ബ്രഹ്മണഃ സൃഷ്ടികാമസ്യ മുഖാദ് വായുര്വിനിര്യയൌ । പ്രചണ്ഡശര്കരാവര്ഷീ തം ബ്രഹ്മാ പ്രത്യഷേധയത് । മൂര്ത്തോ ഭവസ്വ ശാന്തശ്ച തത്രോക്തോ മൂര്ത്തിമാന് ഭവത് ।। ൩൦.
സൃഷ്ടിക്കുവാൻ ആഗ്രഹിച്ച ബ്രഹ്മാവിന്റെ വായിൽ നിന്ന് വായു പുറത്ത് വന്നു; അതിവേഗത്തിൽ കല്ലുപെയ്യുന്നവനായി. ബ്രഹ്മാവ് അവനെ തടഞ്ഞു: 'നിനക്ക് രൂപം ലഭിക്കട്ടെ, മനസ്സു ശാന്തമാകട്ടെ' എന്നു പറഞ്ഞു. അങ്ങനെ വായുവിന് രൂപം ലഭിച്ചു.
സര്വേഷാം ചൈവ ദേവാനാം യദ് വിത്തം ഫലമേവ ച । തത്സര്വം പാഹി യേനോക്തം തസ്മാദ് ധനപതിര്ഭവത് ।। ൩൦.
എല്ലാ ദേവന്മാരുടെയും ധനവും ഫലവും നീ സംരക്ഷിക്കണം—ഇങ്ങനെ ബ്രഹ്മാവ് കല്പിച്ചപ്പോൾ, വായു ധനത്തിന്റെ അധിപനായി.
തസ്യ ബ്രഹ്മാ ദദൌ തുഷ്ടസ്തിഥിമേകാദശീം പ്രഭുഃ । തസ്യാമനഗ്നിപക്വാശീ യോ ഭവേന്നിയതഃ ശുചിഃ ।। ൩൦.
അതിനുശേഷം സന്തോഷത്തോടെ ബ്രഹ്മാവ് അവനു ഏകാദശി വ്രതം സമ്മാനിച്ചു; ആ ദിവസം അഗ്നിയിൽ പാകം ചെയ്തതല്ലാത്ത ഭക്ഷണം ശുദ്ധനായും നിയന്ത്രിതനായും കഴിക്കുന്നവനു—
തസ്യാശു ധനദോ ദേവസ്തുഷ്ടഃ സര്വം പ്രയച്ഛതി । ഏഷാ ധനപതേര്മൂര്തിഃ സര്വകില്ബിഷനാശിനീ ।। ൩൦.
അത്തരം ഭക്തനായി ഏകാദശി ആചരിക്കുന്നവനു ധനദേവൻ സന്തോഷത്തോടെ എല്ലാം വേഗത്തിൽ നൽകുന്നു. ഇതാണ് എല്ലാ പാപങ്ങൾ നശിപ്പിക്കുന്ന ധനപതിയുടെ രൂപം.
യ ഏതാം ശ്രൃണുയാദ് ഭക്ത്യാ പുരുഷഃ പഠതേഽപി വാ । സര്വകാമമവാപ്നോതി സ്വര്ഗലോകം ച ഗച്ഛതി ।। ൩൦.
ഈ കഥ ഭക്തിയോടെ കേൾക്കുന്നവൻ, അല്ലെങ്കിൽ പാരായണം ചെയ്യുന്നവൻ, എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നേടുകയും സ്വർഗ്ഗലോകത്തിൽ എത്തുകയും ചെയ്യും.
മഹാതപാ ഉവാച । മനോര്നാമ മനുത്വം ച യദേതത് പഠ്യതേ കില । പ്രയോജനവശാദ് വിഷ്ണുരസാവേവ തു മൂര്ത്തിമാന് ।। ൩൧.
മഹാതപാ പറഞ്ഞു: മനു എന്ന പേരിലും മനുത്വം എന്ന നിലയിലും പാരായണം ചെയ്യപ്പെടുന്നതെല്ലാം, അതിന്റെ ആവശ്യത്തിനായി വിഷ്ണു തന്നെ രൂപംകൊണ്ടു.
