യമൻ തന്റെ സഹോദരനുമായി സംസാരിക്കുമ്പോൾ, അവൻ പറഞ്ഞു: “ഈ സ്ത്രീ ഞങ്ങളുടെ മാതാവും പിതാവും അല്ല; അവൾ എപ്പോഴും ഞങ്ങൾക്കു ശത്രുവിനെപ്പോലെയാണ്—ഒരു സഹപത്നിയെപ്പോലെ, അവളുടേതായ മക്കൾക്കു മാത്രം സ്നേഹം കാണിക്കുന്നതും, പുറത്തു ഭക്തിയോടെ പെരുമാറുന്നതും, ഉള്ളിൽ വഞ്ചനയുള്ളതുമാണ്.” യമന്റെ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ, ചായാ അതീവ കോപത്തിൽ ആകുന്നു. അവൾ യമനെ ശപിക്കുന്നു: “നീ ഉടൻ തന്നെ മരണത്തിന്റെ അധിപതിയാവട്ടെ.” ചായയുടെ ശാപം കേട്ടപ്പോൾ, മാര്ത്താണ്ഡൻ—തന്റെ മകന്റെ ക്ഷേമം ആഗ്രഹിച്ച്—പറയുന്നു: “മകനെ, നീ ധർമ്മത്തിന്റെയും പാപത്തിന്റെയും ഇടയിൽ ന്യായാധിപനാവും; ലോകങ്ങളുടെ രക്ഷകനായി സ്വർഗ്ഗത്തിൽ ദീപ്തിയോടെ നിലകൊള്ളും.” എന്നാൽ ചായയുടെ കോപം മൂലം വിഷമിച്ച മാര്ത്താണ്ഡൻ ശനിയെ ശപിച്ചു: “മകനെ, നിന്റെ അമ്മയുടെ പാപം കൊണ്ടു നിനക്ക് ക്രൂരമായ കാഴ്ചയുണ്ടാകട്ടെ.” ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, ഭാനു യോഗദൃഷ്ടിയിലൂടെ അവളെ കാണാൻ ഉത്സുകനായി എഴുന്നേറ്റു. എന്നാൽ അവളെ കാണാൻ കഴിയില്ലായിരുന്നു, കാരണം അവൾ കുതിരയുടെ രൂപത്തിൽ വടക്കൻ കുരുക്കളിൽ ആയിരുന്നു. അപ്പോൾ ഭാനു സ്വയം കുതിരയുടെ രൂപം സ്വീകരിച്ച് വടക്കൻ കുരുക്കളിലേക്ക് പോയി; പിതൃമാർഗ്ഗം വഴി അവളുമായി ഐക്യമായ്. ട്വഷ്ടൃയുടെ ആ കുതിരരൂപത്തിൽ, അതീവ ദീപ്തിയുള്ള മാര്ത്താണ്ഡൻ തന്റെ വീര്യം പുറത്തുവിട്ടു; ആ തീപോലുള്ള വീര്യം രണ്ടായി വീണു. അവിടെ, നേരത്തെ വിജയികളായിരുന്ന പ്രാണനും അപാനനും, നൽകിയ വരത്താൽ വീണ്ടും ശരീരധാരികളായി. ട്വഷ്ടൃയുടെ കുതിരരൂപത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ച ആ രണ്ടുപേർ, മനുഷ്യരിൽ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠരായി. അതുകൊണ്ട് ആ രണ്ട് ദേവന്മാർ സൂര്യപുത്രന്മാരായ അശ്വിനികളായി പ്രശസ്തരായി. സൂര്യൻ തന്നെയാണ് പിതാവ്; ട്വഷ്ട്രി പരമശക്തിയാണ്—പ്രത്യക്ഷവും