തം ദൃഷ്ട്വാ സഹസാഽയാന്തം ദേവശക്രപ്രഹാരിണമ് । സന്നഹ്യ സഹസാ ദേവാ രുദ്രസ്യാനുചരാ ഭവന് ।। ൨൭.
അയാളെ അപ്രതീക്ഷിതമായി അടുത്തുവരുന്നത് കണ്ട ദേവന്മാർ, ഇന്ദ്രന്റെ പ്രഹാരത്തിൽ ഭയപ്പെട്ട്, ഉടൻ ആയുധധാരികളായി രുദ്രന്റെ അനുചരന്മാരായി മാറി.
രുദ്രോഽപി വാസുകിം ധ്യാത്വാ തക്ഷകം ച ധനംജയമ് । വലയം കടിംസൂത്രം ച ചകാര പരമേശ്വരഃ ।। ൨൭.
രുദ്രൻ വാസുകിയെയും തക്ഷകനെയും ധനഞ്ജയനെയും ധ്യാനിച്ച് അവരെ വളയവും കട്ടിയും യജ്ഞോപവീതവുമാക്കി അണിഞ്ഞു.
നീലനാമാ ച ദൈത്യേന്ദ്രോ ഹസ്തീ ഭൂത്വാ ഭവാന്തികമ് । ആഗതസ്ത്വരിതഃ ശക്രഹസ്തീവോദ്ധതരൂപവാന് ।। ൨൭.
നീല എന്ന അസുരരാജാവ് ആനയുടെ രൂപം ധരിച്ചു, ഇന്ദ്രന്റെ ആനയെപ്പോലെ ശക്തിയോടെ ഭവന്റെ സമീപം വേഗത്തിൽ എത്തി.
സ ജ്ഞാതോ നന്ദിനാ ദൈത്യോ വീരഭദ്രായ ദര്ശിതഃ । വീരഭദ്രോഽപി സിംഹേന രൂപേണാഹത്യ ച ദ്രുതമ് ।। ൨൭.
ആ അസുരനെ നന്ദി തിരിച്ചറിഞ്ഞു, വീരഭദ്രനോട് കാണിച്ചു. വീരഭദ്രൻ സിംഹത്തിന്റെ രൂപം എടുത്തു വേഗത്തിൽ അവനെ തോൽപ്പിച്ചു.
തസ്യ കൃത്തിം വിദാര്യാശു കരിണസ്ത്വഞ്ജനപ്രഭാമ് । രുദ്രായാര്പിതവാന് സോഽപി തമേവാമ്ബരമാകരോത് । തതഃ പ്രഭൃതി രുദ്രോഽപി ഗജചര്മപടോഽഭവത് ।। ൨൭.
ആ ആനയുടെ കറുത്ത ത്വക്ക് കീറി രുദ്രനു അർപ്പിച്ചു. രുദ്രൻ അതു വസ്ത്രമാക്കി അണിഞ്ഞു. അതിനുശേഷം രുദ്രൻ ആനത്വക്ക് ധാരിയായി അറിയപ്പെട്ടു.
ഗജചര്മ്മപടോ ഭൂത്വാ ഭുജംഗാഭരണോജ്ജ്വലഃ । ആദായ ത്രിശിഖം ഭീമം സഗണോഽന്ധകമന്വയാത് ।। ൨൭.
ആനത്വക്ക് അണിഞ്ഞ് പാമ്പു അലങ്കാരങ്ങളിൽ തിളങ്ങി, ഭയങ്കരമായ ത്രിശൂലം എടുത്ത് അനുചരന്മാരോടൊപ്പം അന്ധകനെ പിന്തുടർന്നു.
തതഃ പ്രവൃത്തേ യുദ്ധേ ച ദേവദാനവയോര്മഹത് । ഇന്ദ്രാദ്യാ ലോകപാലാസ്തു സ്കന്ദഃ സേനാപതിസ്തഥാ । സര്വേ ദേവഗണാശ്ചാന്യേ യുയുധുഃ സമരേ തദാ ।। ൨൭.
