സൃഷ്ട്വാ തു ലോകപാലാംസ്തു താഃ കന്യാഃ പുനരാഹ്വയത് । വിവാഹം കാരയാമാസ ബ്രഹ്മാ ലോകപിതാമഹഃ ।। ൨൯.
ലോകപാലകരെ സൃഷ്ടിച്ച ശേഷം, ബ്രഹ്മാവ് ആ കന്യകളെ വീണ്ടും വിളിച്ചു വരുത്തി, അവരുടെ വിവാഹം നടത്തി, ലോകപിതാമഹനായി.
ഏകാമിന്ദ്രായ സ പ്രാദാദഗ്നയേഽന്യാം യമായ ച । നിര്ഋതായ ച ദേവായ വരുണായ മഹാത്മനേ ।। ൨൯.
അവരിൽ ഒരുത്തിയെ ഇന്ദ്രനു, മറ്റൊരുത്തിയെ അഗ്നിക്കു, ഒരുത്തിയെ യമനു, മറ്റൊരുത്തിയെ നിരൃതിക്കു, മറ്റൊരുത്തിയെ മഹാത്മാവായ വരുണനു നൽകി.
വായവേ ധനദേശായ ഈശാനായ ച സുവ്രത । ഊര്ദ്ധ്വാം സ്വയമധിഷ്ഠായ ശേഷായാധോ വ്യവസ്ഥിതാമ് ।। ൨൯.
വായുവിനും, കുബേരനും, ഈശാനനും മറ്റുള്ളവരെ നൽകി. ബ്രഹ്മാവ് തന്നെ മുകളിലെ ദിശയിൽ വസിച്ചു, താഴെയുള്ള ദിശ ശേഷനു നൽകി.
ഏവം ദത്ത്വാ പുനര്ബ്രഹ്മാ തിഥിം പ്രാദാദ് ദിശാം പുനഃ । ദശമീം ഭര്തൃനാമ്നസ്തു ദധ്യന്നം ഭോജനം പ്രഭുഃ ।। ൨൯.
ഇങ്ങനെ നൽകിക്കഴിഞ്ഞ്, ബ്രഹ്മാവ് വീണ്ടും ദിശകൾക്ക് ഒരു തിഥി നിശ്ചയിച്ചു. ഭർത്താക്കന്മാരുടെ പേരിൽ ദശമി തിഥി, അവർക്കു തൈര് ചോറ് ആഹാരമായി നിശ്ചയിച്ചു.
തതഃ പ്രഭൃതി താ ദേവ്യഃ സേന്ദ്രാദ്യാഃ പരികീര്തിതാഃ । ദശമീ ച തിഥിസ്താസാമതീവ ദയിതാഭവത് ।। ൨൯.
അന്നുമുതൽ, ആ ദേവികൾ ഇന്ദ്രനും മറ്റുള്ളവരുമായൊപ്പം പ്രശസ്തരായി. ദശമി തിഥി അവർക്കു വളരെ പ്രിയമായതായി മാറി.
തസ്യാം ദധ്യാശനോ യസ്തു സുവ്രതീ ഭവതേ നരഃ । തസ്യ പാപക്ഷയം താസ്തു കുര്വന്ത്യഹരഹര്നൃപ ।। ൨൯.
ആ ദിവസം തൈര് ചോറ് കഴിക്കുന്ന ശുദ്ധവ്രതനായ മനുഷ്യന്റെ പാപങ്ങൾ, രാജാവേ, ആ ദേവികൾ ദിവസേന നീക്കുന്നു.
യശ്ചൈതച്ഛൃണുയാജ്ജന്മ ദിശാം നിയതമാനസഃ । സ പ്രതിഷ്ഠാമവാപ്നോതി ബ്രഹ്മലോകേ ന സംശയഃ ।। ൨൯.
ആ ദിക്കുകളുടെ ജനനകഥ ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കുന്നവൻ ബ്രഹ്മലോകത്തിൽ ഉറച്ച സ്ഥാനം നേടുന്നു—ഇതിൽ സംശയമില്ല.
മഹാതപാ ഉവാച । ശ്രൃണു ചാന്യാം വസുപതേരുത്പത്തിം പാപനാശിനീമ് । യഥാ വായുഃ ശരീരസ്ഥോ ധനദഃ സംബഭൂവ ഹ ।। ൩൦.
മഹാതപാ പറഞ്ഞു: പാപങ്ങൾ നീക്കുന്ന, ധനത്തിന്റെ അധിപന്റെ മറ്റൊരു ജനനകഥയും നീ കേൾക്കൂ. ശരീരത്തിൽ വസിക്കുന്ന വായു എങ്ങനെ ധനം നൽകുന്നവനായി മാറിയെന്നു ഞാൻ പറയുന്നു.
