ವರಾಹಪುರಾಣಮ್

ಪರಮೇಷ್ಠಿಗುಣೈರ್ಯುಕ್ತೋ ಲಘುವದ್ಭೀತಿತಃ ಪುರಾ । ನಮಸ್ಕಂ ಕುರುತೇ ಮೋಘಂ ಪೃಥಿವ್ಯಾಂ ಪದ್ಮಜಃ ಸ್ವಯಮ್ ।। ೨೧.

'ಪರಮೇಶ್ವರನ ಗುಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದರೂ, ಹಿಂದೆ ಭಯದಿಂದ, ಕಮಲದಿಂದ ಜನಿಸಿದವನೂ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ವ್ಯರ್ಥವಾಗಿ ನಮಸ್ಕರಿಸಿದ್ದನು.'

ಏವಮುಕ್ತ್ವಾ ಗರುತ್ಮನ್ತಮಾರುರೋಹ ಹರಿಸ್ತದಾ । ಶಙ್ಖಚಕ್ರಗದಾಪಾಣಿಃ ಪೀತವಾಸಾ ಜನಾರ್ದನಃ ।। ೨೧.

ಹರಿಯು ಹೀಗೆಂದು ಹೇಳಿ, ಪೀತವಸ್ತ್ರ ಧರಿಸಿ, ಕೈಯಲ್ಲಿ ಶಂಖ, ಚಕ್ರ, ಗದೆಯನ್ನು ಹಿಡಿದು, ಜನಾರ್ದನನು ಆಗಿ, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಗರುಡನ ಮೇಲೆ ಏರಿದನು.

ತತೋ ಹರಿಹರಂ ಯುದ್ಧಮಭವಲ್ಲೋಮಹರ್ಷಣಮ್ । ರುದ್ರಃ ಪಾಶುಪತಾಸ್ತ್ರೇಣ ವಿವ್ಯಾಧ ಹರಿಮೋಜಸಾ । ಹರಿರ್ನಾರಾಯಣಾಸ್ತ್ರೇಣ ರುದ್ರಂ ವಿವ್ಯಾಧ ಕೋಪವಾನ್ ।। ೨೧.

ಆಮೇಲೆ ಹರಿ ಮತ್ತು ಹರರ ನಡುವೆ ರೋಮಾಂಚನ ಉಂಟುಮಾಡುವ ಯುದ್ಧವು ಆರಂಭವಾಯಿತು. ರುದ್ರನು ಪಾಶುಪತಾಸ್ತ್ರದಿಂದ ಹರಿಯನ್ನು ಬಲದಿಂದ ಹೊಡೆದನು; ಹರಿ, ಕೋಪದಿಂದ, ನಾರಾಯಣಾಸ್ತ್ರದಿಂದ ರುದ್ರನನ್ನು ಹೊಡೆದನು.

ನಾರಾಯಣಂ ಪಾಶುಪತಮುಭೇಽಸ್ತ್ರೇ ವ್ಯೋಮ್ನಿ ರೋಷಿತೇ । ಯುಯುಧಾತೇ ಭೃಶಂ ದಿವ್ಯಂ ಪರಸ್ಪರಜಿಘಾಂಸಯಾ । ದಿವ್ಯಂ ವರ್ಷಸಹಸ್ತ್ರಂ ತು ತಯೋರ್ಯುದ್ಧಮಭೂತ್ ತದಾ ।। ೨೧.

ಆ ರೋಷದಿಂದ ಬಿಡಲಾದ ನಾರಾಯಣ ಮತ್ತು ಪಾಶುಪತಾಸ್ತ್ರಗಳು ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಮುಖಾಮುಖಿಯಾಗಿದವು. ಇಬ್ಬರೂ ಪರಸ್ಪರವನ್ನು ನಾಶಮಾಡಬೇಕೆಂದು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಭಾರೀ ಯುದ್ಧ ನಡೆಸಿದರು. ಆ ದೈವಿಕ ಯುದ್ಧ ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ನಡೆಯಿತು.

ತತ್ರೈಕಂ ಮುಕುಟೋದ್ಬದ್ಧಂ ಮೂರ್ದ್ಧನ್ಯಂ ಜಟಜಾಲಕಮ್ । ಏಕಂ ಪ್ರಧ್ಮಾಪಯಚ್ಛಙ್ಖಮನ್ಯಡುಮರುಕಂ ಶುಭಮ್ ।। ೨೧.

ಅಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನು ಮುಡುಪು ಮತ್ತು ಜಟೆಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಕಿರೀಟವನ್ನು ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಧರಿಸಿದ್ದನು. ಒಬ್ಬನು ಶಂಖವನ್ನು ಊದಿದನು, ಇನ್ನೊಬ್ಬನು ಸುಂದರವಾದ ಡಮರುವನ್ನು ಬಾರಿಸಿದನು.

ಏಕಂ ಖಙ್ಗಕರಂ ತತ್ರ ತಥಾಽನ್ಯಂ ದಣ್ಡಧಾರಿಣಮ್ । ಏಕಂ ಕೌಸ್ತುಭದೀಪ್ತಾಙ್ಗಮನ್ಯಂ ಭೂತಿವಿಭೂಷಿತಮ್ ।। ೨೧.

ಒಬ್ಬನು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಖಡ್ಗವನ್ನು ಹಿಡಿದಿದ್ದನು, ಇನ್ನೊಬ್ಬನು ದಂಡವನ್ನು ಹಿಡಿದಿದ್ದನು. ಒಬ್ಬನ ದೇಹವು ಕೌಸ್ತುಭ ಮಣಿಯಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಇನ್ನೊಬ್ಬನು ಭಸ್ಮದಿಂದ ಅಲಂಕೃತನಾಗಿದ್ದನು.

ಏಕಂ ಗದಾಂ ಭ್ರಾಮಯತಿ ದ್ವಿತೀಯಂ ದಣ್ಡಮೇವ ಚ । ಏಕಂ ಶೋಭತಿ ಕಣ್ಠಸ್ಥೈರ್ಮಣಿಭಿಸ್ತ್ವಸ್ಥಿಭಿಃ ಪರಮ್ । ಏಕಂ ಪೀತಾಮ್ಬರಂ ತತ್ರ ದ್ವಿತೀಯಂ ಸರ್ಪಮೇಖಲಮ್ ।। ೨೧.

ಒಬ್ಬನು ಗದೆಯನ್ನು ತಿರುಗಿಸುತ್ತಿದ್ದನು, ಇನ್ನೊಬ್ಬನು ದಂಡವನ್ನು ತಿರುಗಿಸುತ್ತಿದ್ದನು. ಒಬ್ಬನ ಕಂಠದಲ್ಲಿ ಮಣಿಗಳು ಹೊಳೆಯುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಇನ್ನೊಬ್ಬನ ಕಂಠದಲ್ಲಿ ಎಲುಬುಗಳು ಹೊಳೆಯುತ್ತಿದ್ದವು. ಒಬ್ಬನು ಪೀತಾಂಬರವನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದನು, ಇನ್ನೊಬ್ಬನು ಹಾವು ಹಾರವನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದ್ದನು.

ಏವಂ ತೌ ಸ್ಪರ್ದ್ಧಿನಾವಸ್ತ್ರೌ ರೌದ್ರನಾರಾಯಣಾತ್ಮಕೌ । ಅನ್ಯೋಽನ್ಯಾತಿಶಯೋಪೇತೌ ತದಾಲೋಕ್ಯ ಪಿತಾಮಹಃ ।। ೨೧.

ಹೀಗೆ ಆ ಇಬ್ಬರೂ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕರಾಗಿ, ರೌದ್ರ ಮತ್ತು ನಾರಾಯಣ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ, ಪರಸ್ಪರಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲುಗೈ ಸಾಧಿಸುವಂತೆ ಇದ್ದರು. ಅವರನ್ನು ಪಿತಾಮಹನು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದನು.

ಉವಾಚ ಶಾಮ್ಯತಾಮಸ್ತ್ರೌ ಸ್ವಸ್ವಭಾವೇನ ಸುವ್ರತೌ । ಏವಂ ತೇ ಬ್ರಹ್ಮಣಾ ಚೋಕ್ತೌ ಶಾನ್ತಭಾವಂ ಪ್ರಜಗ್ಮತುಃ ।। ೨೧.

ಅವನು, 'ಧರ್ಮಶೀಲಿಗಳೇ, ನಿಮ್ಮ-ನಿಮ್ಮ ಸ್ವಭಾವದಂತೆ ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಹಿಂತಿರುಗಿಸಿರಿ' ಎಂದು ಹೇಳಿದನು. ಬ್ರಹ್ಮನ ಮಾತು ಕೇಳಿ, ಇಬ್ಬರೂ ಶಾಂತ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಹಿಂತಿರುಗಿದರು.

