ദേവാ ഊചുഃ । സേനാപതിം നോ ദേവേശ ദേഹി ദൈത്യവധായ വൈ । ദേവാനാം ബ്രഹ്മമുഖ്യാനാമേതദേവ ഹിതം ഭവേത് ।। ൨൫.
ദേവന്മാർ പറഞ്ഞു: ദേവാദിദേവാ, ദാനവരെ സംഹരിക്കാൻ ഞങ്ങൾക്ക് ഒരു സേനാനായകൻ നൽകണമേ. ബ്രഹ്മാവിനെ മുന്നിൽ നിർത്തുന്ന ദേവന്മാർക്ക് ഇതാണ് ഏറ്റവും ഉത്തമം.
രുദ്ര ഉവാച । ദദാമി സേനാനാഥം വോ ദേവാ ഭവത വിജ്വരാഃ । ഭവിഷ്യമസ്തി പൌരാണം യോഗാദീനാമചിന്തയന് ।। ൨൫.
രുദ്രൻ പറഞ്ഞു: ദേവന്മാരേ, ഞാൻ നിങ്ങൾക്ക് സേനാനായകനെ നൽകുന്നു; നിങ്ങൾക്ക് ഇനി ദുഃഖമില്ല. പുരാതനമായ, യോഗികളിൽ പ്രധാനനായ ഒരാൾ ഭാവിയിൽ ഉണ്ടാകും; അവൻ അതിരുകളില്ലാത്തവനാണ്.
ഏവമുക്ത്വാ ഹരോ ദേവാന് വിസൃജ്യ സ്വാങ്ഗസംസ്ഥിതാമ് । ശക്തിം സംക്ഷോഭയാമാസ പുത്രഹേതോഃ പരംതപ ।। ൨൫.
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞശേഷം ഹരൻ ദേവന്മാരെ വിടുകയും, തന്റെ ശരീരത്തിൽ നിലകൊണ്ടിരുന്ന ശക്തിയെ പുത്രനു വേണ്ടി ഉണർത്തുകയും ചെയ്തു.
തസ്യ ക്ഷോഭയതഃ ശക്തിം ജ്വലനാര്കസമപ്രഭഃ । കുമാരഃ സഹജാം ശക്തിം ബിഭ്രജ്ജ്ഞാനൈകശാലിനീമ് ।। ൨൫.
അവൻ ആ ശക്തിയെ ഉണർത്തിയപ്പോൾ, അഗ്നിയും സൂര്യനും പോലെയുള്ള പ്രകാശത്തോടെ ഒരു പുത്രൻ ജനിച്ചു; അവൻ സ്വാഭാവികമായ ശക്തിയും അതുല്യമായ ജ്ഞാനവും ഉള്ളവനായിരുന്നു.
ഉത്പത്തിസ്തസ്യ രാജേന്ദ്ര ബഹുരൂപാ വ്യവസ്ഥിതാ । മന്വന്തരേഷ്വനേകേഷു ദേവസേനാപതിഃ കില ।। ൨൫.
രാജാവേ, അവന്റെ ജനനം പലവിധ രൂപങ്ങളിൽ നിലകൊണ്ടിരിക്കുന്നു; അനേകം മന്വന്തരങ്ങളിൽ അവൻ ദേവസേനയുടെ നായകനായി നിലകൊണ്ടിരിക്കുന്നു.
യോഽസൌ ശരീരഗോ ദേവഃ അഹംകാരേതി കീര്ത്തിതഃ । പ്രയോജനവശാദ് ദേവഃ സൈവ സേനാപതിര്വിഭോ ।। ൨൫.
ശരീരത്തിൽ വസിക്കുന്ന ആ ദേവനെയാണ് 'അഹങ്കാരം' എന്നു വിളിക്കുന്നത്. ആവശ്യത്തിനനുസരിച്ച്, ആ ദേവൻ തന്നെയാണ് സേനാനായകനായി മാറുന്നത്, ഭഗവാനേ.
