കൗശികി, കൊകാ എന്നീ നദികളുടെ സംഗമത്തിൽ ഒരു പുണ്യഭൂമിയുണ്ട്. അവിടുത്തെ എന്റെ കർമ്മങ്ങളിൽ അചഞ്ചലനായി ജീവൻ വിട്ടാൽ, അതൊരു മഹാഭാഗ്യമാണ്. ആ സ്ഥലത്ത് ഒരാൾ ഒരു ദിവസം ഒരു രാത്രിയോളം സ്നാനം ചെയ്ത് താമസിച്ചാൽ, സ്വർഗ്ഗത്തിലും ഭൂമിയിലുമുള്ള എല്ലാ അഭിലാഷങ്ങളും അവനു ലഭിക്കും. അവിടെ എന്റെ കർമ്മങ്ങളിൽ ലയിച്ചവൻ ജീവൻ വിട്ടാൽ, അവൻ മോക്ഷം പ്രാപിക്കും. അവിടെ മൂന്ന് നദികൾ കൗശികിയിൽ സംയോജിക്കുന്നു. ആ സ്ഥലത്ത് സ്നാനം ചെയ്യുമ്പോൾ ഒരാൾ ഒരു മീൻ കാണുകയാണെങ്കിൽ, അതൊരു അതിമഹത്തായ രഹസ്യമാകുന്നു. സ്നാനാർത്ഥിയും യജ്ഞകർമ്മനിഷ്ഠനുമായവൻ വീണ്ടും ആ മീനെ കാണുകയാണെങ്കിൽ, അങ്ങനെ ആ രഹസ്യസ്ഥലത്ത് സ്നാനം ചെയ്യുന്നവൻ, ദേവിയുടെ അനുഗ്രഹത്തോടെ, മോക്ഷം പ്രാപിക്കും. ആ മീൻ എന്റെ പരമരഹസ്യമാണ്. എന്റെ കൊകാമുഖം എന്ന പുണ്യഭൂമി അഞ്ചു യോജനങ്ങൾ വീതിയുള്ളതാണ്. ഭൂമിദേവി, ഞാൻ മറ്റൊന്ന് പറയാം, ശ്രവിക്കൂ. ആ സ്ഥലം കല്ലും ചന്ദനവുംപോലെ പ്രകാശിക്കുന്നു; ദേവന്മാർക്കുപോലും അതിൽ പ്രവേശിക്കാൻ പ്രയാസമാണ്. അവിടെ ഇടത് വശം ഉയർത്തി, ഇടത് ദന്തം ഉയര്ത്തി, എന്നെ സ്മരിക്കുന്നവർ പാപങ്ങളിൽനിന്ന് മോചിതരാകും. ജീവിതകാലത്ത് ഒരാൾ എപ്പോഴെങ്കിലും കൊകാമുഖത്തിലേക്ക് പോകുകയാണെങ്കിൽ, അതു രഹസ്യങ്ങളിൽ പരമരഹസ്യവും, മഹത്തായതും ആകുന്നു. സംഖ്യയോ യോഗയോ കൊണ്ട് പരമസിദ്ധി നേടാൻ കഴിയില്ല. ഭാഗ്യശാലിയായവളേ, നീ ചോദിച്ചതിൽ ഏറ്റവും ഉത്തമമായതിനെകുറിച്ച് ഞാൻ പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു. ഭൂമിദേവി, കൊകാമുഖത്തിന്റെ മഹിമയെ ആരെങ്കിലും പാരായണം ചെയ്യുകയാണെങ്കിൽ, അവൻ അവിടുത്തെ മരിച്ചാലോ ജനിച്ചാലോ, ശുദ്ധവും ഭക്തിയുള്ളവുമായ കുടുംബത്തിൽ ജനിക്കും. ആരെങ്കിലും ഈ കഥ പ്രഭാതത്തിൽ ഉണർന്ന് പ്രതിദിനം