ഭാരതഭൂമിയിലെ ജനങ്ങൾ അവരുടെ വംശപരമ്പരയുടെ സന്താനങ്ങളിലൂടെ ഈ ദേശം അനുഭവിക്കുന്നു. കൃതയുഗം, ത്രേതായുഗം തുടങ്ങിയ യുകങ്ങളുടെ ക്രമത്തിൽ എഴുപത്തിയൊന്ന് യുകചക്രങ്ങൾ ഉണ്ടെന്നും അതിലൂടെ ഈ ഭൂമിയിലെ ജീവിതം നടന്നു വരുന്നതായും പറയുന്നു. ലോകത്തോടുള്ള ബന്ധത്തിൽ, ഈ ശുഭമായ മന്വന്തരവും സ്വായംഭുവ മന്വന്തരവും വിശദീകരിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. ഇനി മനുവിന്റെ ദ്വീപുകളുടെ വിവരണവും കേൾക്കൂ. രുദ്രൻ പറഞ്ഞു: ഇനി ഞാൻ ജംബൂദ്വീപത്തെ അതിന്റെ യഥാർത്ഥ രൂപത്തിൽ വിശദീകരിക്കും, അതിലെ സമുദ്രങ്ങൾക്കും ദ്വീപുകൾക്കും എത്ര എണ്ണം, എത്ര വ്യാപ്തി എന്നിവയും പറയും. ജംബൂദ്വീപത്തിനുള്ളിൽ എത്ര പ്രദേശങ്ങളുണ്ട്, അവിടെയുള്ള നദികൾ ഏതെല്ലാം, മഹാഭൂതങ്ങളുടെ അളവ് എത്ര, ചന്ദ്രനും സൂര്യനും എങ്ങനെയാണ് സഞ്ചരിക്കുന്നത്—ഇവയെല്ലാം ഞാൻ വിവരിക്കും. ഏഴു ദ്വീപുകൾക്കുള്ളിൽ ആയിരക്കണക്കിന് വിഭജനങ്ങൾ ഈ ലോകത്ത് വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു. അവയെല്ലാം ക്രമമായി വിവരിക്കാൻ കഴിയില്ല. പക്ഷേ, ഞാൻ ഏഴു ദ്വീപുകളും, ചന്ദ്രൻ, സൂര്യൻ, ഗ്രഹങ്ങൾ എന്നിവയും, മനുഷ്യർ തർക്കത്തിലൂടെ അളക്കിയവയെല്ലാം വിശദീകരിക്കും. എന്നാൽ, മനുഷ്യബുദ്ധിക്ക് അതീതമായ കാര്യങ്ങൾ തർക്കത്തിലൂടെ തെളിയിക്കാൻ കഴിയില്ല; പ്രകൃതിക്ക് അതീതമായവയെ അചിന്ത്യമായവയെന്നു മനസ്സിലാക്കണം. ജംബൂദ്വീപിന്റെ ഒമ്പത് പ്രദേശങ്ങൾ എങ്ങനെയാണെന്ന്, അവയുടെ വ്യാപ്തിയും വൃത്താകൃതിയും യഥാർത്ഥത്തിൽ എത്രയാണെന്ന് ഞാൻ വ്യക്തമാക്കാം—യോജനകളിൽ അളക്കിക്കൊണ്ടു കേൾക്കൂ. മുഴുവൻ വൃത്താകൃതിയിൽ ആയിരം യോജനങ്ങളാണ് അതിന്റെ ചുറ്റളവ്. വിവിധ ജനതകളാൽ നിറഞ്ഞത്, വിവിധ വിധത്തിലുള്ള ശുഭയോജനകളാൽ അടയാളപ്പെടുത്തിയതും ആകുന്നു. സിദ്ധന്മാരും ചാരണമാരും നിറഞ്ഞു നിൽക്കുന്ന ഈ ദ്വീപ്, പർവ്വതങ്ങളാൽ അലങ്കൃതമാണ്. അതിൽ എല്ലാ വിധ ധാതുക്കളും സമൃദ്ധമായി ലഭ്യമാണ്; പർവ്വതങ്ങളിൽ നിന്ന് പാറകൾ ഉദ്ഭവിക്കുന്നു; ആ പർവ്വതങ്ങളിൽ നിന്നു ഉരുവായി ഒഴുകുന്ന നദികൾ ദ്വീപ് മുഴുവൻ ചുറ്റി ഒഴുകുന്നു. ജംബൂദ്വീപ് വിസ്തൃതിയും ഭംഗിയുമുള്ളതും, എല്ലാ ദിശകളിലും വൃത്താകൃതിയിലുള്ളതും, ഒമ്പത് പ്രദേശങ്ങൾ ചുറ്റുമുള്ളതും, എല്ലാ ജീവജാലങ്ങൾക്കും ഉറവിടവുമാണ്. ജംബൂദ്വീപിനെ ചുറ്റി ഉപ്പുനിറഞ്ഞ സമുദ്രം, അതിന്റെ തന്നെ വ്യാപ്തിയിലൊപ്പമാണ് വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നത്. ഈ ദ്വീപിൽ നിന്ന് കിഴക്കോട്ട് ആറ് ദീർഘമായ പർവ്വതശ്രംഖലകൾ വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു; ഇവയെ വർഷപർവ്വതങ്ങൾ എന്നു വിളിക്കുന്നു. കിഴക്കൻ സമുദ്രവും പടിഞ്ഞാറൻ സമുദ്രവും ഇരുവശത്തും ദ്വീപിൽ ആഴത്തിൽ പ്രവേശിക്കുന്നു. ഹിമവത് പർവ്വതം പ്രധാനമായും ഹിമം നിറഞ്ഞതാണ്; ഹേമകൂടം സ്വർണ്ണത്തോടൊപ്പം തിളങ്ങുന്നു; മഹത്വമുള്ള നിഷധപർവ്വതം എല്ലായിടത്തും മനോഹരമാണ്. മേരു പർവ്വതം നാലു നിറങ്ങളിൽ തിളങ്ങുന്നു; സ്വർണ്ണവും സ്ഫടികവും ചേർന്നതാണ്. അതിന്റെ ആകൃതിയും വലിപ്പവും വൃത്താകൃതിയിലാണ്, ചതുരാകൃതിയിലും ഉയർന്നതുമാണ്. പർവ്വതത്തിന്റെ വശങ്ങൾ വിവിധ നിറങ്ങളിലാണുള്ളത്; പ്രജാപതിയുടെ ഗുണങ്ങളാൽ സമ്പന്നമാണ്. ബ്രഹ്മാവിന്റെ നാഭിമണ്ഡലത്തിൽ നിന്ന് ഈ മേരു പർവ്വതം ഉദിച്ചിരിക്കുന്നു. കിഴക്കൻ വശം വെള്ള നിറത്തിലാണ്; ഇത് ബ്രാഹ്മണത്വത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. തെക്കൻ വശം മഞ്ഞ നിറത്തിലാണ്; ഇത് വൈശ്യത്വത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. പടിഞ്ഞാറൻ വശം തേനീച്ചയുടെ ചിറകിന്റെ നിറംപോലെയാണ്; ഇത് ശൂദ്രത്വത്തെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു. വടക്കൻ വശം ചുവപ്പ് നിറത്തിലാണ്; ഇത് ക്ഷത്രിയത്വം സൂചിപ്പിക്കുന്നു. മേരു പർവ്വതം സ്വാഭാവികമായി വൃത്താകൃതിയിലുള്ളതും, നിറത്തിലും വലിപ്പത്തിലും അതിനുണ്ടായ മാറ്റങ്ങൾ വ്യക്തമാക്കുന്നു. ഇത് നീല, വെളുത്ത, സ്വർണ്ണം, മയിലിന്റെ വാലിന്റെ നിറം, സ്വർണ്ണശിഖരങ്ങൾ എന്നിവയാൽ അലങ്കൃതമാണ്. ഈ പർവ്വതാധിപന്മാർക്ക് സിദ്ധന്മാരും ചാരണമാരും സേവനം ചെയ്യുന്നു. ഇവിടെയുള്ള പർവ്വതങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള ദൂരം ഒമ്പായിരം യോജനങ്ങളാണ്. ഇവയുടെ മധ്യത്തിൽ, മഹാമേരുവിൽ നിന്ന് ഉരുവായ ഇലാവൃതം എന്ന പ്രദേശം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു; എല്ലാ ദിശകളിലും ഒമ്പായിരം യോജനങ്ങൾ വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു. അവയുടെ മധ്യത്തിൽ മഹാമേരു പർവ്വതം പുകയില്ലാത്ത അഗ്നിപോലെ നിലകൊള്ളുന്നു; മേരുവിന്റെ പകുതി തെക്കിലും പകുതി വടക്കിലും സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ഇവിടെയുള്ള ആറു പ്രദേശങ്ങൾ വർഷപർവ്വതങ്ങളാണ്; ഓരോ പ്രദേശത്തിന്റെയും ശിഖരം ഒരു യോജനയാണെന്ന് നിർണ്ണയിച്ചിരിക്കുന്നു. ഓരോ പ്രദേശവും രണ്ടു ആയിരം യോജന ഉയരമുണ്ട്; ഇതാണ് ജംബൂദ്വീപിന്റെ നീളം എന്ന് പറയുന്നു. പർവ്വതങ്ങളുടെ നീളം ഇരുന്നൂറ് ആയിരം യോജനങ്ങളാണ്; നീലയും നിഷധയും ഇതിൽ കുറവാണ്; ശ്വേത, ഹേമകൂടം, ഹിമവത്, ശിഖരങ്ങളുള്ള മറ്റുള്ളവയും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. നിഷധം ജംബൂദ്വീപിനോട് സമാനമായ വലിപ്പമുള്ളതാണ്; ഹേമകൂടം അതിൽ പന്ത്രണ്ടിൽ ഒന്ന് കുറവാണ്; ഹിമവത് ഹേമകൂടത്തിൽ ഇരുപതിൽ ഒന്ന് കുറവാണ്. ഹേമകൂടം മഹാപർവ്വതം എൺപത്തിയെട്ട് ആയിരം യോജനയാണ്; ഹിമവത് പർവ്വതം കിഴക്കു മുതൽ പടിഞ്ഞാറ് വരെ എൺപത് ആയിരം യോജന നീളമുള്ളതാണ്. ദ്വീപിന്റെ വൃത്താകൃതിയുടെ കാരണത്താൽ, പ്രദേശങ്ങളുടെയും പർവ്വതങ്ങളുടെയും വർദ്ധനവും കുറവും വിശദീകരിക്കപ്പെടുന്നു; വടക്കൻ പ്രദേശങ്ങളിലും ഇങ്ങനെ തന്നെയാണ്. ഇവയിൽ മനുഷ്യർ താമസിക്കുന്ന പ്രദേശങ്ങൾ ഇവയാണ്; ഈ പ്രദേശങ്ങൾ അതീവ ഉന്നതവുമാണ്, പർവ്വതങ്ങൾ അവയെ ചുറ്റി വളഞ്ഞിരിക്കുന്നു. നദികൾ കൊണ്ട് വിഭജിക്കപ്പെട്ടും പരസ്പരം പ്രാപിക്കാനാവാത്തവയുമായ ഈ പ്രദേശങ്ങൾ എല്ലാ വിധ ജീവജാലങ്ങളും വിവിധ വർഗ്ഗങ്ങളുമുള്ളവയാണു്. ഇതാണ് ഹിമവത് പ്രദേശം, ഇവിടെ ഭാരതവംശത്തിന്റെ വംശാവലി നിലനിൽക്കുന്നു; ഹേമകൂടത്തിനു അതിരിൽ കിംപുരുഷ ദേശം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ഹേമകൂടത്തിനു അതിരിൽ നിഷധം, അതാണ് ഹരിവർഷം; ഹരിവർഷത്തിനു അതിരിൽ മേരുവിന്റെ വശത്ത് ഇലാവൃതം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ഇലാവൃതത്തിനു അതിരിൽ പ്രശസ്തമായ നീല പ്രദേശം, അതിനു ശേഷം രമ്യക എന്ന പ്രശസ്ത പ്രദേശം; രമ്യകത്തിനു അതിരിൽ ശ്വേതം, അതാണ് ഹിരൺമയ, അതിനു അതിരിൽ ശ്രിംഗവാൻ, അതാണ് കുറുവു എന്നറിയപ്പെടുന്നു. വില്ലാകൃതിയിലുള്ള ഭൂമിയിൽ ദക്ഷിണവും വടക്കുമെന്നിങ്ങനെ രണ്ടു പ്രദേശങ്ങളുണ്ട്; അതുപോലെ നാല് ദ്വീപുകൾ ഉണ്ട്, അതിന്റെ മധ്യത്തിൽ ഇലാവൃതം, നാലു വശങ്ങളുമുള്ളവയാണ് ഇവ. നിഷധത്തിന്റെ തെക്കു ഭാഗം യാഗവേദിയുടെ ദക്ഷിണപകുതിയാണ്; ശ്രിംഗവാന്റെ അതിരിൽ വടക്കുഭാഗം വേദിയുടെ വടക്കുപകുതിയാണ്. വേദിയുടെ ദക്ഷിണപകുതിയിൽ മൂന്ന് പ്രദേശങ്ങൾ, വടക്കുപകുതിയിലും മൂന്ന് പ്രദേശങ്ങൾ; ഈ രണ്ടിനും ഇടയിൽ, മേരു നിലകൊള്ളുന്ന ഇലാവൃതം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. നീലയുടെ തെക്കിലും നിഷധയുടെ വടക്കിലും വല്യമായ മല്യവത് പർവ്വതം വടക്കോട്ട് ഉയരുന്നു. ഈ പർവ്വതത്തിന്റെ വീതിയും ഉയരവും ഓരോന്നും രണ്ടായിരം യോജനമാണ്; നീളം മുപ്പത്തിനാലായിരം യോജനമെന്നാണ് പറയുന്നത്. ഇതിന്റെ പടിഞ്ഞാറ് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന പർവ്വതമാണ് ഗന്ധമാദനപർവ്വതം; ഇത് മല്യവത്തിനെ സമാനമായ നീളവും ഉയരവും വീതിയും ഉള്ളതാണ്.