ദേവാനാം സന്നിധൌ തസ്യ പശ്യതോമാം മഹാത്മനഃ । ചിന്താഽഭൂദ് വ്യോമ്നി മൂര്തിഭ്യോ ദൃശ്യതേ കേന ഹേതുനാ ।। ൨൩.
ദേവന്മാരുടെ സാന്നിധ്യത്തിൽ ആ മഹാത്മാവ് ഉമയെ നോക്കുമ്പോൾ, 'ആകാശത്തിൽ രൂപങ്ങൾ കാണപ്പെടുന്നത് എന്തുകൊണ്ടാണ്?' എന്ന ചിന്ത അദ്ദേഹത്തിന് ഉദിച്ചു.
പൃഥിവ്യാ വിദ്യതേ മൂര്ത്തിരപാം മൂര്ത്തിസ്തഥൈവ ച । തേജസഃ ശ്വസനസ്യാപി മൂര്ത്തിരേഷാ തു ദൃശ്യതേ । ആകാശം ച കഥം നേതി മത്വാ ദേവോ ജഹാസ ച ।। ൨൩.
ഭൂമിയിൽ രൂപം ഉണ്ട്; വെള്ളത്തിലും അതുപോലെ. അഗ്നിയിലും വായുവിലും രൂപം കാണാം. എന്നാൽ ആകാശത്തിന് രൂപമില്ലെന്ന് പറയുന്നത് എങ്ങനെ? ഇങ്ങനെ ചിന്തിച്ച് ദൈവം പുഞ്ചിരിച്ചു.
ജ്ഞാനശക്തിമുമാം ദൃഷ്ട്വാ യദ് ദൃഷ്ടം വ്യോമ്നി ശംഭുനാ । യച്ചോക്തം ബ്രഹ്മണാ പൂര്വം ശരീരം തു ശരീരിണാമ് ।। ൨൩.
ജ്ഞാനശക്തിയായ ഉമയെ കണ്ടശേഷം, ശംഭു ആകാശത്തിൽ കണ്ടതും ബ്രഹ്മാവു മുമ്പ് പറഞ്ഞതുപോലെയും — ശരീരം ശരീരമുള്ളവർക്കാണ് എന്നതും — ഓർത്തു.
യച്ചാപി ഹസിതം തേന ദേവേന പരമേഷ്ഠിനാ । ഏതത്കാര്യചതുഷ്കേണ പൃഥിവ്യാദിചതുര്ഷ്വപി ।। ൨൩.
പിന്നീട് ആ പരമേശ്വരന്റെ പുഞ്ചിരിയും, മുമ്പ് പറഞ്ഞ വാക്കുകളും, ഈ നാലു കാരണങ്ങളും ഭൂമി മുതലായ നാലു ഘടകങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ടവയാണ്.
മൂര്ത്തിമാനതിതേജസ്വീ ഹസതഃ പരമേഷ്ഠിനഃ । പ്രദീപ്താസ്യോ മഹാദീപ്തഃ കുമാരോ ഭാസയന് ദിശഃ । പരമേഷ്ഠിഗുണൈര്യുക്തഃ സാക്ഷാദ് രുദ്ര ഇവാപരഃ ।। ൨൩.
പറഞ്ഞതും, ആ പരമേശ്വരന്റെ പുഞ്ചിരിയിൽ നിന്ന് അതിവിശിഷ്ടമായ പ്രകാശം നിറഞ്ഞ, ദിശകളെ പ്രകാശിപ്പിക്കുന്ന, പരമേശ്വരന്റെ ഗുണങ്ങൾ നിറഞ്ഞ, മറ്റൊരു രുദ്രനായി ഒരു ബാലൻ ജനിച്ചു.
ഉത്പന്നമാത്രോ ദേവാനാം യോഷിതഃ സപ്രമോഹയന് । കാന്ത്യാ ദീപ്ത്യാ തഥാ മൂര്ത്യാ രൂപേണ ച മഹാത്മവാന് ।। ൨൩.
അവൻ ജനിച്ച ഉടനെ ദേവസ്ത്രീയരുടെ മനസ്സുകൾ അവന്റെ ഭംഗിയും പ്രകാശവും രൂപവും മഹാത്മാവായതും കൊണ്ടു ആകർഷിതരായി.
തം ദൃഷ്ട്വാ പരമം രൂപം കുമാരസ്യ മഹാത്മനഃ । ഉമാഽനിമേഷനേത്രാഭ്യാം തമപശ്യത ഭാമിനീ ।। ൨൩.