അപ്പോൾ ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും തമ്മിൽ വലിയൊരു യുദ്ധം തുടങ്ങി. ഇന്ദ്രനും ലോകപാലന്മാരും, സ്കന്ദൻ സേനാനായകനായി, മറ്റു ദേവഗണങ്ങളുമെല്ലാം ആ സമരത്തിൽ പങ്കെടുത്തു.
തം ദൃഷ്ട്വാ നാരദാ യുദ്ധം യയൌ നാരായണം പ്രതി । ശശംസ ച മഹദ് യുദ്ധം കൈലാസേ ദാനവൈഃ സഹ ।। ൨൭.
ആ യുദ്ധം കണ്ട നാരദൻ നാരായണന്റെ അടുക്കൽ ചെന്നു, കൈലാസത്തിൽ അസുരന്മാരോടൊപ്പം നടക്കുന്ന മഹായുദ്ധം വിവരിച്ചു.
തച്ഛ്രുത്വാ ചക്രമാദായ ഗരുഡസ്ഥോ ജനാര്ദനഃ । തമേവ ദേശമാഗത്യ യുയുധേ ദാനവൈഃ സഹ ।। ൨൭.
അതു കേട്ട ജനാർദ്ദനൻ, ഗരുഡനിൽ കയറി ചക്രം കൈവശം എടുത്ത് അതേ സ്ഥലത്ത് എത്തി അസുരന്മാരോടൊപ്പം യുദ്ധം ചെയ്തു.
ആഗത്യ ച തതോ ദേവാ ഹരിണാപ്യായിതാ രണേ । വിഷണ്ണവദനാഃ സര്വേ പലായനപരാ ഭവന് ।। ൨൭.
പിന്നീട് ഹരിയുടെ സഹായത്തോടെ യുദ്ധത്തിൽ ദേവന്മാർക്ക് ശക്തി ലഭിച്ചെങ്കിലും, എല്ലാവരും നിരാശരായി ഓടിപ്പോവാൻ തുടങ്ങി.
തത്ര ഭഗ്നേഷു ദേവേഷു സ്വയം രുദ്രോഽന്ധകം യയൌ । തത്ര തേന മഹദ്യുദ്ധമഭവല്ലോമഹര്ഷണമ് ।। ൨൭.
അവിടെ ദേവന്മാർ തോറ്റപ്പോൾ, രുദ്രൻ തന്നെ അന്ധകനെ നേരിടാൻ പോയി. അവിടെ ഇരുവരും തമ്മിൽ രോമാഞ്ചം പകരുന്ന മഹായുദ്ധം നടന്നു.
തത്ര ദേവോഽപ്യസൌ ദൈത്യം ത്രിശൂലേനാഹനദ് ഭൃശമ് । തസ്യാഹതസ്യ യദ് രക്തമപതദ് ഭൂതലേ കില । തത്രാന്ധകാ അസംഖ്യാതാ ബഭൂവുരപരേ ഭൃശമ് ।। ൨൭.
അവിടെ ദേവൻ ത്രിശൂലത്തോടെ ആ അസുരനെ ശക്തിയായി ആക്രമിച്ചു. അന്ധകന്റെ രക്തം ഭൂമിയിൽ വീണിടത്തൊന്നിലും അനേകം ഭയങ്കരമായ അന്ധകന്മാർ ഉദിച്ചു.
തദ് ദൃഷ്ട്വാ മഹദാശ്ചര്യം രുദ്രോ ശൂലേഽന്ധകം മൃധേ । ഗൃഹീത്വാ ത്രിശിഖാഗ്രേണ നനര്ത്ത പരമേശ്വരഃ ।। ൨൭.