യോഽസൌ നാരായണോ ദേവഃ പരാത് പരതരോ നൃപ । തസ്യ ചിന്താ സമുത്പന്നാ സൃഷ്ടിം പ്രതി നരോത്തമ ।। ൩൧.
രാജാവേ, ദേവന്മാരിൽ ഏറ്റവും ഉന്നതനായ നാരായണൻ സൃഷ്ടിയെ കുറിച്ച് ചിന്തിച്ചു.
സൃഷ്ടാ ചേയം മയാ സൃഷ്ടിഃ പാലനീയാ മയൈവ ഹ । കര്മകാണ്ഡം ത്വമൂര്ത്തേന കര്തും നൈവേഹ ശക്യതേ । തസ്മാന്മൂര്ത്തിം സൃജാമ്യേകാം യയാ പാല്യമിദം ജഗത് ।। ൩൧.
ഈ സൃഷ്ടി ഞാൻ സൃഷ്ടിച്ചു; അതിനെ ഞാൻ തന്നെ സംരക്ഷിക്കണം. എന്നാൽ ശരീരമില്ലാതെ കര്മ്മങ്ങൾ ചെയ്യാൻ കഴിയില്ല. അതിനാൽ, ഈ ലോകം സംരക്ഷിക്കാൻ ഞാൻ ഒരു ശരീരമുള്ള രൂപം സൃഷ്ടിക്കും.
ഏവം ചിന്തയതസ്തസ്യ സത്യാഭിധ്യായിനോ നൃപ । പ്രാക്സൃഷ്ടിജാതം രാജന് വൈ മൂര്ത്തിമത് തത്പുരോ ബഭൌ ।। ൩൧.
അങ്ങനെ സത്യസങ്കൽപത്തോടെ ചിന്തിച്ചപ്പോൾ, രാജാവേ, സൃഷ്ടിക്ക് മുമ്പ് ജനിച്ച ഒരു ശരീരമുള്ള ജീവൻ അവന്റെ മുമ്പിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
പുരോഭൂതേ തതസ്തസ്മിന് ദേവോ നാരായണഃ സ്വയമ് । പ്രവിശന്തം ദദര്ശാഥ ത്രൈലോക്യം തസ്യ ദേഹതഃ ।। ൩൧.
അവൻ മുന്നിൽ വന്നപ്പോൾ, നാരായണൻ സ്വയം അവന്റെ ശരീരത്തിൽ നിന്ന് മൂന്നു ലോകത്തേക്ക് പ്രവേശിക്കുന്നതിനെ കണ്ടു.
തതഃ സസ്മാര ഭഗവാന് വരദാനം പുരാതനമ് । വാഗാദീനാം തതസ്തുഷ്ടഃ പ്രാദാത് തസ്യ പുനര്വരമ് ।। ൩൧.
അപ്പോൾ ഭഗവാൻ പഴയ അനുഗ്രഹം ഓർത്തു; അവന്റെ വാക്കും മറ്റു ഗുണങ്ങളും കണ്ടു സന്തോഷത്തോടെ വീണ്ടും അനുഗ്രഹം നൽകി.
സര്വജ്ഞഃ സര്വകര്താ ത്വം സര്വലോകനമസ്കൃതഃ । ത്രൈലോക്യവിശനാച്ച ത്വം ഭവ വിഷ്ണുഃ സനാതനഃ ।। ൩൧.
നീ എല്ലാം അറിയുന്നവനും എല്ലാം ചെയ്യുന്നവനും എല്ലാ ലോകങ്ങൾക്കും ആദരിക്കപ്പെടുന്നവനും ആണു; മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും പ്രവേശിച്ചുവെന്നാൽ, നീ ശാശ്വതനായ വിഷ്ണുവായിരിക്കുക.
ദേവാനാം സര്വദാ കാര്യം കര്ത്തവ്യം ബ്രഹ്മണസ്തഥാ । സര്വജ്ഞത്വം ച ഭവതു തവ ദേവ ന സംശയഃ ।। ൩൧.
ദേവന്മാരുടെയും ബ്രഹ്മാവിന്റെയും എല്ലാ കാര്യങ്ങളും നീ എപ്പോഴും ചെയ്യണം; എല്ലാം അറിയുന്നവനാകണം—ഇതിൽ സംശയമില്ല, ദേവനേ.
ഏവമുക്ത്വാ തതോ ദേവഃ പ്രകൃതിസ്ഥോ ബഭൂവ ഹ । വിഷ്ണുരപ്യധുനാ പൂര്വാം ബുദ്ധിം സസ്മാര ച പ്രഭുഃ ।। ൩൧.
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ദേവൻ സ്വഭാവത്തിൽ നിലകൊണ്ടു; വിഷ്ണുവും തന്റെ പഴയ ഉദ്ദേശം വീണ്ടും ഓർത്തു.
തദാ സംചിന്ത്യ ഭഗവാന് യോഗനിദ്രാം മഹാതപാഃ । തസ്യാം സംസ്ഥാപ്യ ഭഗവാനിന്ദ്രിയാര്ഥോദ്ഭവാഃ പ്രജാഃ । ധ്യാത്വാ പരേണ രൂപേണ തതഃ സുഷ്വാപ വൈ പ്രഭുഃ ।। ൩൧.
അപ്പോള് മഹാതപസ്സായ ഭഗവാന് യോഗനിദ്രയെ മനസ്സില് ആലോചിച്ചു. അവളില് ഇന്ദ്രിയങ്ങളുടെയും അവയുടെ വിഷയങ്ങളുടെയും ഉത്ഭവമായ സകല ജീവികളും സ്ഥാപിച്ചു. ഭഗവാന് തന്റെ പരമരൂപത്തില് ധ്യാനിച്ച്, അതിനുശേഷം വിശ്രമത്തിലേക്ക് കടന്നു.
തസ്യ സുപ്തസ്യ ജഠരാന്മഹത്പദ്മം വിവിഃസൃതമ് । സപ്തദ്വീപവതീ പൃഥ്വീ സസമുദ്രാ സകാനനാ ।। ൩൧.
അവന് ഉറക്കത്തിലായിരിക്കുമ്പോള് അവന്റെ വയറില്നിന്ന് ഒരു വലിയ താമരപ്പൂവ് ഉദിച്ചുവന്നു. അതിന്റെ മേല് ഏഴു ദ്വീപുകളും സമുദ്രങ്ങളും കാടുകളും ഉള്ള ഭൂമി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
തസ്യ രൂപസ്യ വിസ്താരം പാതാലം നാലസംസ്ഥിതമ് । കര്ണികായാം തഥാ മേരുസ്തന്മധ്യേ ബ്രഹ്മണോ ഭവഃ ।। ൩൧.
ആ രൂപത്തിന്റെ വ്യാപ്തി പാതാളംവരെ നീണ്ടു. ആ താമരയുടെ തണ്ടാണ് അതിന് അടിസ്ഥാനം. അതിന്റെ മധ്യത്തിലുള്ള കർണ്ണികയിൽ മേരുപർവ്വതവും, അതിന്റെ നടുവിൽ ബ്രഹ്മാവിന്റെ വാസസ്ഥലവും നിലകൊണ്ടു.
ഏവം ദൃഷ്ട്വാ പരം തസ്യ ശരീരസ്യ തു സംഭവമ് । മുമുചേ തച്ഛരീരസ്ഥോ വായുര്വായും സമം സൃജത് ।। ൩൧.
അങ്ങനെ അവന്റെ ശരീരത്തിന്റെ പരമോന്നത ഉത്ഭവം കണ്ടപ്പോള്, ആ ശരീരത്തിനുള്ളിലെ വായു പുറത്തുവന്നു. അതുവഴി അവന് സമമായ വായുവിനെ സൃഷ്ടിച്ചു.