ആ മഹാത്മാവിന്റെ അതുല്യമായ രൂപം കണ്ടു ഉമ, കണ്ണടയാതെ, ആ ബാലനെ നോക്കി.
തം ദൃഷ്ട്വാ കുപിതോ ദേവഃ സ്ത്രീഭാവം ചഞ്ചലം തഥാ । മത്വാ കുമാരരൂപം തു ശോഭനം മോഹനം ദൃശാമ് । തതഃ ശശാപ തം ദേവഃ സ്ത്രീശങ്കാം പരമേശ്വരഃ ।। ൨൩.
അവനെ കണ്ട ദൈവം കോപിച്ചു; സ്ത്രീകളുടെ മനസ്സിന്റെ ചഞ്ചലതയും ബാലന്റെ ഭംഗിയും മനോഹാരിതയും ഓർത്ത്, പരമേശ്വരൻ അവനെ സ്ത്രീഭാവം എന്ന സംശയത്തോടെ ശപിച്ചു.
കുമാര ഗജവക്ത്രസ്ത്വം പ്രലമ്ബജഠരസ്തഥാ । ഭവിഷ്യസി തഥാ സര്പൈരുപവീതഗതിര്ധ്രുവമ് । ഏവം ശശാപ തം ദേവസ്തീവ്രകോപസമന്വിതഃ ।। ൨൩.
കുമാരാ, നീ ഇനി ആനയുടെ മുഖവും വലിയ വയറും ഉണ്ടാകും; പാമ്പുകൾ നിന്റെ പൂണലായും കെട്ടായും ധരിക്കും. ഇങ്ങനെ ദൈവം അത്യന്തം കോപത്തോടെ അവനെ ശപിച്ചു.
അര്ദ്ധകോട്യാ ച രോമാണാമാത്മനോഽങ്ഗേ ത്രിലോചനഃ । കൂപകാസ്വേദസലിലപൂര്ണശൂലധരസ്തഥാ । ധുന്വന് ശരീരമുത്ഥായ തതോ ദേവോ രുഷാന്വിതഃ ।। ൨൩.
തൻ്റെ ശരീരത്തിൽ അരക്കോടി രോമങ്ങൾ നിറഞ്ഞ്, മൂന്നു കണ്ണുള്ള ശൂലധാരിയായ ദൈവം, രോമരന്ധ്രങ്ങളിൽ വിയർപ്പ് നിറഞ്ഞ്, ശരീരം കുലുക്കി, കോപത്തോടെ എഴുന്നേറ്റു.
യഥാ യഥാഽസൌ സ ശരീരമാദ്യം ധുനോതി ദേവസ്ത്രിശിഖാസ്ത്രപാണിഃ । തഥാ തഥാ ചാങ്ഗരുഹാശ്ചകാസു- ര്ജലം ക്ഷിതൌ സംന്യപതംസ്തഥാന്യാഃ ।। ൨൩.
ആ ദൈവം, ത്രിശൂലം കൈവശം വച്ചുകൊണ്ട്, തന്റെ ആദിമ ശരീരം ആവർത്തിച്ച് കുലുക്കുമ്പോൾ, അങ്ങനെ തന്നെ അവന്റെ ശരീരത്തിലെ രോമങ്ങൾ ജലമായി ഭൂമിയിൽ വീണു. അതുപോലെ മറ്റു വസ്തുക്കളും താഴേക്ക് വീണു.
വിനായകാനേകവിധാ ഗജാസ്യാ - സ്തമാലനീലാഞ്ജനസംനികാശാഃ । ഉത്തസ്ഥുരുച്ചൈര്വിവിധാസ്ത്രഹസ്താ - സ്തതസ്തു ദേവാ മനസാകുലേന ।। ൨൩.
വിവിധ രൂപങ്ങളിലുള്ള അനേകം വിനായകർ, കരിമേഘം പോലെ അല്ലെങ്കിൽ കാജലിന്റെ നിറംപോലെ കറുത്ത ഗജമുഖങ്ങൾ, വിവിധ ആയുധങ്ങൾ കൈവശം വച്ച് ഉയർന്നുയർന്നു. അപ്പോൾ ദേവന്മാർ മനസ്സിൽ ആശങ്കയോടെ നിന്നു.
കിമേതദിത്യദ്ഭുതകര്മകാരീ ഹ്യേകഃ കരോത്യപ്രതിമം മഹച്ച । കാര്യം സുരാണാം കൃതമേതദിഷ്ടം ഭവേദഥൈതം പരിതം കുതസ്തത് ।। ൨൩.
