ദേവാ ഊചുഃ । ഭവസ്വ ദേവസേനാനീര്മഹേശ്വരസുത പ്രഭോ । ഷണ്മുഖ സ്കന്ദ വിശ്വേശ കുക്കുടധ്വജ പാവകേ ।। ൨൫.
ദേവന്മാർ പറഞ്ഞു: മഹേശ്വരന്റെ പുത്രനായ പ്രഭുവേ, ദേവസേനയുടെ നായകനായി മാറണം. ആറു മുഖങ്ങളുള്ളവനേ, സ്കന്ദനേ, ലോകങ്ങളുടെ ഇശ്വരനേ, കോഴി പതാകയുള്ളവനേ, അഗ്നിപുത്രനേ, ഞങ്ങൾ നിന്നെ അഭ്യർത്ഥിക്കുന്നു.
കമ്പിതാരേ കുമാരേശ സ്കന്ദ ബാലഗ്രഹാനുഗ । ജിതാരേ ക്രൌഞ്ചവിധ്വംസ കൃത്തികാസുത മാതൃജ ।। ൨൫.
കമ്പം അകറ്റുന്നവനേ, കുമാരന്മാരുടെ നാഥനേ, സ്കന്ദനേ, ബാലന്മാരെ ബാധിക്കുന്ന ഗ്രഹങ്ങളെ പിന്തുടരുന്നവനേ, ജയശാലിയേ, ക്രൗഞ്ചനെ നശിപ്പിച്ചവനേ, കൃതികകളുടെ പുത്രനേ, മാതാക്കളിൽ ജനിച്ചവനേ, ഞങ്ങൾ നിന്നെ വണങ്ങുന്നു.
ഭൂതഗ്രഹപതിശ്രേഷ്ഠ പാവകി പ്രിയദര്ശന । മഹാഭൂതപതേഃ പുത്ര ത്രിലോചന നമോഽസ്തു തേ ।। ൨൫.
ഭൂതഗ്രഹപതിമാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനേ, അഗ്നിപുത്രനേ, മനോഹരനായവനേ, മഹാഭൂതങ്ങളുടെ ഇശ്വരന്റെ പുത്രനേ, മൂന്ന് കണ്ണുള്ളവനേ, നിനക്ക് ഞങ്ങൾ നമസ്കരിക്കുന്നു.
ഏവം സ്തുതസ്തദാ ദേവൈര്വവര്ധ ഭവനന്ദനഃ । ദ്വാദശാദിത്യസംകാശോ ബഭൂവാദ്ഭുതദര്ശനഃ । ത്രൈലോക്യമപി തത്തേജസ്താപയാമാസ പാര്ഥിവ ।। ൨൫.
ഇങ്ങനെ ദേവന്മാർ സ്തുതിച്ചപ്പോൾ ഭവന്റെ പുത്രൻ വളർന്നു. പന്ത്രണ്ടു സൂര്യന്മാരെപ്പോലെ പ്രകാശമുള്ളവനായി, അത്ഭുതം നിറഞ്ഞ രൂപം നേടി. അവന്റെ തേജസ് മൂലം മൂന്നു ലോകങ്ങളും ചൂടുപിടിച്ചു.
പ്രജാപാല ഉവാച । കഥം തം കൃത്രികാപുത്രമുക്തവന്തഃ സുരം ഗുരുമ് । കഥം ച പാവകിരസൌ കഥം വാ മാതൃനന്ദനഃ ।। ൨൫.
പ്രജാപാലൻ ചോദിച്ചു: കൃതികകളുടെ പുത്രനെന്നോ, ദേവഗുരുവെന്നോ, അഗ്നിപുത്രനെന്നോ, മാതാക്കളിൽ ജനിച്ചവനെന്നോ നിങ്ങൾ അവനെ എങ്ങനെ വിളിച്ചു?
മഹാതപാ ഉവാച । ആദിമന്വന്തരേ ദേവ ഉത്പത്തിര്യാ മയോദിതാ । പരോക്ഷദര്ശിഭിര്ദേവൈരേവമേവ സ്തുതഃ പ്രഭുഃ ।। ൨൫.
