നദികൾ കൊണ്ട് വിഭജിക്കപ്പെട്ട, പരസ്പരം ലഭ്യമല്ലാത്ത ഈ പ്രദേശങ്ങൾ വിവിധ ജീവികൾക്കും ജാതികൾക്കും വാസസ്ഥലമാണ്. ഇവിടെയാണ് ഹിമവത് പ്രദേശം, ഭാരത വംശം നിലനിൽക്കുന്ന ഭൂഖണ്ഡം. ഹെമകൂതയുടെ അതീതത്തിൽ കിംപുരുഷ എന്ന ദേശം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. അതിനപ്പുറത്ത് നിഷധ, ഹരിവർഷം എന്നറിയപ്പെടുന്ന ദേശം, പിന്നെ ഹരിവർഷത്തിന് അതീതമായി ഇലാവൃതം, മെരുവിന്റെ അരികിലാണത്. ഇലാവൃതത്തിന് അതീതമായി പ്രശസ്തമായ നീല പ്രദേശം, അതിനുശേഷം രമ്യക എന്ന വിശ്രുത പ്രദേശം, രമ്യകയ്ക്ക് അതീതത്തിൽ ശ്വേത, ഹിരണ്മയ എന്നറിയപ്പെടുന്നു; ഹിരണ്മയയ്ക്ക് അതീതത്തിൽ ശ്രംഗവാൻ, കുരു എന്ന പേരിൽ ഓർമ്മിക്കപ്പെടുന്നു. വില്ലിനടയിലുള്ള ഭൂഖണ്ഡത്തിൽ ദക്ഷിണവും ഉത്തരവും എന്ന രണ്ട് പ്രദേശങ്ങൾ ഉണ്ട്; ഇലാവൃതം നടുവിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന നാലു ദ്വീപുകൾ, നാലു വശങ്ങളുള്ളവയാണ്. നിഷധയുടെ തെക്കോട്ടുള്ള ഭാഗം യജ്ഞവേദിയുടെ ദക്ഷിണാർദ്ധം ആയി കണക്കാക്കുന്നു; ശ്രംഗവാനിന് അതീതം യജ്ഞവേദിയുടെ ഉത്തരാർദ്ധം എന്നാണ് കണക്കാക്കുന്നത്. ദക്ഷിണാർദ്ധത്തിൽ മൂന്ന് പ്രദേശങ്ങൾ, ഉത്തരാർദ്ധത്തിൽ കൂടി മൂന്ന് പ്രദേശങ്ങൾ ഉണ്ട്; ഇവയുടെ ഇടയിൽ മെരു നിലനിൽക്കുന്ന ഇലാവൃതം അറിയപ്പെടുന്നു. നീലയുടെ തെക്കിലും നിഷധയുടെ വടക്കിലും വലിയ മല, മാല്യവത്, വടക്കോട്ടാണ് ഉയരുന്നത്. അതിന്റെ വീതിയും ഉയരവും ഓരോന്നും രണ്ടായിരം യോജനങ്ങൾ, ദൈർഘ്യം മുപ്പത്തിയൊന്ന് ആയിരം യോജനങ്ങൾ. അതിന്റെ പടിഞ്ഞാറ് ഗന്ധമാദന എന്ന മല, മാല്യവതിനെ തുല്യമായ ദൈർഘ്യവും വീതിയും ഉയരവും ഉള്ളത്. ഈ രണ്ടു മലകളുടെ ഇടയിൽ മെരു, സ്വർണ്ണമയമായ, വൃത്താകൃതിയിലുള്ള, നാലു നിറങ്ങളുള്ള, നാലു വശങ്ങളുള്ള, ഉയരമുള്ള മല നിലകൊള്ളുന്നു. അദൃശ്യമായ എല്ലാ മൂലകങ്ങൾ—ജലം തുടങ്ങിയവ—ഉദയിച്ചപ്പോൾ, അദൃശ്യത്തിൽ നിന്ന് ഭൂമിയുടെ താമരപൂവ് പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു; അതിന്റെ കർണികയാണ് മെരു. അനന്തമായ, അഞ്ചു ഗുണങ്ങൾ ഉള്ള, നാലു ദളങ്ങൾ ഉള്ള മഹാ താമരപൂവ് ഉദയിച്ചു; അതിൽ നിന്ന് സൃഷ്ടിയുടെ വിവിധ പ്രവാഹങ്ങൾ പരന്നുപോയി. അനേകം ജീവികൾ, അനേകം കാലചക്രങ്ങൾ, ധാർമ്മിക പ്രവർത്തികൾ, ആത്മനിയന്ത്രണം, മഹാത്മാവായവർ, ഈ സൃഷ്ടിയിൽ പരമപുരുഷനെ പ്രാപിക്കുന്നു. മഹായോഗി, മഹാദേവൻ, ജനാർദനൻ, ലോകം ധ്യാനിക്കേണ്ടതായ, എല്ലാ ലോകങ്ങളിലും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്ന, അനന്തൻ, സകലവ്യാപി, ശരീരമുള്ള, അക്ഷരമായവൻ. അവന്റെ രൂപം ഭൗതികമല്ല; മാംസം, മേത്ത, അസ്ഥി എന്നിവയിൽ നിന്ന് ജനിച്ചതല്ല; യോഗവും ഐശ്വര്യവും കൊണ്ട്, ശുദ്ധമായ സത്ത്വരൂപം അവൻ സ്വീകരിക്കുന്നു. അവന്റെ ആവശ്യത്തിനായി, ശാശ്വതമായ താമരപൂവ് ലോകത്തിൽ ഉദയിച്ചു; കല്പാവശേഷം, കാലത്തിന്റെ ഈ ഗതിയാണ്. ആ താമരപൂവിൽ, ദേവതകളുടെ ദേവൻ, ചതുര്മുഖൻ, പ്രജാപതികളുടെ അധിപൻ, ഈശാനൻ, ലോകത്തിന്റെ സ്വാമി ജനിച്ചു. ആ താമരപൂവിന്റെ വിത്തിന്റെ ഉദ്ഭവം, സത്യത്തിൽ സംഭവിച്ചതുപോലെ, സൃഷ്ടിയുടെ വിവരങ്ങൾക്കൊപ്പം വിശദമായി വിവരിക്കുന്നു. ആ ജലമാണ് വിഷ്ണുവിന്റെ ശരീരമായി, ആ ഭൗതിക ശരീരത്തിൽ ആഭരണങ്ങൾ അണിഞ്ഞ്, അതിൽ നിന്ന് താമരപൂവിന്റെ ആകൃതിയിൽ, വനങ്ങൾ കൊണ്ട് മൂടപ്പെട്ട ഭൂമി ഉദയിച്ചു. ഇപ്പൊഴ്, ദ്വിജന്മാരേ, perfected-വർ പറഞ്ഞതുപോലെ, ആ ലോക-താമരപൂവിന്റെ വ്യാപ്തി ക്രമത്തിലായി വിശദമായി ഞാൻ പറയുന്നുണ്ട്. അതിൽ നാലു വലിയ പ്രദേശങ്ങൾ നിലനിൽക്കുന്നുണ്ട്, അവയുടെ നടുവിൽ ശക്തമായ മെരു മല നിലകൊള്ളുന്നു. മെരുവിന്റെ വശങ്ങളിൽ വിവിധ നിറങ്ങൾ ഉണ്ട്: കിഴക്കോട്ട് വെള്ള നിറം, തെക്കോട്ട് മഞ്ഞ, പടിഞ്ഞാറോട്ട് തേൻ നിറം, വടക്കോട്ട് ചുവപ്പ്. മെരു, ദീപ്തിയും വെള്ള നിറവും ഉള്ളത്, രാജവംശങ്ങളിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ഉദയസൂര്യനെ പോലെ, പുകരഹിതമായ അഗ്നിയെ പോലെ, മെരു തിളങ്ങുന്നു; അതിന്റെ ഉയരം എൺപത്തിയാറായിരം യോജനങ്ങൾ. ഭൂതലത്തിൽ പതിനാറു യോജനങ്ങൾ താഴേക്ക്, വീതിയും പതിനാറു യോജനങ്ങൾ; ഉച്ചത്തിൽ, തളികയുടെ ആകൃതിയിൽ, മുപ്പത്തിയൊന്ന് യോജനങ്ങൾ വ്യാപ്തിയുള്ളത്. അതിന്റെ വീതി അതിന്റെ വൃത്തത്തിന്റെ മൂന്നിരട്ടിയാണ്; ഇതാണ് വൃത്തം പ്രകാരം അതിന്റെ അളവ്. ആ മൂലകമലയുടെ ആകൃതിയനുസരിച്ച്, അളവ് തൊണ്ണൂറായിരം