ವರಾಹಪುರಾಣಮ್

ಬ್ರಹ್ಮೋವಾಚ । ದೇವಾನಾಮಥ ಯಕ್ಷಾಣಾಂ ಗನ್ಧರ್ವಾಣಾಂ ಚ ಸತ್ತಮ । ಆದೌ ಪ್ರತಿಪದಾ ಯೇನ ತ್ವಮುತ್ಪನ್ನೋಽಸಿ ಪಾವಕ ।। ೧೯.

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದನು: ದೇವತೆಗಳು, ಯಕ್ಷರು, ಗಂಧರ್ವರು ಇವರಲ್ಲಿ, ಪಾವಕನೇ, ನೀನು ಮೊದಲಿಗೆ ಪ್ರತಿಪದೆಯಂದು ಹುಟ್ಟಿದ್ದೆ.

ತ್ವತ್ಪದಾತ್ ಪ್ರತಿಪದಂ ಚಾನ್ಯಾ ಸಂಭವಿಷ್ಯನ್ತಿ ದೇವತಾಃ । ಅತಸ್ತೇ ಪ್ರತಿಪನ್ನಾಮ ತಿಥಿರೇಷಾ ಭವಿಷ್ಯತಿ ।। ೧೯.

ನಿನ್ನ ಪಾದಗಳಿಂದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹೆಜ್ಜೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ದೇವತೆಗಳು ಹುಟ್ಟುತ್ತವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ದಿನವನ್ನು ಪ್ರತಿ ಪದ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

ತಸ್ಯಾಂ ತಿಥೌ ಹವಿಷ್ಯೇಣ ಪ್ರಾಜಾಪತ್ಯೇನ ಮೂರ್ತಿನಾ । ಹೋಷ್ಯನ್ತಿ ತೇಷಾಂ ಪ್ರೀತಾಃ ಸ್ಯುಃ ಪಿತರಃ ಸರ್ವದೇವತಾಃ ।। ೧೯.

ಈ ದಿನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಜಾಪತ್ಯ ರೂಪದ ಹವಿಸುಗಳಿಂದ ಪಿತೃಗಳು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ದೇವತೆಗಳು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ.

ಚತುರ್ವಿಧಾನಿ ಭೂತಾನಿ ಮನುಷ್ಯಾಃ ಪಶವೋಽಸುರಾಃ । ದೇವಾಃ ಸರ್ವೇ ಸಗನ್ಧರ್ವಾಃ ಪ್ರೀತಾಃ ಸ್ಯುಸ್ತರ್ಪಿತೇ ತ್ವಯಿ ।। ೧೯.

ನಿನ್ನನ್ನು ಗೌರವಿಸಿದಾಗ ಮಾನವರು, ಪ್ರಾಣಿಗಳು, ಅಸುರರು ಮತ್ತು ಗಂಧರ್ವರೊಡಗೂಡಿದ ಎಲ್ಲಾ ದೇವತೆಗಳು ಸಂತೋಷಪಡುವರು.

ಯಶ್ಚೋಪವಾಸಂ ಕುರ್ವೀತ ತ್ವದ್ಭಕ್ತಃ ಪ್ರತಿಪದ್ದಿನೇ । ಕ್ಷೀರಾಶನೋ ವಾ ವರ್ತ್ತೇತ ಶ್ರೃಣು ತಸ್ಯ ಫಲಂ ಮಹತ್ ।। ೧೯.

ಯಾರು ನಿನಗೆ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪ್ರತಿಪದ ದಿನ ಉಪವಾಸವನ್ನಾಡುತ್ತಾರೆ ಅಥವಾ ಹಾಲನ್ನು ಮಾತ್ರ ಸೇವಿಸುತ್ತಾರೆ, ಅವರಿಗಾಗುವ ಮಹಾ ಫಲವನ್ನು ಈಗ ಕೇಳು.

ಚತುರ್ಯುಗಾನಿ ಷಟ್ತ್ರಿಂಶತ್ ಸ್ವರ್ಲೋಕೇಽಸೌ ಮಹೀಯತೇ । ತೇಜಸ್ವೀ ರೂಪಸಂಪನ್ನೋ ದ್ರವ್ಯವಾನ್ ಜಾಯತೇ ನರಃ ।। ೧೯.

ಅವನು ಮೂವತ್ತಾರು ಯುಗಗಳ ಕಾಲ ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಗೌರವ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಅವನು ಪ್ರಕಾಶಮಾನನಾಗಿ, ಸುಂದರನಾಗಿ, ಸಂಪತ್ತಿನಿಂದ ಕೂಡಿದವನಾಗಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತಾನೆ.

ಇಹ ಜನ್ಮನ್ಯಸೌ ರಾಜಾ ಪ್ರೇತ್ಯ ಸ್ವರ್ಗೇ ಮಹೀಯತೇ । ತೂಷ್ಣೀಂ ಬಭೂವ ಸೋಪ್ಯಗ್ನಿರ್ಬ್ರಹ್ಮದತ್ತಾಶ್ರಯಂ ಯಯೌ ।। ೧೯.

ಈ ಜನ್ಮದಲ್ಲೇ ಅವನು ರಾಜನಾಗುತ್ತಾನೆ, ಸತ್ತಮೇಲೆ ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಗೌರವ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಹೀಗೆ ಅಗ್ನಿ ಮೌನವಾಗಿದ್ದು ಬ್ರಹ್ಮನಿಂದ ನೀಡಲಾದ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದನು.

ಯ ಇದಂ ಶ್ರೃಣುಯಾನ್ನಿತ್ಯಂ ಪ್ರಾತರುತ್ಥಾಯ ಮಾನವಃ । ಅಗ್ನೇರ್ಜನ್ಮ ಸ ಪಾಪೇಭ್ಯೋ ಮುಚ್ಯತೇ ನಾತ್ರ ಸಂಶಯಃ ।। ೧೯.

ಯಾರು ಪ್ರತಿದಿನ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಎದ್ದು ಅಗ್ನಿಯ ಜನ್ಮಕಥೆಯನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾರೆ, ಅವರು ಪಾಪಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ—ಇದರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.

ಪ್ರಜಾಪಾಲ ಉವಾಚ । ಏವಮಗ್ನೇಃ ಸಮುತ್ಪತ್ತಿರ್ಜಾತಾ ಬ್ರಹ್ಮನ್ ಮಹಾತ್ಮನಃ । ಪ್ರಾಣಾಪಾನೌ ಕಥಂ ದೇವಾವಶ್ವಿನೌ ಸಂಬಭೂವತುಃ ।। ೨೦.

ಪ್ರಜಾಪಾಲನು ಹೇಳಿದನು: ಮಹಾತ್ಮನಾದ ಅಗ್ನಿಯ ಹುಟ್ಟಿನ ಕಥೆ ನೀನು ವಿವರಿಸಿದ್ದೆ. ಆದರೆ ಪ್ರಾಣ ಮತ್ತು ಅಪಾನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಅಶ್ವಿನೀದೇವತೆಗಳು ಹೇಗೆ ಹುಟ್ಟಿದರು?

ಮರೀಚಿರ್ಬ್ರಹ್ಮಣಃ ಪುತ್ರಃ ಸ್ವಯಂ ಬ್ರಹ್ಮಾ ದ್ವಿಸಪ್ತಭಿಃ । ರೂಪೈರ್ವ್ಯವಸ್ಥಿತಸ್ತೇಷಾಂ ಮರೀಚಿಃ ಶ್ರೇಷ್ಠತಾಮಗಾತ್ ।। ೨೦.

ಮರೀಚಿ ಬ್ರಹ್ಮನ ಮಗನು, ಸ್ವತಃ ಬ್ರಹ್ಮನು ಹದಿನಾಲ್ಕು ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತಿಯಾದರು; ಅವರಲ್ಲಿ ಮರೀಚಿಯು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದನು.