ആ വലിയ അത്ഭുതം കണ്ട രുദ്രൻ യുദ്ധത്തിൽ അന്ധകനെ ത്രിശൂലത്തിൽ കുത്തി, പരമേശ്വരൻ അവനെ ത്രിശൂലത്തിന്റെ അഗ്രത്തിൽ പിടിച്ച് നൃത്തം ചെയ്തു.
ഇതരേഽപ്യന്ധകാഃ സര്വേ ചക്രേണ പരമേഷ്ഠിനാ । നാരായണേന നിഹതാസ്തത്ര യേഽന്യേ സമുത്ഥിതാഃ । ൨൭.
അവിടെ ഉദിച്ച മറ്റു എല്ലാ അന്ധകന്മാരെയും പരമേശ്വരനായ നാരായണൻ ചക്രം ഉപയോഗിച്ച് സംഹരിച്ചു.
അസൃഗ്ധാരാതുഷാരൈസ്തു ശൂലപ്രോതസ്യ ചാസകൃത് । അനാരതം സമുത്തസ്ഥുസ്തതോ രുദ്രോ രുഷാന്വിതഃ ।। ൨൭.
അവന്റെ രക്തം ഒഴുകിയും തണുത്തു വീണു കൊണ്ടിരിക്കയും, ത്രിശൂലത്തിൽ വീണ്ടും വീണ്ടും കുത്തപ്പെടുകയും ചെയ്തപ്പോൾ, അവിടെ നിന്നു ഒരു അശാന്തമായ ശക്തി ഉയർന്നു. അപ്പോൾ രുദ്രൻ ക്രോധത്തോടെ നിറഞ്ഞു.
തസ്യ ക്രോധേന മഹതാ മുഖാജ്ജ്വാലാ വിനിര്യയൌ । തദ്രൂപധാരിണീ ദേവീ യാം താം യോഗേശ്വരീം വിദുഃ ।। ൨൭.
അവന്റെ വലിയ കോപത്തിൽ നിന്നു വായിൽനിന്ന് ഒരു ജ്വാല പുറത്ത് വന്നു. ആ ജ്വാല ഒരു ദേവിയായി രൂപം കൊണ്ടു. ആ ദേവിയെ യോഗികൾ യോഗേശ്വരി എന്നു അറിയുന്നു.
സ്വരൂപധാരിണീ ചാന്യാ വിഷ്ണുനാപി വിനിര്മിതാ । ബ്രഹ്മണാ കാര്തികേയേന ഇന്ദ്രേണ ച യമേന ച । വരാഹേണ ച ദേവേന വിഷ്ണുനാ പരമേഷ്ഠിനാ ।। ൨൭.
മറ്റൊരു ദേവിയും തന്റെ സ്വരൂപത്തിൽ വിഷ്ണുവും ബ്രഹ്മാവും കാർത്തികേയനും ഇന്ദ്രനും യമനും വരാഹനും പരമോന്നതനായ വിഷ്ണുവും ചേർന്ന് സൃഷ്ടിച്ചു.
പാതാലോദ്ധരണം രൂപം തസ്യാ ദേവ്യാ വിനിര്മമേ । മാഹേശ്വരീ ച രാജേന്ദ്ര ഇത്യേതാ അഷ്ടമാരതഃ ।। ൨൭.
അവ ദേവിയുടെ രൂപം പാതാളം ഉയർത്താൻ വേണ്ടിയായിരുന്നു. രാജാവേ, അവളെ മാഹേശ്വരി എന്നു വിളിക്കുന്നു. ഇങ്ങനെ ആറ് മാതാക്കളാണ് ഇവിടെ പറഞ്ഞത്.
കാരണം താനി യത്പ്രോക്തം ക്ഷേത്രജ്ഞേനാവധാരണമ് । ശരീരാദ് ദേവതാനാം തു തദിദം കീര്തിതം മയാ ।। ൨൭.
