അഹന്യഹനി യേ ദേവ പശ്യേയുരുരഗാ ദൃശാ । മനുഷ്യപശുരൂപം വാ തത്സര്വം ഭസ്മസാദ് ഭവേത് ।। ൨൪.
ദേവാ, ദിവസേന പാമ്പുകൾ മനുഷ്യരെയോ മൃഗങ്ങളെയോ കണ്ണുകൊണ്ട് കണ്ടാൽ, അതെല്ലാം ഉടനടി ചാരമാകും.
ത്വയാ സൃഷ്ടിഃ കൃതാ ദേവ നീയതേ സാ ഭുജംഗാമൈഃ । ഏതജ്ജ്ഞാത്വാ തു ദുര്വൃത്തം തത്കുരുഷ്വ മഹാമതേ ।। ൨൪.
ദൈവമേ, ഈ ലോകം നിങ്ങൾ സൃഷ്ടിച്ചെങ്കിലും, ഇപ്പോൾ അത് പാമ്പുകൾ നശിപ്പിക്കുന്നു. ഈ ദോഷം മനസ്സിലാക്കി, വേണ്ടത് ചെയ്യണമേ മഹാബുദ്ധിയുള്ളവനേ.
ബ്രഹ്മോവാച । അഹം രക്ഷാം വിധാസ്യാമി ഭവതീനാം ന സംശയഃ । വ്രജധ്വം സ്വാനി ധിഷ്ണ്യാനി പ്രജാ മാഭൂത് സസാധ്വസാ ।। ൨൪.
ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു: ഞാൻ നിങ്ങളെ സംരക്ഷിക്കും, ഇതിൽ സംശയമില്ല. നിങ്ങൾ നിങ്ങളുടെ വീടുകളിലേക്ക് മടങ്ങൂ, ജീവികൾക്ക് ഭയപ്പെടേണ്ടതില്ല.
ഏവമുക്ത്വാ പ്രജാസ്തേന ബ്രഹ്മണാഽവ്യക്തമൂര്ത്തിനാ । ആജഗ്മുഃ പരമപ്രീത്യാ നത്വാ ചൈവ സ്വയംഭുവേ ।। ൨൪.
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, രൂപം കാണാനാകാത്ത ബ്രഹ്മാവ് ജീവികളെ വിട്ടയച്ചു. അവർ അതിയായ സന്തോഷത്തോടെ സ്വയംഭുവിന് നമസ്കരിച്ച് തിരിച്ചു പോയി.
ആഗതാസു പ്രജാസ്വാദ്യസ്താനാഹൂയ ഭുജംഗമാന് । ശശാപ പരമക്രുദ്ധോ വാസുകിപ്രമുഖാംസ്തദാ ।। ൨൪.
ജീവികൾ പോയശേഷം, ബ്രഹ്മാവ് പാമ്പുകളെ വിളിച്ചു. അതിവിശേഷം കോപത്തോടെ വാസുകിയെ മുഖ്യമായി എടുത്ത് അവരെ ശപിച്ചു.
ബ്രഹ്മോവാച । യതോ മത്പ്രഭവാന് നിത്യം ക്ഷയം നയത മാനുഷാന് । ഭവാന്തരേ അഥാന്യസ്മിന് മാതുഃ ശാപാത് സുദാരുണാത് । ഭവിതാഽതിക്ഷയം ഘോരം നൂനം സ്വായംഭുവേഽന്തരേ ।। ൨൪.
ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു: നിങ്ങൾ എന്നിൽ നിന്നു ജനിച്ചവരായിട്ടും, മനുഷ്യരെ തുടർച്ചയായി നശിപ്പിക്കുന്നതിനാൽ, മറ്റൊരു കാലഘട്ടത്തിൽ, നിങ്ങളുടെ അമ്മയുടെ ഭയങ്കരമായ ശാപം മൂലം, സ്വായംഭുവമന്വന്തരത്തിൽ തീർച്ചയായും ഒരു വലിയ ഭയാനക നാശം സംഭവിക്കും.
ഏവമുക്താസ്തു വേപന്തോ ബ്രഹ്മാണം ഭുജഗോത്തമാഃ । നിപത്യ പാദയോസ്തസ്യ ഇദമൂചുര്വചസ്തദാ ।। ൨൪.