ഇത് എന്താണ്? ഈ ഒരാൾ അത്ഭുതകരമായ ഒരു പ്രവർത്തി ചെയ്തു, അതുല്യവും വലിയതുമായ കാര്യം ഏകാന്തമായി പൂർത്തിയാക്കി. ദേവന്മാരുടെ ആഗ്രഹം ഇതാണോ? അല്ലെങ്കിൽ മറ്റെന്തെങ്കിലും അവനെ ചുറ്റിപ്പറ്റിയിരിക്കുന്നു, അതെവിടുനിന്നാണ് വന്നത് എന്നു അവർ വിചാരിച്ചു.
ദിവൌകസാം ചിന്തയതാം തഥാ തു വിനായകൈഃ ക്ഷ്മാ ക്ഷുഭിതാ ബഭൂവ । ചതുര്മുഖശ്ചാപ്രതിമോ വിമാന - മാരുഹ്യ ഖേ വാക്യമിദം ജഗാദ ।। ൨൩.
അങ്ങനെ ദേവന്മാർ ചിന്തിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ, വിനായകർ കാരണം ഭൂമി കുലുങ്ങി. അതിനുശേഷം, നാലുമുഖനായ അതുല്യൻ, ആകാശവിമാനത്തിൽ കയറി, ആകാശത്ത് നിന്ന് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
ധന്യാഃ സ്ഥ ദേവാഃ സുരനായകേന ത്രിലോചനേനാദ്ഭുതരൂപിണാ ച । അനുഗൃഹീതാഃ പരമേശ്വരേണ സുരദ്വിഷാം വിഘ്നകൃതാം നതൌ ച ।। ൨൩.
ദേവന്മാരേ, നിങ്ങൾ ഭാഗ്യശാലികളാണ്. അത്ഭുതരൂപനായ ത്രിലോചനൻ, ദേവനാഥൻ, പരമേശ്വരൻ നിങ്ങളെ അനുഗ്രഹിച്ചു. ദേവന്മാർക്ക് ശത്രുക്കളായ വിഘ്നങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നവരെ അവൻ കീഴടക്കി.
ഇത്യേവമുക്ത്വാ പ്രപിതാമഹസ്താ - നുവാച ദേവസ്ത്രിശിഖാസ്ത്രപാണിമ് । യസ്തേ വിഭോ വക്ത്രസമുദ്ഭവഃ പ്രഭു- ര്വിനായകാനാം ഭവതു ത്വിമേഽനുഗാഃ ।। ൨൩.
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞശേഷം, പ്രപിതാമഹൻ ത്രിശൂലം കൈവശം വച്ച ദൈവത്തോട് പറഞ്ഞു: 'മഹാപ്രഭോ, നിന്റെ മുഖത്തിൽ നിന്നു ഉദിച്ചവൻ വിനായകരുടെ പ്രധാനിയാകട്ടെ. ഇവർ അവന്റെ അനുയായികളാകട്ടെ.'
ഭവാംസ്തഥാഽസ്യാത്മവരേണ ചാമ്ബരേ ത്വയാ ചതുര്ഷ്വസ്തു ശരീരചാരീ । ആകാശമേതദ് ബഹുധാ വ്യവസ്ഥിതം ത്വയാ വരേണ്യഃ കൃത ഏവ നാന്യഃ ।। ൨൩.
നിന്റെ സ്വന്തം വരപ്രഭാവത്തിൽ, നീ ആകാശത്ത് ദേവന്മാരുടെ ഇടയിൽ നാലു രൂപങ്ങളിൽ സഞ്ചരിക്കട്ടെ. ഈ വിശാലമായ ആകാശം പലവിധത്തിൽ നിനക്കുവേണ്ടി സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. നിന്നേക്കാൾ യോഗ്യൻ ആരുമില്ല.
പ്രഭുര്ഭവ ത്വം പ്രതിമാസ്ത്രപാണിനാ ഇമാനി ചാസ്ത്രാണി വരാംശ്ച ദേഹി । ഇത്യേവമുക്ത്വാഽധിഗതേ പിതാമഹേ ത്രിലോചനശ്ചാത്മഭവം ജഗാദ ।। ൨൩.
നീ ത്രിശൂലം കൈവശം വച്ച പ്രഭുവായി മാറുക, ഈ ആയുധങ്ങളും വരങ്ങളും നൽകുക. ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് പിതാമഹൻ പുറപ്പെട്ടപ്പോൾ, ത്രിലോചനൻ തന്റെ പുത്രനോട് പറഞ്ഞു.
