തപസ്യതോഽതഃ സ്ഥിരകീര്തിഃ പുരാണോ രജസ്തമോധ്വസ്തഗതിര്ബഭൂവ । വരോ വരേണ്യോ വരദഃ പ്രതാപീ കൃഷ്ണാരുണഃ പുരുഷഃ പിങ്ഗനേത്രഃ ।। ൩൩.
തപസ്സിൽ ഏർപ്പെട്ടപ്പോൾ, അവൻ പ്രശസ്തനും പുരാതനനും, രാജസവും തമസവും ഇല്ലാത്തവനായി. വരങ്ങൾ നൽകുന്നവനും, വരം അർഹിക്കുന്നവനും, ശക്തനും, കറുത്ത് ചുവപ്പു നിറമുള്ളവനും, പിങ്ക് കണ്ണുകളുള്ളവനും ആയി.
രുദന്നുക്തോ ബ്രഹ്മണാ മാ രുദ ത്വം രുദ്രസ്തതോഽസാവഭവത് പുരാണഃ । നയസ്വ സൃഷ്ടിം വിതതസ്വരൂപാം ഭവാന് സമര്ഥോഽസി മഹാനുഭാവ ।। ൩൩.
അവൻ കരയുമ്പോൾ ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു: 'കരയേണ്ട, നീ രുദ്രൻ.' അങ്ങനെ അവൻ പുരാതനനായവനായി. 'നാനാവിധങ്ങളായ ഈ സൃഷ്ടിയെ നീ നടത്തുക. അതിനുള്ള കഴിവ് നിനക്കുണ്ട്, മഹാനുഭാവാ.'
ഇത്യുക്തമാത്രഃ സലിലേ മമജ്ജമഗ്നേ സസര്ജാത്മഭവായ ദക്ഷഃ । കസ്ഥേ തദാ ദേവവരേ വിതേനുഃ സൃഷ്ടിം തു തേ മാനസാ ബ്രഹ്മജാതാഃ ।। ൩൩.
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞതോടെ, അവൻ വെള്ളത്തിൽ മുങ്ങി. സ്വയം ജനിച്ച ദക്ഷൻ സൃഷ്ടി ചെയ്തു. അപ്പോൾ, ബ്രഹ്മാവിന്റെ മനസ്സിൽ നിന്ന് ജനിച്ച ദേവവർഗ്ഗങ്ങൾ കാടിൽ സൃഷ്ടിയെ വ്യാപിപ്പിച്ചു.
തസ്യാം തതായാം തു സുരാധിപേ തു പൈതാമഹം യജ്ഞവരം പ്രകാമമ് । മഗ്നഃ പുരാ യത്സലിലേ സ രുദ്രഃ ഉത്സൃജ്യ വിശ്വം തു സുരാന് സിസൃക്ഷുഃ ।। ൩൩.
അങ്ങനെ വ്യാപിച്ച സൃഷ്ടിയിൽ, ദേവാധിപനേ, പ്രപിതാമഹന്റെ മഹായജ്ഞം നടന്നു. അതിനുമുമ്പ്, രുദ്രൻ വെള്ളത്തിൽ മുങ്ങി, ലോകം ഉപേക്ഷിച്ച് ദേവന്മാരെ സൃഷ്ടിക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ചു.
സുസ്ത്രാവ യജ്ഞം സുരസിദ്ധയക്ഷാനുപാഗതാന് ക്രോധവശം ജഗാമ । മന്യും പ്രദീപ്തം പരിഭാവ്യ കേന സൃഷ്ടം ജഗന്മാം വ്യതിരിച്യ മോഹാത് ।। ൩൩.
അവൻ യജ്ഞം നടത്തുകയും, ദേവന്മാർ, സിദ്ധന്മാർ, യക്ഷന്മാർ എത്തുകയും ചെയ്തു. എന്നാൽ, അവൻ കോപത്തിൽ ആകൃഷ്ടനായി. തന്റെ ജ്വലിച്ചിരിയുന്ന ക്രോധത്തെ ചിന്തിച്ച്, 'എന്നെ മറികടന്ന് ആരാണ് ഈ ലോകം മോഹത്തിൽ സൃഷ്ടിച്ചത്?' എന്ന് വിചാരിച്ചു.