മഹാതപാസ് പറഞ്ഞു: ആദിമൻവന്തരത്തിൽ, ഞാൻ പറഞ്ഞതുപോലെ അവന്റെ ഉത്ഭവം നടന്നപ്പോൾ, സൂക്ഷ്മം കാണുന്ന ദേവന്മാർ അങ്ങനെ തന്നെ ആ പ്രഭുവിനെ സ്തുതിച്ചു.
കൃത്തികാ പാവകസ്ത്വന്യമാതരോ ഗിരിജാ തഥാ । ദ്വിജീയജന്മനി ഗുഹസ്യൈതേ ഉത്പത്തിഹേതവഃ ।। ൨൫.
കൃതികകൾ, അഗ്നി, മറ്റു മാതാക്കൾ, ഗിരിജ—ഇവരാണ് ഗുഹന്റെ ദ്വിജന്മാരിൽ ജനനത്തിനുള്ള കാരണം.
ഏവമേതത് തവാഖ്യാതം പൃച്ഛതഃ പാര്ഥിവോത്തമ । ആത്മവിദ്യാഽമൃതം ഗുഹ്യമഹംകാരസ്യ സംഭവഃ ।। ൨൫.
രാജാവേ, നീ ചോദിച്ചതിനനുസരിച്ച് ആത്മവിദ്യയുടെ രഹസ്യവും അമൃതവും അഹങ്കാരത്തിന്റെ ഉത്ഭവവും ഞാൻ വിശദീകരിച്ചു.
സ്വയം സ്കന്ദോ മഹാദേവഃ സര്വപാപപ്രണാശനഃ । തസ്യ ഷഷ്ഠീം തിഥിം പ്രാദാദഭിഷേകേ പിതാമഹഃ ।। ൨൫.
സ്വയം സ്കന്ദൻ മഹാദേവനാണ്, എല്ലാ പാപങ്ങളും നശിപ്പിക്കുന്നവൻ. അവന്റെ അഭിഷേകത്തിന് പിതാമഹൻ ആറാം തിഥി സമ്മാനിച്ചു.
ഏതാം ഫലാശനോ യസ്തു ക്ഷയേന്നിയതമാനസഃ । അപുത്രോഽപി ലഭേത് പുത്രാനധനോഽപി ധനം ലഭേത് । യം യമിച്ഛേത മനസാ തം തം ലഭതി മാനവഃ ।। ൨൫.
ആ ഫലത്തിനായി മനസ്സു നിയന്ത്രിച്ച് ഈ സ്തോത്രം സ്ഥിരമായി ജപിക്കുന്നവൻ, പുത്രൻ ഇല്ലാത്തവൻക്ക് പുത്രന്മാർ ലഭിക്കും, ധനം ഇല്ലാത്തവൻക്ക് സമ്പത്ത് ലഭിക്കും, മനസ്സിൽ എന്ത് ആഗ്രഹിച്ചാലും അതു ലഭിക്കും.
യശ്ചൈതത് പഠതി സ്തോത്രം കാര്തികേയസ്യ മാനവഃ । തസ്യ ഗേഹേ കുമാരാണാം ക്ഷേമാരോഗ്യം ഭവിഷ്യതി ।। ൨൫.
കാർത്തികേയന്റെ ഈ സ്തോത്രം ആരെങ്കിലും ജപിച്ചാൽ, അവന്റെ വീട്ടിൽ കുട്ടികൾക്ക് ക്ഷേമവും ആരോഗ്യവും ഉണ്ടാകും.
പ്രജാപാല ഉവാച । ശരീരസ്യ കഥം മൂര്തിഗ്രഹണം ജ്യോതിഷോ ദ്വിജ । ഏതന്മേ സംശയം ഛിന്ധി പ്രണതസ്യ ദ്വിജോത്തമ ।। ൨൬.
പ്രജാപാലൻ ചോദിച്ചു: ദ്വിജനേ, ശരീരത്തിന് പ്രകാശത്തിൽ നിന്ന് രൂപം എങ്ങനെ ലഭിക്കുന്നു? ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു, ഈ സംശയം ദയവായി നീക്കം ചെയ്യണം.