ತಸ್ಯ ಪುತ್ರೋ ಮಹಾತೇಜಾಃ ಕಶ್ಯಪೋ ನಾಮ ವೈ ಮುನಿಃ । ಸ್ವಯಂ ಪ್ರಜಾಪತಿಃ ಶ್ರೀಮಾನ್ ದೇವತಾನಾಂ ಪಿತಾಽಭವತ್ ।। ೨೦.

ಅವನ ಮಗನು ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿಯಾದ ಕಶ್ಯಪ ಮುನಿಯು; ಅವನು ಸ್ವತಃ ಪ್ರಜಾಪತಿ, ಶ್ರೀಮಂತನು, ದೇವತೆಗಳ ತಂದೆಯಾದನು.

ತಸ್ಯ ಪುತ್ರಾ ಬಭೂವುರ್ಹಿ ಆದಿತ್ಯಾ ದ್ವಾದಶ ಪ್ರಭೋ । ಅದಿತ್ಯಪತ್ಯಾನಿ ತೇ ಸರ್ವೇ ಆದಿತ್ಯಾಸ್ತೇನ ಕೀರ್ತಿತಾಃ ।। ೨೦.

ಅವನಿಗೆ ಹನ್ನೆರಡು ಆದಿತ್ಯರು ಪುತ್ರರಾಗಿದ್ದರು; ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ಅದಿತಿಯಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದವರು, ಆದ್ದರಿಂದ ಅವರಿಗೆ ಆದಿತ್ಯರು ಎಂದು ಹೆಸರು.

ತೇಷಾಂ ಮಧ್ಯೇ ಮಹಾತೇಜಾ ಮಾರ್ತ್ತಣ್ಡೋ ಲೋಕವಿಶ್ರುತಃ । ನಾರಾಯಣಾತ್ಮಕಂ ತೇಜೋ ದ್ವಾದಶಂ ಸಂಪ್ರಕೀರ್ತಿತಮ್ ।। ೨೦.

ಅವರಲ್ಲಿ ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿಯಾದ ಮಾರ್ತಾಂಡನು ಲೋಕಪ್ರಸಿದ್ಧನು; ನಾರಾಯಣಸ್ವರೂಪದ ಬೆಳಕುಳ್ಳ ಹನ್ನೆರಡನೆಯವನು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಯೇ ತೇ ಮಾಸಾಸ್ತ ಆದಿತ್ಯಾಃ ಸ್ವಯಂ ಸಂವತ್ಸರೋ ಹರಿಃ । ಏವಂ ತೇ ದ್ವಾದಶಾದಿತ್ಯಾ ಮಾರ್ತ್ತಣ್ಡಶ್ಚ ಪ್ರಧಾನವಾನ್ ।। ೨೦.

ಈ ಆದಿತ್ಯರು ತಿಂಗಳುಗಳೇ ಆಗಿದ್ದಾರೆ, ವರ್ಷವೇ ಹರಿಯಾಗಿದೆ; ಹೀಗಾಗಿ ಹನ್ನೆರಡು ಆದಿತ್ಯರಲ್ಲಿ ಮಾರ್ತಾಂಡನು ಮುಖ್ಯನು.

ತಸ್ಯ ತ್ವಷ್ಟಾ ದದೌ ಕನ್ಯಾಂ ಸಂಜ್ಞಾಂ ನಾಮ ಮಹಾಪ್ರಭಾಮ್ । ತಸ್ಯಾಪತ್ಯದ್ವಯಂ ಜಜ್ಞೇ ಯಮಶ್ಚ ಯಮುನಾ ತಥಾ ।। ೨೦.

ಅವನಿಗೆ ತ್ವಷ್ಟೃ ತನ್ನ ಮಗಳು ಸಂಜ್ಞೆಯನ್ನು, ಮಹಾ ಪ್ರಕಾಶವಂತಳನ್ನು ಕೊಟ್ಟನು; ಆಕೆಯಿಂದ ಯಮ ಮತ್ತು ಯಮುನಾ ಎಂಬ ಇಬ್ಬರು ಮಕ್ಕಳು ಹುಟ್ಟಿದರು.