ഹാ ഹേതി ചോക്തേ ജ്വലനാര്ചിഷസ്തു തത്രാഭവന് ക്ഷുദ്രപിശാചസങ്ഘാ വേതാലഭൂതാനി ച യോഗിസങ്ഘാഃ ।। ൩൩.
അവൻ 'ഹാ! ഹേ!' എന്ന് വിളിച്ചപ്പോൾ, അഗ്നിജ്വാലകൾ പടർന്നു. ചെറു പിശാചുകൾ, വേതാലങ്ങൾ, ഭൂതങ്ങൾ, യോഗിസംഘങ്ങൾ അവിടെ ഉദിച്ചു.
ഘനം യദാ തൈര്വിതതം വിയച്ച ഭൂമിശ്ച സര്വാശ്ച ദിശശ്ച ലോകാഃ । തദാ സ സര്വജ്ഞതയാ ചകാര ധനുശ്ചതുര്വിംശതിഹസ്തമാത്രമ് ।। ൩൩.
അവരാൽ ആകാശവും ഭൂമിയും എല്ലാ ദിക്കുകളും ലോകങ്ങളും നിറഞ്ഞപ്പോൾ, അവൻ സർവ്വജ്ഞതയാൽ ഇരുപത്തിയഞ്ച് മുഴം നീളമുള്ള ഒരു വിൽ ഉണ്ടാക്കി.
ഗുണം ത്രിവൃത്തം ച ചകാര രോഷാദാദത്ത ദിവ്യേ ച ധനുര്ഗുണം ച । തതശ്ച പൂഷ്ണോ ദശനാനവിധ്യദ് ഭഗസ്യ നേത്രേ വൃഷണൌ ക്രതോശ്ച ।। ൩൩.
അവൻ കോപത്തിൽ മൂന്നു മടക്കം തിരിഞ്ഞ വിൽനൂൽ ഉണ്ടാക്കി, ദിവ്യമായ വിലും വിൽനൂലും എടുത്തു. പിന്നെ, പൂഷന്റെ പല്ലുകളും, ഭാഗന്റെ കണ്ണുകളും, ക്രതുവിന്റെ വൃക്കകളും തകർത്തു.
സ വിദ്ധബീജോ വ്യപയാത്ക്രതുശ്ച മാര്ഗം വായുര്ധാരധന് യജ്ഞവാടാത് । ദേവാശ്ച സര്വേ പശുപതിമുപേയുര്ജഗ്മുശ്ച സര്വേ പ്രണതിം ഭവസ്യ ।। ൩൩.
ആ യജ്ഞികൻ, തന്റെ ബീജം തുളച്ചതോടെ, ജീവൻ കൊണ്ടുപോകുന്ന കാറ്റുപോലെ യജ്ഞവാടിയിൽ നിന്ന് വിട്ടുപോയി. എല്ലാ ദേവന്മാരും പശുപതിയെ സമീപിച്ചു, ഭവനു മുന്നിൽ എല്ലാവരും നമസ്കരിച്ചു.
ആഗമ്യ തത്രൈവ പിതാമഹസ്തു ഭവം പ്രതീതഃ സംപരിഷ്വജ്യ ദേവാന് । ഭക്ത്യോപേതാന് വീക്ഷയദ് ദേവദേവാന് വിജ്ഞാനമന്തഃ കുരു വീരബാഹോ ।। ൩൩.
അപ്പോൾ ബ്രഹ്മാവ് അവിടെ എത്തി, സന്തോഷത്തോടെ ഭവനെയും ഭക്തിയോടെ നിന്ന ദേവന്മാരെയും അങ്കത്തിലാക്കി, ദേവദേവനേ നോക്കി പറഞ്ഞു: 'ശൂരനായവാ, അകത്തുള്ള ജ്ഞാനം മനസ്സിലാക്കുക.'
രുദ്ര ഉവാച । സൃഷ്ടഃ പൂര്വം ഭവതാഽഹം ന ചേമേ കസ്മാന്ന ഭാഗം പരികല്പയന്തി । യജ്ഞോദ്ഭവം തേന രുഷാ മയേമേ ഹൃതജ്ഞാനാ വികൃതാ ദേവദേവ ।। ൩൩.
