അഹം കരോമി വോ നാഗാഃ സമയം മനുജൈഃ സഹ । തദേകമനസഃ സര്വേ ശ്രൃണുധ്വം മമ ശാസനമ് ।। ൨൪.
ഞാൻ നിങ്ങൾക്കും മനുഷ്യർക്കുമിടയിൽ ഒരു ഉടമ്പടി സ്ഥാപിക്കും. അതിനാൽ നിങ്ങൾ എല്ലാവരും ഒരുമനസ്സോടെ എന്റെ ആജ്ഞ കേൾക്കുവിൻ.
പാതാലം വിതലം ചൈവ ഹര്മ്യാഖ്യം ച തൃതീയകമ് । ദത്തം ചൈവ സദാ രമ്യം ഗൃഹം തത്ര ഗമിഷ്യഥ ।। ൨൪.
പാതാളം, വിതലവും, ഹർമ്യ എന്ന മൂന്നാമത്തെ മനോഹരമായ വാസസ്ഥലവും നിങ്ങൾക്കായി ഞാൻ നൽകിയിരിക്കുന്നു. അവിടേക്ക് നിങ്ങൾ പോകണം.
തത്ര ഭോഗാന് ബഹുവിധാന് ഭുഞ്ജാനാ മമ ശാസനാത് । തിഷ്ഠധ്വം സപ്തമം യാവദ് രാത്ര്യന്തം തു പുനഃ പുനഃ ।। ൨൪.
അവിടെ, എന്റെ ആജ്ഞ പ്രകാരം, നിങ്ങൾ പലവിധമായ ആനന്ദങ്ങൾ അനുഭവിച്ച്, ഏഴാം രാത്രി വരെയും വീണ്ടും വീണ്ടും അവിടെ തന്നെ താമസിക്കണം.
തതോ വൈവസ്വതസ്യാദൌ കാശ്യപേയാ ഭവിഷ്യഥ । ദായാദാഃ സര്വദേവാനാം സുപര്ണസ്യ ച ധീമതഃ ।। ൨൪.
അതിനുശേഷം, വൈവസ്വതന്റെ കാലത്തിന്റെ ആരംഭത്തിൽ, കശ്യപന്റെ സന്തതികൾ ആയ നിങ്ങൾക്ക് എല്ലാ ദേവന്മാരുടെയും ബുദ്ധിമാൻ സുപർണ്ണന്റെയും അവകാശം ലഭിക്കും.
തദാ പ്രസൂതിര്വഃ സര്വാ ഭോക്ഷ്യതേ ചിത്രഭാനുനാ । ഭവതാം നൈവ ദോഷോഽയം ഭവിഷ്യതി ന സംശയഃ ।। ൨൪.
അപ്പോൾ, നിങ്ങളുടെ എല്ലാ സന്തതികളെയും ചിത്രഭാനു തിന്നും; അതിൽ നിങ്ങൾക്ക് ഒരു കുറ്റവും ഉണ്ടാകില്ല — ഇതിൽ സംശയമില്ല.
യേ വൈ ക്രൂരാ ഭോഗിനോ ദുര്വിനീതാ - സ്തേഷാമന്തോ ഭവിതാ നാന്യഥൈതത് । കാലപ്രാപ്തം ഭക്ഷയധ്വം ദശധ്വം തഥാഽപകാരേ ച കൃതേ മനുഷ്യമ് ।। ൨൪.
അത്യന്തം ക്രൂരരും അശാന്തരുമായ പാമ്പുകൾക്ക് തീരം വരും; അതിൽ മാറ്റമില്ല. സമയമാകുമ്പോൾ നിങ്ങൾ കടിച്ചു തിന്നാം, മനുഷ്യൻ ദോഷം ചെയ്താൽ അപ്പോഴും അതുപോലെ ചെയ്യാം.
മന്ത്രൌഷധൈര്ഗാരുഡമണ്ഡലൈശ്ച ബദ്ധൈര്ദൃഷ്ടൈര്മാനവാ യേ ചരന്തി । തേഷാം ഭീതൈര്വര്ത്തിതവ്യം ന ചാന്യ- ച്ചിന്ത്യം കാര്യം ചാന്യഥാ വോ വിനാശഃ ।। ൨൪.
മന്ത്രങ്ങൾ, ഔഷധങ്ങൾ, ഗരുഡമണ്ഡലം എന്നിവകൊണ്ട് സംരക്ഷിതരായോ, ബന്ധിക്കപ്പെട്ടോ, കണ്ടുപിടിക്കപ്പെട്ടോ നടക്കുന്ന മനുഷ്യരെ കണ്ടാൽ, ഭയത്തോടെ പെരുമാറണം; അല്ലാതെ വേറേതും ആലോചിക്കരുത്, ചെയ്യരുത് — ചെയ്താൽ നിങ്ങൾ നശിക്കും.
ഇതീരിതേ ബ്രഹ്മണാ തേ ഭുജങ്ഗാ ജഗ്മുഃ സ്ഥാനം ക്ഷ്മാതലാഖ്യം ഹി സര്വേ । തസ്ഥുര്ഭോഗാന് ഭുഞ്ജമാനാഃ സമഗ്രാന് രസാതലേ ലീലയാ സംസ്ഥിതാസ്തേ ।। ൨൪.
ബ്രഹ്മാവു ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞതിനു ശേഷം, ആ പാമ്പുകൾ എല്ലാവരും ഭൂമിയുടെ ഉപരിതലത്തിൽ പോയി; അവിടെ അവർ എല്ലാ ആനന്ദങ്ങളും അനുഭവിച്ച്, രസാതലത്തിൽ സന്തോഷത്തോടെ താമസിച്ചു.
ഏവം ശാപം തു തേ ലബ്ധ്വാ പ്രസാദം ച ചതുര്മുഖാത് । തസ്ഥുഃ പാതാലനിലയേ മുദിതേനാന്തരാത്മനാ ।। ൨൪.
ഇങ്ങനെ നാലുമുഖനായ ബ്രഹ്മാവിൽ നിന്നു ശാപവും അനുഗ്രഹവും ലഭിച്ച ശേഷം, അവർ പാതാളത്തിലെ വാസസ്ഥലത്തിൽ സന്തോഷത്തോടെ മനസ്സിൽ സമാധാനത്തോടെ താമസിച്ചു.
ഏതത് സര്വം ച പഞ്ചമ്യാം തേഷാം ജാതം മഹാത്മനാമ് । അതസ്ത്വിയം തിഥിര്ധന്യാ സര്വപാപഹരാ ശുഭാ ।। ൨൪.
ഈ മഹാത്മാക്കൾക്കു ഇതൊക്കെയും അഞ്ചാം തിഥിയിൽ സംഭവിച്ചു. അതുകൊണ്ട് ഈ തിഥി ഭാഗ്യവതിയും എല്ലാ പാപങ്ങൾ നീക്കുന്നതും ശുഭകരവുമാണ്.
ഏതസ്യാം സംയതോ യസ്തു അമ്ലം തു പരിവര്ജയേത് । ക്ഷീരേണ സ്നാപയേന്നാഗാംസ്തസ്യ യാസ്യന്തി മിത്രതാമ് ।। ൨൪.
ഈ ദിവസം, ആരെങ്കിലും സ്വയം നിയന്ത്രിച്ച് പുളിയുള്ളതൊന്നും ഒഴിവാക്കി, പാമ്പുകളെ പാൽകൊണ്ട് കുളിപ്പിച്ചാൽ, അവർ അവന്റെ സുഹൃത്തുക്കളാകും.
പ്രജാപാല ഉവാച । അഹംകാരാത് കഥം ജജ്ഞേ കാര്ത്തികേയോ ദ്വിജോത്തമ । ഏതന്മേ സംശയം ഛിന്ധി പൃച്ഛതോ വൈ മഹാമുനേ ।। ൨൫.