അവിദ്യാവിജയം ചേമം ശങ്ഖരൂപേണ ധാരയ । അജ്ഞാനച്ഛേദനാര്ഥായ ഖങ്ഗം തേഽസ്തു സദാ കരേ ।। ൩൧.
അജ്ഞാനത്തെ ജയിക്കുന്നതിന് ഈ ശംഖം നീ കൈവശം വഹിക്കണം. അജ്ഞാനത്തെ മുറിച്ചുമാറ്റാൻ നിന്റെ കൈയിൽ എപ്പോഴും ഖഡ്ഗം ഉണ്ടാകട്ടെ.
കാലചക്രമിമം ഘോരം ചക്രം ത്വം ധാരയാച്യുത । അധര്മഗജഘാതാര്ഥം ഗദാം ധാരയ കേശവ ।। ൩൧.
ഭയാനകമായ ഈ കാലചക്രം നീ ധരിക്കണം, അച്യുത. അധർമ്മത്തിന്റെ ആനയെ നശിപ്പിക്കാൻ ഗദയും നീ കൈവശം വഹിക്കണം, കേശവ.
മാലേയം ഭൂതമാതാ തേ കണ്ഠേ തിഷ്ഠതു സര്വദാ । ശ്രീവത്സകൌസ്തുഭൌ ചേമൌ ചന്ദ്രാദിത്യച്ഛലേന ഹ ।। ൩൧.
സകലഭൂതങ്ങളുടെ മാതാവായ ഈ മാല എപ്പോഴും നിന്റെ കഴുത്തിൽ നിലകൊള്ളട്ടെ. ശ്രീവത്സവും കൗസ്തുഭമണിയും ചന്ദ്രനും സൂര്യനുംപോലെ പ്രകാശിക്കട്ടെ.
മാരുതസ്തേ ഗതിര്വീര ഗരുത്മാന് സ ച കീര്ത്തിതഃ । ത്രൈലോക്യഗാമിനീ ദേവീ ലക്ഷ്മീസ്തേഽസ്തു സദാശ്രയേ । ദ്വാദശീ ച തിഥിസ്തേഽസ്തു കാമരൂപീ ച ജായതേ ।। ൩൧.
മാറുത് നിന്റെ സഞ്ചാരമാകട്ടെ, വീരാ. ഗരുഡന് നിന്റെ വാഹനം ആകട്ടെ എന്ന് പ്രസിദ്ധമാണ്. മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും സഞ്ചരിക്കുന്ന ദേവിയായ ലക്ഷ്മി എപ്പോഴും നിന്റെ ആശ്രയമാകട്ടെ. ദ്വാദശി നിന്റെ പ്രത്യേക ദിനമായിരിക്കും; അവള് ഇഷ്ടരൂപം എടുക്കും.
ഘൃതാശനോ ഭവേദ്യസ്തു ദ്വാദശ്യാം ത്വല്പരായണഃ । സ സ്വര്ഗവാസീ ഭവതു പുമാന് സ്ത്രീ വാ വിശേഷതഃ ।। ൩൧.
ദ്വാദശി ദിവസത്തിൽ, അല്പഭക്തിയോടുകൂടിയാലും, ആരെങ്കിലും നെയ്യ് കഴിച്ചാൽ, പുരുഷനോ സ്ത്രീയോ ആയാലും, അവന് സ്വർഗത്തിൽ വാസം നേടും.
ഏഷ വിഷ്ണുസ്തവാഖ്യാതോ മൂര്തയോ ദേവദാനവാന് । ഹന്തി പാതി ശരീരാണി സൃജത്യന്യാനി ചാത്മനഃ ।। ൩൧.
നിനക്ക് വിവരിച്ച ഈ വിഷ്ണു ദേവന്മാരുടെയും അസുരന്മാരുടെയും ശരീരങ്ങളെ സംഹരിക്കുകയും രക്ഷിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. തന്റെ ശരീരത്തിൽ നിന്ന് മറ്റുള്ളവയെ സൃഷ്ടിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
യുഗേ യുഗേ സര്വഗോഽയം വേദാന്തേ പുരുഷോ ഹ്യസൌ । ന ഹീനബുദ്ധ്യാ വക്തവ്യോ മനുഷ്യോഽയം കദാചന ।। ൩൧.
