ഭൂമി മഹർഷിയെ ചോദിച്ചു: "മഹർഷികളിലെ സിംഹം, റൈഭ്യൻ ധനം ലഭിച്ചതായി ഞാൻ കേട്ടു. അതിനുശേഷം ആ മഹർഷി എന്ത് ചെയ്തു? ഇതെനിക്ക് വലിയ സംശയമാണ്." പുണ്യവാൻ ആയ ശ്രീവരാഹമൂർത്തി ഉത്തരം പറഞ്ഞു: "മഹർഷികളിൽ പ്രധാനനായ റൈഭ്യൻ, ആ ധനം ലഭിച്ച വിവരം അറിഞ്ഞതോടെ, ഗയ എന്ന മഹാപുണ്യസ്ഥലമായ പിതൃതീർത്ഥത്തിലേക്ക് പോയി. അവിടെ എത്തിച്ചേരുമ്പോൾ, അവൻ ഭക്തിപൂർവ്വം പിതൃകര്മങ്ങൾ നടത്തി, പിണ്ഡപ്രദാനം ചെയ്തു. അവിടെ, അത്യന്തം ദുർലഭമായ കഠിനതപസ്സിൽ ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുമ്പോൾ, അതിവിശിഷ്ടമായ ഒരു യോഗി, ദിവ്യരഥത്തിൽ ഇരുന്ന്, പ്രകാശം പകർന്നുകൊണ്ട് അവിടെ എത്തി. അവൻ സൂക്ഷ്മമായ, സൂര്യനുപമമായ, പവിത്രമായ ഒരു രഥത്തിൽ, അണുവളവിലുള്ള പ്രകാശവാനായ ഒരു പുരുഷനായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു. ആ മഹാത്മാവ് റൈഭ്യനോട് ചോദിച്ചു: 'നിശ്ചലനായ റൈഭ്യാ, നീ ഈ തപസ്സിലൂടെ എന്ത് ലക്ഷ്യമാണ് തേടുന്നത്?' എന്നുപറഞ്ഞു. അതിനുശേഷം, ആ പുരുഷൻ ആകാശത്തിൽ നിന്ന് ഭൂമിയെ അളന്നു. അവിടെ, അഞ്ചു രഥങ്ങൾ പോലുള്ള, സൂര്യനുപമമായ, ബ്രഹ്മലോകം മുഴുവൻ വ്യാപിച്ചുനിൽക്കുന്ന മറ്റൊരു ദിവ്യരഥം അവൻ കണ്ടു. അതിനെ കണ്ട റൈഭ്യൻ അത്ഭുതംകൊണ്ടു നമസ്കരിച്ചു, ആ മഹായോഗിയോട് ചോദിച്ചു: 'നിങ്ങൾ ആരാണ്? ദയവായി എന്നോട് വ്യക്തമാക്കണം.' ആ പുരുഷൻ പറഞ്ഞു: 'ഞാൻ രുദ്രന്റെ അനിയനാണ്; ബ്രഹ്മാവിന്റെ മനസ്സിൽ നിന്നുള്ള പുത്രൻ; എന്റെ പേര് സനത്കുമാരൻ. ഞാൻ ജനലോകത്തിൽ വസിക്കുന്നു.' 'ഭക്തിയാൽ ഞാൻ നിന്നടുത്തു വന്നതാണ്, വ്രതസ്ഥനായ റൈഭ്യാ. നീ ഭാഗ്യവാനാണ്, ബ്രഹ്മവംശത്തെ ഉന്നതിപ്പിക്കുന്നവനാണ്.' റൈഭ്യൻ പറഞ്ഞു: 'യോഗികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവാ, നിങ്ങളെ ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു. ദയവായി കൃപ കാണിക്കണം, സർവ്വരൂപനേ. ഇവിടെ എന്ത് ചെയ്യണം? എനിക്കു പറയണം, യോഗികളിലെ സിംഹമേ. നിങ്ങൾ പറഞ്ഞപോലെ ഞാൻ എങ്ങനെ ഭാഗ്യവാനായി?' സനത്കുമാരൻ പറഞ്ഞു: 'രണ്ടുതവണ ജനിച്ചവരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവാ, നീ ഭാഗ്യവാനാണ്. കാരണം, നീ വേദപഠനത്തിൽ ഭക്തിയുള്ളവനും ഗയയിൽ എത്തി പിതൃകര്മങ്ങൾ ചെയ്തും, മന്ത്രങ്ങൾ, വ്രതങ്ങൾ, ജപങ്ങൾ, പിണ്ഡപ്രദാനങ്ങൾ എന്നിവയിലൂടെ പിതൃകർക്ക് സന്തോഷം നൽകുന്നവനുമാണ്.' 