വസുന്ധരേ, ഞാൻ മുമ്പ് നിർദേശിച്ചപോലെ, വേനൽക്കാലത്ത് നിർദ്ദിഷ്ടമായ എല്ലാ കര്മ്മങ്ങളും നിർവ്വഹിക്കേണ്ടതാണ്. എല്ലാ മാസങ്ങളിലെയും വേനൽക്കാലം പ്രധാനമായതും ഉന്നതമായതുമായ കാലഘട്ടമാണ്. അതിനാലാണ്, സുന്ദരിയായ വസുന്ധരേ, വേനൽക്കാലത്ത് നീ എന്നെ ആരാധിക്കേണ്ടതെന്നും ഞാൻ പറഞ്ഞത്. ഭൂമിയിൽ എത്രയോ പുഷ്പമണ്ഡപങ്ങളുണ്ട്, അവയിൽ എത്രയോ സുഗന്ധമുള്ളവയുമുണ്ട്. അതുപോലെ തന്നെ, മഴക്കാലത്തും എന്റെ കര്മ്മങ്ങൾ നിർവ്വഹിക്കപ്പെടണം, ഭൂമിദേവിയേ. അതുപുറമേ, ജഗതീശ്വരനായ ഞാൻ, സാംസാരിക ബന്ധങ്ങളിൽ നിന്നു മോക്ഷം നൽകുന്ന മറ്റൊരു കര്മ്മം കൂടി പറയാം. ഈ പുഷ്പങ്ങളാൽ, ‘നമോ നാരായണ’ എന്ന മന്ത്രം ഉച്ചരിച്ച്, അതിയായ ഭക്തിയോടെ പൂജ ചെയ്യണം. ധ്യാനത്തിൽ ലീനരായ ഭക്തർ, മേഘംപോലെയുള്ള കറുത്ത വർണ്ണത്തിൽ, മഹത്വംകൊണ്ടു ആരാധിക്കപ്പെടുന്ന നിന്നെ ദർശിക്കുന്നു. ആഷാഢ മാസത്തിലെ പന്ത്രണ്ടാം തീയതി അത്യന്തം മംഗളകരവും സമാധാനം നൽകുന്നതുമാണ്. അന്നേ ദിവസം ഈ കര്മ്മങ്ങൾ ആചരിക്കുന്ന ഭക്തൻ, യുക്തമായ എല്ലാ കാലങ്ങളിലും, സാംസാരിക ദുരിതത്തിൽ അകപ്പെടുന്നില്ല. ഈ വിധത്തിൽ, കര്മ്മനിഷ്ഠരായവർ സാംസാരികബന്ധങ്ങൾ കടന്നു കടക്കുന്നു. വരാഹരൂപം ധരിച്ച നാരായണനെ ആരാധിച്ചശേഷം, ഈ രഹസ്യങ്ങൾ അയോഗ്യരായ ശിഷ്യന്മാർക്കോ ശാസ്ത്രാർത്ഥം വളച്ചൊടിക്കുന്നവർക്കോ പറയരുത്. അത്തരം ആളുകൾ ഈ മന്ത്രം ഉച്ചരിച്ചാൽ, ഉടൻ തന്നെ ധനവും ധർമ്മവും നഷ്ടപ്പെടും. ഭാഗ്യശാലിനിയായ വസുന്ധരേ, നീ മുമ്പ് ചോദിച്ച കാര്യങ്ങളാണിത് ഞാൻ വിശദീകരിച്ചത്. ഇതോടെ, 'ഋതുക്കളുടെ കര്മ്മം' എന്ന അധ്യായം, മഹാപുണ്യമായ വരാഹപുരാണത്തിൽ സമാപിക്കുന്നു. അങ്ങനെ, ആറു ঋതുക്കളുടെ കര്മ്മങ്ങൾ കേട്ടതിനു ശേഷം, വ്രതത്തിൽ സ്ഥിരയായ ഭൂമിദേവി, മായാ ചക്രത്തെക്കുറിച്ച് ചോദിച്ചു. "ഭഗവൻ, നീ പറഞ്ഞ ആ ശുദ്ധവും മംഗളകരവുമായ കാര്യങ്ങൾ ഞാൻ ശ്രവിച്ചു. മാധവാ, നിന്റെ വചനങ്ങൾ കേട്ടപ്പോൾ, അതിവിശേഷ രഹസ്യവും അത്യന്തം കൗതുകം നിറഞ്ഞതുമായ ഒന്നാണിതെന്ന് എനിക്ക് തോന്നുന്നു. ദേവാ, നീ എപ്പോഴും ഇതിനെ എന്റെ മായയെന്നു പറയുന്നു. ഈ മായയുടെ അർത്ഥം, പരമരഹസ്യമായ സത്യം അറിയാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു," എന്ന് ഭൂമി പറഞ്ഞു. അപ്പോൾ ഭഗവാൻ ചിരിച്ചു കൊണ്ട് വസുന്ധരയോട് പറഞ്ഞു: "നീ കാണാനിരിക്കുന്നതിൽ ഇങ്ങനെ അനാവശ്യമായി കഷ്ടപ്പെടേണ്ടതില്ല. വിശാലമായ കണ്ണുകളുള്ള വസുന്ധരേ, എന്റെ മായയെക്കുറിച്ച് ഞാൻ ഇനിയും എന്ത് പറയാൻ? ഒരു ദേശം ഉണങ്ങിപ്പോകുന്നത് എന്റെ മായയാണ്; ചന്ദ്രൻ പക്വWaxing-വാനിംഗ് ആയി ഇരുപതിയൊന്ന് ദിവസങ്ങളിലായി മാറുന്നതുപോലെയാണ് അത്. അമാവാസ്യയിൽ ചന്ദ്രൻ കാണാനാവാത്തത് എന്റെ മായയാണ്. വേനലിൽ തണുത്തുകാറ്റ് വീശുമ്പോൾ അതും എന്റെ മായ തന്നെയാണ്. പൂർവ്വദിശയിൽ സൂര്യോദയം സംഭവിക്കുമ്പോൾ, അതും എന്റെ മായയാണ്, സുന്ദരിയായവളേ. ജീവി ഗർഭത്തിൽ ജനിക്കുമ്പോൾ, അതും എന്റെ മായ; ജീവാത്മാവ് ഗർഭത്തിൽ പ്രവേശിക്കുമ്പോൾ സുഖദുഃഖങ്ങൾ അനുഭവപ്പെടുന്നു. ജനിച്ചശേഷം എല്ലാം മറക്കുന്നത് എന്റെ പരമമായ മായയാണ്. കര്മ്മവശാൽ മറ്റിടങ്ങളിലേക്ക് ജീവൻ നയിക്കപ്പെടുന്നതും എന്റെ പരമമായ മായ തന്നെയാണ്. വിരല്, കാലുകൾ, കൈകൾ, തല, അര തുടങ്ങിയ അവയവങ്ങൾ, ചെവി, കണ്ണ്, കപ്പാലം, നെറ്റി, നാവ് എന്നിവ—all ഈ ശരീരഭാഗങ്ങൾ—all ഈ ശരീരഭാഗങ്ങൾ—എല്ലാം എന്റെ മായയുടെ ഭാഗമാണ്. ആഹാരവും പാനീയവും അഗ്നി ദഹിപ്പിക്കുന്നു. ശബ്ദം, സ്പർശം, രൂപം, രുചി, ഗന്ധം എന്നിങ്ങനെ അഞ്ചു ഇന്ദ്രിയവിഷയങ്ങൾ—എല്ലാവയ്ക്കും ഓരോ രൂപങ്ങൾ എല്ലാ ঋതുക്കളിലും, ചലനമുള്ളവരിലും ചലനമില്ലാത്തവരിലും നിലനിൽക്കുന്നു. സ്വർഗീയജലങ്ങളും ഭൗമജലങ്ങളും ഉണ്ട്; അവയിൽ എല്ലാം പ്രതിഷ്ഠിതമാണ്. മഴക്കാലത്ത്, എല്ലാ കുളങ്ങളും തടാകങ്ങളും ജലസമ്പന്നമാകുന്നു. ഹിമാലയത്തിന്റെ ശിഖരങ്ങളിൽ നിന്നു മന്ദാകിനി എന്ന നദി ഒഴുകുന്നു." ഇങ്ങനെ, ഭഗവാൻ ഭൂമിയോട് തന്റെ മായയുടെ ഗഹനത്വവും, സൃഷ്ടിയുടെ അദ്ഭുതവും, അവയുടെ രഹസ്യപരമായ പ്രവാഹവും വിശദീകരിച്ചു.