ബ്രഹ്മാവിന് സൃഷ്ടിക്കാനുള്ള ആഗ്രഹം ഉണർത്തിയപ്പോൾ, അവന്റെ വായിൽ നിന്ന് അതിശയകരമായ വാതവായു ഉദിച്ചു. അതി ക്രൂരനും കല്ല് മഴപൊഴിയുന്നവനുമായ ആ വാതവായുവിനെ ബ്രഹ്മാവ് നിയന്ത്രിച്ചു: “ശാന്തനും ശരീരധാരിയുമായാവുക,” എന്നാണവൻ നിർദ്ദേശിച്ചത്. അങ്ങനെ വാതു ശരീരമണിഞ്ഞു ശാന്തനായി. എല്ലാ ദേവന്മാരുടെ സമ്പത്തും ഫലവും സംരക്ഷിക്കേണ്ടതാണെന്ന് ബ്രഹ്മാവ് അവനോട് കല്പിച്ചു: “ഇനി നീ ധനാധിപതിയാവുക.” അതിനുശേഷം, സന്തുഷ്ടനായ ബ്രഹ്മാവ് വാതുവിന് ഏകാദശി വ്രതം അനുഗ്രഹിച്ചു: അന്ന് ശുദ്ധനും നിരന്തരവ്രതനുമായി, അഗ്നിയിൽ പാകം ചെയ്തതല്ലാത്ത അന്നം കഴിക്കുന്നവന് ധനദനായ ദേവൻ എല്ലാം അതിവേഗം നൽകും; ഇതാണ് പാപങ്ങൾ നശിപ്പിക്കുന്ന ധനാധിപതിയുടെ രൂപം. ഈ കഥ ഭക്തിയോടെ ശ്രവിക്കുകയോ പാരായണം ചെയ്യുകയോ ചെയ്യുന്നവൻ എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നേടുകയും സ്വർഗത്തിലെത്തുകയും ചെയ്യും. അപ്പോൾ മഹാതപസ്വിയായ ഒരു സന്യാസി പറഞ്ഞു: “മനുവെന്നത്, മനുവിന്റെ സ്ഥിതിയെന്നത്—allാം അത്യാവശ്യമായി വിഷ്ണുവാണ് ശരീരധാരിയായി അവതരിച്ചത്.” ഭൂരിപക്ഷത്തിൽ ഉന്നതനായ നാരായണൻ, ഈ സൃഷ്ടിയെക്കുറിച്ച് ചിന്തിച്ചു: “ഞാനാണ് സൃഷ്ടിച്ചത്, ഞാൻ തന്നെ ഇതിനെ സംരക്ഷിക്കണം. ശരീരമില്ലാതെ കര്മ്മം ചെയ്യാൻ കഴിയില്ല; അതിനാൽ, ലോക സംരക്ഷണത്തിനായി ഞാൻ ഒരു ശരീരമായ രൂപം സൃഷ്ടിക്കണം.” ഇങ്ങനെ ദൃഢനിശ്ചയത്തോടെ ആശയിച്ചപ്പോൾ, സൃഷ്ടിക്ക് മുമ്പ് തന്നെ, അവന്റെ മുമ്പിൽ ഒരു ശരീരധാരി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു. ആ രൂപം അവന്റെ മുമ്പിൽ നിന്നപ്പോൾ, നാരായണൻ തന്റെ ശരീരത്തിൽ നിന്നു അതു മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും പ്രവേശിക്കുന്നതായും കണ്ടു. അപ്പോൾ, അനുഗ്രഹം ഓർത്ത്, പ്രസന്നനായ നാരായണൻ വീണ്ടും അനുഗ്രഹം നൽകി: “നീ സർവ്വജ്ഞനും സർവ്വകർത്താവും ആകുന്നു; മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും പ്രവേശിച്ചിരിക്കുന്നതിനാൽ, നീ ശാശ്വതനായ വിഷ്ണുവാകുക. ദേവന്മാരുടെയും ബ്രഹ്മാവിന്റെയും കര്മ്മങ്ങൾ എല്ലാം നീ നിർവഹിക്കണം; സർവ്വജ്ഞത്വം നിന്റെതായിരിക്കട്ടെ.” ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം, ദേവൻ സ്വരൂപത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്തു; വിഷ്ണു തന്റെ പഴയ തീരുമാനം ഓർത്തു. വലിയ തപസ്സിൽ ലീനനായി, ശ്രീഹരി യോഗനിദ്രയിൽ പ്രവേശിച്ചു. ഇന്ദ്രിയങ്ങളുടെയും അവയുടെ വിഷയങ്ങളുടെയും സൃഷ്ടികളെ അവളിൽ സ്ഥാപിച്ച്, പരമരൂപത്തിൽ ധ്യാനിച്ച് ഉറങ്ങാൻ പ്രവേശിച്ചു. ആ ഉറക്കത്തിൽ നിന്ന്, വിഷ്ണുവിന്റെ നാഭിയിൽ നിന്നു ഒരു മഹാ താമര പുഷ്പം ഉദിച്ചു; അതിൽ ഏഴു ദ്വീപുകളും സമുദ്രങ്ങളും വനങ്ങളും ഉൾക്കൊള്ളുന്ന ഭൂമി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു. ആ താമരയുടെ ദണ്ഡം പാതാളത്തിലേക്കു വ്യാപിച്ചു; താമരയുടെ ഹൃദയത്തിൽ മെരു പർവ്വതവും അതിന്റെ കേന്ദ്രത്തിൽ ബ്രഹ്മാവിന്റെ ആലയം നിലകൊണ്ടു. ഈ അതിമഹത്തായ ശരീരത്തിന്റെ ഉത്ഭവം കണ്ടപ്പോൾ, ആ ശരീരത്തിനകത്തുള്ള വായു പുറത്തേക്ക് വിട്ടു, തുല്യമായി വായുവിനെ സൃഷ്ടിച്ചു. ബ്രഹ്മാവ് കല്പിച്ചു: “അജ്ഞാനത്തെ കീറുന്ന ശംഖം നീ ധരിക്കണം; അജ്ഞാന നാശത്തിനായി ഖഡ്ഗം കൈയിൽ എപ്പോഴും ഇരിക്കട്ടെ. ഭയങ്കരമായ കാലചക്രം നീ വഹിക്കണം, അധർമ്മത്തെ നശിപ്പിക്കാൻ ഗദയും കൈവശമുണ്ടാകട്ടെ. ജീവജാലങ്ങളുടെ മാതാവായ മാല നിന്റെ കഴുത്തിൽ എപ്പോഴും ഇരിക്കട്ടെ; ശ്രീവത്സവും കൗസ്തുഭമണിയും ചന്ദ്രനെയും സൂര്യനെയും പോലെ പ്രകാശിക്കട്ടെ. വായു നിന്റെ ചലനമായിരിക്കും; ഗരുഡൻ നിന്റെ വാഹനം ആയിരിക്കും; മൂന്ന് ലോകങ്ങളിലും സഞ്ചരിക്കുന്ന ലക്ഷ്മി എപ്പോഴും നിന്റെ ആശ്രയമാകട്ടെ; ദ്വാദശി നാളും നിന്റെതായിരിക്കും; അവൾക്ക് ആഗ്രഹിക്കുന്ന രൂപം സ്വീകരിക്കാമാകട്ടെ.” ആ ദ്വാദശി നാളിൽ, പുരുഷനോ സ്ത്രീയോ, അല്പഭക്തിയോടെ പോലും നെയ്യ് കഴിക്കുന്നവൻ സ്വർഗത്തിൽ വാസം പ്രാപിക്കും. ഈ വിഷ്ണു, ദേവന്മാരുടെയും അസുരന്മാരുടെയും ശരീരങ്ങളെ സംരക്ഷിക്കാനും നശിപ്പിക്കാനും താനേ പുതിയ രൂപങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കാനും ആവിര്ഭവിക്കുന്നു. ഓരോ യുഗത്തിലും ഈ സർവ്വവ്യാപിയായ പുരുഷനെയാണ് വേദാന്തം പ്രഖ്യാപിക്കുന്നത്; അവനെ സാധാരണ മനുഷ്യനെന്നു പരിഗണിക്കരുത്. വിഷ്ണുവിന്റെ ഈ സൃഷ്ടിവിവരം കേൾക്കുന്നവൻ പാപനാശം പ്രാപിച്ച് ലോകത്തിൽ പ്രശസ്തിയും സ്വർഗത്തിൽ ആദരവും നേടും. പണ്ടെ, അക്ഷരവും വിശുദ്ധവുമായ ബ്രഹ്മാവ്, പരമതത്വം, സൃഷ്ടിക്കാനുള്ള ആഗ്രഹത്തിൽ, ജീവികളുടെ സംരക്ഷണവും ആലോചിച്ചു. ആലോചിച്ചപ്പോൾ, അവന്റെ ശരീരത്തിന്റെ വലതുഭാഗത്ത് നിന്ന് വെള്ളിയുള്ളി, പുഷ്പം, ചന്ദനം എന്നിവയാൽ അലങ്കരിച്ച പുരുഷൻ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു. അവനെ കണ്ട ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു: “നoble one, നീ കാളയുടെ നാലു കാലുകളോടെ ഈ ജീവികളെ സംരക്ഷിക്കണം; ലോകത്തിൽ മൂത്തവനാവുക.” അങ്ങനെ കല്പിക്കപ്പെട്ടവൻ കൃതയുഗത്തിൽ നാലു കാലുകളിൽ ഉറച്ചുനിന്നു; ത്രേതായുഗത്തിൽ മൂന്നു കാലുകളിൽ, ദ്വാപരയിൽ രണ്ടിലും, കലിയുഗത്തിൽ ഒരു കാലിൽ മാത്രം ദൈവം ജീവികളെ സംരക്ഷിക്കുന്നു. ബ്രാഹ്മണന്മാരിൽ ആറു രൂപത്തിലും, ക്ഷത്രിയന്മാരിൽ മൂന്നിലും, വൈശ്യന്മാരിൽ രണ്ടിലും, ശൂദ്രന്മാരിൽ ഒന്നിലും, ആ ദൈവം എല്ലായിടത്തും, എല്ലാ ഭൂഖണ്ഡങ്ങളിലും നിലകൊള്ളുന്നു. അവൻ പദാർത്ഥം, ഗുണം, കര്മ്മം, ജാതി എന്നിങ്ങനെയുള്ള നാലു ഘടകങ്ങളാൽ ചതുഷ്പാദായാണ്; സംഹിതാനുസൃതമായി, ജ്ഞാനികൾ അവനെ ത്രിശൃംഗിയായെന്ന് ഓർക്കുന്നു. അങ്ങനെ, ആദിമവും അനന്തവുമായ, രണ്ടു തലയും ഏഴു കൈകളും, മൂന്നുതരംഗ ബന്ധങ്ങളിൽ ബന്ധിതമായ ഓം, ബ്രാഹ്മണന്മാരിൽ പ്രധാനിയാണ്, ലോകത്തെ സംരക്ഷിക്കുന്നു. ആ ധർമ്മം, ഒരിക്കൽ സോമൻ എന്ന അതിശയകരനായവൻ തന്റെ സഹോദരനായ അങ്ങിരസിന്റെ ഭാര്യയായ താരയെ പിടിക്കാൻ ശ്രമിച്ചതിനാൽ, ഉപദ്രവിക്കപ്പെട്ടു. ആ ശക്തനും ക്രൂരനുമായവനെ ഭയന്ന് ധർമ്മം കാട്ടിൽ ഒളിച്ചുപോയി. അപ്പോൾ, അസുരസ്ത്രിയർ ധർമ്മം നഷ്ടപ്പെട്ടതുകൊണ്ട്, ദേവതകളുടെ വാസസ്ഥലങ്ങൾ പിടിക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ചു അലയ്ക്ക തുടങ്ങി; അസുരന്മാരും ദേവലോകങ്ങളിൽ അലഞ്ഞു. ഇങ്ങനെ ക്രമം നഷ്ടപ്പെട്ടപ്പോൾ, ധർമ്മം നശിച്ചപ്പോൾ, സോമന്റെ പാപം കൊണ്ടും സ്ത്രീകളെക്കായും ദേവരും അസുരന്മാരും ആക്രോഷത്തോടെ ആയുധങ്ങൾ പിടിച്ച് യുദ്ധം തുടങ്ങി. ആ യുദ്ധം കണ്ട നാരദൻ സന്തോഷത്തോടെ തന്റെ പിതാവായ ബ്രഹ്മാവിനരികിൽ ചെന്നു വിവരിച്ചു. അതിനുശേഷം, ലോകങ്ങളുടെ പിതാമഹനായ ബ്രഹ്മാവ് ഹംസവാഹനത്തിൽ കയറി അവരെ സംയമിപ്പിച്ചു; “ഇതെന്തിനാണ് യുദ്ധം?” എന്ന് ചോദിച്ചു.