പ്രജാപാലൻ ചോദിച്ചു: മഹാമുനിവേ, അഹങ്കാരത്തിൽ നിന്ന് കാർത്തികേയൻ എങ്ങനെ ജനിച്ചു എന്ന് ദയവായി എനിക്ക് വിശദീകരിക്കണമേ. ഈ സംശയം നീക്കിക്കൊടുക്കണം.
മഹാതപാ ഉവാച । സര്വേഷാമേവ തത്ത്വാനാം യഃ പരഃ പുരുഷഃ സ്മൃതഃ । തസ്മാദവ്യക്തമുത്പന്നം തത്ത്വാദി ത്രിവിധം തു തത് ।। ൨൫.
മഹാതപസ്വി പറഞ്ഞു: എല്ലാ തത്വങ്ങളുടെയും ആധാരമായ പരമപുരുഷനിൽ നിന്ന് അവ്യക്തം ഉദിച്ചുവന്നു; അതിൽ നിന്ന് മൂലതത്വങ്ങൾ അടക്കം മൂന്നു തത്വങ്ങൾ ഉണ്ടായുവന്നു.
പുരുഷാവ്യക്തയോര്മധ്യേ മഹത്ത്വം സമപദ്യത । സ ചാഹംകാര ഇത്യുക്തോ യോ മഹാന് സമുദാഹൃതഃ ।। ൨൫.
പുരുഷനും അവ്യക്തവും തമ്മിൽ മഹത്ത്വം ഉദിച്ചു; അതാണ് അഹങ്കാരം എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്നത്, അതിനെ മഹത്തായി അറിയപ്പെടുന്നു.
പുരുഷോ വിഷ്ണുരിത്യുക്തഃ ശിവോ വാ നാമതഃ സ്മൃതഃ । അവ്യക്തം തു ഉമാ ദേവീ ശ്രീര്വാ പദ്മനിഭേക്ഷണാ ।। ൨൫.
പുരുഷനാണ് വിഷ്ണു എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നത്, അല്ലെങ്കിൽ ശിവൻ എന്നും വിളിക്കപ്പെടുന്നു. അവ്യക്തമായത് ഉമാദേവിയാണ്, അല്ലെങ്കിൽ കനകനിറമുള്ള കണ്ണുകളുള്ള ശ്രീദേവിയും ആകുന്നു.
തത്സംയോഗാദഹംകാരഃ സ ച സേനാപതിര്ഗുഹഃ । തസ്യോത്പത്തിം പ്രവക്ഷ്യാമി ശ്രൃണു രാജന് മഹാമതേ ।। ൨൫.
അവരുടെ ഐക്യത്തിൽ നിന്ന് അഹങ്കാരം ഉദിക്കുന്നു; അവനാണ് സേനാപതി ഗുഹൻ. അവന്റെ ജനനത്തെക്കുറിച്ച് ഞാൻ പറയാം, മഹാരാജാവേ, ശ്രദ്ധിക്കൂ.
ആദ്യോ നാരായണോ ദേവസ്തസ്മാദ് ബ്രഹ്മാ തതോഽഭവത് । അതഃ സ്വയംഭുവശ്ചാന്യേ മരീച്യാദ്യാര്കസംഭവാഃ ।। ൨൫.
ആദ്യമായി നാരായണൻ ദേവൻ ഉണ്ടായി; അവനിൽ നിന്ന് ബ്രഹ്മാവു ജനിച്ചു. അതിനുശേഷം സ്വയംഭുവനും മാരീച്യാദികളും സൂര്യനിൽ നിന്ന് ജനിച്ചവരും ഉണ്ടായി.
തേഷ്വാരഭ്യ സുരാ ദൈത്യാ ഗന്ധര്വാ മാനുഷാഃ ഖഗാഃ । പശവഃ സര്വഭൂതാനി സൃഷ്ടിരേഷാ പ്രകീര്തിതാ ।। ൨൫.
അവരിൽ നിന്ന് ദേവന്മാർ, അസുരന്മാർ, ഗന്ധർവ്വന്മാർ, മനുഷ്യർ, പക്ഷികൾ, മൃഗങ്ങൾ, എല്ലാഭൂതങ്ങളും ഉരുത്തിരിഞ്ഞു. ഇതാണ് സൃഷ്ടി എന്നു പറയപ്പെടുന്നത്.