'കേൾക്കൂ: വിശാല എന്നൊരു രാജാവുണ്ടായിരുന്നു, വിശാല എന്ന മഹാനഗരത്തിൽ വസിച്ചിരുന്നതും, ഭാഗ്യവാനായും, സ്ഥിരചിത്തനുമായും, മകനില്ലാത്തവനുമായും. വിശാലയുടെ രാജാവായിരുന്ന അദ്ദേഹം, ശ്രേഷ്ഠബ്രാഹ്മണന്മാരോട് മകനുണ്ടാകാൻ അപേക്ഷിച്ചു. എന്നാൽ ആ ബ്രാഹ്മണന്മാർ ശക്തിഹീനരായിരുന്നു.' 'ബ്രാഹ്മണന്മാർ പറഞ്ഞു: രാജാവേ, ഗയയിൽ പോയി വിവിധ രീതിയിൽ അന്നദാനം ചെയ്താൽ, തീർച്ചയായും നിങ്ങൾക്ക് മകനുണ്ടാകും; ആ മകൻ ഭൂമിയെ മുഴുവൻ ഭരിക്കുന്ന ധന്യനായിരിക്കും.' 'ബ്രാഹ്മണന്മാരുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട രാജാവ് ആനന്ദത്തോടെ, അത്യന്തം ഭക്തിയോടെ മാഘമാസത്തിൽ ഗയയിലേയ്ക്കു പോയി പിതൃകർമ്മങ്ങൾ ചെയ്തു.' 'അവൻ പിതൃകർക്ക് വിധിപോലും പരിശ്രമപൂർവ്വവും പിണ്ഡപ്രദാനം നടത്തി. അപ്പോൾ, വെളുപ്പ്, മഞ്ഞ, കറുപ്പ് നിറമുള്ള പുരുഷന്മാരെ കണ്ട രാജാവ് ചോദിച്ചു: "ഇത് എന്താണ്? നിങ്ങൾ എന്തുകൊണ്ട് അവഗണിക്കുന്നു? ദയവായി ഇതിന്റെ കാര്യം മുഴുവൻ പറയണം; എനിക്ക് അത്യന്തം കൗതുകം തോന്നുന്നു."' 'വെളുപ്പൻ പറഞ്ഞു: "ഞാൻ സീത, നിന്റെ പൂർവജൻ, പേരിലും, ആചാരത്തിലും, കര്മ്മത്തിലും. എന്റെ പൂർവജൻ, ഈ ചുവപ്പൻ, ക്രൂരനും ബ്രാഹ്മണഹത്യക്കാരനും പാപകര്മ്മങ്ങൾ ചെയ്തവനുമാണ്."' '"അവിടെയുള്ള കറുപ്പൻ അദിശ്വരൻ, അദ്ദേഹത്തിന്റെ പിതാവ്, കര്മ്മത്തിലും ആചാരത്തിലും കറുപ്പാണ്. ഈ കറുപ്പൻ, മുമ്പത്തെ ജന്മങ്ങളിൽ അനേകം മഹർഷികളെ കൊല്ലുകയും ചെയ്തു."' '"ഈ ഇരുവരും, മരിച്ചതിനുശേഷം, രൗദ്രയും അവീചിയും എന്ന നരകത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു. അദിശ്വരനും അദ്ദേഹത്തിന്റെ പിതാവായ കൃഷ്ണനും ദീർഘകാലം അവിടെ കഴിയേണ്ടി വന്നു. എന്നാൽ ഞാൻ, എന്റെ ശുദ്ധമായ കര്മ്മത്താൽ, പ്രാപിക്കാനാകാത്ത ഇന്ദ്രപദം പ്രാപിച്ചു."' '"നീ മന്ത്രജ്ഞനായതുകൊണ്ടും ഗയയിൽ പിണ്ഡപ്രദാനം ചെയ്തതുകൊണ്ടും, ഈ ഇരുവരും—ബലനും മറ്റവനും—even though they