ക്ഷേത്രജ്ഞൻ പറഞ്ഞ കാരണവും, ദേവതകളുടെ ശരീരത്തിൽ നിന്നുള്ള ഉത്ഭവവും ഞാൻ ഇവിടെ വിശദമായി പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
കാമഃ ക്രോധസ്തഥാ ലോഭോ മദോ മോഹോഽഥ പഞ്ചമഃ । മാത്സര്യം ഷഷ്ഠമിത്യാഹുഃ പൈശുന്യം സപ്തമം തഥാ । അസൂയാ ചാഽഷ്ടമീ ജ്ഞേയാ ഇത്യേതാ അഷ്ടമാതരഃ ।। ൨൭.
കാമം, ക്രോധം, ലോഭം, മദം, മോഹം അഞ്ചാമത്തേത്, മാത്സര്യം ആറാമത്തേത്, പൈശുന്യം ഏഴാമത്തേത്, അസൂയ എട്ടാമത്തേത്—ഇവയാണ് അഷ്ടമാതാക്കൾ എന്നു അറിയപ്പെടുന്നത്.
കാമം യോഗേശ്വരീം വിദ്ധി ക്രോധോ മാഹേശ്വരീം തഥാ । ലോഭസ്തു വൈഷ്ണവീ പ്രോക്താ ബ്രഹ്മാണീ മദ ഏവ ച ।। ൨൭.
കാമം യോഗേശ്വരി, ക്രോധം മാഹേശ്വരി, ലോഭം വൈഷ്ണവി, മദം ബ്രാഹ്മണി എന്നു അറിയണം.
മോഹഃ സ്വയംഭൂഃ കൌമാരീ മാത്സര്യം ചേന്ദ്രജം വിദുഃ । യമദണ്ഡധരാ ദേവീ പൈശുന്യം സ്വയമേവ ച । അസൂയാ ച വരാഹാഖ്യാ ഇത്യേതാഃ പരികീര്തിതാഃ ।। ൨൭.
മോഹം സ്വയംഭൂ, കൗമാരി മാത്സര്യം, ഇന്ദ്രജൻ മാത്സര്യം, യമന്റെ ദണ്ഡം കൈവശമുള്ള ദേവി പൈശുന്യം, അസൂയ വരാഹ എന്നിങ്ങനെയാണ് ഇവയെ എണ്ണുന്നത്.
കാമാദിഗണ ഏഷോഽയം ശരീരേ പരികീര്തിതഃ । ജഗ്രാഹ മൂര്ത്തിം തു യഥാ തഥാ തേ കീര്തിതം മയാ ।। ൨൭.
കാമം മുതലായ ഈ ഗണങ്ങൾ ശരീരത്തിൽ ഇങ്ങനെ ഉണ്ട്. അവയ്ക്ക് ഓരോരുത്തരായി രൂപം കിട്ടിയതുപോലെ ഞാൻ വിശദമായി പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
ഏതാഭിര്ദേവതാഭിശ്ച തസ്യ രക്തേഽതിശോഷിതേ । ക്ഷയം ഗതാഽഽസുരീ മായാ സ ച സിദ്ധോഽന്ധകോഽഭവത് । ഏതത് തേ സര്വമാഖ്യാതമാത്മവിദ്യാഽമൃതം മയാ ।। ൨൭.
ഈ ദേവതകൾ അവന്റെ രക്തം വറ്റിച്ചപ്പോൾ, അസുരന്റെ മായ വാടിപ്പോയി. അപ്പോൾ അന്ധകൻ സിദ്ധി നേടി. ഇതെല്ലാം ആത്മവിദ്യയുടെ അമൃതം പോലെ ഞാൻ നിന്നോട് പറഞ്ഞു.
യ ഏതച്ഛൃണുയാന്നിത്യം മാതൄണാമുദ്ഭവം ശുഭമ് । തസ്യ താഃ സര്വതോ രക്ഷാം കുര്വന്ത്യനുദിനം നൃപ ।। ൨൭.