ആദ്യം ശരീരം യത് തസ്മിന് വായുരന്തഃ സ്ഥിതോഽഭവത് । പ്രയോജനാന്മൂര്ത്തിമത്ത്വമാദിഷ്ടം ക്ഷേത്രദേവതാ ।। ൩൦.
ആദ്യമായി വായു അകത്ത് പാർത്തിരുന്ന ആ ശരീരം, ഒരു ഉദ്ദേശത്തോടെ രൂപംകൊണ്ടു; അതിനാൽ അതിന് ആ സ്ഥലത്തിന്റെ ദേവതയായ സ്ഥാനം ലഭിച്ചു.
തത്ര മൂര്ത്തസ്യ വായോസ്തു ഉത്പത്തിഃ കീര്ത്ത്യയേ മയാ । താം ശ്രൃണുഷ്വ മഹാഭാഗ കഥ്യമാനാം മയാനഘ ।। ൩൦.
അവിടെ വായുവിന്റെ രൂപംകൊണ്ട ജനനം ഞാൻ പ്രസിദ്ധിക്കായി പറയുന്നു; മഹാഭാഗ്യവാനേ, പാപരഹിതനേ, ഞാൻ പറയുന്നതു നീ ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കൂ.
ബ്രഹ്മണഃ സൃഷ്ടികാമസ്യ മുഖാദ് വായുര്വിനിര്യയൌ । പ്രചണ്ഡശര്കരാവര്ഷീ തം ബ്രഹ്മാ പ്രത്യഷേധയത് । മൂര്ത്തോ ഭവസ്വ ശാന്തശ്ച തത്രോക്തോ മൂര്ത്തിമാന് ഭവത് ।। ൩൦.
സൃഷ്ടിക്കുവാൻ ആഗ്രഹിച്ച ബ്രഹ്മാവിന്റെ വായിൽ നിന്ന് വായു പുറത്ത് വന്നു; അതിവേഗത്തിൽ കല്ലുപെയ്യുന്നവനായി. ബ്രഹ്മാവ് അവനെ തടഞ്ഞു: 'നിനക്ക് രൂപം ലഭിക്കട്ടെ, മനസ്സു ശാന്തമാകട്ടെ' എന്നു പറഞ്ഞു. അങ്ങനെ വായുവിന് രൂപം ലഭിച്ചു.
സര്വേഷാം ചൈവ ദേവാനാം യദ് വിത്തം ഫലമേവ ച । തത്സര്വം പാഹി യേനോക്തം തസ്മാദ് ധനപതിര്ഭവത് ।। ൩൦.
എല്ലാ ദേവന്മാരുടെയും ധനവും ഫലവും നീ സംരക്ഷിക്കണം—ഇങ്ങനെ ബ്രഹ്മാവ് കല്പിച്ചപ്പോൾ, വായു ധനത്തിന്റെ അധിപനായി.
തസ്യ ബ്രഹ്മാ ദദൌ തുഷ്ടസ്തിഥിമേകാദശീം പ്രഭുഃ । തസ്യാമനഗ്നിപക്വാശീ യോ ഭവേന്നിയതഃ ശുചിഃ ।। ൩൦.
അതിനുശേഷം സന്തോഷത്തോടെ ബ്രഹ്മാവ് അവനു ഏകാദശി വ്രതം സമ്മാനിച്ചു; ആ ദിവസം അഗ്നിയിൽ പാകം ചെയ്തതല്ലാത്ത ഭക്ഷണം ശുദ്ധനായും നിയന്ത്രിതനായും കഴിക്കുന്നവനു—
തസ്യാശു ധനദോ ദേവസ്തുഷ്ടഃ സര്വം പ്രയച്ഛതി । ഏഷാ ധനപതേര്മൂര്തിഃ സര്വകില്ബിഷനാശിനീ ।। ൩൦.
അത്തരം ഭക്തനായി ഏകാദശി ആചരിക്കുന്നവനു ധനദേവൻ സന്തോഷത്തോടെ എല്ലാം വേഗത്തിൽ നൽകുന്നു. ഇതാണ് എല്ലാ പാപങ്ങൾ നശിപ്പിക്കുന്ന ധനപതിയുടെ രൂപം.
യ ഏതാം ശ്രൃണുയാദ് ഭക്ത്യാ പുരുഷഃ പഠതേഽപി വാ । സര്വകാമമവാപ്നോതി സ്വര്ഗലോകം ച ഗച്ഛതി ।। ൩൦.
ഈ കഥ ഭക്തിയോടെ കേൾക്കുന്നവൻ, അല്ലെങ്കിൽ പാരായണം ചെയ്യുന്നവൻ, എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നേടുകയും സ്വർഗ്ഗലോകത്തിൽ എത്തുകയും ചെയ്യും.