സൃഷ്ട്യാം വിസ്താരിതായാം തു ദേവദൈത്യാ മഹാബലാഃ । സാപത്ന്യം ഭാവമാസ്ഥായ യുയുധുര്വിജിഗീഷവഃ ।। ൨൫.
സൃഷ്ടി വ്യാപിച്ചപ്പോൾ, ശക്തരായ ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും പരസ്പരം വൈരാഗ്യത്തോടെ യുദ്ധം ചെയ്തു, ഓരോരുത്തരും ജയിക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ചു.
ദൈത്യാനാം ബലിനഃ സന്തി നായകാ യുദ്ധദുര്മദാഃ । ഹിരണ്യകശിപുഃ പൂര്വം ഹിരണ്യാക്ഷോ മഹാബലഃ । വിപ്രചിത്തിര്വിചിത്തിശ്ച ഭീമാക്ഷഃ ക്രൌഞ്ച ഏവ ച ।। ൨൫.
ശക്തരായ അസുരന്മാരിൽ യുദ്ധത്തിൽ അഭിമാനമുള്ള നായകരുണ്ട്: ആദ്യം ഹിരണ്യകശിപു, പിന്നെ മഹാശക്തനായ ഹിരണ്യാക്ഷൻ, വിപ്രചിത്തി, വിചിത്തി, ഭീമാക്ഷൻ, ക്രൗഞ്ചൻ എന്നിവരും.
ഏതേഽതിബലിനഃ ശൂരാ ദേവസൈന്യം മഹാമൃധേ । അനാരതം സിതൈര്ബാണൈര്ജയന്തേഽനുദിനം മൃധേ ।। ൨൫.
ഈ അതിശക്തരായ വീരന്മാർ വലിയ യുദ്ധങ്ങളിൽ ദേവസൈന്യത്തെ 날ംപ്രതി കൂര്മ്മമായ അമ്പുകളാൽ തോൽപ്പിക്കുന്നു.
തേഷാം പരാജയം ദൃഷ്ട്വാ ദേവാനാം തു ബൃഹസ്പതിഃ । ഉവാച ഹീനം വഃ സൈന്യം നായകേന വിനാ സുരാഃ ।। ൨൫.
അവരുടെ തോൽവിയറിഞ്ഞ് ബൃഹസ്പതി ദേവന്മാരോട് പറഞ്ഞു: 'ദേവന്മാരേ, നിങ്ങളുടെ സൈന്യം നായകനില്ലാത്തതിനാൽ ദുർബലമാണ്.'
ഏകേനേന്ദ്രേണ ദിവ്യം തു സൈന്യം പാതും ന ശക്യതേ । അതഃ സേനാപതിം കിഞ്ചിദന്വേഷയത മാചിരമ് ।। ൨൫.
'ഇന്ദ്രൻ ഒറ്റയ്ക്കു ദൈവസൈന്യത്തെ രക്ഷിക്കാൻ കഴിയില്ല; അതിനാൽ ഉടൻ ഒരു സേനാപതിയെ അന്വേഷിക്കൂ.'
ഏവമുക്താസ്തതോ ദേവാ ജഗ്മുര്ലോകപിതാമഹമ് । സേനാപതിം ച നോ ദേഹി വാക്യമൂചുഃ സസംഭ്രമമ് ।। ൨൫.
അങ്ങനെ ദേവന്മാർ ലോകപിതാമഹനോടു ചെന്നു, ഉത്സുകതയോടെ 'നമ്മുക്ക് ഒരു സേനാപതിയെ തരിക' എന്നു പറഞ്ഞു.
തതോ ദധ്യൌ ചതുര്വക്ത്രഃ കിമേഷാം ക്രിയതേ മയാ । ബ്രഹ്മാഽഥ ചിന്തയാമാസ രുദ്രം പ്രതി മനോഗതമ് ।। ൨൫.