ತಥಾ ವಿಷ್ಣುಹರೌ ಬ್ರಹ್ಮಾ ವಾಕ್ಯಮೇತದುವಾಚ ಹ । ಉಭೌ ಹರಿಹರೌ ದೇವೌ ಲೋಕೇ ಖ್ಯಾತಿಂ ಗಮಿಷ್ಯಥಃ ।। ೨೧.

ಆಮೇಲೆ ಬ್ರಹ್ಮನು ವಿಷ್ಣು ಮತ್ತು ಹರರಿಗೆ ಹೀಗೆಂದನು: 'ಹರಿ ಮತ್ತು ಹರರಿಬ್ಬರೂ ದೇವತೆಗಳಾಗಿ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗುವಿರಿ.'

ಅಯಂ ಚ ಯಜ್ಞೋ ವಿಧ್ವಸ್ತಃ ಸಂಪೂರ್ಣತ್ವಂ ಗಮಿಷ್ಯತಿ । ದಕ್ಷಸ್ಯ ಖ್ಯಾತಿಮಾಁಲ್ಲೋಕಃ ಸಂತತ್ಯಾಽಯಂ ಭವಿಷ್ಯತಿ ।। ೨೧.

'ಈ ಯಜ್ಞವು ವ್ಯತ್ಯಯವಾದರೂ ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ; ದಕ್ಷನ ಮತ್ತು ಅವನ ವಂಶದ ಮೂಲಕ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಖ್ಯಾತಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.'

ಏವಮುಕ್ತ್ವಾ ಹರಿಹರೌ ತದಾ ಲೋಕಪಿತಾಮಹಃ । ಬ್ರಹ್ಮಾ ಲೋಕಾನುವಾಚೇದಂ ರುದ್ರಭಾಗೋಽಸ್ಯ ದೀಯತಾಮ್ ।। ೨೧.

ಹೀಗೆ ಹರಿ ಮತ್ತು ಹರರಿಗೆ ಹೇಳಿ, ಲೋಕಪಿತಾಮಹನಾದ ಬ್ರಹ್ಮನು ಲೋಕಸಭೆಗೆ, 'ರುದ್ರನ ಪಾಲನ್ನು ಅವನಿಗೆ ನೀಡಿರಿ' ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.

ರುದ್ರಭಾಗೋ ಜ್ಯೇಷ್ಠಭಾಗ ಇತೀಯಂ ವೈದಿಕೀ ಶ್ರುತಿಃ । ಸ್ತುತಿಂ ಚ ದೇವಾಃ ಕುರುತ ರುದ್ರಸ್ಯ ಪರಮೇಷ್ಠಿ ನಃ ।। ೨೧.

'ರುದ್ರನ ಪಾಲು ದೊಡ್ಡದಾದ ಪಾಲು ಎಂದು ವೇದಶ್ರುತಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ದೇವತೆಗಳೇ, ನಮ್ಮ ಪರಮೇಶ್ವರನಾದ ರುದ್ರನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿ.'

ಭಗನೇತ್ರಹರಂ ದೇವಂ ಪೂಷ್ಣೋ ದನ್ತವಿನಾಶನಮ್ । ಸ್ತುತಿಂ ಕುರುತಮಾ ಶೀಘ್ರಂ ಗೀತೈರೇತೈಸ್ತು ನಾಮಭಿಃ । ಯೇನಾಯಂ ವಃ ಪ್ರಸನ್ನಾತ್ಮಾ ವರದತ್ವಂ ಭಜೇತ ಹ ।। ೨೧.

'ಭಗನ ಕಣ್ಣನ್ನು ತೆಗೆದವನು, ಪೂಷಣನ ಹಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಮುರಿದವನು, ಆ ದೇವರನ್ನು ಈ ಹೆಸರುಗಳಿಂದ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಸ್ತುತಿಸಿ. ಅವನು ಸಂತೋಷಗೊಂಡು ನಿಮಗೆ ವರಗಳನ್ನು ನೀಡಲಿ.'

ಏವಮುಕ್ತಾಸ್ತು ತೇ ದೇವಾಃ ಸ್ತೋತ್ರಂ ಶಂಭೋರ್ಮಹಾತ್ಮನಃ । ಚಕ್ರುಃ ಪರಮಯಾ ಭಕ್ತ್ಯಾ ನಮಸ್ಕೃತ್ಯ ಸ್ವಯಂಭುವೇ ।। ೨೧.

ಹೀಗೆ ಕೇಳಿದ ದೇವತೆಗಳು, ಪರಮ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಸ್ವಯಂಭುವಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಮಹಾತ್ಮನಾದ ಶಂಭುವನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದರು.

ದೇವಾ ಊಚುಃ । ನಮೋ ವಿಷಮನೇತ್ರಾಯ ನಮಸ್ತೇ ತ್ರ್ಯಮ್ಬಕಾಯ ಚ । ನಮಃ ಸಹಸ್ತ್ರನೇತ್ರಾಯ ನಮಸ್ತೇ ಶೂಲಪಾಣಯೇ ।। ೨೧.

ದೇವತೆಗಳು ಹೇಳಿದರು: 'ಭಯಂಕರ ಕಣ್ಣಿರುವವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ, ತ್ರ್ಯಂಬಕನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ, ಸಾವಿರ ಕಣ್ಣುಗಳವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ, ಶೂಲವನ್ನು ಹಿಡಿದವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.'

ನಮಃ ಖಟ್ವಾಙ್ಗಹಸ್ತಾಯ ನಮೋ ದಣ್ಡಭೃತೇ ಕರೇ । ತ್ವಂ ದೇವ ಹುತಭುಗ್ಜ್ವಾಲಾಕೋಟಿಭಾನುಸಮಪ್ರಭಃ ।। ೨೧.

'ಖಟ್ವಾಂಗವನ್ನು ಹಿಡಿದವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ, ಕೈಯಲ್ಲಿ ದಂಡವನ್ನು ಹಿಡಿದವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ದೇವರೇ, ನಿನ್ನ ಪ್ರಕಾಶವು ಲಕ್ಷಾಂತರ ಸೂರ್ಯ ಮತ್ತು ಅಗ್ನಿಯಂತೆ ಹೊಳೆಯುತ್ತದೆ.'

ಅದರ್ಶನೇಽನಯದ್ ದೇವ ಮೂಢವಿಜ್ಞಾನತೋಽಧುನಾ । ಕೃತಮಸ್ಮಾಭಿರೇವೇಶ ತದತ್ರ ಕ್ಷಮ್ಯತಾಂ ಪ್ರಭೋ ।। ೨೧.

'ದೇವರೇ, ಅಜ್ಞಾನದಿಂದ ಮತ್ತು ತಪ್ಪು ವಿವೇಕದಿಂದ ನಾವು ತಪ್ಪು ಮಾಡಿದೇವೆ. ಈ ಅಪರಾಧವನ್ನು ಕ್ಷಮಿಸು, ಪ್ರಭುವೇ.'

ನಮಸ್ತ್ರಿನೇತ್ರಾರ್ತ್ತಿಹರಾಯ ಶಂಭೋ ತ್ರಿಶೂಲಪಾಣೇ ವಿಕೃತಾಸ್ಯರೂಪ । ಸಮಸ್ತದೇವೇಶ್ವರ ಶುದ್ಧಭಾವ ಪ್ರಸೀದ ರುದ್ರಾಚ್ಯುತ ಸರ್ವಭಾವ ।। ೨೧.

'ತ್ರಿನೇತ್ರ, ದುಃಖವನ್ನು ದೂರಮಾಡುವ ಶಂಭುವೇ, ತ್ರಿಶೂಲಧಾರಿಯೇ, ಭಯಾನಕ ಮುಖರೂಪದವನೇ, ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳ ಒಡೆಯನೇ, ಶುದ್ಧ ಸ್ವಭಾವದವನೇ, ಕೃಪೆ ತೋರಿಸು ರುದ್ರನೇ, ಅವಿನಾಶಿಯೇ, ಎಲ್ಲೆಡೆ ಇರುವವನೇ.'

ಪೂಷ್ಣೋಽಸ್ಯ ದನ್ತಾನ್ತಕ ಭೀಮರೂಪ ಪ್ರಲಮ್ಬಭೋಗೀನ್ದ್ರಲುಲನ್ತಕಣ್ಠ । ವಿಶಾಲದೇಹಾಚ್ಯುತ ನೀಲಕಣ್ಠ ಪ್ರಸೀದ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರ ವಿಶ್ವಮೂರ್ತ್ತೇ ।। ೨೧.