were in hell—പുണ്യപ്രഭാവത്തിൽ ഐക്യമായിരിക്കുന്നു."' '"നീ അവിടെയൊച്ചുനീർത്തുകൊടുത്തതിൽ, പിതാക്കന്മാരെയും പിതാമഹന്മാരെയും പ്രപിതാമഹന്മാരെയും സംതൃപ്തരാക്കി."' '"നിന്റെ വാക്കുകൾകൊണ്ടും, ഈ പുണ്യസ്ഥലത്തിന്റെ ശക്തിയാൽ, ഞങ്ങൾ ഉടനെ ഐക്യമായിരിക്കുന്നു; ഇനി ഞങ്ങൾ പിതൃലോകത്തേക്ക് പോകും—ഇതിൽ സംശയമില്ല."' '"ഇവിടെ പിണ്ഡപ്രദാനം ചെയ്തതുകൊണ്ട്, ദുർഭാഗ്യത്തിലായിരുന്ന നിന്റെ ഈ രണ്ടു പിതാമഹന്മാരും—even though they were sinners—മോക്ഷം പ്രാപിച്ചു."' '"ഈ പുണ്യസ്ഥലത്തിന്റെ മഹത്വം ഇത്രയേറെ; ബ്രാഹ്മണഹത്യക്കാരന്റെ പുത്രനും പിണ്ഡപ്രദാനത്താൽ ശുദ്ധനായി, മോക്ഷം പ്രാപിക്കും."' '"ഈ കാരണം കൊണ്ടാണ് ഞാൻ ഈ ഇരുവരെയും വേർതിരിച്ച് നിന്നെ കാണാൻ വന്നത്; ഇനി ഞാൻ പോകുന്നു. അതുകൊണ്ടാണ് റൈഭ്യാ, നിന്നെ ഞാൻ ഭാഗ്യവാനെന്ന് വിളിക്കുന്നത്."' '"ഒരു പ്രാവശ്യം ഗയയിൽ എത്തി, ഒരു പ്രാവശ്യം പിണ്ഡപ്രദാനം ചെയ്യുന്നതു പോലും ദുർലഭമാണ്; എന്നാൽ നീ എപ്പോഴും ഈ കര്മ്മത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു."' '"നിന്റെ പുണ്യത്തെക്കുറിച്ച് മറ്റെന്തു പറയാനുണ്ട്, റൈഭ്യാ? നീ നേരിട്ട് ഗദാധരനായ നാരായണനെ കണ്ടവനല്ലേ!"' '"അതുകൊണ്ട് ഗദാധരൻ ഈ പുണ്യസ്ഥലത്ത് സാക്ഷാൽ നിലവിലുണ്ട്; അതിനാൽ, ദ്വിജന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവാ, ഈ തീർത്ഥം അതീവ പ്രശസ്തമാണ്."' ശ്രീവരാഹൻ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, ആ മഹായോഗി അവിടെയേത് അപ്രത്യക്ഷനായി; റൈഭ്യൻ ഹരിയെ, ഗദാധരനേ, സ്തുതിച്ചുകൊണ്ട് ഒരു സ്തുതി രചിച്ചു. റൈഭ്യൻ പറഞ്ഞു: "ദേവഗണങ്ങൾ വന്ദിക്കുന്നവനായ ഗദാധരനേ, ക്ഷമയുള്ളവനേ, വിശുദ്ധനേ, അകലം ഭവിക്കുന്ന ദുഖങ്ങൾ മാറ്റുന്നവനേ, ഭൂതസൈന്യങ്ങളെ സംഹരിക്കുന്നവനേ, ഓർത്താൽ എല്ലാ ദുരിതവും അകറ്റുന്നവനേ, ഞാൻ നിന്നെ നമസ്കരിക്കുന്നു." "രഹസ്യമായി ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു, ആദിപുരുഷനായ, പുരുഷോത്തമനായ, നിർമലനായ, ജനങ്ങളുടെ ആശ്രയനായ, ബാലിക്ക് ഭൂമി അളന്ന ത്രിവിക്രമനായ, ഗദാധരനേ." "വിശുദ്ധചിത്തനായ, ധന്യനായ, ശ്രീയാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട, പാപരഹിത