മഹാതപാ ഉവാച । മനോര്നാമ മനുത്വം ച യദേതത് പഠ്യതേ കില । പ്രയോജനവശാദ് വിഷ്ണുരസാവേവ തു മൂര്ത്തിമാന് ।। ൩൧.
മഹാതപാ പറഞ്ഞു: മനു എന്ന പേരിലും മനുത്വം എന്ന നിലയിലും പാരായണം ചെയ്യപ്പെടുന്നതെല്ലാം, അതിന്റെ ആവശ്യത്തിനായി വിഷ്ണു തന്നെ രൂപംകൊണ്ടു.
യോഽസൌ നാരായണോ ദേവഃ പരാത് പരതരോ നൃപ । തസ്യ ചിന്താ സമുത്പന്നാ സൃഷ്ടിം പ്രതി നരോത്തമ ।। ൩൧.
രാജാവേ, ദേവന്മാരിൽ ഏറ്റവും ഉന്നതനായ നാരായണൻ സൃഷ്ടിയെ കുറിച്ച് ചിന്തിച്ചു.
സൃഷ്ടാ ചേയം മയാ സൃഷ്ടിഃ പാലനീയാ മയൈവ ഹ । കര്മകാണ്ഡം ത്വമൂര്ത്തേന കര്തും നൈവേഹ ശക്യതേ । തസ്മാന്മൂര്ത്തിം സൃജാമ്യേകാം യയാ പാല്യമിദം ജഗത് ।। ൩൧.
ഈ സൃഷ്ടി ഞാൻ സൃഷ്ടിച്ചു; അതിനെ ഞാൻ തന്നെ സംരക്ഷിക്കണം. എന്നാൽ ശരീരമില്ലാതെ കര്മ്മങ്ങൾ ചെയ്യാൻ കഴിയില്ല. അതിനാൽ, ഈ ലോകം സംരക്ഷിക്കാൻ ഞാൻ ഒരു ശരീരമുള്ള രൂപം സൃഷ്ടിക്കും.
ഏവം ചിന്തയതസ്തസ്യ സത്യാഭിധ്യായിനോ നൃപ । പ്രാക്സൃഷ്ടിജാതം രാജന് വൈ മൂര്ത്തിമത് തത്പുരോ ബഭൌ ।। ൩൧.
അങ്ങനെ സത്യസങ്കൽപത്തോടെ ചിന്തിച്ചപ്പോൾ, രാജാവേ, സൃഷ്ടിക്ക് മുമ്പ് ജനിച്ച ഒരു ശരീരമുള്ള ജീവൻ അവന്റെ മുമ്പിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
പുരോഭൂതേ തതസ്തസ്മിന് ദേവോ നാരായണഃ സ്വയമ് । പ്രവിശന്തം ദദര്ശാഥ ത്രൈലോക്യം തസ്യ ദേഹതഃ ।। ൩൧.
അവൻ മുന്നിൽ വന്നപ്പോൾ, നാരായണൻ സ്വയം അവന്റെ ശരീരത്തിൽ നിന്ന് മൂന്നു ലോകത്തേക്ക് പ്രവേശിക്കുന്നതിനെ കണ്ടു.
തതഃ സസ്മാര ഭഗവാന് വരദാനം പുരാതനമ് । വാഗാദീനാം തതസ്തുഷ്ടഃ പ്രാദാത് തസ്യ പുനര്വരമ് ।। ൩൧.
അപ്പോൾ ഭഗവാൻ പഴയ അനുഗ്രഹം ഓർത്തു; അവന്റെ വാക്കും മറ്റു ഗുണങ്ങളും കണ്ടു സന്തോഷത്തോടെ വീണ്ടും അനുഗ്രഹം നൽകി.
സര്വജ്ഞഃ സര്വകര്താ ത്വം സര്വലോകനമസ്കൃതഃ । ത്രൈലോക്യവിശനാച്ച ത്വം ഭവ വിഷ്ണുഃ സനാതനഃ ।। ൩൧.
നീ എല്ലാം അറിയുന്നവനും എല്ലാം ചെയ്യുന്നവനും എല്ലാ ലോകങ്ങൾക്കും ആദരിക്കപ്പെടുന്നവനും ആണു; മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും പ്രവേശിച്ചുവെന്നാൽ, നീ ശാശ്വതനായ വിഷ്ണുവായിരിക്കുക.
ദേവാനാം സര്വദാ കാര്യം കര്ത്തവ്യം ബ്രഹ്മണസ്തഥാ । സര്വജ്ഞത്വം ച ഭവതു തവ ദേവ ന സംശയഃ ।। ൩൧.
ദേവന്മാരുടെയും ബ്രഹ്മാവിന്റെയും എല്ലാ കാര്യങ്ങളും നീ എപ്പോഴും ചെയ്യണം; എല്ലാം അറിയുന്നവനാകണം—ഇതിൽ സംശയമില്ല, ദേവനേ.