ಭಯಂಕರವಾದ ದಂತಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪೂಷಣನೇ, ಭೀಕರವಾದ ರೂಪದವನೇ, ಪ್ರಲಂಬ ಎಂಬ ನಾಗನನ್ನು ಕಂಠದಲ್ಲಿ ಧರಿಸಿರುವವನೇ, ವಿಶಾಲವಾದ ದೇಹದ ಅಚ್ಯುತನೇ, ನೀಲಕಂಠನೇ, ವಿಶ್ವದ ಒಡೆಯನೇ, ವಿಶ್ವರೂಪನೇ, ದಯೆಮಾಡು.

ಭಗಾಕ್ಷಿಸಂಸ್ಫೋಟನದಕ್ಷಕರ್ಮಾ ಗೃಹಾಣ ಭಾಗಂ ಮಖತಃ ಪ್ರಧಾನಮ್ । ಪ್ರಸೀದ ದೇವೇಶ್ವರ ನೀಲಕಣ್ಠ ಪ್ರಪಾಹಿ ನಃ ಸರ್ವಗುಣೋಪಪನ್ನ ।। ೨೧.

ಭಗನ ಕಣ್ಣು ಹೋಲುವ ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನೂ, ದಕ್ಷನ ಯಜ್ಞವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದವನೂ, ಯಜ್ಞದ ಮುಖ್ಯ ಭಾಗವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸು, ದೇವತೆಗಳ ಒಡೆಯನೇ, ನೀಲಕಂಠನೇ, ಎಲ್ಲ ಗುಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದವನೇ, ನಮ್ಮನ್ನು ರಕ್ಷಿಸು.

ಸಿತಾಙ್ಗರಾಗಾಪ್ರತಿಪನ್ನಮೂರ್ತ್ತೇ ಕಪಾಲಧಾರಿಂಸ್ತ್ರಿಪುರಘ್ನ ದೇವ । ಪ್ರಪಾಹಿ ನಃ ಸರ್ವಭಯೇಷು ಚೈವ ಉಮಾಪತೇ ಪುಷ್ಕರನಾಲಜನ್ಮ ।। ೨೧.

ಬಿಳಿ ಚಂದನವನ್ನು ಅಲಂಕಾರವಾಗಿ ಧರಿಸಿರುವವನೇ, ಕಪಾಲವನ್ನು ಹಿಡಿದವನೇ, ತ್ರಿಪುರಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿದ ದೇವನೇ, ಎಲ್ಲ ಭಯಗಳಿಂದ ನಮ್ಮನ್ನು ಕಾಪಾಡು, ಉಮಾದೇವಿಯ ಪತಿಯೇ, ಕಮಲದ ದಂಡಿನಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದವನೇ.

ಪಶ್ಯಾಮ ತೇ ದೇಹಗತಾನ್ ಸುರೇಶ ಸರ್ಗಾದಯೋ ವೇದವರಾನನನ್ತ । ಸಾಙ್ಗಾನ್ ಸವಿದ್ಯಾನ್ ಸಪದಕ್ರಮಾಂಶ್ಚ ಸರ್ವಾನ್ ನಿಲೀನಾಂಸ್ತ್ವಯಿ ದೇವದೇವ ।। ೨೧.

ದೇವತೆಗಳ ಒಡೆಯನೇ, ನಿನ್ನ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಸೃಷ್ಟಿಯ ಆರಂಭವನ್ನು, ವೇದಗಳನ್ನು, ಅವುಗಳ ಅಂಗಗಳನ್ನೂ, ಜ್ಞಾನಗಳನ್ನೂ, ಪದ್ಯಗಳನ್ನೂ ನಾವು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದೇವೆ, ದೇವದೇವನೇ, ಎಲ್ಲವೂ ನಿನ್ನಲ್ಲೇ ಲೀನವಾಗಿದೆ.

ಭವ ಶರ್ವ ಮಹಾದೇವ ಪಿನಾಕಿನ್ ರುದ್ರ ತೇ ಹರ । ನತಾಃ ಸ್ಮ ಸರ್ವೇ ವಿಶ್ವೇಶ ತ್ರಾಹಿ ನಃ ಪರಮೇಶ್ವರ ।। ೨೧.

ಭವನೇ, ಶರ್ವನೇ, ಮಹಾದೇವನೇ, ಬಿಲ್ಲು ಹಿಡಿದವನೇ, ರುದ್ರನೇ, ಹರನೇ, ನಾವು ಎಲ್ಲರೂ ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇವೆ, ವಿಶ್ವದ ಒಡೆಯನೇ, ಪರಮೇಶ್ವರನೇ, ನಮ್ಮನ್ನು ರಕ್ಷಿಸು.