രുദ്രൻ പറഞ്ഞു: 'നീ എന്നെ ആദ്യം സൃഷ്ടിച്ചു. എങ്കിലും ഈ യജ്ഞങ്ങളിൽ എനിക്ക് എന്തുകൊണ്ട് ഭാഗം നൽകുന്നില്ല? അതുകൊണ്ടാണ്, ദേവദേവനേ, യജ്ഞത്തിൽ ജനിച്ച ഈ ദേവന്മാർ കോപത്തിൽ ജ്ഞാനം നഷ്ടപ്പെട്ടു, ഭ്രാന്തരായി.'
ബ്രഹ്മാ ഉവാച । ദേവാഃ ശംഭും സ്തുതിഭിര്ജ്ഞാനഹേതോര് യജധ്വമുച്ചൈരസുരാശ്ച സര്വേ । യേന രുദ്രോ ഭഗവാംസ്തോഷമേതി സര്വജ്ഞതാ തോഷമാത്രസ്യ ച സ്യാത് ।। ൩൩.
ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു: 'ദേവന്മാരേ, ജ്ഞാനത്തിനായി ശംഭുവിനെ സ്തുതികളാൽ പാടുക, അസുരന്മാരും അങ്ങനെ ചെയ്യുക. ആരെ രുദ്രൻ സന്തോഷിപ്പിക്കുന്നുവോ, അവനു സർവ്വജ്ഞതയും തൃപ്തിയുടെ ഫലവും ലഭിക്കും.'
ഇത്യുക്താസ്തേന തേ ദേവാഃ സ്തുതിം ചക്രുര്മഹാത്മനഃ ।। ൩൩.
അങ്ങനെ ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞതനുസരിച്ച് ദേവന്മാർ മഹാത്മാവിനെ സ്തുതിച്ചു.
ദേവാ ഊചുഃ । നമോ ദേവാതിദേവായ ത്രിനേത്രായ മഹാത്മനേ । രക്തപിങ്ഗലനേത്രായ ജടാമുകുടധാരിണേ ।। ൩൩.
ദേവന്മാർ പറഞ്ഞു: 'ദേവന്മാരിൽ ഉന്നതനായ ദൈവത്തേ, മൂന്ന് കണ്ണുള്ള മഹാത്മാവേ, ചുവപ്പും കവിളും നിറഞ്ഞ കണ്ണുകളുള്ളവനേ, ജടാമുടി അണിഞ്ഞവനേ, നമസ്കാരം.'
ഭൂതവേതാലജുഷ്ടായ മഹാഭോഗോപവീതിനേ । ഭീമാട്ടഹാസവക്ത്രായ കപര്ദിന് സ്ഥാണവേ നമഃ ।। ൩൩.
ഭൂതങ്ങളും വേതാലങ്ങളും ചുറ്റുമുള്ളവനേ, വലിയ പാമ്പിനെ യജ്ഞോപവീതമായി അണിഞ്ഞവനേ, ഭയാനകമായ ചിരിയുള്ളവനേ, കപർദിയേ, അചഞ്ചലനായവനേ, നമസ്കാരം.
പൂഷ്ണോ ദന്തവിനാശായ ഭഗനേത്രഹനേ നമഃ । ഭവിഷ്യവൃഷചിഹ്നായ മഹാഭൂതപതേ നമഃ ।। ൩൩.
പൂഷന്റെ പല്ല് തകർത്തവനേ, ഭഗന്റെ കണ്ണ് എടുത്തവനേ, വരുംകാലത്ത് കാളയുടെ ചിഹ്നം ധരിക്കുന്നവനേ, മഹാഭൂതങ്ങളുടെ അധിപനേ, നമസ്കാരം.
ഭവിഷ്യത്രിപുരാന്തായ തഥാന്ധകവിനാശിനേ । കൈലാസവരവാസായ കരികൃത്തിനിവാസിനേ ।। ൩൩.
ഭാവിയിൽ ത്രിപുരയെ നശിപ്പിക്കുന്നവനേ, അന്ധകനെ സംഹരിച്ചവനേ, കൈലാസത്തിലെ ഉത്തമവാസിയായവനേ, ആനയുടെ തൊലി അണിഞ്ഞവനേ, നമസ്കാരം.