ഏവമുക്ത്വാ തതോ ദേവഃ പ്രകൃതിസ്ഥോ ബഭൂവ ഹ । വിഷ്ണുരപ്യധുനാ പൂര്വാം ബുദ്ധിം സസ്മാര ച പ്രഭുഃ ।। ൩൧.
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ദേവൻ സ്വഭാവത്തിൽ നിലകൊണ്ടു; വിഷ്ണുവും തന്റെ പഴയ ഉദ്ദേശം വീണ്ടും ഓർത്തു.
തദാ സംചിന്ത്യ ഭഗവാന് യോഗനിദ്രാം മഹാതപാഃ । തസ്യാം സംസ്ഥാപ്യ ഭഗവാനിന്ദ്രിയാര്ഥോദ്ഭവാഃ പ്രജാഃ । ധ്യാത്വാ പരേണ രൂപേണ തതഃ സുഷ്വാപ വൈ പ്രഭുഃ ।। ൩൧.
അപ്പോള് മഹാതപസ്സായ ഭഗവാന് യോഗനിദ്രയെ മനസ്സില് ആലോചിച്ചു. അവളില് ഇന്ദ്രിയങ്ങളുടെയും അവയുടെ വിഷയങ്ങളുടെയും ഉത്ഭവമായ സകല ജീവികളും സ്ഥാപിച്ചു. ഭഗവാന് തന്റെ പരമരൂപത്തില് ധ്യാനിച്ച്, അതിനുശേഷം വിശ്രമത്തിലേക്ക് കടന്നു.
തസ്യ സുപ്തസ്യ ജഠരാന്മഹത്പദ്മം വിവിഃസൃതമ് । സപ്തദ്വീപവതീ പൃഥ്വീ സസമുദ്രാ സകാനനാ ।। ൩൧.
അവന് ഉറക്കത്തിലായിരിക്കുമ്പോള് അവന്റെ വയറില്നിന്ന് ഒരു വലിയ താമരപ്പൂവ് ഉദിച്ചുവന്നു. അതിന്റെ മേല് ഏഴു ദ്വീപുകളും സമുദ്രങ്ങളും കാടുകളും ഉള്ള ഭൂമി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
തസ്യ രൂപസ്യ വിസ്താരം പാതാലം നാലസംസ്ഥിതമ് । കര്ണികായാം തഥാ മേരുസ്തന്മധ്യേ ബ്രഹ്മണോ ഭവഃ ।। ൩൧.
ആ രൂപത്തിന്റെ വ്യാപ്തി പാതാളംവരെ നീണ്ടു. ആ താമരയുടെ തണ്ടാണ് അതിന് അടിസ്ഥാനം. അതിന്റെ മധ്യത്തിലുള്ള കർണ്ണികയിൽ മേരുപർവ്വതവും, അതിന്റെ നടുവിൽ ബ്രഹ്മാവിന്റെ വാസസ്ഥലവും നിലകൊണ്ടു.
ഏവം ദൃഷ്ട്വാ പരം തസ്യ ശരീരസ്യ തു സംഭവമ് । മുമുചേ തച്ഛരീരസ്ഥോ വായുര്വായും സമം സൃജത് ।। ൩൧.
അങ്ങനെ അവന്റെ ശരീരത്തിന്റെ പരമോന്നത ഉത്ഭവം കണ്ടപ്പോള്, ആ ശരീരത്തിനുള്ളിലെ വായു പുറത്തുവന്നു. അതുവഴി അവന് സമമായ വായുവിനെ സൃഷ്ടിച്ചു.
അവിദ്യാവിജയം ചേമം ശങ്ഖരൂപേണ ധാരയ । അജ്ഞാനച്ഛേദനാര്ഥായ ഖങ്ഗം തേഽസ്തു സദാ കരേ ।। ൩൧.
അജ്ഞാനത്തെ ജയിക്കുന്നതിന് ഈ ശംഖം നീ കൈവശം വഹിക്കണം. അജ്ഞാനത്തെ മുറിച്ചുമാറ്റാൻ നിന്റെ കൈയിൽ എപ്പോഴും ഖഡ്ഗം ഉണ്ടാകട്ടെ.
കാലചക്രമിമം ഘോരം ചക്രം ത്വം ധാരയാച്യുത । അധര്മഗജഘാതാര്ഥം ഗദാം ധാരയ കേശവ ।। ൩൧.
ഭയാനകമായ ഈ കാലചക്രം നീ ധരിക്കണം, അച്യുത. അധർമ്മത്തിന്റെ ആനയെ നശിപ്പിക്കാൻ ഗദയും നീ കൈവശം വഹിക്കണം, കേശവ.