വരാഹപുരാണമ്

ഒരു കാലത്ത്, ബ്രഹ്മാവിന്റെ ക്രോധത്തിൽ നിന്ന് ജനിച്ച മഹത്തായ അഗ്നിദേവൻ ബ്രഹ്മാവിനോട് സമീപിച്ചു: “ഈ ശരീരം ഒരു വീട്ടുപോലെയാണ്; അതിന്റെ ഉടമനായി നീ ഗാർഹപത്യാഗ്നിയായി ഭവിക്കണം.” അഗ്നി എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നതുകൊണ്ടു തന്നെ, അഗ്നിയെ ഗാർഹപത്യാഗ്നിയായി വിളിച്ചു. അഗ്നിയിലൂടെ എല്ലാ മനുഷ്യരും ഹവിയർപ്പണങ്ങളാൽ നല്ല വഴി പ്രാപിക്കുന്നു; അതിനാൽ അഗ്നിക്ക് വൈശ്വാനരൻ എന്ന പേരും ലഭിച്ചു. സമ്പത്ത് ശക്തിയാണ്, സമ്പത്തിനെ ദ്രവിണം എന്നും പറയുന്നു; അഗ്നി സമ്പത്ത് നൽകുന്നതിനാൽ അവൻ ദ്രവിണോദാ എന്ന പേരിലും അറിയപ്പെടുന്നു. ശരീരത്തെയും സൂക്ഷ്മശരീരത്തെയും എപ്പോഴും സംരക്ഷിക്കുന്നതുകൊണ്ടാണ് അഗ്നിക്ക് തനൂനപാത് എന്ന പേരും ലഭിക്കുന്നത്. ജനിച്ചതും ജനിക്കാത്തതും എല്ലാം അറിയുന്നവൻ ആയതിനാൽ അഗ്നിയെ ജാതവേദസെന്ന് വിളിക്കുന്നു. ജലങ്ങൾ എല്ലാവർക്കും പൊതുവായതാണെങ്കിലും, പ്രത്യേകിച്ചും ദ്വിജന്മാർ അഗ്നിയെ സ്‌തുതിക്കുന്നതിനാൽ നാരാശംസ എന്ന പേരും അഗ്നിക്ക് ലഭിച്ചു. “അഗ” എന്നത് എല്ലായ്പ്പോഴും മറഞ്ഞിരിക്കുന്നതും ശാന്തവുമാണ്; അഗ്നി എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നതുകൊണ്ടാണ് അഗ്നി എന്ന പേര് വന്നത്. “ധ്മാ” എന്നത് ഊതുന്ന ശബ്ദം, ഇധ്മാ എന്നത് ഇന്ധനം; ഇന്ധനം തെളിയുമ്പോൾ അഗ്നി പ്രത്യക്ഷമാകുന്നതിനാൽ അഗ്നിക്ക് ഇധ്മ എന്ന പേരും ലഭിച്ചു. ഈ മഹായാഗത്തിൽ അഗ്നിയുടെ ഈ പേരുകളാണ് മനുഷ്യർ ആഗ്രഹങ്ങൾ പൂർത്തിയാക്കാൻ അഗ്നിയെ ആരാധിക്കുമ്പോൾ ഉപയോഗിക്കുന്നത്. ഇതോടെ മഹാതപാ രാജാവിനോട് പറഞ്ഞു: “വിഷ്ണുവിന്റെ മഹത്വവും ഐശ്വര്യവും ഞാൻ നേരത്തെ പറഞ്ഞുതുടങ്ങിയിട്ടുണ്ട്. ഇപ്പോൾ, രാജാവേ, തിഥികളുടെ മഹത്വം ഞാൻ പറയാം.” ബ്രഹ്മാവിന്റെ ക്രോധത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ച അഗ്നിദേവൻ ബ്രഹ്മാവിനോട് അപേക്ഷിച്ചു: “ദൈവങ്ങളിലുടനീളം പ്രശസ്തി നേടാൻ ഒരു തിഥി എന്നെ ദയവായി നൽകേണമേ.” ബ്രഹ്മാവ് മറുപടി നൽകി: “ദേവന്മാരിലും യക്ഷന്മാരിലും ഗന്ധർവന്മാരിലും, പാവകാ, നീ ആദ്യം പ്രതിപദയിൽ ജനിച്ചു. നിന്റെ കാലുകളിൽ നിന്നു, ഓരോ പടിയിലും, മറ്റു ദേവതകൾ ഉദിക്കും; അതിനാൽ ഈ ദിവസം പ്രതിപദ എന്നറിയപ്പെടും.” പ്രജാപത്യരൂപത്തിൽ ഹവിസ്സർപ്പണങ്ങൾ അർപ്പിച്ച് ഈ ദിനത്തിൽ പിതൃകൾക്കും ദേവന്മാർക്കും തൃപ്തി ലഭിക്കും. മനുഷ്യർ, മൃഗങ്ങൾ, അസുരർ, ദേവന്മാർ, ഗന്ധർവന്മാർ—ഈ നാലു വർഗ്ഗങ്ങളുമെല്ലാം അഗ്നിയെ ആദരിക്കുമ്പോൾ സന്തുഷ്ടരാകുന്നു. അഗ്നിയോടു ഭക്തിയോടെ പ്രതിപദയിൽ ഉപവാസം തുടരുന്നവർക്കും പാലിൽ മാത്രം കഴിയുന്നവർക്കും അതിമഹത്തായ ഫലം ലഭിക്കും: അവർ മുപ്പത്താറു യുഗങ്ങൾ സ്വർഗത്തിൽ ആദരിക്കപ്പെടും; ഭൂപ്രവാസത്തിൽ തന്നെ രാജാവാവുകയും, മരണാനന്തരം സ്വർഗത്തിൽ ആദരിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്യും. അഗ്നി, സ്തബ്ധനായി, ബ്രഹ്മാവിന്റെ അനുഗ്രഹംപ്രകാരം സ്വർഗലോകം പ്രാപിച്ചു. പ്രതിദിനം ഉണർന്നുണർന്നാണെങ്കിൽ അഗ്നിയുടെ ജനനകഥ കേൾക്കുന്നവർ പാപങ്ങളിൽനിന്ന് മോചിതരാകും—ഇതിൽ സംശയമില്ല. ഇതോടെ പ്രജാപാലൻ ചോദിച്ചു: “ബ്രഹ്മണേ, മഹാത്മാവായ അഗ്നിയുടെ ജനനം ഇതുവരെ പറഞ്ഞു. എന്നാൽ, അശ്വിനീദേവതകൾ എങ്ങനെ പ്രാണന്മാരായി ഉദിച്ചു?” ബ്രഹ്മാവിന്റെ പുത്രനായ മരീചിയും ബ്രഹ്മാവു തന്നെ പതിനാലു രൂപങ്ങളിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു; അവരിൽ മരീചിക്ക് ഏറ്റവും ഉയർന്ന സ്ഥാനം ലഭിച്ചു. മരീചിയുടെ പുത്രൻ കശ്യപൻ, മഹാതപസ്സുകാരനും പ്രതാപശാലിയുമായിരുന്നു; അവൻ ദേവന്മാരുടെ പിതാവായി. കശ്യപന്റെ പുത്രന്മാർ ആദിത്യന്മാരാണ്; അവർ അദിതിയിൽ ജനിച്ചവരായതിനാൽ ആദിത്യന്മാർ എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ഇവരിൽ മാര്ത്താണ്ഡൻ ലോകങ്ങളിൽ പ്രശസ്തനാണ്; പന്ത്രണ്ടാമനായവൻ നാരായണതത്ത്വം ഉൾക്കൊണ്ടവനാണ്. ഈ ആദിത്യന്മാരാണ് മാസം; വർഷം ഹരിയാണ്. മാര്ത്താണ്ഡനെ മുഖ്യനാക്കി പന്ത്രണ്ടു ആദിത്യന്മാർ സ്ഥാപിതരാണ്. അവനു ത്വഷ്ടാവ് തന്റെ ദീപ്തിമാനായ പുത്രിയെ—സംജ്ഞയെ—വരമായി നൽകി; അവരിൽ നിന്നു യമനും യമുനയും ജനിച്ചു. സൂര്യന്റെ ദീപ്തി സഹിക്കാൻ കഴിയാതെ സംജ്ഞ, മനസ്സുപോലെ വേഗത്തിൽ, തന്റെ ഛായയെ അവിടെയിട്ടു വച്ച് വടക്കൻ കുരുക്കളിലേക്ക് പോയി. മാര്ത്താണ്ഡൻ ആ ഛായയെ തന്നെ ഭാര്യയാക്കി; അവരിൽ നിന്നു ശനിയും തപതിയും ജനിച്ചു. എന്നാൽ, മക്കളോടുള്ള പെരുമാറ്റത്തിൽ അവൾ വ്യത്യാസം കാണിച്ചപ്പോൾ, ദയാനിധിയായ സൂര്യൻ കണ്ണുകൾ ചുവന്നുകൊണ്ട് സംജ്ഞയോട് പറഞ്ഞു: “നിന്റെ മക്കളിൽ ഭാഗികത കാണിക്കരുത്.” സംജ്ഞയോടു ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞതോടെ, യമൻ വിഷമത്തോടെ പിതാവിനോട് പറഞ്ഞു: “അവൾ നമ്മുടെ മാതാവല്ല; എപ്പോഴും ശത്രുവുപോലെയാണ്; സഹപത്നിയെപ്പോലെ വ്യാജമായി പെരുമാറുന്നു, എന്നാൽ സ്വന്തം മക്കളോട് സ്നേഹം കാണിക്കുന്നു.” യമന്റെ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ടതോടെ, ഛായാ കോപത്തോടെ യമനെ ശപിച്ചു: “നീ ഉടൻ തന്നെ മരണാധിപതിയായിരിക്കട്ടെ.” ഇത് കേട്ട മാര്ത്താണ്ഡൻ, മകന്റെ ഭാവി ഭദ്രതയിലേയ്ക്ക് ആഗ്രഹിച്ചു പറഞ്ഞു: “നീ പാപത്തിന്റെയും ധർമ്മത്തിന്റെയും മദ്ധ്യസ്ഥനാകും; ലോകങ്ങളുടെ രക്ഷകനാകും; ദിവിയിൽ പ്രകാശിക്കും.” ശപഥം കേട്ട് കോപിതനായ മാര്ത്താണ്ഡൻ, ശനിയെയും ശപിച്ചു: “നിന്റെ ദൃഷ്ടി ക്രൂരമായിരിക്കും, അമ്മയുടെ ദോഷം കൊണ്ടാണ് ഇത്.” ഇതിനു ശേഷം, ഭാനു യോഗദൃഷ്ട്യാൽ സംജ്ഞയെ തേടാൻ പുറപ്പെട്ടു; അവളെ കണ്ടില്ല, കാരണം അവൾ കുതിരയുടെ രൂപത്തിൽ വടക്കൻ കുരുക്കളിൽ ആയിരുന്നു. അപ്പോൾ സൂര്യൻ കുതിരയുടെ രൂപം സ്വീകരിച്ച് അവിടേക്ക് പോയി; പിതൃമാർഗ്ഗം അവളുമായി ഐക്യമായിപ്പോയി. ത്വഷ്ടാവിന്റെ കുതിരരൂപത്തിൽ മാര്ത്താണ്ഡൻ തന്റെ തേജസ്സുള്ള വീര്യം അർപ്പിച്ചു; അതു രണ്ടു ഭാഗങ്ങളായി വീണു. അവിടെ, പ്രാണനും അപാനനും, മുമ്പ് വിജയികളായവ, ബ്രഹ്മാവിന്റെ അനുഗ്രഹംകൊണ്ട് വീണ്ടും ശരീരധാരികളായി. അങ്ങനെ, ത്വഷ്ടാവിന്റെ കുതിരരൂപത്തിൽ നിന്ന് ജനിച്ച ആ രണ്ടു ദേവന്മാർ, മനുഷ്യരിൽ ശ്രേഷ്ഠന്മാരായി, അശ്വിനീദേവന്മാർ—സൂര്യന്റെ പുത്രന്മാർ—എന്നറിയപ്പെടുന്നു. സൂര്യൻ തന്നെയാണ് പിതാവ്; ത്വഷ്ടാവ് പരമശക്തിയാണ്, രൂപമുള്ളതും രൂപരഹിതവുമായ അവളിൽ, മുമ്പേപോലെ, രൂപരഹിതർ രൂപം സ്വീകരിച്ചു.