വിനായകോ വിഘ്നകരോ ഗജാസ്യോ ഗണേശനാമാ ച ഭവസ്യ പുത്രഃ । ഏതേ ച സര്വേ തവ യാന്തു ഭൃത്യാ വിനായകാഃ ക്രൂരദൃശഃ പ്രചണ്ഡാഃ । ഉച്ഛുഷ്മദാനാദിവിവൃദ്ധദേഹാഃ കാര്യേഷു സിദ്ധിം പ്രതിപാദയന്തഃ ।। ൨൩.
നീ വിനായകനാണ്, വിഘ്നങ്ങൾ നീക്കുന്നവൻ, ഗജമുഖൻ, ഭവന്റെ പുത്രൻ, ഗണേശൻ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നവൻ. ഇവരും എല്ലാം നിന്റെ ഭൃത്യന്മാരാകട്ടെ, ക്രൂരമായ കണ്ണുകളുള്ള, ഭയങ്കരമായ വിനായകർ. ഉണങ്ങിയ ഹോമദാനങ്ങൾ കഴിച്ച് വളർന്ന ശരീരമുള്ളവർ, പ്രവർത്തികളിൽ വിജയമുണ്ടാക്കുന്നവർ.
ഭവാംശ്ച ദേവേഷു തഥാ മഖേഷു കാര്യേഷു ചാന്യേഷു മഹാനുഭാവാത് । അഗ്രേഷു പൂജാം ലഭതേഽന്യഥാ ച വിനാശയിഷ്യസ്യഥ കാര്യസിദ്ധിമ് ।। ൨൩.
ദേവന്മാരുടെ ഇടയിൽ, യാഗങ്ങളിലും മറ്റു മഹത്തായ പ്രവർത്തികളിലും, നിന്റെ മഹത്വം കാരണം ആദ്യം നിനക്കാണ് പൂജ ലഭിക്കുക. അങ്ങനെ ചെയ്യാതിരുന്നാൽ, നീ ആ പ്രവർത്തിയുടെ വിജയത്തെ നശിപ്പിക്കും.
ഇത്യേവമുക്ത്വാ പരമേശ്വരേണ സുരൈഃ സമം കാഞ്ചനകുമ്ഭസംസ്ഥൈഃ । ജലൈസ്തഥാസാവഭിഷിക്തഗാത്രോ രരാജ രാജേന്ദ്ര വിനായകാനാമ് ।। ൨൩.
പരമേശ്വരൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞശേഷം, ദേവന്മാരോടൊപ്പം, സ്വർണ്ണക്കലശങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള വെള്ളം ശരീരത്തിൽ ഒഴിച്ചുകൊണ്ട്, രാജാവേ, അവൻ വിനായകരിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനിയായിത്തിളങ്ങി.
ദൃഷ്ടവാഽഭിഷിച്യമാനം തു ദേവാസ്തം ഗണനായകമ് । തുഷ്ടുവുഃ പ്രയതാഃ സര്വേ ത്രിശൂലാസ്ത്രസ്യ സന്നിധൌ ।। ൨൩.
അവനെ ഗണനായകനായി അഭിഷേകം ചെയ്യുന്നത് കണ്ട ദേവന്മാർ, ശുദ്ധരായി, ത്രിശൂലം കൈവശം വച്ചവന്റെ സാന്നിധ്യത്തിൽ അവനെ സ്തുതിച്ചു.
ദേവാ ഊചുഃ । നമസ്തേ ഗജവക്ത്രായ നമസ്തേ ഗണനായക । വിനായക നമസ്തേഽസ്തു നമസ്തേ ചണ്ഡവിക്രമ ।। ൨൩.
ദേവന്മാർ പറഞ്ഞു: 'ഹേ ഗജമുഖനേ, നിനക്ക് വന്ദനം! ഹേ ഗണനായകനേ, നിനക്ക് വന്ദനം! ഹേ വിനായകനേ, നിനക്ക് വന്ദനം! ഹേ ഭയങ്കര വീര്യശാലിയായവനേ, നിനക്ക് വന്ദനം!'
നമോഽസ്തു തേ വിഘ്നകര്ത്രേ നമസ്തേ സര്പമേഖല । നമസ്തേ രുദ്രവക്ത്രോത്ഥ പ്രലമ്ബജഠരാശ്രിത ।। ൨൩.