ഇങ്ങനെ ബ്രഹ്മാവു പറഞ്ഞതുകേട്ട്, ഭയത്തോടെ വിറയച്ച്, പ്രധാനപ്പെട്ട പാമ്പുകൾ അവന്റെ കാലടിയിൽ വീണു, ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു:
നാഗാ ഊചുഃ । ഭഗവന് കുടിലാ ജാതിരസ്മാകം ഭവതാ കൃതാ । വിഷോല്ബണത്വം ക്രൂരത്വം ദൃക്ശസ്ത്രത്വം ച നസ്ത്വയാ । സംപാദിതം ത്വയാ ദേവ ഇദാനീം ശമയാച്യുത ।। ൨൪.
പാമ്പുകൾ പറഞ്ഞു: ഭഗവനെ, ഞങ്ങളുടെ സ്വഭാവം വളഞ്ഞതാക്കിയത് നിങ്ങൾ തന്നെയാണ്. ശക്തമായ വിഷവും ക്രൂരതയും ഭയപ്പെടുത്തുന്ന കണ്ണുകളും നിങ്ങൾ ഞങ്ങൾക്ക് നൽകിയിരിക്കുന്നു. ദൈവമേ, ഇതൊക്കെയും നിങ്ങൾ ചെയ്തതാണെങ്കിൽ, ഇപ്പോൾ ദയവായി അതിനെ നിയന്ത്രിക്കണമേ അച്യുതാ.
ബ്രഹ്മോവാച । യദി നാമ മയാ സൃഷ്ടാ ഭവന്തഃ കുടിലാശയാഃ । തതഃ കിം മനുജാന് നിത്യം ഭക്ഷയധ്വം ഗതവ്യഥാഃ ।। ൨൪.
ബ്രഹ്മാവു പറഞ്ഞു: ഞാൻ നിങ്ങളെ വളഞ്ഞ മനസ്സോടെ സൃഷ്ടിച്ചുവെങ്കിൽ, പിന്നെ നിങ്ങൾ ഭയമില്ലാതെ മനുഷ്യരെ എല്ലായ്പ്പോഴും തിന്നാമല്ലോ?
നാഗാ ഊചുഃ । മര്യാദാം കുരു ദേവേശ സ്ഥാനം ചൈവ പൃഥക് പൃഥക് । മനുഷ്യാണാം തഥാഽസ്മാകം സമയം ച പൃഥക് പൃഥക് । നാഗാനാം വചനം ശ്രുത്വാ ദേവോ വചനമബ്രവീത് ।। ൨൪.
പാമ്പുകൾ പറഞ്ഞു: ദേവന്മാരുടെ പ്രഭുവേ, മനുഷ്യർക്കും ഞങ്ങൾക്കും വേർതിരിച്ചിരിക്കുന്ന അതിരുകളും താമസസ്ഥലങ്ങളും നിശ്ചയിക്കണം. ഓരോരുത്തർക്കും വേറിട്ട നിയമങ്ങളും വേണം. പാമ്പുകളുടെ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ട് ദൈവം ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു:
അഹം കരോമി വോ നാഗാഃ സമയം മനുജൈഃ സഹ । തദേകമനസഃ സര്വേ ശ്രൃണുധ്വം മമ ശാസനമ് ।। ൨൪.
ഞാൻ നിങ്ങൾക്കും മനുഷ്യർക്കുമിടയിൽ ഒരു ഉടമ്പടി സ്ഥാപിക്കും. അതിനാൽ നിങ്ങൾ എല്ലാവരും ഒരുമനസ്സോടെ എന്റെ ആജ്ഞ കേൾക്കുവിൻ.
പാതാലം വിതലം ചൈവ ഹര്മ്യാഖ്യം ച തൃതീയകമ് । ദത്തം ചൈവ സദാ രമ്യം ഗൃഹം തത്ര ഗമിഷ്യഥ ।। ൨൪.
പാതാളം, വിതലവും, ഹർമ്യ എന്ന മൂന്നാമത്തെ മനോഹരമായ വാസസ്ഥലവും നിങ്ങൾക്കായി ഞാൻ നൽകിയിരിക്കുന്നു. അവിടേക്ക് നിങ്ങൾ പോകണം.