അപ്രത്യക്ഷവുമാണ്; അവളുടെ ശരീരത്തിൽ, മുമ്പുപോലെ, ആ രൂപരഹിതന്മാർക്ക് രൂപം ലഭിച്ചു. അശ്വിനികൾ, ആകാംക്ഷയോടെ മാര്ത്താണ്ഡനെ സമീപിച്ച് ചോദിച്ചു: “ദീപ്തിയുള്ളവനേ, ഇപ്പോൾ ഞങ്ങൾ എന്ത് ചെയ്യണം?” മാര്ത്താണ്ഡൻ പറഞ്ഞു: “മകന്മാരേ, ഭക്തിയോടെ പ്രജാപതിയെ ആരാധിയ്ക്കൂ; നാരായണൻ തീർച്ചയായും നിങ്ങൾ ആഗ്രഹിക്കുന്ന വരം നൽകും.” മഹാത്മാവായ മാര്ത്താണ്ഡന്റെ ഉപദേശം അനുസരിച്ച് അശ്വിനികൾ അതിവിശ്രമമായ തപസ്സ് ചെയ്തു; അത്യന്തം ദുഷ്കരമായ വ്രതങ്ങൾ അനുഷ്ഠിച്ചു; പരമബ്രഹ്മണോടുള്ള ഉത്തമസ്തുതികൾ മനസ്സിൽ ആലോചിച്ചു. ദീർഘസമയത്തിന് ശേഷം, നാരായണസ്വരൂപനായ ബ്രഹ്മാവ് അതീവ സന്തോഷത്തോടെ അവർക്കു വരം നൽകി. പ്രജാപാലൻ ചോദിച്ചു: “മഹർഷേ, അശ്വിനികൾ ബ്രഹ്മയേ പറ്റി പാരായണം ചെയ്ത അതി ഗൂഢമായ സ്തുതിയും അതിന്റെ ഫലവും ദയവായി പറയുമോ?” മഹാതപസ്വി പറഞ്ഞു: “രാജാവേ, അശ്വിനികൾ ബ്രഹ്മയെ എങ്ങനെ സ്തുതിച്ചു, അതിന്റെ ഫലമെന്നിങ്ങനെ കേൾക്കൂ.” അശ്വിനികൾ പാരായണം ചെയ്തത് ഇങ്ങനെ: “ഓം, പ്രവർത്തനരഹിതനായ, വിവർണ്ണനായ, പരമാധാരമില്ലാത്ത, ആശ്രയമില്ലാത്ത, അടിസ്ഥാനമില്ലാത്ത, ഗുണരഹിതനായ, പ്രകാശരഹിതനായ, അടിസ്ഥാനരഹിതനായ, ജയിക്കാനാകാത്ത, രൂപരഹിതനായ ബ്രഹ്മാ, മഹാബ്രഹ്മാ, ബ്രാഹ്മണന്മാരുടെ പ്രിയനായ, പുരുഷൻ, മഹന്മാരിൽ പരമൻ; ദേവൻ, മഹാദേവന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠൻ, ദൃഢൻ, ദൃഢതയുടെ സ്ഥാപകൻ; ഭവൻ, ഭവന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠൻ, ഭവനാധിപൻ, യക്ഷൻ, മഹായക്ഷൻ, യക്ഷാധിപൻ; ഗൂഢൻ, മഹാഗൂഢങ്ങളിലെ പ്രഭു, സുമനസ്സായ, മഹാസുമനസ്സുകളുടെ പ്രഭു, സുമനസ്സുകളുടെ പ്രഭു; പക്ഷി, മഹാപക്ഷികളുടെ പ്രഭു, ദാനവൻ, മഹാദാനവരുടെ പ്രഭു; രുദ്രൻ, മഹാരുദ്രരുടെ പ്രഭു, വിഷ്ണു, മഹാവിഷ്ണുക്കളുടെ പ്രഭു; പരമേശ്വരൻ, നാരായണൻ, പ്രജാപതിയെ നമസ്കരിക്കുന്നു.” ഇങ്ങനെ അശ്വിനികൾ പ്രജാപതിയെ സ്തുതിച്ചപ്പോൾ, അദ്ദേഹം അതീവ സന്തോഷത്തോടെ പറഞ്ഞു: “ദേവന്മാർക്കും ലഭിക്കാൻ പ്രയാസമുള്ള ഒരു വരം തിരഞ്ഞെടുക്കൂ; എന്റെ അനുഗ്രഹത്താൽ നിങ്ങൾക്ക് മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും സന്തോഷത്തോടെ സഞ്ചരിക്കാൻ കഴിയട്ടെ.” അശ്വിനികൾ പറഞ്ഞു: “പ്രജാപതിയേ, ഞങ്ങൾക്കും യാഗത്തിൽ പങ്കാളിത്തം, ദേവന്മാരോടൊപ്പം സോമപാനം ചെയ്യാനുള്ള അവകാശം, അവരോടൊപ്പം ശാശ്വതമായ സമത്വം—ഇവ നൽകണം.” ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു: “നിങ്ങൾക്ക് തുല്യരൂപവും സൗന്ദര്യവും, സകലവസ്തുക്കളിൽ ഔഷധശക്തിയും, എല്ലാ ലോകങ്ങളിലും സോമപാനാവകാശവും നല്കുന്നു; ഇതൊക്കെ സംഭവിക്കും.” ഈ വരങ്ങൾ ബ്രഹ്മാവ് ഏറെക്കാലം മുൻപേ അശ്വിനികൾക്ക് നൽകിയതുകൊണ്ടാണ്, മാസത്തിലെ ഏറ്റവും ഉത്തമമായ തിഥി അശ്വിനികളുടെതായിരിക്കുന്നത്. ആ ദിവസം, ആരെങ്കിലും സൗന്ദര്യം ആഗ്രഹിച്ച് പുഷ്പങ്ങൾ സമർപ്പിച്ചാൽ, ആ വർഷം മുഴുവൻ ശുദ്ധനായിരിക്കണം; അശ്വിനികൾക്കു പറഞ്ഞ ഗുണങ്ങൾ അവനിലും ഉണ്ടാകും. അശ്വിനികളുടെ ഉത്തമജന്മകഥ ദിനംപ്രതി കേൾക്കുന്നവൻ എല്ലാ പാപങ്ങളിൽ നിന്നും മോചിതനായി, പുത്രസമ്പന്നനായും ജനിക്കും. ഇതിന്റെ പിന്നാലെ മഹാതപാ പറഞ്ഞു: “ആദിയിൽ ദൈവമായ പ്രജാപതി വിവിധ ജീവികൾ സൃഷ്ടിക്കാനാഗ്രഹിച്ചു; എന്നാൽ വഴിയൊന്നും കണ്ടില്ല.” അതിനുശേഷം, അദ്ദേഹത്തിന്റെ ക്രോധത്തിൽ നിന്ന്, അതിവിശാലമായ ശക്തിയോടെ രുദ്രൻ ജനിച്ചു; അവന്റെ കരയലിൽ നിന്നാണ് ‘രുദ്രൻ’ എന്ന നാമം പരമേശ്വരനു ലഭിച്ചത്. അവനു വേണ്ടി, ബ്രഹ്മാവ് രൂപത്തിൽ ജനിച്ച ഒരു മനോഹരിയായ പുത്രിയെ സൃഷ്ടിച്ചു; ഗൗരി, ഭാരതി എന്ന ഈ ദേവിയെ അവളുടെ പിതാവ് രുദ്രനു ഭാര്യയായി നൽകി. അതുല്യമായ ശരീരമുള്ള രുദ്രനു, സൃഷ്ടികർമ്മത്തിൽ അഭിരതനായ ബ്രഹ്മാവ് തന്നെയാണ് അവളെ സമ്മാനിച്ചത്. മനോഹരിയായ ഗൗരിയെ പ്രാപിച്ച രുദ്രൻ അത്യന്തം സന്തോഷം പ്രാപിച്ചു. സൃഷ്ടിക്കാലത്ത്, ബ്രഹ്മാവ് രുദ്രനോട് austerity (തപസ്സ്) ചെയ്യാൻ ആവശ്യപ്പെട്ടു: “രുദ്രാ, ജീവികൾ സൃഷ്ടിക്കൂ.” എന്നാൽ രുദ്രൻ പറഞ്ഞു: “എനിക്ക് കഴിയില്ല,” എന്നിട്ട് ശക്തിയോടെ ജലത്തിൽ മുങ്ങി. തപസ്സിന്റെ ഫലമില്ലാതെ ജീവികൾ സൃഷ്ടിക്കാൻ കഴിയില്ലെന്ന് ചിന്തിച്ച രുദ്രൻ, തപോശക്തിയില്ലാതെ ജലത്തിൽ ലയിച്ചു. ദേവാദിദേവൻ ജലത്തിൽ ലയിച്ചിരിക്കുമ്പോൾ, ബ്രഹ്മാവ് ആ മനോഹരിയായ ഗൗരിയെ രുദ്രന്റെ ശരീരത്തിനുള്ളിൽ അന്തർരൂപമായി പ്രവേശിപ്പിച്ചു. വീണ്ടും സൃഷ്ടിക്കാനാഗ്രഹിച്ച്, ഭാഗ്യശാലിയായ ബ്രഹ്മാവ് ദക്ഷൻ തുടങ്ങിയ ഏഴ് മനസ്സിൽ ജനിച്ച പുത്രന്മാരെ സൃഷ്ടിച്ചു; അവരുടെ വഴി സൃഷ്ടികൾ വർദ്ധിച്ചു. അവിടെ, ദക്ഷന്റെ എല്ലാ പുത്രന്മാരും, ഇന്ദ്രനോടുകൂടെ ദേവന്മാർ, എട്ട് വാസുക്കൾ, രുദ്രന്മാർ, ആദിത്യന്മാർ, മരുത്ഗണങ്ങൾ എന്നിവരായിത്തന്നെ ജനിച്ചു. മനോഹരമായ കമർ ഉള്ള ഗൗരിയെ ബ്രഹ്മാവ് ദക്ഷന് പുത്രിയായി നൽകി; അവൾ മുൻപ് മഹാത്മാവായ രുദ്രന്റെ ഭാര്യയായിരുന്നവളാണ്. അവൾ ദക്ഷയാനിയായി വീണ്ടും ജനിച്ചു, മഹാരാജാവേ; ദക്ഷൻ സന്തോഷത്തോടെ തന്റെ മക്കളെയും മുമ്മക്കളെയും കണ്ടു, യാഗം ആരംഭിച്ചു, പ്രജാപതിയുടെ സന്തോഷത്തിനായി. അവിടെ, ബ്രഹ്മാവിനെ ആരംഭിച്ച് മരീചി മുതലായ ബ്രഹ്മപുത്രന്മാർ ഓരോരുത്തരും തങ്ങളുടെ വഴിയിൽ യാഗകർമങ്ങൾ നിർവഹിച്ചു. ബ്രഹ്മാവ് തന്നെ, മരീചിയും മറ്റുള്ളവരും തങ്ങളുടെ സ്ഥാനങ്ങളിൽ ഇരുന്നു; അത്രി യാഗകർമങ്ങളിൽ ഏർപ്പെട്ടു, അഗ്നിദ്രൻ അങ്കിരസ് ആയി. പുലസ്ത്യൻ ഹോത്രികർമ്മം ചെയ്തു, പുലഹൻ ഉദ്ഗാതൃയായി; ക്രതു പ്രസ്തോതൃയായി, മഹാതപസ്വിയായ ക്രതുവും പ്രസ്തോതൃയായി. പ്രചേതസ് ആ പരമയാഗത്തിൽ പ്രതിഹർത്താവായി; സുബ്രഹ്മണ്യൻ വസിഷ്ഠനായി, സനകാദിമാർ സഭാസദസ്സായി; അവിടെ ബ്രഹ്മാവാണ് യജമാനൻ, അവനെയാണ് ആദരിക്കേണ്ടതും. ദക്ഷന്റെ മുമ്മക്കൾ—രുദ്രന്മാർ, ആദിത്യന്മാർ, അങ്കിരസ് മുതലായവർ—ആരാധിക്കപ്പെടേണ്ടവരാണ്; അവർ ദൃശ്യപിതൃകൾ, അവരെ പ്രസാദിപ്പിച്ചാൽ ലോകം സംതൃപ്തമാകുന്നു. അവിടെ, യാഗത്തിൽ പങ്ക് ആവശ്യപ്പെട്ട ദേവന്മാർ ആദിത്യന്മാർ, വാസുക്കൾ, വിശ്വദേവന്മാർ, പിതൃകൾ, ഗന്ധർവന്മാർ, മരുത്ഗണങ്ങൾ എന്നിവർ ആയിരുന്നു.