചിരം വിഷ്ണുനാമശ്രുതേന ച । നഷ്ടാനി ശുദ്ധദേഹോഽസി സാംപ്രതം നാത്ര സംശയഃ ।। ൩൭.
ഇപ്പോൾ, ദേവികയിൽ സ്നാനം ചെയ്തതും, എന്നെ ദീർഘകാലം കണ്ടതും, വിഷ്ണുനാമം കേട്ടതും കൊണ്ടു, നിന്റെ പാപങ്ങൾ എല്ലാം നശിച്ചിരിക്കുന്നു; നീ ഇപ്പോൾ ശുദ്ധശരീരനാണ് — ഇതിൽ സംശയമില്ല.
ഇദാനീം വരമേകം ത്വം ഗൃഹാണ മമ സന്നിധൌ । തപഃ കുരുഷ്വ സാധോ ത്വം ചിരകാലം യദീച്ഛസി ।। ൩൭.
ഇപ്പോൾ, എന്റെ സാന്നിധ്യത്തിൽ, ഒരു വരം സ്വീകരിക്കൂ: നീ എത്രകാലം വേണമെങ്കിലും തപസ് ചെയ്യൂ, ധർമ്മശീലനേ.
വ്യാധ ഉവാച । യ ഏഷ ഭവതാ പ്രോക്തോ വിഷ്ണുര്നാരായണഃ പ്രഭുഃ । സ കഥം പ്രാപ്യതേ മര്ത്യൈരേഷ ഏവ വരോ മമ ।। ൩൭.
വേട്ടക്കാരൻ പറഞ്ഞു: ഭഗവാനെ, നീ പറഞ്ഞ ഈ വിഷ്ണുവും നാരായണനും എന്നെപ്പോലുള്ള മനുഷ്യർ എങ്ങനെ പ്രാപിക്കും? അതാണ് എനിക്ക് വേണമെന്നുള്ള ഒരേയൊരു വരം.
ഋഷിരുവാച । തമുദ്ദിശ്യ വ്രതം കുര്യാദ് യത്കിംചിത്പുരുഷോഽച്യുതമ് । സ പരം തമവാപ്നോതി ഭക്തയാ യുക്തഃ പുമാനിതി ।। ൩൭.
മുനി പറഞ്ഞു: ആരെങ്കിലും അച്യുതനായി ഒരു ചെറിയ വ്രതം പോലും ആചരിച്ചാൽ, ഭക്തിയോടെ ആ പരമാത്മാവിനെ പ്രാപിക്കും.
ഏവം ജ്ഞാത്വാ ഭവാന് പുത്ര വ്രതമേതത് സമാചര । ന ഭക്ഷയേദ് ഗണാന്നം തു ന വദേദനൃതം ക്വചിത് ।। ൩൭.
മകനേ, ഇതറിയുക; ഈ വ്രതം നീ ആചരിക്കണം: കൂട്ടത്തിൽ നിന്നുള്ള ഭക്ഷണം കഴിക്കരുത്, എവിടെയും കള്ളം പറയരുത്.
ഏതത് തേ വ്രതമാദിഷ്ടം മയാ വ്യാധവര ധ്രുവമ് । അത്രൈവം തപസാ യുക്തസ്തിഷ്ഠ ത്വം യാവദിച്ഛസി ।। ൩൭.
വേട്ടക്കാരനേ, ഞാൻ നിന്നു വേണ്ടി ഈ വ്രതം നിർദ്ദേശിച്ചിരിക്കുന്നു — അതു തീർച്ച. ഇവിടെ തന്നെ തപസ്സിൽ ഏർപ്പെട്ടു നീ എത്രകാലം വേണമെങ്കിലും ഇരിക്കൂ.
ശ്രീവരാഹ ഉവാച । ഏവം ചിന്താന്വിതം മത്വാ വരദോ ബ്രാഹ്മണോഽഭവത് । മോക്ഷാര്ഥിനമഥോ ബുദ്ധ്വാ വഞ്ചയിത്വാ ഗതോ മുനിഃ ।। ൩൭.
ശ്രീവരാഹൻ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ ആലോചിച്ച്, ബ്രാഹ്മണൻ വരദായകനായി. വേട്ടക്കാരൻ മോക്ഷം ആഗ്രഹിക്കുന്നവനാണെന്ന് മനസ്സിലാക്കി, ആ മുനി അവനെ വഞ്ചിച്ച് അവിടെ നിന്ന് പോയി.
ശ്രീവരാഹ ഉവാച । സ ശുഭം ശോഭനം മാര്ഗമാസ്ഥായ വ്യാധസത്തമഃ । തപസ്തേപേ നിരാഹാരസ്തം ഗുരും മനസാ സ്മരന് ।। ൩൮.
ശ്രീവരാഹൻ പറഞ്ഞു: ആ ശ്രേഷ്ഠനായ വേട്ടക്കാരൻ, ശുഭവും മനോഹരവുമായ മാർഗം സ്വീകരിച്ച്, ആചാര്യനെ മനസ്സിൽ ഓർത്തുകൊണ്ട്, ഭക്ഷണമില്ലാതെ തപസ് ചെയ്തു.