വികരാലോദ്ര്ധ്വകേശായ ഭൈരവായ നമോ നമഃ । അഗ്നിജ്വാലാകരാലായ ശശിമൌലികൃതേ നമഃ ।। ൩൩.
വികൃതമായും ഉയർന്ന ജടയുമുള്ള ഭയങ്കരനായവനേ, ഭൈരവനേ, അഗ്നിജ്വാലപോലെ ഭയാനകനായവനേ, ചന്ദ്രനെ മുടിയിൽ അണിഞ്ഞവനേ, വീണ്ടും വീണ്ടും നമസ്കാരം.
ഭവിഷ്യകൃതകാപാലിവ്രതായ പരമേഷ്ഠിനേ । തഥാ ദാരുവനധ്വംസകാരിണേ തിഗ്മശൂലിനേ ।। ൩൩.
ഭാവിയിൽ കപാലവ്രതം അനുഷ്ഠിക്കുന്ന പരമേശ്വരനേ, ദാരുവനം നശിപ്പിച്ചവനേ, മൂർച്ചയുള്ള കുന്തം കൈവശമുള്ളവനേ, നമസ്കാരം.
കൃതകങ്കണഭോഗീന്ദ്ര നീലകണ്ഠ ത്രിശൂലിനേ । പ്രചണ്ഡദണ്ഡഹസ്തായ വഡവാഗ്നിമുഖായ ച ।। ൩൩.
പാമ്പ് കങ്കണങ്ങൾ അണിഞ്ഞവനേ, നീലകണ്ഠനേ, ത്രിശൂലം കൈവശമുള്ളവനേ, ഉഗ്രമായ ദണ്ഡം കൈവശമുള്ളവനേ, വടവാഗ്നി മുഖമുള്ളവനേ, നമസ്കാരം.
വേദാന്തവേദ്യായ നമോ യജ്ഞമൂര്തേ നമോ നമഃ । ദക്ഷയജ്ഞവിനാശായ ജഗദ്ഭയകരായ ച ।। ൩൩.
വേദാന്തത്തിലൂടെ അറിയപ്പെടുന്നവനേ, യജ്ഞത്തിന്റെ രൂപമായവനേ, ദക്ഷന്റെ യജ്ഞം നശിപ്പിച്ചവനേ, ലോകത്തിന് ഭയം നൽകുന്നവനേ, നമസ്കാരം.
വിശ്വേശ്വരായ ദേവായ ശിവശംഭുഭവായ ച । കപര്ദിനേ കരാലായ മഹാദേവായ തേ നമഃ ।। ൩൩.
ലോകത്തിന്റെ അധിപനേ, ദൈവത്തേ, ശിവനേ, ശംഭുവേ, ഭവനേ, കപർദിയേ, ഭയാനകനായവനേ, മഹാദേവനേ, നിനക്ക് നമസ്കാരം.
ഏവം ദേവൈഃ സ്തുതഃ ശംഭുരുഗ്രധന്വാ സനാതനഃ । ഉവാച ദേവദേവോഽഹം യത്കരോമി തദുച്യതാമ് ।। ൩൩.
ഇങ്ങനെ ദേവന്മാർ സ്തുതിച്ചപ്പോൾ, ശംഭു, ഉഗ്രധന്വയും ശാശ്വതനുമായവൻ പറഞ്ഞു: 'ദേവന്മാരേ, ഞാൻ ദേവദേവനാണ്. ഞാൻ എന്ത് ചെയ്യണമെന്ന് പറയൂ.'
ദേവാ ഊചുഃ । വേദശാസ്ത്രാണി വിജ്ഞാനം ദേഹി നോ ഭവ മാചിരമ് । യജ്ഞം സരഹസ്യം നോ യദി തുഷ്ടോഽസി നഃ പ്രഭോ ।। ൩൩.
ദേവന്മാർ പറഞ്ഞു: 'ഭവനേ, വേദങ്ങളും ശാസ്ത്രങ്ങളും ജ്ഞാനവും ഞങ്ങൾക്ക് ഉടൻ തരിക. യജ്ഞത്തിന്റെ രഹസ്യം ഞങ്ങൾക്ക് വെളിപ്പെടുത്തുക, ഞങ്ങളോട് സന്തോഷമായാൽ, പ്രഭോ.'