തസ്മിന് ജാതേ സ്വയം ബ്രഹ്മാ സര്വദൈവൈഃ സമന്വിതഃ । പൂജയാമാസ ദേവേശം ശിവം പശുപതിം തദാ ।। ൨൫.
അവൻ ജനിച്ചപ്പോൾ, ബ്രഹ്മാവും എല്ലാ ദേവന്മാരും ചേർന്ന് ദേവേശ്വരനായ ശിവനെ, പശുപതിയെ, അന്നേരം ആരാധിച്ചു.
സര്വൈശ്ച ദേവൈ ഋഷിഭിശ്ച സിദ്ധൈഃ സേനാപതിര്വരദാനേന തേന । ആപ്യായിതഃ സോഽപി സുരാനുവാച സഖായാര്ഥം ക്രഡനേ കാര്യമേവ ।। ൨൫.
എല്ലാ ദേവന്മാരും ഋഷികളും സിദ്ധന്മാരും ചേർന്ന് സേനാനായകനെ വരദാനത്തോടെ ആദരിച്ചു. അതിൽ സന്തോഷം ലഭിച്ച അവൻ ദേവന്മാരോട് കളിക്കായി ഒരു സഖാവിനെക്കുറിച്ച് പറഞ്ഞു.
ശ്രുത്വാ വചസ്തസ്യ് മഹാനുഭാവോ മഹാദേവോ വാക്യമിദം ജഗാദ । ദദാമി തേ ക്രീഡനകം തു കുക്കുടം തഥാനുഗൌ ശാഖവിശാഖസംജ്ഞൌ । കുമാര ഭൂതഗ്രഹനായകോ ഭവാന് ഭവസ്വ ദേവേശ്വര സേനയാപതിഃ ।। ൨൫.
അവന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട മഹാദേവൻ പറഞ്ഞു: 'നിനക്ക് കളിക്കായി ഒരു കോഴി ഞാൻ തരുന്നു; കൂടാതെ ശാഖയും വിശാഖയും എന്ന പേരുള്ള രണ്ട് അനുചിതരെയും. കുമാരാ, നീ ഭൂതഗണങ്ങളുടെ നായകനും ദേവസേനയുടെ സേനാനായകനും ആകണം.'
ഏവമുക്ത്വാ തതോ ദേവഃ സര്വേ ദേവാശ്ച പാര്ഥിവ । തുഷ്ടുവുര്വാഗ്ഭിരിഷ്ടാഭിഃ സ്കന്ദം സേനാപതിം തദാ ।। ൨൫.
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞശേഷം, ദേവനും എല്ലാ ദേവന്മാരും രാജാവേ, ആ സമയത്ത് സേനാപതിയായ സ്കന്ദനെ ഇഷ്ടമായ വാക്കുകൾ കൊണ്ട് സ്തുതിച്ചു.
ദേവാ ഊചുഃ । ഭവസ്വ ദേവസേനാനീര്മഹേശ്വരസുത പ്രഭോ । ഷണ്മുഖ സ്കന്ദ വിശ്വേശ കുക്കുടധ്വജ പാവകേ ।। ൨൫.
ദേവന്മാർ പറഞ്ഞു: മഹേശ്വരന്റെ പുത്രനായ പ്രഭുവേ, ദേവസേനയുടെ നായകനായി മാറണം. ആറു മുഖങ്ങളുള്ളവനേ, സ്കന്ദനേ, ലോകങ്ങളുടെ ഇശ്വരനേ, കോഴി പതാകയുള്ളവനേ, അഗ്നിപുത്രനേ, ഞങ്ങൾ നിന്നെ അഭ്യർത്ഥിക്കുന്നു.
കമ്പിതാരേ കുമാരേശ സ്കന്ദ ബാലഗ്രഹാനുഗ । ജിതാരേ ക്രൌഞ്ചവിധ്വംസ കൃത്തികാസുത മാതൃജ ।। ൨൫.
കമ്പം അകറ്റുന്നവനേ, കുമാരന്മാരുടെ നാഥനേ, സ്കന്ദനേ, ബാലന്മാരെ ബാധിക്കുന്ന ഗ്രഹങ്ങളെ പിന്തുടരുന്നവനേ, ജയശാലിയേ, ക്രൗഞ്ചനെ നശിപ്പിച്ചവനേ, കൃതികകളുടെ പുത്രനേ, മാതാക്കളിൽ ജനിച്ചവനേ, ഞങ്ങൾ നിന്നെ വണങ്ങുന്നു.
ഭൂതഗ്രഹപതിശ്രേഷ്ഠ പാവകി പ്രിയദര്ശന । മഹാഭൂതപതേഃ പുത്ര ത്രിലോചന നമോഽസ്തു തേ ।। ൨൫.
ഭൂതഗ്രഹപതിമാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനേ, അഗ്നിപുത്രനേ, മനോഹരനായവനേ, മഹാഭൂതങ്ങളുടെ ഇശ്വരന്റെ പുത്രനേ, മൂന്ന് കണ്ണുള്ളവനേ, നിനക്ക് ഞങ്ങൾ നമസ്കരിക്കുന്നു.
ഏവം സ്തുതസ്തദാ ദേവൈര്വവര്ധ ഭവനന്ദനഃ । ദ്വാദശാദിത്യസംകാശോ ബഭൂവാദ്ഭുതദര്ശനഃ । ത്രൈലോക്യമപി തത്തേജസ്താപയാമാസ പാര്ഥിവ ।। ൨൫.
ഇങ്ങനെ ദേവന്മാർ സ്തുതിച്ചപ്പോൾ ഭവന്റെ പുത്രൻ വളർന്നു. പന്ത്രണ്ടു സൂര്യന്മാരെപ്പോലെ പ്രകാശമുള്ളവനായി, അത്ഭുതം നിറഞ്ഞ രൂപം നേടി. അവന്റെ തേജസ് മൂലം മൂന്നു ലോകങ്ങളും ചൂടുപിടിച്ചു.
പ്രജാപാല ഉവാച । കഥം തം കൃത്രികാപുത്രമുക്തവന്തഃ സുരം ഗുരുമ് । കഥം ച പാവകിരസൌ കഥം വാ മാതൃനന്ദനഃ ।। ൨൫.
പ്രജാപാലൻ ചോദിച്ചു: കൃതികകളുടെ പുത്രനെന്നോ, ദേവഗുരുവെന്നോ, അഗ്നിപുത്രനെന്നോ, മാതാക്കളിൽ ജനിച്ചവനെന്നോ നിങ്ങൾ അവനെ എങ്ങനെ വിളിച്ചു?
മഹാതപാ ഉവാച । ആദിമന്വന്തരേ ദേവ ഉത്പത്തിര്യാ മയോദിതാ । പരോക്ഷദര്ശിഭിര്ദേവൈരേവമേവ സ്തുതഃ പ്രഭുഃ ।। ൨൫.
മഹാതപാസ് പറഞ്ഞു: ആദിമൻവന്തരത്തിൽ, ഞാൻ പറഞ്ഞതുപോലെ അവന്റെ ഉത്ഭവം നടന്നപ്പോൾ, സൂക്ഷ്മം കാണുന്ന ദേവന്മാർ അങ്ങനെ തന്നെ ആ പ്രഭുവിനെ സ്തുതിച്ചു.
കൃത്തികാ പാവകസ്ത്വന്യമാതരോ ഗിരിജാ തഥാ । ദ്വിജീയജന്മനി ഗുഹസ്യൈതേ ഉത്പത്തിഹേതവഃ ।। ൨൫.
കൃതികകൾ, അഗ്നി, മറ്റു മാതാക്കൾ, ഗിരിജ—ഇവരാണ് ഗുഹന്റെ ദ്വിജന്മാരിൽ ജനനത്തിനുള്ള കാരണം.
ഏവമേതത് തവാഖ്യാതം പൃച്ഛതഃ പാര്ഥിവോത്തമ । ആത്മവിദ്യാഽമൃതം ഗുഹ്യമഹംകാരസ്യ സംഭവഃ ।। ൨൫.