പ്രതിയുഗത്തിലും ഈ സകലവ്യാപിയായ പുരുഷനെ വേദാന്തത്തിൽ പ്രഖ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു. കുറഞ്ഞ ബുദ്ധിയുള്ളവർ ഈയാളെ ഒരിക്കലും മനുഷ്യനെന്നു പറയരുത്.
യ ഏവം ശ്രൃണുയാത് സര്ഗം വൈഷ്ണവം പാപനാശനമ് । സ കീര്തിമിഹ സംപ്രാപ്യ സ്വര്ഗലോകേ മഹീയതേ ।। ൩൧.
വിഷ്ണുവിന്റെ സൃഷ്ടിയെക്കുറിച്ചുള്ള ഈ പാപനാശിനിയായ കഥ ആരെങ്കിലും ശ്രവിച്ചാൽ, ഈ ലോകത്ത് പ്രശസ്തി നേടുകയും സ്വർഗലോകത്ത് ആദരിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്യും.
പൂര്വം ബ്രഹ്മാഽവ്യയഃ ശുദ്ധഃ പരാദപരസംജ്ഞിതഃ । സ സിസൃക്ഷുഃ പ്രജാസ്ത്വാദൌ പാലനം ച വിചിന്തയത് ।। ൩൨.
മുന്പ്, അവിനാശിയും ശുദ്ധനും പരമമായതും അതീതമായതുമായ ബ്രഹ്മാവ് സൃഷ്ടികളെ സൃഷ്ടിക്കണമെന്ന് ആഗ്രഹിച്ചു. അവയുടെ സംരക്ഷണവും ആലോചിച്ചു.
തസ്യ ചിന്തയതസ്ത്വങ്ഗാദ് ദക്ഷിണാച്ഛ്വേതകുണ്ഡലഃ । പ്രാദുര്ബഭൂവ പുരുഷഃ ശ്വേതമാല്യാനുലേപനഃ ।। ൩൨.
അവന് ആലോചിച്ചിരിക്കുമ്പോള്, അവന്റെ ശരീരത്തിന്റെ വലതുവശത്ത് നിന്ന് വെള്ളി കുണ്ഡലവും വെള്ളി മാലയും ചാർത്തിയ ഒരു പുരുഷൻ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
തം ദൃഷ്ട്വോവാച ഭഗവാംശ്ചതുഷ്പാദം വൃഷാകൃതിമ് । പാലയേമാഃ പ്രജാഃ സാധോ ത്വം ജ്യേഷ്ഠോ ജഗതോ ഭവ ।। ൩൨.
അവനെ കണ്ടു, ഭഗവാന് പറഞ്ഞു: 'നല്ലവനേ, നാലു കാലുകളുള്ള കാളയുടെ രൂപത്തിൽ ഈ സകല ജീവികളെ സംരക്ഷിക്കണം. നീ ലോകത്തിലെ മൂത്തവനാകണം.'
ഇത്യുക്തഃ സമവസ്ഥോഽസൌ ചതുഃപദ്ഭ്യാം കൃതേ യുഗേ । ത്രേതായാം സ സമസ്തൃഭ്യാം ദ്വേ ചൈവ ദ്വാപരേഽഭവത് । കലാവേകേന പാദേന പ്രജാഃ പാലയതേ പ്രഭുഃ ।। ൩൨.
അങ്ങനെ പറഞ്ഞതിനു ശേഷം, കൃതയുഗത്തിൽ അവൻ നാലു കാലുകളിലും ഉറച്ചു നിന്നു. ത്രേതായുഗത്തിൽ മൂന്നു കാലുകളിൽ, ദ്വാപരയുഗത്തിൽ രണ്ട് കാലുകളിൽ, കലിയുഗത്തിൽ ഒരു കാലിൽ മാത്രം നിന്നുകൊണ്ട്, പ്രഭു ജീവികളെ സംരക്ഷിക്കുന്നു.