യോജനങ്ങൾ വൃത്തത്തിൽ, ചതുരാകൃതിയിൽ അളവ് തൊണ്ണൂറു ആറായിരം യോജനങ്ങൾ. ആ ദിവ്യമായ മഹാമല, ദൈവിക ഔഷധികൾ കൊണ്ട് സമ്പന്നമാണ്, മനോഹരമായ സ്വർണ്ണപീഠങ്ങൾ മുഴുവൻ ചുറ്റിയിരിക്കുന്നു. അവിടെ ദേവതകൾ, ഗന്ധർവൻമാർ, നാഗന്മാർ, രാക്ഷസന്മാർ, അപ്സരസുകളുടെ സംഘം—all ദേവരാജൻ മെരുവിൽ ആനന്ദിക്കുന്നു. മെരു ചുറ്റും ജീവികൾക്ക് പോഷകമായ വാസസ്ഥലങ്ങൾ നിലനിൽക്കുന്നുണ്ട്; അതിന്റെ വിവിധ വശങ്ങളിൽ നാലു പ്രദേശങ്ങൾ സ്ഥാപിതമാണ്. ഭദ്രാശ്വയും ഭാരതവും കിഴക്കോട്ട്, കെതുമാല പടിഞ്ഞാറോട്ട്, വടക്കോട്ട് കുരുക്കൾ—പുണ്യപ്രവർത്തികൾ ചെയ്തവർക്കുള്ള വിശ്രാന്തി സ്ഥലങ്ങൾ. ആ താമരപൂവിന്റെ കർണികം മുഴുവൻ വൃത്താകൃതിയിൽ, ആയിരക്കണക്കിന് യോജനങ്ങൾ വ്യാപ്തിയുള്ളതാണ്. അത് ഒൻപതും ആറും തന്തികൾ ഉള്ളതായാണ് പറയുന്നത്, എൺപത്തിയഞ്ച് യോജനങ്ങൾ ഉയരമുള്ളത്, ഇടവേളകളിൽ കാണാവുന്നതാണ്. അതിന്റെ വ്യാപ്തി മുപ്പത്തിയായിരം യോജനങ്ങൾ; തന്തികൾ മുഴുവൻ ചുറ്റും പരന്നിരിക്കുന്നു. അത് നൂറായിരം യോജനങ്ങൾ ദൈർഘ്യവും എൺപത് യോജനങ്ങൾ വീതിയും; നാലു ദളങ്ങൾ, ഓരോന്നും പതിനാലു യോജനങ്ങൾ വീതിയുള്ളത്. ഞാൻ 'കർണിക' എന്ന് പറഞ്ഞത്, ഇപ്പോൾ ഞാൻ ചുരുക്കത്തിൽ വിശദീകരിക്കുന്നു: നൂറുകണക്കിന് രത്നദളങ്ങൾ, വിവിധ വർണ്ണങ്ങളും പ്രകാശവും കൊണ്ട് ദീപ്തമായത്. അത് അനേകം ദളക്കൂട്ടങ്ങൾ, സ്വർണ്ണവും ചുവപ്പും നിറമുള്ളത്, മനോഹരമായത്, ആയിരം വിഭാഗങ്ങൾ, ആയിരം ആഭ്യന്തര ഗർഭങ്ങൾ, ആയിരം നൂറു ദളങ്ങൾ—ഒരു പരമ, വൃത്താകൃതിയിലുള്ള മല. അതിന്റെ ഗർഭങ്ങൾ രത്നങ്ങൾ കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ചിരിക്കുന്നു, പീഠങ്ങൾ രത്നങ്ങൾ കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ചിരിക്കുന്നു, സവിശേഷതകൾ സ്വർണ്ണം, രത്നങ്ങൾ കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ചിരിക്കുന്നു, കവാടങ്ങൾ രത്നകിരീടങ്ങൾ കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ചിരിക്കുന്നു. അവിടെ ബ്രഹ്മാവിന്റെ ആസനശാല, ബ്രഹ്മർഷിമാരും സപ്തർഷിമാരും നിറഞ്ഞു, 'മനോവ്രതി' എന്ന പേരിൽ ലോകത്ത് പ്രശസ്തമായത്, ആ മഹാമലയ്ക്ക് അകത്താണ്.