രാജാവേ, നീ ചോദിച്ചതിനനുസരിച്ച് ആത്മവിദ്യയുടെ രഹസ്യവും അമൃതവും അഹങ്കാരത്തിന്റെ ഉത്ഭവവും ഞാൻ വിശദീകരിച്ചു.
സ്വയം സ്കന്ദോ മഹാദേവഃ സര്വപാപപ്രണാശനഃ । തസ്യ ഷഷ്ഠീം തിഥിം പ്രാദാദഭിഷേകേ പിതാമഹഃ ।। ൨൫.
സ്വയം സ്കന്ദൻ മഹാദേവനാണ്, എല്ലാ പാപങ്ങളും നശിപ്പിക്കുന്നവൻ. അവന്റെ അഭിഷേകത്തിന് പിതാമഹൻ ആറാം തിഥി സമ്മാനിച്ചു.
ഏതാം ഫലാശനോ യസ്തു ക്ഷയേന്നിയതമാനസഃ । അപുത്രോഽപി ലഭേത് പുത്രാനധനോഽപി ധനം ലഭേത് । യം യമിച്ഛേത മനസാ തം തം ലഭതി മാനവഃ ।। ൨൫.
ആ ഫലത്തിനായി മനസ്സു നിയന്ത്രിച്ച് ഈ സ്തോത്രം സ്ഥിരമായി ജപിക്കുന്നവൻ, പുത്രൻ ഇല്ലാത്തവൻക്ക് പുത്രന്മാർ ലഭിക്കും, ധനം ഇല്ലാത്തവൻക്ക് സമ്പത്ത് ലഭിക്കും, മനസ്സിൽ എന്ത് ആഗ്രഹിച്ചാലും അതു ലഭിക്കും.
യശ്ചൈതത് പഠതി സ്തോത്രം കാര്തികേയസ്യ മാനവഃ । തസ്യ ഗേഹേ കുമാരാണാം ക്ഷേമാരോഗ്യം ഭവിഷ്യതി ।। ൨൫.
കാർത്തികേയന്റെ ഈ സ്തോത്രം ആരെങ്കിലും ജപിച്ചാൽ, അവന്റെ വീട്ടിൽ കുട്ടികൾക്ക് ക്ഷേമവും ആരോഗ്യവും ഉണ്ടാകും.
പ്രജാപാല ഉവാച । ശരീരസ്യ കഥം മൂര്തിഗ്രഹണം ജ്യോതിഷോ ദ്വിജ । ഏതന്മേ സംശയം ഛിന്ധി പ്രണതസ്യ ദ്വിജോത്തമ ।। ൨൬.
പ്രജാപാലൻ ചോദിച്ചു: ദ്വിജനേ, ശരീരത്തിന് പ്രകാശത്തിൽ നിന്ന് രൂപം എങ്ങനെ ലഭിക്കുന്നു? ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു, ഈ സംശയം ദയവായി നീക്കം ചെയ്യണം.
മഹാതപാ ഉവാച । യോഽസാവാത്മാ ജ്ഞാനശക്തിരേക ഏവ സനാതനഃ । സ ദ്വിതീയം യദാ ചൈച്ഛത് തദാ സ്വാത്മസ്ഥിതോ ജ്വലത് ।। ൨൬.
മഹാതപാസ് പറഞ്ഞു: ആ ആത്മാവ്, ഒരേ ഒരു ശാശ്വതമായ ജ്ഞാനശക്തി, രണ്ടാമതായി ആഗ്രഹിച്ചു, അപ്പോൾ സ്വയം നിലകൊണ്ടു പ്രകാശിച്ചു.
യഃ സൂര്യ ഇതി ഭാസ്വാംസ്തു അന്യോന്യേന മഹാത്മനഃ । ലോലീഭൂതാനി തേജാംസി ഭാസയന്തി ജഗത്ത്രയമ് ।। ൨൬.