'വിഘ്നങ്ങൾ നീക്കുന്നവനേ, നിനക്ക് വന്ദനം! പാമ്പിനെ കെട്ടിയായി ധരിക്കുന്നവനേ, നിനക്ക് വന്ദനം! രുദ്രന്റെ മുഖത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ച, വലിയ വയറുള്ളവനേ, നിനക്ക് വന്ദനം!'
സര്വദേവനമസ്കാരാദവിഘ്നം കുരു സര്വദാ । ഏവം സ്തുതസ്തദാ ദേവൈര്മഹാത്മാ ഗണനായകഃ । അഭിഷിക്തശ്ച രുദ്രസ്യ സോമസ്യാപത്യതാം ഗതഃ ।। ൨൩.
എല്ലാ ദേവന്മാരും നമസ്കരിച്ചാൽ, നീ എപ്പോഴും വിഘ്നങ്ങൾ നീക്കണം. അങ്ങനെ ദേവന്മാർ സ്തുതിച്ചപ്പോൾ, മഹാത്മാവായ ഗണനായകൻ, അഭിഷേകത്തോടെ, രുദ്രന്റെയും സോമയുടെയും പുത്രനായി.
ഏതച്ചതുര്ഥ്യാം സംപന്നം ഗണാധ്യക്ഷസ്യ പാര്ഥിവ । യതസ്തതോഽയം മഹതീ തിഥീനാം പരമാ തിഥിഃ ।। ൨൩.
രാജാവേ, ഈ സംഭവം ഗണാധ്യക്ഷന്റെ ചതുര്ത്ഥി തിയ്യതി ദിവസം നടന്നു. അതുകൊണ്ട് ഈ ദിവസം എല്ലാ തിയ്യതികളിലും ഏറ്റവും മഹത്തും ശ്രേഷ്ഠവുമാണ്.
ഏതസ്യാം യസ്തിലാന് ഭുക്ത്വാ ഭക്ത്യാ ഗണപതിം നൃപ । ആരാധയതി തസ്യാശു തുഷ്യതേ നാത്ര സംശയഃ ।। ൨൩.
ആ ദിവസം ഭക്തിയോടെ എള്ള് കഴിച്ച് ഗണപതിയെ ആരാധിക്കുന്നവനോട്, അച്ചുതൻ ഉടൻ സന്തോഷിക്കും; ഇതിൽ സംശയമില്ല.
യശ്ചൈതത് പഠതേ സ്തോത്രം യശ്ചൈതച്ഛൃണുയാത് സദാ । ന തസ്യ വിഘ്നാ ജായന്തേ ന പാപം സര്വഥാ നൃപ ।। ൨൩.
ഈ സ്തോത്രം ആരെങ്കിലും പാരായണം ചെയ്താലോ, അല്ലെങ്കിൽ എപ്പോഴും കേട്ടാലോ, അവനു വിഘ്നങ്ങൾ ഉണ്ടാകുകയില്ല, പാപം വരികയും ഇല്ല, രാജാവേ.
ധരണ്യുവാച । കഥം തേ ഗാത്രസംസ്പര്ശാന്മൂര്ത്തിമന്തോ മഹാബലാഃ । നാഗാ ബഭൂവുര്ദേവേശ കാരണം തേ മഹീധര ।। ൨൪.
ഭൂമി ചോദിച്ചു: ദേവന്മാരുടെ പ്രഭുവേ, നിങ്ങളുടെ ശരീരത്തിന്റെ സ്പർശം കൊണ്ടാണ് ആ മഹാശക്തിയുള്ള പാമ്പുകൾക്ക് രൂപം ലഭിച്ചത് എങ്ങനെ? ഇതിന് കാരണമെന്താണ്, ഭൂമിയെ താങ്ങുന്നവനേ?
ശ്രീവരാഹ ഉവാച । ശ്രുത്വാ ഗണപതേര്ജന്മ പ്രജാപാലോ നരാധിപഃ । ഉവാച ശ്ലക്ഷ്ണയാ വാചാ തം മുനിം സംശിതവ്രതമ് ।। ൨൪.
ശ്രീവരാഹൻ പറഞ്ഞു: ദേവരുടെ നായകനായ ഗണപതിയുടെ ജനനം കേട്ടപ്പോൾ, സകല ജീവജാലങ്ങളെയും സംരക്ഷിക്കുന്ന രാജാവ്, സത്യനിഷ്ഠയുള്ള ആ മഹർഷിയോട് മൃദുവായ വാക്കുകളിൽ ചോദിച്ചു.