ಇತ್ಥಂ ಸ್ತುತಸ್ತದಾ ದೇವೈರ್ದೇವದೇವೋ ಮಹೇಶ್ವರಃ । ತುತೋಷ ಸರ್ವದೇವಾನಾಂ ವಾಕ್ಯಂ ಚೇದಮುವಾಚ ಹ ।। ೨೧.

ಇಂತಿ ದೇವತೆಗಳು ಮಹೇಶ್ವರನನ್ನು ಈ ರೀತಿ ಸ್ತುತಿಸಿದಾಗ, ದೇವದೇವನು ಸಂತೋಷಪಟ್ಟು ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳತ್ತ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದನು.

ರುದ್ರ ಉವಾಚ । ಭಗಸ್ಯ ನೇತ್ರಂ ಭವತು ಪೂಷ್ಣೋ ದನ್ತಾಸ್ತಥಾ ಮಖಃ । ದಕ್ಷಸ್ಯಾಚ್ಛಿದ್ರತಾಂ ಯಾತು ಯಜ್ಞಶ್ಚಾಪ್ಯದಿತೇಃ ಸುತಾಃ । ಪಶುಭಾವಂ ತಥಾ ಚಾಪಿ ಅಪನೇಷ್ಯಾಮಿ ವೋ ಸುರಾಃ ।। ೨೧.

ರುದ್ರನು ಹೇಳಿದನು: ಭಗನ ಕಣ್ಣು ಮತ್ತೆ ಸರಿ ಆಗಲಿ, ಪೂಷಣನ ದಂತಗಳು ಹಿಂತಿರುಗಲಿ, ದಕ್ಷನ ಯಜ್ಞವೂ ಪೂರ್ಣವಾಗಲಿ, ಅದಿತಿಯ ಪುತ್ರರು ತಮ್ಮ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆಯಲಿ, ದೇವತೆಗಳೇ, ನಿಮ್ಮಲ್ಲಿದ್ದ ಪಶುಸ್ವಭಾವವನ್ನೂ ನಾನು ತೆಗೆದುಹಾಕುತ್ತೇನೆ.

ಮದ್ದರ್ಶನೇನ ಯೋ ಜಾತಃ ಪಶುಭಾವೋ ದಿವೌಕಸಾಮ್ । ಸ ಮಯಾಽಪಹೃತಃ ಸದ್ಯಃ ಪತಿತ್ವಂ ವೋ ಭವಿಷ್ಯತಿ ।। ೨೧.

ನನ್ನನ್ನು ಕಂಡುದರಿಂದ ದೇವತೆಗಳಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದ ಪಶುಸ್ವಭಾವವನ್ನು ನಾನು ಈಗ ತೆಗೆದುಹಾಕಿದ್ದೇನೆ; ನೀವು ಅದರಿಂದ ಕೂಡಲೇ ಮುಕ್ತರಾಗುವಿರಿ.

ಅಹಂ ಚ ಸರ್ವವಿದ್ಯಾನಾಂ ಪತಿರಾದ್ಯಃ ಸನಾತನಃ । ಅಹಂ ವೈ ಪತಿಭಾವೇನ ಪಶುಮಧ್ಯೇ ವ್ಯವಸ್ಥಿತಃ ।। ೨೧.

ನಾನು ಎಲ್ಲ ಜ್ಞಾನಗಳ ಶಾಶ್ವತ, ಮೊದಲನೇ ಒಡೆಯನು; ಪಶುಗಳ ನಡುವೆ ಪತಿಯಾಗಿ ನಾನು ಸ್ಥಿತಿಯಾಗಿದ್ದೇನೆ.

ಅತಃ ಪಶುಪತಿರ್ನಾಮ ಮಮ ಲೋಕೇ ಭವಿಷ್ಯತಿ । ಯೇ ಮಾಂ ಯಜನ್ತಿ ತೇಷಾಂ ಸ್ಯಾದ್ ದೀಕ್ಷಾ ಪಾಶುಪತೀ ಭವೇತ್ ।। ೨೧.

ಆದುದರಿಂದ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ನನಗೆ 'ಪಶುಪತಿ' ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬರುವದು; ಯಾರು ನನ್ನನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೋ ಅವರ ದೀಕ್ಷೆಯೂ ಪಶುಪತಿಯಾಗಿ ಇರುತ್ತದೆ.