ತಸ್ಯ ತೇಜೋಽಪ್ಯಸಹತೀ ಬಭೂವಾಶ್ವೀ ಮನೋಜವಾ । ಸ್ವಾಂ ಛಾಯಾಂ ತತ್ರ ಸಂಸ್ಥಾಪ್ಯ ಸಾ ಜಗಮೋತ್ತರಾನ್ ಕುರೂನ್ ।। ೨೦.

ಆಕೆಗೆ ಅವನ ತೇಜಸ್ಸನ್ನು ಸಹಿಸಲಾಗಲಿಲ್ಲ; ಮನದ ವೇಗದಂತೆ ಆಕೆ ತನ್ನ ನೆರಳನ್ನು ಅಲ್ಲಿ ಬಿಟ್ಟು ಉತ್ತರ ಕುರುಗಳಿಗೆ ಹೋದಳು.

ತದ್ರೂಪಾಂ ತಾಂ ಸವರ್ಣಾಂ ತು ಭೇಜೇ ಮಾರ್ತ್ತಣ್ಡಭಾಸ್ಕರಃ । ತಸ್ಯಾ ಅಪಿ ದ್ವಯಂ ಜಜ್ಞೇ ಶನಿಂ ತಪತಿಮೇವ ಚ ।। ೨೦.

ಮಾರ್ತಾಂಡ ಭಾಸ್ಕರನು ಆ ನೆರಳನ್ನು, ಮೂಲ ರೂಪದಂತೆ, ಪತ್ನಿಯಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದನು; ಆಕೆಯಿಂದ ಕೂಡ ಇಬ್ಬರು ಮಕ್ಕಳು—ಶನಿ ಮತ್ತು ತಪತಿ ಹುಟ್ಟಿದರು.

ಯದಾ ತ್ವಸದೃಶಂ ಭೇಜೇ ಪುತ್ರಾನ್ ಪ್ರತಿ ನರೋತ್ತಮ । ಸಂಜ್ಞಾಂ ಪ್ರೋವಾಚ ಭಗವಾನ್ ಕ್ರೋಧಸಂರಕ್ತಲೋಚನಃ । ಅಸಮತ್ವಂ ನ ಕರ್ತ್ತವ್ಯಂ ಸ್ವೇಷ್ವಪತ್ಯೇಷು ಭಾಮಿನಿ ।। ೨೦.

ಆಕೆ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಸಮಾನವಾಗಿ ವರ್ತಿಸದೆ ಇದ್ದಾಗ, ಭಗವಂತನು ಕೋಪದಿಂದ ಕಣ್ಣು ಕೆಂಪಾಗಿ ಸಂಜ್ಞೆಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು: 'ನಿನ್ನ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಪಕ್ಷಪಾತ ಮಾಡಬಾರದು, ಸುಂದರಿಯೆ.'

ಏವಮುಕ್ತಾ ಯದಾ ಸಾ ತು ಅಸಮತ್ವಂ ವ್ಯರೋಚತ । ತದಾ ಯಮಃ ಸ್ವಪಿತರಂ ಪ್ರೋವಾಚ ಭೃಶದುಃಖಿತಃ ।। ೨೦.

ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ ಮೇಲೆ, ಆಕೆಗೂ ಪಕ್ಷಪಾತ ಇಷ್ಟವಿರಲಿಲ್ಲ; ಆಗ ಯಮನು ತುಂಬಾ ದುಃಖದಿಂದ ತನ್ನ ತಂದೆಗೆ ಹೇಳಿದನು.

ನೇಯಂ ಮಾತಾ ಭವೇತ್ ತಾತ ಅಸ್ಮಾಕಂ ಶತ್ರುವತ್ ಸದಾ । ಸಪತ್ನೀವ ವೃಥಾಚಾರಾ ಸ್ವೇಸ್ವಪತ್ಯೇಷು ವತ್ಸಲಾ ।। ೨೦.

ಈ ಮಹಿಳೆ ನಮ್ಮ ತಾಯಿ ಅಲ್ಲ, ತಂದೆ. ಅವಳು ಯಾವಾಗಲೂ ನಮ್ಮ ಶತ್ರುವಿನಂತೆ ವರ್ತಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಅವಳು ಸಹಪತ್ನಿಯಂತೆ, ಹೊರಗೆ ಸುಳ್ಳು ನಡೆವಳು, ಆದರೆ ತನ್ನ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದಿರುತ್ತಾಳೆ.