ശ്രവിച്ചാൽ, അതുപോലെ, ഉഷസ്സേ, ഈ കൊകാമുഖത്തിന്റെ മഹത്വം ആരെങ്കിലും പ്രതിദിനം പാരായണം ചെയ്താൽ, അവനു മഹാപുണ്യഫലം ലഭിക്കും. ഇങ്ങനെയാണ് ശ്രീവരാഹപുരാണത്തിൽ 'കൊകാമുഖമഹിമാവിവരണം' എന്ന നൂറ്റിനാല്പതാം അധ്യായം. ഇനി ബദരികാശ്രമത്തിന്റെ മഹത്വം. ഹിമാലയത്തിന്റെ കുന്നിൻ ചരിവുകളിൽ, ഈ പരമരഹസ്യം ശ്രവിക്കൂ. അതു വളരെ പ്രയാസമുള്ള കർമ്മങ്ങൾ ചെയ്താലും, മനുഷ്യർക്ക് അതിൽ പ്രവേശിക്കാൻ കഴിയില്ല. എന്റെ ആ പുണ്യഭൂമി, മഞ്ഞുപതിഞ്ഞ കല്ലുകൊണ്ടുള്ള മലയിൽ, അത്യന്തം ദുർലഭമാണ്. അവിടെ പാറയുടെ മുകളില് പ്രശസ്തമായ ബ്രഹ്മകുണ്ഡം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. അവിടെ ഒരാൾ മൂന്നു രാത്രികൾ ഉപവാസം പാലിച്ച് സ്നാനം ചെയ്താൽ, വ്രതനിഷ്ഠനായി ആത്മസംയമനത്തോടെ ജീവൻ വിട്ടാൽ, എന്റെ ആ പുണ്യഭൂമിയിൽ അഗ്നിസത്യ എന്ന പരമസ്ഥലം ലഭിക്കും. ബദരിയിൽ എന്റെ ആശ്രമം ഇന്ദ്രലോകം എന്നറിയപ്പെടുന്നു. അവിടെ കുന്നിന്റെ ശിഖരങ്ങളിൽനിന്ന് മഹാനദി വീണ്ടും പതിക്കുന്നു. ഒരാൾ ഒരു രാത്രി ഉപവാസം പാലിച്ച് അവിടെ സ്നാനം ചെയ്താൽ, അത്യന്തം പുണ്യം ലഭിക്കും. ബദരിയുടെ ആശ്രമത്തിൽ പഞ്ചശിഖ എന്ന ഒരു പുണ്യസ്ഥലം ഉണ്ട്. അവിടെ അഞ്ചു സ്രോതസ്സുകളിൽ സ്നാനം ചെയ്താൽ, അത്യന്തം ഉത്തമഫലം ലഭിക്കും. അത്യന്തം പ്രയാസമുള്ള കർമ്മങ്ങൾ ചെയ്തവൻ അവിടെ ജീവൻ വിട്ടാൽ, എന്റെ ആ പുണ്യഭൂമിയിൽ ചതുർസ്രോത എന്ന സ്ഥലം ലഭിക്കും. ഒരാൾ ഒരു രാത്രി ഉപവാസം പാലിച്ച് അവിടെ സ്നാനം ചെയ്താൽ, മഹാപുണ്യം ലഭിക്കും. ഇങ്ങനെ, ഈ പുണ്യഭൂമികളുടെ മഹത്വവും അവയിൽ സ്നാനം ചെയ്യുന്നതിന്റെ, വ്രതനിഷ്ഠയോടെ ജീവൻ വിടുന്നതിന്റെ, അവിടുത്തെ രഹസ്യങ്ങളുടെയും മഹിമയും, ശ്രദ്ദയോടും ഭക്തിയോടും കൂടി ശ്രവിച്ചവർക്കും പാരായണം ചെയ്തവർക്കും, അനന്തപുണ്യവും മോക്ഷവും ലഭിക്കും.