ആർ ദിവസവും ഈ മാതാക്കളുടെ പുണ്യജന്മം കേൾക്കുന്നു, അവർക്കു അവർ എല്ലാടും സംരക്ഷണം നൽകുന്നു, രാജാവേ, ഓരോ ദിവസവും.
യശ്ചൈതത് പഠതേ ജന്മ മാതൄണാം പുരുഷോത്തമ । സ ധന്യഃ സര്വദാ ലോകേ ശിവലോകം ച ഗച്ഛതി ।। ൨൭.
ആർ ഈ മാതാക്കളുടെ ജനനം പാരായണം ചെയ്യുന്നു, പുരുഷോത്തമാ, അവൻ ലോകത്തിൽ എപ്പോഴും ഭാഗ്യവാനാകുന്നു, ശിവലോകവും പ്രാപിക്കുന്നു.
താസാം ച ബ്രഹ്മണാ ദത്താ അഷ്ടമീ തിഥിരുത്തമാ । ഏതാഃ സംപൂജയേദ് ഭക്ത്യാ ബില്വാഹാരോ നരഃ സദാ । തസ്യ താഃ പരിതുഷ്ടാസ്തു ക്ഷേമാരോഗ്യം ദദന്തി ച ।। ൨൭.
ബ്രഹ്മാവു് ഇവർക്കു് അഷ്ടമി തിഥിയെ ഉത്തമമായതായി നൽകിയിരിക്കുന്നു. ആരെങ്കിലും ഭക്തിയോടെ ഇവരെ പൂജിക്കുകയും, എല്ലായ്പ്പോഴും ബില്വപത്രം ഭക്ഷിക്കുകയും ചെയ്താൽ, അവർ സന്തോഷത്തോടെ അവനു് ക്ഷേമവും ആരോഗ്യവും നൽകുന്നു.
പ്രജാപാല ഉവാച । കഥം മായാ സമുത്പന്നാ ദുര്ഗാ കാത്യായനീ ശുഭാ । ആദിക്ഷേത്രേ സ്ഥിതാ സൂക്ഷ്മാ പൃഥഗ്മൂര്ത്താ വ്യജായത ।। ൨൮.
പ്രജാപാലൻ ചോദിച്ചു: മായ എങ്ങനെ ഉദിച്ചുവന്നു? ദുർഗ്ഗയും കാത്യായനിയും, ആദിക്ഷേത്രത്തിൽ സൂക്ഷ്മമായി നിലകൊണ്ടു, വേറിട്ട രൂപത്തിൽ എങ്ങനെ പ്രത്യക്ഷമായി?
മഹാതപാ ഉവാച । ആസീദ് രാജാ പുരാ രാജന് സിന്ധുദ്വീപഃ പ്രതാപവാന് । വരുണാംശോ മഹാരാജ സോഽരണ്യേ തപസി സ്ഥിതഃ ।। ൨൮.
മഹാതപസ് പറഞ്ഞു: രാജാവേ, ഒരിക്കൽ ഒരു മഹാശക്തനായ രാജാവായിരുന്നുവു്, സിന്ധുദ്വീപൻ. അവൻ വരുണന്റെ അംശമായിരുന്നു. അവൻ കാടിൽ തപസ്സിൽ ഏർപ്പെട്ടിരുന്നു.
പുത്രോ മേ ശക്രനാശായ ഭവേദിതി നാരധിപഃ । ഏവം കൃതമതിഃ സോഽഥ മഹതാ തപസാ സ്വകമ് । കലേവരം സ്ഥിതോ ഭൂത്വാ ശോഷയാമാസ സുവ്രത ।। ൨൮.
അവൻ തന്റെ മകൻ ഇന്ദ്രനെ നശിപ്പിക്കാൻ ജനിക്കണം എന്നു ഉറച്ച മനസ്സോടെ വലിയ തപസ്സു ചെയ്തു. അങ്ങനെ, ദൃഢവ്രതനായി, തന്റെ ശരീരം ഉണക്കി, തപസ്സിൽ നിലകൊണ്ടു.