ಏವಂ ಯಮವಚಃ ಶ್ರುತ್ವಾ ಸಾ ಛಾಯಾ ಕ್ರೋಧಮೂರ್ಚ್ಛಿತಾ । ಶಶಾಪ ಪ್ರೇತರಾಜಸ್ತ್ವಂ ಭವಿಷ್ಯಸ್ಯಚಿರಾದಿವ ।। ೨೦.

ಯಮನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದ ಕ್ಷಣಕ್ಕೆ, ಛಾಯೆಗೆ ಕೋಪ ತುಂಬಿ ಬಂತು. ಅವಳು ಶಾಪಕೊಟ್ಟಳು: 'ನೀನು ಶೀಘ್ರವೇ ಪ್ರೇತಾಧಿಪತಿಯಾಗುತ್ತೀಯೆ.'

ಏವಂ ಶ್ರುತ್ವಾಽಥ ಮಾರ್ತ್ತಣ್ಡಸ್ತದಾ ಪುತ್ರಹಿತೈಷಯಾ । ಉವಾಚ ಮಧ್ಯವರ್ತೀ ತ್ವಂ ಭವಿತಾ ಧರ್ಮಪಾಪಯೋಃ । ಲೋಕಪಾಲಶ್ಚ ಭವಿತಾ ತ್ವಂ ಪುತ್ರ ದಿವಿ ಶೋಭಸೇ ।। ೨೦.

ಇದನ್ನು ಕೇಳಿದ ಮಾರುತಂಡನು ತನ್ನ ಮಗನ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಹೇಳಿದನು: 'ನೀನು ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಪಾಪ ಎರಡರ ನಡುವೆ ಮಧ್ಯಸ್ಥನಾಗುತ್ತೀ, ಲೋಕಪಾಲನಾಗುತ್ತೀ, ಮಗನೇ, ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತೀ.'

ಶನಿಂ ಶಶಾಪ ಮಾರ್ತ್ತಣ್ಡಶ್ಛಾಯಾಕೋಪಪ್ರಧರ್ಷಿತಃ । ತ್ವಂ ಕ್ರೂರದೃಷ್ಟಿರ್ಭವಿತಾ ಮಾತೃದೋಷೇಣ ಪುತ್ರಕ ।। ೨೦.

ಛಾಯೆಯ ಕೋಪದಿಂದ ಕಳವಳಗೊಂಡ ಮಾರುತಂಡನು ಶನಿಗೆ ಶಾಪಕೊಟ್ಟನು: 'ಮಗನೇ, ನಿನ್ನ ತಾಯಿಯ ತಪ್ಪಿನಿಂದ ನೀನು ಕ್ರೂರ ದೃಷ್ಟಿಯವನು ಆಗುತ್ತೀ.'

ಏವಮುಕ್ತ್ವಾ ಸಮುತ್ಥಾಯ ಯೋಗಂ ಭಾನುರ್ದಿದೃಕ್ಷಯಾ । ತಾಮಪಶ್ಯತ್ತ್ವಸೌ ಸಾಶ್ವೀ ಉತ್ತರೇಷು ಕುರುಷ್ವಥ ।। ೨೦.

ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ, ಭಾನುನು ಯೋಗದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅವಳನ್ನು ನೋಡಲು ಎದ್ದನು. ಆದರೆ ಅವಳನ್ನು ಕಾಣಲಿಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ಅವಳು ಕುದುರೆ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಕರುಗಳಲ್ಲಿ ಇದ್ದಳು.

ತತೋಽಶ್ವರೂಪಂ ಕೃತ್ವಾ ಸ ಗತ್ವಾ ತತ್ರೋತ್ತರಾನ್ ಕುರೂನ್ । ಪ್ರಾಜಾಪತ್ಯೇನ ಮಾರ್ಗೇಣ ಯುಯೋಜಾತ್ಮಾನಮಾತ್ಮನಾ ।। ೨೦.