അപ്പോൾ നാലുമുഖനായ ബ്രഹ്മാവ് വിചാരിച്ചു: 'ഇവർക്കായി ഞാൻ എന്ത് ചെയ്യണം?' പിന്നെ ബ്രഹ്മാവ് മനസ്സിൽ രുദ്രനെ ഓർത്തു.
തതോ ദേവാഃ സഗന്ധര്വാ ഋഷയഃ സിദ്ധചാരണാഃ । ബ്രഹ്മാണം പുരതഃ കൃത്വാ ജഗ്മുഃ കൈലാസപര്വതമ് ।। ൨൫.
അപ്പോൾ ദേവന്മാരും ഗന്ധർവ്വന്മാരും ഋഷിമാരും സിദ്ധന്മാരും ചാരണമാരും ബ്രഹ്മാവിനെ മുന്നിൽ വെച്ച് കൈലാസപർവതത്തിലേക്ക് പോയി.
തത്ര ദൃഷ്ട്വാ മഹാദേവം ശിവം പശുപതിം വിഭുമ് । തുഷ്ടവുര്വിവിധൈസ്തോത്രൈഃ ശക്രാദ്യാസ്ത്രിദിവൌകസഃ ।। ൨൫.
അവിടെ മഹാദേവനായ ശിവനെയും പശുപതിയെയും ദർശിച്ചശേഷം, ഇന്ദ്രനും മറ്റ് ദേവന്മാരും വിവിധസ്തുതികളാൽ അവനെ സ്തുതിച്ചു.
ദേവാ ഊചുഃ । നമാമ സര്വേ ശരണാര്ഥിനോ വയം മഹേശ്വരം ത്ര്യമ്ബകഭൂതഭാവനമ് । ഉമാപതേ വിശ്വപതേ മരുത്പതേ ജഗത്പതേ ശംകര പാഹി നഃ സ്വയമ് ।। ൨൫.
ദേവന്മാർ പറഞ്ഞു: 'നാം എല്ലാവരും അഭയം തേടി മഹേശ്വരനായ, ത്രയമ്പകനായ, ഭൂതങ്ങളുടെ സ്രഷ്ടാവായ ഭഗവാനെ നമസ്കരിക്കുന്നു. ഉമാപതേ, വിശ്വപതേ, മരുത്പതേ, ലോകപതേ, ശങ്കരാ, ദയവായി ഞങ്ങളെ രക്ഷിക്കണമേ.'
ജടാകലാപാഗ്രശശാങ്കദീധിതി- പ്രകാശിതാശേഷജഗത്ത്രയാമല । ത്രിശൂലപാണേ പുരുഷോത്തമാച്യുത പ്രപാഹി ദൈത്യാച്ച ജഗത്ത്രയോദരേ ।। ൨൫.
ജടകളിൽ ചന്ദ്രൻ വിരിയുന്ന, അതിന്റെ പ്രകാശം മൂല്യമായ മൂന്നു ലോകങ്ങളെയും പ്രകാശിപ്പിക്കുന്നവാ, ത്രിശൂലധാരിയായ പുരുഷോത്തമാ, അച്യുതാ, ദയവായി ദാനവന്മാരിൽ നിന്ന് ഈ മൂന്നു ലോകങ്ങളെയും രക്ഷിക്കണമേ.
ത്വമാദിദേവഃ പുരുഷോത്തമോ ഹരി- ര്ഭവോ മഹേശസ്ത്രിപുരാന്തകോ വിഭുഃ । ഭഗാക്ഷിഹാ ദൈത്യരിപുഃ പുരാതനോ വൃഷധ്വജഃ പാഹി സുരോത്തമോത്തമ ।। ൨൫.
നീ ആദിദേവൻ, പുരുഷോത്തമൻ, ഹരിയും ഭവനും മഹേശ്വരനും ത്രിപുരസംഹാരിയും, ഭഗാക്ഷിയെ നശിപ്പിച്ചവനും അസുരശത്രുവും പുരാതനനും വൃഷധ്വജനും ആകുന്നു. ദേവന്മാരിൽ ഉത്തമനായവാ, ഞങ്ങളെ രക്ഷിക്കണമേ.