സൂര്യൻ എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്ന ആ മഹാത്മാവിന്റെ പ്രകാശങ്ങൾ പരസ്പരം ചലിച്ചു മൂന്നു ലോകങ്ങളെയും പ്രകാശിപ്പിക്കുന്നു.
തസ്മിന് സര്വേ സുരാഃ സിദ്ധാ ഗണാഃ സര്വേ മഹര്ഷിഭിഃ । സമം സൂതാ ഇതി വിഭോ തസ്മാത് സൂര്യോ ഭവന് സ്തുതഃ ।। ൨൬.
അവനിൽ എല്ലാ ദേവന്മാരും സിദ്ധന്മാരും സംഘങ്ങളും മഹർഷികളോടൊപ്പം ഉൾക്കൊള്ളപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. അതുകൊണ്ടാണ് സൂര്യനെ സ്രഷ്ടാവെന്നു സ്തുതിക്കുന്നത്.
ലോലീഭൂതസ്യ തസ്യാശു തേജസോഽഭൂച്ഛരീരകമ് । പൃഥക്ത്വേന രവിഃ സോഽഥ കീര്ത്ത്യതേ വേദവാദിഭിഃ ।। ൨൬.
അങ്ങനെ ചലിച്ച ആ തേജസ്സിൽ നിന്ന് ശരീരം ഉണ്ടായി. അതിനാൽ വേദവാദികൾ അവനെ വേറിട്ടു രവി എന്നു വിളിക്കുന്നു.
ഭാസയന് സര്വലോകാംസ്തു യതോഽസാവുത്ഥിതോ ദിവി । അതോഽസൌ ഭാസ്കരഃ പ്രോക്തഃ പ്രകര്ഷാച്ച പ്രഭാകരഃ ।। ൨൬.
അവൻ എല്ലാ ലോകങ്ങളെയും പ്രകാശിപ്പിക്കുന്നു, ആകാശത്ത് ഉദയിക്കുന്നതിനാൽ ഭാസ്കരൻ എന്നു വിളിക്കുന്നു, അതിന്റെ വലിയ പ്രകാശം കൊണ്ടു പ്രഭാകരൻ എന്നും പറയുന്നു.
ദിവാ ദിവസ ഇത്യുക്തസ്തത്കാരിത്വാദ് ദിവാകരഃ । സര്വസ്യ ജഗതസ്ത്വാദിരാദിത്യസ്തേന ഉച്യതേ ।। ൨൬.
ദിവസം 'ദിവസം' എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നത് അവൻ കൊണ്ടാണ്, അതിനാൽ ദിവാകരൻ എന്നു പറയുന്നു. എല്ലാ ലോകങ്ങളുടെയും ആദിയായതിനാൽ ആദിത്യൻ എന്നും പറയുന്നു.
ഏതസ്യ ദ്വാദശാദിത്യാഃ സംഭൂതാസ്തേജസാ പൃഥക് । പ്രധാന ഏവ സര്വേഷാം സര്വദാ സ വിബുധ്യതേ ।। ൨൬.
അവനിൽ നിന്നാണ് പന്ത്രണ്ട് സൂര്യന്മാർ ഓരോരുത്തരുടെയും തേജസ്സോടെ ഉദിച്ചുയർന്നത്. എന്നിരുന്നാലും, അവരിൽ എല്ലാവരിലും അവൻ എപ്പോഴും പ്രധാനനായവനായി അറിയപ്പെടുന്നു.
തം ദൃഷ്ട്വാ ജഗതോ വ്യാപ്തിം കുര്വാണം പരമേശ്വരമ് । തസ്യൈവാന്തഃ സ്ഥിതാ ദേവാ വിനിഷ്ക്രമ്യ സ്തുതിം ജഗുഃ ।। ൨൬.
ആ പരമേശ്വരൻ സർവ്വലോകത്തെയും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നതിനെ കണ്ടു, അവനിൽ വസിച്ചിരുന്ന ദേവന്മാർ പുറത്തു വന്നു അവനെ സ്തുതിച്ചു.