മഹാതപാ ഉവാച । യോഽസാവാത്മാ ജ്ഞാനശക്തിരേക ഏവ സനാതനഃ । സ ദ്വിതീയം യദാ ചൈച്ഛത് തദാ സ്വാത്മസ്ഥിതോ ജ്വലത് ।। ൨൬.
മഹാതപാസ് പറഞ്ഞു: ആ ആത്മാവ്, ഒരേ ഒരു ശാശ്വതമായ ജ്ഞാനശക്തി, രണ്ടാമതായി ആഗ്രഹിച്ചു, അപ്പോൾ സ്വയം നിലകൊണ്ടു പ്രകാശിച്ചു.
യഃ സൂര്യ ഇതി ഭാസ്വാംസ്തു അന്യോന്യേന മഹാത്മനഃ । ലോലീഭൂതാനി തേജാംസി ഭാസയന്തി ജഗത്ത്രയമ് ।। ൨൬.
സൂര്യൻ എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്ന ആ മഹാത്മാവിന്റെ പ്രകാശങ്ങൾ പരസ്പരം ചലിച്ചു മൂന്നു ലോകങ്ങളെയും പ്രകാശിപ്പിക്കുന്നു.
തസ്മിന് സര്വേ സുരാഃ സിദ്ധാ ഗണാഃ സര്വേ മഹര്ഷിഭിഃ । സമം സൂതാ ഇതി വിഭോ തസ്മാത് സൂര്യോ ഭവന് സ്തുതഃ ।। ൨൬.
അവനിൽ എല്ലാ ദേവന്മാരും സിദ്ധന്മാരും സംഘങ്ങളും മഹർഷികളോടൊപ്പം ഉൾക്കൊള്ളപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. അതുകൊണ്ടാണ് സൂര്യനെ സ്രഷ്ടാവെന്നു സ്തുതിക്കുന്നത്.
ലോലീഭൂതസ്യ തസ്യാശു തേജസോഽഭൂച്ഛരീരകമ് । പൃഥക്ത്വേന രവിഃ സോഽഥ കീര്ത്ത്യതേ വേദവാദിഭിഃ ।। ൨൬.
അങ്ങനെ ചലിച്ച ആ തേജസ്സിൽ നിന്ന് ശരീരം ഉണ്ടായി. അതിനാൽ വേദവാദികൾ അവനെ വേറിട്ടു രവി എന്നു വിളിക്കുന്നു.
ഭാസയന് സര്വലോകാംസ്തു യതോഽസാവുത്ഥിതോ ദിവി । അതോഽസൌ ഭാസ്കരഃ പ്രോക്തഃ പ്രകര്ഷാച്ച പ്രഭാകരഃ ।। ൨൬.
അവൻ എല്ലാ ലോകങ്ങളെയും പ്രകാശിപ്പിക്കുന്നു, ആകാശത്ത് ഉദയിക്കുന്നതിനാൽ ഭാസ്കരൻ എന്നു വിളിക്കുന്നു, അതിന്റെ വലിയ പ്രകാശം കൊണ്ടു പ്രഭാകരൻ എന്നും പറയുന്നു.
ദിവാ ദിവസ ഇത്യുക്തസ്തത്കാരിത്വാദ് ദിവാകരഃ । സര്വസ്യ ജഗതസ്ത്വാദിരാദിത്യസ്തേന ഉച്യതേ ।। ൨൬.
ദിവസം 'ദിവസം' എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നത് അവൻ കൊണ്ടാണ്, അതിനാൽ ദിവാകരൻ എന്നു പറയുന്നു. എല്ലാ ലോകങ്ങളുടെയും ആദിയായതിനാൽ ആദിത്യൻ എന്നും പറയുന്നു.
ഏതസ്യ ദ്വാദശാദിത്യാഃ സംഭൂതാസ്തേജസാ പൃഥക് । പ്രധാന ഏവ സര്വേഷാം സര്വദാ സ വിബുധ്യതേ ।। ൨൬.