ಆಮೇಲೆ ಅವನು ಕುದುರೆ ರೂಪವನ್ನು ತಾಳಿಕೊಂಡು ಉತ್ತರ ಕರುಗಳಿಗೆ ಹೋದನು. ಪ್ರಜಾಪತಿಗಳ ಮಾರ್ಗದಂತೆ ತನ್ನನ್ನು ಅವಳೊಡನೆ ಏಕಮಾಡಿಕೊಂಡನು.

ತಸ್ಯಾಂ ತ್ವಾಷ್ಟ್ರ್ಯಾಮಶ್ವರೂಪ್ಯಾಂ ಮಾರ್ತ್ತಣ್ಡಸ್ತೀವ್ರತೇಜಸಃ । ಬೀಜಂ ನಿರ್ವಾಪಯಾಮಾಸ ತಜ್ಜ್ವಲನ್ತಂ ದ್ವಿಧಾಽಪತತ್ ।। ೨೦.

ಟ್ವಷ್ಟೃನ ಕುದುರೆ ರೂಪದ ಅವಳಲ್ಲೇ, ತೀವ್ರ ಪ್ರಕಾಶದ ಮಾರುತಂಡನು ತನ್ನ ಬೀಜವನ್ನು ಸುರಿದನು; ಆ ಜ್ವಲಂತ ಬೀಜ ಎರಡು ಭಾಗವಾಗಿ ಬಿದ್ದಿತು.

ತತ್ರ ಪ್ರಾಣಸ್ತ್ವಪಾನಶ್ಚ ಯೋನೌ ಚಾತ್ಮಜಿತೌ ಪುರಾ । ವರದಾನೇನ ಚ ಪುನರ್ಮೂರ್ತ್ತಿಮನ್ತೌ ಬಭೂವತುಃ ।। ೨೦.

ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣ ಮತ್ತು ಅಪಾನ ಎಂಬ ಎರಡು ಶಕ್ತಿಗಳು, ಹಿಂದೆ ತಮಗೆ ಜಯಗಳಿಸಿದವು, ವರದಾನದಿಂದ ಮತ್ತೆ ರೂಪವನ್ನು ಪಡೆದವು.

ತೌ ತ್ವಾಷ್ಟ್ರ್ಯಾಮಶ್ವರೂಪಿಣ್ಯಾಂ ಜಾತೌ ಯೇನ ನರೋತ್ತಮೌ । ತತಸ್ತಾವಶ್ವಿನೌ ದೇವೌ ಕೀರ್ತ್ತ್ಯೇತೇ ರವಿನನ್ದನೌ ।। ೨೦.

ಟ್ವಷ್ಟೃನ ಕುದುರೆ ರೂಪದ ಅವಳಿಂದ ಜನಿಸಿದ ಆ ಇಬ್ಬರೂ, ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠರಾದರು. ಆದ್ದರಿಂದ ಆ ಇಬ್ಬರು ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಅಶ್ವಿನಿಗಳು, ರವಿಪುತ್ರರು ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದಾರೆ.

ಪ್ರಜಾಪತಿಃ ಸ್ವಯಂ ಭಾನುಸ್ತ್ವಾಷ್ಟ್ರೀ ಶಕ್ತಿಃ ಪರಾಪರಾ । ತಸ್ಯಾಃ ಪ್ರಾಗ್ವಚ್ಛರೀರಸ್ಥಾವಮೂರ್ತ್ತೌ ಮೂರ್ತಿಮಾಶ್ರಿತೌ ।। ೨೦.

ಸೂರ್ಯನೇ ಪ್ರಜಾಪತಿ, ಟ್ವಷ್ಟ್ರೀ ಪರಮ ಶಕ್ತಿ, ಅವಳು ರೂಪದೂ ರೂಪವಿಲ್ಲದೂ ಇದ್ದಾಳೆ. ಅವಳ ದೇಹದಲ್ಲಿ, ಹಿಂದಿನಂತೆ ರೂಪವಿಲ್ಲದವರು ರೂಪವನ್ನು ಪಡೆದರು.