അപ്രിയവതാരമായ ഈ സ്ഥലത്ത്, പ്രിയവളേ, അനേകം മറ്റു വിശിഷ്ടതകളും ഉദയവായി. ത്രിവേണി സംബന്ധിച്ച് നിനക്ക് യാതൊരു സംശയവും വേണ്ട, സുന്ദരിയേ. രാജാവ് ഭാരതന് പുലസ്ത്യയുടെ ആശ്രമത്തിന് സമീപം എത്തിയപ്പോള്, അതിനോടുള്ള അവന്റെ മനസ്സില് അവശേഷിച്ചിരുന്ന അനാസക്തി, ഭാരതന്റെ കാരണത്താല് അതിനോടുള്ള വിരക്തിയായി മാറി. ഈ രീതിയില് ഭഗവാനെ ആരാധിച്ചതു കൊണ്ടാണ് ജലേശ്വരന്—ജലത്തിന്റെ അതിപ്രഭു—എന്ന ഓര്മ്മയിലായിരിക്കുന്നത്. സൗഭാഗ്യവതിയായ നീയെന്നെ ശാലഗ്രാമം അല്ലെങ്കില് മറ്റൊരു പുണ്യഭൂമിയില് സാന്നിധ്യപ്പെടുമ്പോള്, ആദ്യമായി വീണത് എവിടെയായാലും അവിടെ ഒരു പുണ്യസ്ഥലമുണ്ടായി. അവിടെ സ്നാനം ചെയ്യുന്നവന് പ്രകാശമാനനായി സൂര്യലോകത്തില് ആദരിക്കപ്പെടുന്നു. ഭക്തജനങ്ങളുടെ സംരക്ഷണത്തിനായി, സുദര്ശനനെ ഞാന് ആജ്ഞാപിച്ചു. അതിനുശേഷം, എല്ലാ കാര്യങ്ങളും ഭ്രമത്തിന്റെ കാരണത്താല് ചിതറുകയും പൂര്ണ്ണമായി മറഞ്ഞുപോകുകയും ചെയ്തു. കാളകളുടെ കൂട്ടം മുന്നില് വെച്ച്, അവന് ഹരിയുടെ ഭൂമിയിലേക്ക് പോയി. നന്ദി, ത്രിശൂലം കൈവശം വച്ചുകൊണ്ട്, കാളകളുടെ കൂട്ടം മുന്നില് വെച്ച് എത്തിയപ്പോള്, ദേവതകള് അവിടെയിലൂടെ സഞ്ചരിച്ചതിനാല് അതിന് ദേവാട എന്ന പേര് ലഭിച്ചു. ത്രിശൂലം കൈവശം വച്ച ദേവതാസ്വാമി ഭക്തജനങ്ങള്ക്ക് നിര്ഭയത്വം സമ്മാനിക്കുന്നു. അതേ സ്ഥലത്ത് മഹാദേവന് ശാലങ്കായന വംശത്തില് ജനിച്ചവനാണ്; സ്വയം മഹായോഗി ആയ അദ്ദേഹം യോഗസിദ്ധി നല്കുന്നു. ത്രിജടകളില് നിന്നു മൂന്ന് പ്രവാഹങ്ങള് ഉദയവായി, അത്രയും അത്ഭുതകരമായത്. ഈ ത്രിജടകളില് നിന്നു മൂന്നു പ്രവാഹങ്ങളുള്ള പുണ്യസ്ഥലം രൂപപ്പെട്ടു. ശാലഗ്രാമം എന്ന പുണ്യഭൂമിയില് ഹരിയെ ഭക്തിയോടെ ആരാധിക്കുന്നവന്, ഈ ത്രിപ്രവാഹം സ്നാനം ചെയ്ത് പിതൃകളും ദേവതകളും