അവനിൽ നിന്നാണ് പന്ത്രണ്ട് സൂര്യന്മാർ ഓരോരുത്തരുടെയും തേജസ്സോടെ ഉദിച്ചുയർന്നത്. എന്നിരുന്നാലും, അവരിൽ എല്ലാവരിലും അവൻ എപ്പോഴും പ്രധാനനായവനായി അറിയപ്പെടുന്നു.
തം ദൃഷ്ട്വാ ജഗതോ വ്യാപ്തിം കുര്വാണം പരമേശ്വരമ് । തസ്യൈവാന്തഃ സ്ഥിതാ ദേവാ വിനിഷ്ക്രമ്യ സ്തുതിം ജഗുഃ ।। ൨൬.
ആ പരമേശ്വരൻ സർവ്വലോകത്തെയും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നതിനെ കണ്ടു, അവനിൽ വസിച്ചിരുന്ന ദേവന്മാർ പുറത്തു വന്നു അവനെ സ്തുതിച്ചു.
ദേവാ ഊചുഃ । ഭവാന് പ്രസൂതിര്ജഗതഃ പുരാണഃ ക്ഷയാമലൈവ പ്രദഹന് ജഗന്തി । സമുത്ഥിതോ നാഥ ശമം പ്രയാഹി മാ ദേവലോകാന് പ്ലുഷ കര്മസാക്ഷിന് ।। ൨൬.
ദേവന്മാർ പറഞ്ഞു: നീയാണ് ലോകത്തിന്റെ പ്രാചീനമായ ഉത്ഭവം; നീയുടെ അഗ്നിയിൽ ലോകങ്ങൾ കത്തിപ്പോകുന്നു. പ്രഭുവേ, ഇപ്പോൾ ഉദിച്ചവനേ, ദയവായി ശാന്തി വരുത്തേണം—ദേവലോകങ്ങളെ ദഹിപ്പരുതേ, എല്ലാ കര്മങ്ങള്ക്കും സാക്ഷിയായവനേ.
ത്വയാ തതം സര്വത ഏവ തേജഃ പ്രതാപിനാ സൂര്യ യജുഃപ്രവൃത്തേ । തിഗ്മം രഥാങ്ഗം തവ ദേവകല്പം കാലാഖ്യമധ്വാന്തകരം വദന്തി ।। ൨൬.
സൂര്യനേ, നിന്റെ തേജസ് എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു, യജുര്വേദം ആരംഭിക്കുമ്പോൾ അതു ദഹിപ്പിക്കുന്നു; നിന്റെ കഠിനമായ രഥചക്രം, ദൈവസ്വരൂപമായത്, 'കാലം' എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്നു, അതാണ് ഇരുണ്ടിരിപ്പ് അകറ്റുന്നത്.
പ്രഭാകരസക്ത്വം രവിരാദിദേവ ആത്മാ സമസ്തസ്യ ചരാചരസ്യ । പിതാമഹസക്ത്വം വരുണോ യമശ്ച ഭൂതം ഭവിഷ്യച്ച വദന്തി സിദ്ധാഃ ।। ൨൬.
സൂര്യൻ, ആദിദേവൻ, സകല ചലനചലനങ്ങളുടെയും ആത്മാവാണ് എന്ന് സിദ്ധന്മാർ പറയുന്നു; വരുണനും യമനും പിതാമഹന്റെ ശക്തിയെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു, അവൻ ഭൂതവും ഭാവിയും ആണെന്ന് അവർ പറയുന്നു.
ധ്വാന്തം പ്രണു ത്വം സുരലോകപൂജ്യ പ്രയാഹി ശാന്തിം പിതരോ വദന്തി । വേദാന്തവേദ്യോഽസി മഖേഷു ദേവ ത്വം ഹൂയസേ വിഷ്ണുരസി പ്രസഹ്യ । ഇതി സ്തുതസ്തൈഃ സുരനാഥ ഭക്ത്യാ പ്രപാഹി ശംഭോ ന ഇതി പ്രസഹ്യ ।। ൨൬.
ഏവമുക്തസ്തദാ ദേവൈഃ സൌമ്യാം മൂര്ത്തിമഥാകരോത് । പ്രകാശത്വം ജഗാമാശു ദേവതാനാം മഹാപ്രഭഃ ।। ൨൬.