തത്ര ഭോഗാന് ബഹുവിധാന് ഭുഞ്ജാനാ മമ ശാസനാത് । തിഷ്ഠധ്വം സപ്തമം യാവദ് രാത്ര്യന്തം തു പുനഃ പുനഃ ।। ൨൪.
അവിടെ, എന്റെ ആജ്ഞ പ്രകാരം, നിങ്ങൾ പലവിധമായ ആനന്ദങ്ങൾ അനുഭവിച്ച്, ഏഴാം രാത്രി വരെയും വീണ്ടും വീണ്ടും അവിടെ തന്നെ താമസിക്കണം.
തതോ വൈവസ്വതസ്യാദൌ കാശ്യപേയാ ഭവിഷ്യഥ । ദായാദാഃ സര്വദേവാനാം സുപര്ണസ്യ ച ധീമതഃ ।। ൨൪.
അതിനുശേഷം, വൈവസ്വതന്റെ കാലത്തിന്റെ ആരംഭത്തിൽ, കശ്യപന്റെ സന്തതികൾ ആയ നിങ്ങൾക്ക് എല്ലാ ദേവന്മാരുടെയും ബുദ്ധിമാൻ സുപർണ്ണന്റെയും അവകാശം ലഭിക്കും.
തദാ പ്രസൂതിര്വഃ സര്വാ ഭോക്ഷ്യതേ ചിത്രഭാനുനാ । ഭവതാം നൈവ ദോഷോഽയം ഭവിഷ്യതി ന സംശയഃ ।। ൨൪.
അപ്പോൾ, നിങ്ങളുടെ എല്ലാ സന്തതികളെയും ചിത്രഭാനു തിന്നും; അതിൽ നിങ്ങൾക്ക് ഒരു കുറ്റവും ഉണ്ടാകില്ല — ഇതിൽ സംശയമില്ല.
യേ വൈ ക്രൂരാ ഭോഗിനോ ദുര്വിനീതാ - സ്തേഷാമന്തോ ഭവിതാ നാന്യഥൈതത് । കാലപ്രാപ്തം ഭക്ഷയധ്വം ദശധ്വം തഥാഽപകാരേ ച കൃതേ മനുഷ്യമ് ।। ൨൪.
അത്യന്തം ക്രൂരരും അശാന്തരുമായ പാമ്പുകൾക്ക് തീരം വരും; അതിൽ മാറ്റമില്ല. സമയമാകുമ്പോൾ നിങ്ങൾ കടിച്ചു തിന്നാം, മനുഷ്യൻ ദോഷം ചെയ്താൽ അപ്പോഴും അതുപോലെ ചെയ്യാം.
മന്ത്രൌഷധൈര്ഗാരുഡമണ്ഡലൈശ്ച ബദ്ധൈര്ദൃഷ്ടൈര്മാനവാ യേ ചരന്തി । തേഷാം ഭീതൈര്വര്ത്തിതവ്യം ന ചാന്യ- ച്ചിന്ത്യം കാര്യം ചാന്യഥാ വോ വിനാശഃ ।। ൨൪.
മന്ത്രങ്ങൾ, ഔഷധങ്ങൾ, ഗരുഡമണ്ഡലം എന്നിവകൊണ്ട് സംരക്ഷിതരായോ, ബന്ധിക്കപ്പെട്ടോ, കണ്ടുപിടിക്കപ്പെട്ടോ നടക്കുന്ന മനുഷ്യരെ കണ്ടാൽ, ഭയത്തോടെ പെരുമാറണം; അല്ലാതെ വേറേതും ആലോചിക്കരുത്, ചെയ്യരുത് — ചെയ്താൽ നിങ്ങൾ നശിക്കും.
ഇതീരിതേ ബ്രഹ്മണാ തേ ഭുജങ്ഗാ ജഗ്മുഃ സ്ഥാനം ക്ഷ്മാതലാഖ്യം ഹി സര്വേ । തസ്ഥുര്ഭോഗാന് ഭുഞ്ജമാനാഃ സമഗ്രാന് രസാതലേ ലീലയാ സംസ്ഥിതാസ്തേ ।। ൨൪.
ബ്രഹ്മാവു ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞതിനു ശേഷം, ആ പാമ്പുകൾ എല്ലാവരും ഭൂമിയുടെ ഉപരിതലത്തിൽ പോയി; അവിടെ അവർ എല്ലാ ആനന്ദങ്ങളും അനുഭവിച്ച്, രസാതലത്തിൽ സന്തോഷത്തോടെ താമസിച്ചു.
ഏവം ശാപം തു തേ ലബ്ധ്വാ പ്രസാദം ച ചതുര്മുഖാത് । തസ്ഥുഃ പാതാലനിലയേ മുദിതേനാന്തരാത്മനാ ।। ൨൪.
ഇങ്ങനെ നാലുമുഖനായ ബ്രഹ്മാവിൽ നിന്നു ശാപവും അനുഗ്രഹവും ലഭിച്ച ശേഷം, അവർ പാതാളത്തിലെ വാസസ്ഥലത്തിൽ സന്തോഷത്തോടെ മനസ്സിൽ സമാധാനത്തോടെ താമസിച്ചു.
ഏതത് സര്വം ച പഞ്ചമ്യാം തേഷാം ജാതം മഹാത്മനാമ് । അതസ്ത്വിയം തിഥിര്ധന്യാ സര്വപാപഹരാ ശുഭാ ।। ൨൪.
ഈ മഹാത്മാക്കൾക്കു ഇതൊക്കെയും അഞ്ചാം തിഥിയിൽ സംഭവിച്ചു. അതുകൊണ്ട് ഈ തിഥി ഭാഗ്യവതിയും എല്ലാ പാപങ്ങൾ നീക്കുന്നതും ശുഭകരവുമാണ്.
ഏതസ്യാം സംയതോ യസ്തു അമ്ലം തു പരിവര്ജയേത് । ക്ഷീരേണ സ്നാപയേന്നാഗാംസ്തസ്യ യാസ്യന്തി മിത്രതാമ് ।। ൨൪.
ഈ ദിവസം, ആരെങ്കിലും സ്വയം നിയന്ത്രിച്ച് പുളിയുള്ളതൊന്നും ഒഴിവാക്കി, പാമ്പുകളെ പാൽകൊണ്ട് കുളിപ്പിച്ചാൽ, അവർ അവന്റെ സുഹൃത്തുക്കളാകും.
പ്രജാപാല ഉവാച । അഹംകാരാത് കഥം ജജ്ഞേ കാര്ത്തികേയോ ദ്വിജോത്തമ । ഏതന്മേ സംശയം ഛിന്ധി പൃച്ഛതോ വൈ മഹാമുനേ ।। ൨൫.
പ്രജാപാലൻ ചോദിച്ചു: മഹാമുനിവേ, അഹങ്കാരത്തിൽ നിന്ന് കാർത്തികേയൻ എങ്ങനെ ജനിച്ചു എന്ന് ദയവായി എനിക്ക് വിശദീകരിക്കണമേ. ഈ സംശയം നീക്കിക്കൊടുക്കണം.
മഹാതപാ ഉവാച । സര്വേഷാമേവ തത്ത്വാനാം യഃ പരഃ പുരുഷഃ സ്മൃതഃ । തസ്മാദവ്യക്തമുത്പന്നം തത്ത്വാദി ത്രിവിധം തു തത് ।। ൨൫.
മഹാതപസ്വി പറഞ്ഞു: എല്ലാ തത്വങ്ങളുടെയും ആധാരമായ പരമപുരുഷനിൽ നിന്ന് അവ്യക്തം ഉദിച്ചുവന്നു; അതിൽ നിന്ന് മൂലതത്വങ്ങൾ അടക്കം മൂന്നു തത്വങ്ങൾ ഉണ്ടായുവന്നു.
പുരുഷാവ്യക്തയോര്മധ്യേ മഹത്ത്വം സമപദ്യത । സ ചാഹംകാര ഇത്യുക്തോ യോ മഹാന് സമുദാഹൃതഃ ।। ൨൫.
പുരുഷനും അവ്യക്തവും തമ്മിൽ മഹത്ത്വം ഉദിച്ചു; അതാണ് അഹങ്കാരം എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്നത്, അതിനെ മഹത്തായി അറിയപ്പെടുന്നു.
പുരുഷോ വിഷ്ണുരിത്യുക്തഃ ശിവോ വാ നാമതഃ സ്മൃതഃ । അവ്യക്തം തു ഉമാ ദേവീ ശ്രീര്വാ പദ്മനിഭേക്ഷണാ ।। ൨൫.
പുരുഷനാണ് വിഷ്ണു എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നത്, അല്ലെങ്കിൽ ശിവൻ എന്നും വിളിക്കപ്പെടുന്നു. അവ്യക്തമായത് ഉമാദേവിയാണ്, അല്ലെങ്കിൽ കനകനിറമുള്ള കണ്ണുകളുള്ള ശ്രീദേവിയും ആകുന്നു.
തത്സംയോഗാദഹംകാരഃ സ ച സേനാപതിര്ഗുഹഃ । തസ്യോത്പത്തിം പ്രവക്ഷ്യാമി ശ്രൃണു രാജന് മഹാമതേ ।। ൨൫.
അവരുടെ ഐക്യത്തിൽ നിന്ന് അഹങ്കാരം ഉദിക്കുന്നു; അവനാണ് സേനാപതി ഗുഹൻ. അവന്റെ ജനനത്തെക്കുറിച്ച് ഞാൻ പറയാം, മഹാരാജാവേ, ശ്രദ്ധിക്കൂ.
ആദ്യോ നാരായണോ ദേവസ്തസ്മാദ് ബ്രഹ്മാ തതോഽഭവത് । അതഃ സ്വയംഭുവശ്ചാന്യേ മരീച്യാദ്യാര്കസംഭവാഃ ।। ൨൫.
ആദ്യമായി നാരായണൻ ദേവൻ ഉണ്ടായി; അവനിൽ നിന്ന് ബ്രഹ്മാവു ജനിച്ചു. അതിനുശേഷം സ്വയംഭുവനും മാരീച്യാദികളും സൂര്യനിൽ നിന്ന് ജനിച്ചവരും ഉണ്ടായി.
തേഷ്വാരഭ്യ സുരാ ദൈത്യാ ഗന്ധര്വാ മാനുഷാഃ ഖഗാഃ । പശവഃ സര്വഭൂതാനി സൃഷ്ടിരേഷാ പ്രകീര്തിതാ ।। ൨൫.
അവരിൽ നിന്ന് ദേവന്മാർ, അസുരന്മാർ, ഗന്ധർവ്വന്മാർ, മനുഷ്യർ, പക്ഷികൾ, മൃഗങ്ങൾ, എല്ലാഭൂതങ്ങളും ഉരുത്തിരിഞ്ഞു. ഇതാണ് സൃഷ്ടി എന്നു പറയപ്പെടുന്നത്.
സൃഷ്ട്യാം വിസ്താരിതായാം തു ദേവദൈത്യാ മഹാബലാഃ । സാപത്ന്യം ഭാവമാസ്ഥായ യുയുധുര്വിജിഗീഷവഃ ।। ൨൫.
സൃഷ്ടി വ്യാപിച്ചപ്പോൾ, ശക്തരായ ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും പരസ്പരം വൈരാഗ്യത്തോടെ യുദ്ധം ചെയ്തു, ഓരോരുത്തരും ജയിക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ചു.
ദൈത്യാനാം ബലിനഃ സന്തി നായകാ യുദ്ധദുര്മദാഃ । ഹിരണ്യകശിപുഃ പൂര്വം ഹിരണ്യാക്ഷോ മഹാബലഃ । വിപ്രചിത്തിര്വിചിത്തിശ്ച ഭീമാക്ഷഃ ക്രൌഞ്ച ഏവ ച ।। ൨൫.
ശക്തരായ അസുരന്മാരിൽ യുദ്ധത്തിൽ അഭിമാനമുള്ള നായകരുണ്ട്: ആദ്യം ഹിരണ്യകശിപു, പിന്നെ മഹാശക്തനായ ഹിരണ്യാക്ഷൻ, വിപ്രചിത്തി, വിചിത്തി, ഭീമാക്ഷൻ, ക്രൗഞ്ചൻ എന്നിവരും.