മഹാദേവ ഉവാച । ഭവന്തഃ പശവഃ സര്വേ ഭവന്തു സഹിതാ ഇതി । അഹം പതിര്വോ ഭവതാം തതോ മോക്ഷമവാപ്സ്യഥ । തഥേതി ദേവാസ്തം പ്രാഹുസ്തതഃ പശുപതിര്ഭവത് ।। ൩൩.
മഹാദേവൻ പറഞ്ഞു: 'നിങ്ങളെല്ലാവരും ഒരുമിച്ച് എന്റെ പശുക്കളാവട്ടെ. ഞാൻ നിങ്ങളുടെ അധിപനാകും, അങ്ങനെ നിങ്ങൾ മോക്ഷം നേടും.' ദേവന്മാർ 'അങ്ങനെയാകട്ടെ' എന്നു സമ്മതിച്ചു. അങ്ങനെ അവൻ പശുപതിയായി.
ബ്രഹ്മാ പശുപതിം പ്രാഹ പ്രസന്നേനാന്തരാത്മനാ । ചതുര്ദ്ദശീ തേ ദേവേശ തിഥിരസ്തു ന സംശയഃ ।। ൩൩.
ബ്രഹ്മാവ് സന്തോഷത്തോടെ പശുപതിയെ സമീപിച്ചു: 'ദേവേശാ, ചതുര്ദശി തിഥി നിസ്സംശയം നിന്റെതായിരിക്കും.'
തസ്യാം തിഥൌ ഭവന്തം യേ യജന്തേ ശ്രദ്ധയാന്വിതാഃ । ഉപോഷ്യ പശ്ചാദ്ഭുഞ്ജീയാദ്ഗോധൂമാന്നേന വൈ ദ്വിജാന് ൩൩.
അന്ന ദിവസം വിശ്വാസത്തോടെ നിങ്ങളെ ആരാധിക്കുന്നവർ, ഉപവാസം കഴിഞ്ഞ്, ഗോതമ്പ് അന്നം കഴിച്ച് ദ്വിജന്മാരോടൊപ്പം ഭക്ഷണം കഴിക്കണം.
ഏവമക്തസ്തദാ രുദ്രോ ബ്രഹ്മണാഽവ്യക്തജന്മനാ । ദന്താന് നേത്രേ ഫലേ പ്രാദാദ്ഭഗപൂഷ്ണോഃ ക്രതോരപി । പരിജ്ഞാനം ച സകലം സ പ്രാദാച്ച സുരേഷ്വപി ।। ൩൩.
അന്ന സമയത്ത് ഉപവാസം ചെയ്തിരുന്ന രുദ്രൻ, അവ്യക്തത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ച ബ്രഹ്മാവിൽ നിന്ന് ഭഗനും പൂഷനും നടത്തിയ യാഗത്തിൽ നിന്നുള്ള പല്ലുകളും കണ്ണുകളും ഫലവും ലഭിച്ചു; ദേവന്മാരിൽ മുഴുവൻ അറിവും അവൻ നേടി.
ഏവം രുദ്രസ്യ സംഭൂതിഃ സംഭൂതാ ബ്രഹ്മണഃ പുരാ । അനേനൈവ പ്രയോഗേന ദേവാനാം പതിരുച്യതേ ।। ൩൩.
ഇങ്ങനെ രുദ്രന്റെ ഉത്ഭവം പുരാതനകാലത്ത് ബ്രഹ്മാവിൽ നിന്നു സംഭവിച്ചു; ഈzelfde രീതിയിലാണ് അവൻ ദേവന്മാരുടെ അധിപനെന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നത്.
യശ്ചൈനം ശ്രൃണുയാന്നിത്യം പ്രാതരുത്ഥായ മാനവഃ । സര്വപാപവിനിര്മുക്തോ രുദ്രലോകമവാപ്നുയാത് ।। ൩൩.
പ്രഭാതത്തിൽ എഴുന്നേറ്റ് ഈ കഥയെ ദിവസവും കേൾക്കുന്ന മനുഷ്യൻ എല്ലാ പാപങ്ങളിൽ നിന്നും മോചിതനായി രുദ്രന്റെ ലോകം നേടും.