ഇങ്ങനെ ദേവന്മാർ അഭ്യർത്ഥിച്ചപ്പോൾ, മഹാതേജസ്സുള്ളവൻ സൌമ്യമായ രൂപം സ്വീകരിച്ചു; ദേവന്മാർക്കായി ഉടൻ പ്രകാശം നിറഞ്ഞവനായി.
ഏതത്സര്വം സുരാണാം തു ദഹനം ശാമിതം പുരാ । സപ്തമ്യാം ഖലു സൂര്യേണ മൂര്ത്തിത്വം കൃതവാന് ഭുവി ।। ൨൬.
അപ്പോൾ ദേവന്മാരുടെ മുഴുവൻ ദഹനം ശമിപ്പിക്കപ്പെട്ടു; ഏഴാം ദിവസം സൂര്യൻ ഭൂമിയിൽ രൂപം എടുത്തു.
ഏതാം യഃ പുരുഷോ ഭക്ത്യാ ഉപാസ്തേ സൂര്യമര്ചയേത് । ഭാസ്കരേണ ച തസ്യാസൌ ഫലമിഷ്ടം പ്രയച്ഛതി ।। ൨൬.
ഈ വിധത്തിൽ ഭക്തിയോടെ സൂര്യനെ ആരാധിക്കുന്നവർക്കു ഭാസ്കരൻ ആഗ്രഹിച്ച ഫലം നൽകുന്നു.
ഏതത് തേ കഥിതം രാജന് സൂര്യാഖ്യാനം പുരാതനമ് । ആദിമന്വന്തരേ വൃത്തം മാതരഃ ശ്രൃണു സാംപ്രതമ് ।। ൨൬.
രാജാവേ, ഈ പ്രാചീന സൂര്യകഥ ഞാൻ നിന്നോട് പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു; ആദിമൻവന്തരത്തിൽ സംഭവിച്ചതും ഇപ്പോൾ കേൾക്കൂ, അമ്മേ.
മഹാതപാ ഉവാച । പൂര്വമാസീന്മഹാദൈത്യോ ബലവാനന്ധകോ ഭുവി । സ ദേവാന് വശമാനിന്യേ ബ്രഹ്മണോ വരദര്പിതഃ ।। ൨൭.
മഹാതപാ പറഞ്ഞു: പുരാതനകാലത്ത് ഭൂമിയിൽ ആന്ധകൻ എന്ന ശക്തിയുള്ള മഹാദാനവൻ ഉണ്ടായിരുന്നു; ബ്രഹ്മാവിൽ നിന്നു ലഭിച്ച വരത്താൽ അവൻ ദേവന്മാരെ കീഴടക്കി.
തേനാത്മവാന് സുരാഃ സര്വേ ത്യാജിതാ മേരുപര്വതമ് । ബ്രഹ്മാണം ശരണം ജഗ്മുരന്ധകസ്യ ഭയാര്ദിതാഃ ।। ൨൭.
അവനെ കാരണം, ശക്തിയുള്ള എല്ലാ ദേവന്മാരും മേരുപർവ്വതം വിട്ടുപോയി; ആന്ധകന്റെ ഭയത്തിൽ അവർ ബ്രഹ്മാവിന്റെ അഭയം തേടി.
നീ ആണ് ഇരുണ്ടിരിപ്പ് അകറ്റുന്നവൻ, ദേവലോകങ്ങൾ ആദരിക്കുന്നവൻ; പിതാക്കന്മാർ പറയുന്നു: 'ശാന്തിയിലേക്കു പോവുക.' വേദാന്തത്തിൽ നിന്നാണ് നിന്നെ അറിയുന്നത്, യാഗങ്ങളിൽ നിന്നെ വിളിക്കുന്നു, നീയാണ് യഥാർത്ഥത്തിൽ വിഷ്ണു, ദൈവമേ. ഇങ്ങനെ ദേവന്മാർ ഭക്തിയോടെ നിന്നെ സ്തുതിച്ചു: 'ശംഭുവേ, ഞങ്ങളെ രക്ഷിക്കേണം, ഞങ്ങളെ അതിക്രമിക്കരുതേ.'