തൃപ്തിപ്പെടുത്തുന്നവന്, അതിന്റെ കിഴക്കുഭാഗത്ത് ഹംസതീര്ഥം എന്ന പേരില് ഓര്മ്മിക്കപ്പെടുന്നു. ശിവനു സമര്പ്പിതമായ രാത്രിയില്, ഭക്തരുടെ മഹാ ഉത്സവം നടക്കുമ്പോള്, അവിടെ ഭക്ഷണത്തിനായി കാക്കകള് ആ അര്പ്പണത്തിന് വണ്ടിയേറി. അവരില് രണ്ടുപേര് ഏറ്റുമുട്ടി, ആ കുഴിയില് വീണുപോയി. അവിടെ, അവർ ഇരുപേര് ചന്ദ്രനുപോലും പ്രകാശമുള്ള ഹംസങ്ങളായി മാറി പുറത്തുവന്നു. അന്നുമുതല്, മഹാനായവളേ, ഈ സ്ഥലത്തിന് 'ഹംസതീര്ഥം'—ഹംസകളുടെ പുണ്യസ്ഥലം—എന്ന് പേര് ലഭിച്ചു. പണ്ടുകാലത്ത്, ഒരു യക്ഷന് ഈ സ്ഥലം നിര്മ്മിച്ചു, അപ്പോള് അതിന് 'യക്ഷതീര്ഥം' എന്ന പേരായിരുന്നു. അവിടെ, ശിവഭക്തനായ ഒരു ഭക്തന് പൂര്ണ്ണമായി ശിവന് സമര്പ്പിച്ച് ജീവന് ഉപേക്ഷിച്ചു. മഹായോഗിയുടെ മഹത്വം കൊണ്ടാണ് ഈ പുണ്യസ്ഥലത്തിന് ഇങ്ങനെ ശക്തിയുണ്ടായത്. ഭൂമിദേവിയേ, ഈ രഹസ്യപുണ്യഭൂമിയുടെ കഥ ഞാന് നിന്നോട് പറഞ്ഞു. എല്ലാ രഹസ്യങ്ങളില് ഏറ്റവും ഉന്നതമായത് ഇതാണ്; ഇനി എന്താണ് കേള്ക്കാന് ആഗ്രഹിക്കുന്നത്? ഇപ്പോൾ, ശാലഗ്രാമം പുണ്യഭൂമിയുടെ മഹത്വം: ദേവതാദിപതിയേ, ശാലങ്കായന എന്ന മഹർഷി, നിര്ബന്ധമായ വ്രതങ്ങള് അനുഷ്ഠിച്ച്, ഉത്തമമായ ശാലവൃക്ഷത്തെ കണ്ടു. അതുവഴി, അതുല്യ സൗന്ദര്യവും, വിരളമായ വലിപ്പവും, പുഷ്പിച്ചിരിക്കുന്നതും ഉള്ള ആ വൃക്ഷം തകര്ന്നില്ല. ജ്ഞാനാന്വേഷണത്തില് ക്ഷീണിച്ച ശാലങ്കായന മഹർഷി ആ അത്ഭുതവൃക്ഷത്തെ കണ്ടു. ആ വലിയ ശാലവൃക്ഷം കണ്ടപ്പോള്, മഹർഷി ക്ഷീണിച്ച നിലയില് നിര്ത്തി. ആ ശാലവൃക്ഷത്തിന്റെ കിഴക്കേ ഭാഗത്ത്, മഹർഷി പടിഞ്ഞാറ് നോക്കി നിലകൊണ്ടു. സുന്ദരിയേ, ആ ശാലവൃക്ഷത്തിന്റെ കിഴക്കേ ഭാഗത്ത്, മഹർഷി, ശക്തമായ വ്രതങ്ങള് അനുഷ്ഠിച്ചവന്, എന്നെ കണ്ടു; എന്റെ പ്രഭയാല് ആകൃഷ്ടനായി, പതിയെ കണ്ണുകള് തുറന്നു.