ഭൂഭൃത്പതികളാൽ വന്ദിക്കപ്പെടുന്നവൻ—ഗദാധരനെ നമസ്കരിക്കുന്നവൻ സുഖത്തോടെ വസിക്കും." "ദേവതകളും അസുരന്മാരും പാദപങ്കജങ്ങൾ വന്ദിക്കുന്നവൻ, ഭുജബലങ്ങൾ, പൂമാല, ഭൂഷണം, മുകുടം ധരിച്ചവൻ, ക്ഷീരസാഗരത്തിൽ ശയിക്കുന്നവൻ, ചക്രം കൈവശമുള്ളവൻ—ഗദാധരനെ നമസ്കരിക്കുന്നവൻ സുഖത്തോടെ വസിക്കും." "കൃതയുഗത്തിൽ വെള്ളയോ, ത്രേതായുഗത്തിൽ ചുവപ്പോ, ദ്വാപരയിൽ മഞ്ഞയോ, കലിയുഗത്തിൽ മേഘസന്നിഭമായ കറുപ്പോ ആയ മഹാപ്രഭുവേ—ഗദാധരനെ നമസ്കരിക്കുന്നവൻ സുഖത്തോടെ വസിക്കും." "ബീജത്തിൽ നിന്ന് ജനിച്ച ബ്രഹ്മാവിലൂടെ ലോകം സൃഷ്ടിക്കുന്ന നാരായണസ്വരൂപനായവൻ, സംരക്ഷകനായി രുദ്രനായി നിലകൊള്ളുന്നവൻ, സംഹാരവും ചെയ്യുന്നവൻ—അവനിൽ ആറുവിധസ്വരൂപങ്ങളുള്ള ഗദാധരൻ ജയിക്കട്ടെ." "സത്ത്വം, രജസ്, തമസ്—ഈ മൂന്നു ഗുണങ്ങളും അവനിൽ നിന്നാണ് ഉത്ഭവിക്കുന്നത്; മറ്റൊന്നിൽ നിന്നല്ല. ആ ത്രിഗുണസ്വരൂപിയായ ഗദാധരൻ എന്നെ ധർമ്മത്തിൽ സ്ഥിരനാക്കട്ടെ, മോക്ഷം നൽകട്ടെ." "ജീവിതസമുദ്രത്തിൽ, ദു:ഖങ്ങളുടെ തിരകളിൽ, വേർപാടെന്ന മഹാകടലുകൾക്കിടയിൽ ഞാൻ മുങ്ങുമ്പോൾ, ഗദാധരൻ മഹാനാവായിട്ടു എന്നെ രക്ഷിക്കട്ടെ." "സ്വശക്തിയിൽ ത്രിമൂർത്തിയായി ഈ ബ്രഹ്മാണ്ഡം സൃഷ്ടിച്ചവൻ; അതിൽ നിന്നു ഭൂമിയെ, ജ്യോതിഷ്മാനായ ഭൂമിയെ, ജലത്തിൽ നിന്ന് ഉദിച്ചവളെ സൃഷ്ടിച്ചവനെ—ഭൂഭൃത്പതിയെ ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു." "ദേവതകളുടെയും മറ്റുള്ളവരുടെയും സംരക്ഷണത്തിനായി, മത്സ്യാദി നാമങ്ങളാൽ, വൃഷഭകപിയായും, സർവ്വവ്യാപിയായും, ഗദാധരനായും പ്രത്യക്ഷനാകുന്നവൻ—എനിക്ക് പരമഗതിയെ നൽകട്ടെ." ശ്രീവരാഹൻ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ ഭക്തിപൂർവ്വം ജ്ഞാനിയായ റൈഭ്യൻ സ്തുതിച്ചപ്പോൾ, വിഷ്ണുവായ ജനാർദ്ദനൻ, പീതാംബരം ധരിച്ച്, അപ്രത്യക്ഷമായി അവിടെ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു. അവൻ ശംഖം, ചക്രം, ഗദ എന്നിവ കൈയിൽ പിടിച്ച്, ഗരുഡനിൽ ഇരുന്നു, ആകാശത്തിലൂടെ സഞ്ചരിച്ചുകൊണ്ട്, ഗംഭീരമായ മേഘനാദംപോലുള്ള ശബ്ദത്തിൽ, മഹത്വം നിറഞ്ഞ വാക്കുകളിൽ സംസാരിച്ചു.