ವರಾಹಪುರಾಣಮ್

ಪಿಣ್ಡೀಭೂತಂ ತಥಾ ಸರ್ವಂ ಕಾಠಿನ್ಯಂ ಸಮಪದ್ಯತ । ಸೇಯಂ ಪೃಥ್ವೀ ಮಹಾಭಾಗ ತೇಷಾಂ ವೃದ್ಧತರಾಽಭವತ್ ।। ೧೮.

ಅದೆಲ್ಲವೂ ಘನವಾಗಿ ಕಠಿಣವಾಗಿತು; ಈ ಭೂಮಿ, ಮಹಾಭಾಗನೆ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ವೃದ್ಧಿಯಾದಳು.

ಚತುರ್ಣಾಂ ಯೋಗಕಾಠಿನ್ಯಾದೇಕೈಕಗುಣವೃದ್ಧಿತಃ । ಪೃಥ್ವೀ ಪಞ್ಚಗುಣಾ ಜ್ಞೇಯಾ ತೇಽಪ್ಯೇತಸ್ಯಾಂ ವ್ಯವಸ್ಥಿತಾಃ ।। ೧೮.

ನಾಲ್ಕು ಭೂತಗಳ ಒಗ್ಗೂಡಿಕೆ ಮತ್ತು ಕಠಿಣತೆಯಿಂದ, ಪ್ರತಿ ಗುಣವೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ಭೂಮಿಗೆ ಐದು ಗುಣಗಳಿವೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು; ಅವುಗಳೆಲ್ಲವೂ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿವೆ.

ಸ ಚ ಕಾಠಿನ್ಯಕಂ ಕುರ್ವನ್ ಬ್ರಹ್ಮಾಣ್ಡಂ ಸಮಪದ್ಯತ । ತಸ್ಮಿನ್ ನಾರಾಯಣೋ ದೇವಶ್ಚತುರ್ಮೂರ್ತಿಶ್ಚತುರ್ಭುಜಃ ।। ೧೮.

ಆ ಕಠಿಣತೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿ, ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡವು ರೂಪುಗೊಂಡಿತು; ಅದರಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ರೂಪಗಳೂ ನಾಲ್ಕು ಭುಜಗಳೂಳ್ಳ ನಾರಾಯಣ ದೇವರು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷನಾದನು.

ಪ್ರಾಜಾಪತ್ಯೇನ ರೂಪೇಣ ಸಿಸೃಕ್ಷುರ್ವಿವಿಧಾಃ ಪ್ರಜಾಃ । ಚಿನ್ತಯನ್ ನಾಧಿಗಚ್ಛೇತ ಸೃಷ್ಟಿಂ ಲೋಕಪಿತಾಮಹಃ ।। ೧೮.

ಪ್ರಜಾಪತಿಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ಇಚ್ಛಿಸಿದ ಲೋಕಪಿತಾಮಹನು, ಬಹಳ ಯೋಚನೆ ಮಾಡಿದರೂ, ಸೃಷ್ಟಿಯ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ.

ತತೋಽಸ್ಯ ಸುಮಹಾನ್ ಕೋಪೋ ಜಜ್ಞೇ ಪರಮದಾರುಣಃ । ತಸ್ಮಾತ್ ಕೋಪಾತ್ ಸಹಸ್ತ್ರಾರ್ಚಿರುತ್ತಸ್ಥೌ ದಹನಾತ್ಮಕಃ ।। ೧೮.

ಅವನೊಳಗೆ ಭಯಂಕರವಾದ ದೊಡ್ಡ ಕೋಪವು ಹುಟ್ಟಿತು; ಆ ಕೋಪದಿಂದ ಸಾವಿರ ಹೊಳಪಿನ ಜ್ವಾಲೆಯಂತಿರುವ ಅಗ್ನಿಸ್ವರೂಪಿಯೊಬ್ಬನು ಹೊರಬಂದನು.

ಸ ತಂ ದಿಧಕ್ಷುರ್ಬ್ರಹ್ಮಾಣಂ ಬ್ರಹ್ಮಣೋಕ್ತಸ್ತದಾ ನೃಪ । ಹವ್ಯಂ ಕವ್ಯಂ ವಹಸ್ವೇತಿ ತತೋಽಸೌ ಹವ್ಯವಾಹನಃ ।। ೧೮.

ಅವನು ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ಸುಡುವುದಕ್ಕೆ ಮುಂದಾದಾಗ, ಬ್ರಹ್ಮನು ಅವನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು: 'ದೇವತೆಗಳಿಗೂ ಪಿತೃಗಳಿಗೊಂದಿಗೂ ಹೋಮದ ಬಲಿಯನ್ನು ನೀನು ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು ಹೋಗು.' ಹೀಗಾಗಿ ಅವನು ಹವ್ಯವಾಹನನಾದನು.

ಬ್ರಹ್ಮಾಣಂ ಕ್ಷುಧಿತಃ ಪ್ರಾಯಾತ್ ಕಿಂ ಕರೋಮಿ ಪ್ರಸಾಧಿ ಮಾಮ್ । ಸ ಬ್ರಹ್ಮಾ ಪ್ರತ್ಯುವಾಚಾಥ ತ್ರಿಧಾ ತೃಪ್ತಿಮವಾಪ್ಸ್ಯಸಿ ।। ೧೮.

ಆಗ ಅವನು ಹಸಿವಿನಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮನ ಬಳಿಗೆ ಬಂದು, 'ನಾನು ಏನು ಮಾಡಲಿ? ನನ್ನ ಹಸಿವನ್ನು ನೀನು ತಣಿಸು,' ಎಂದು ಕೇಳಿದನು. ಬ್ರಹ್ಮನು ಉತ್ತರಿಸಿದನು: 'ನೀನು ಮೂರು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ತೃಪ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುವೆ.'

ದತ್ತಾಸು ದಕ್ಷಿಣಾಸ್ವಾದೌ ತೃಪ್ತಿರ್ಭೂತ್ವಾ ಯತೋಽಮರಾನ್ । ನಯಸೇ ದಕ್ಷಿಣಾಭಾಗಂ ದಕ್ಷಿಣಾಗ್ನಿಸ್ತತೋಽಭವತ್ ।। ೧೮.

ಯಾಗಗಳಲ್ಲಿ ನೀಡುವ ದಕ್ಷಿಣೆಯಿಂದ ತೃಪ್ತಿ ಉಂಟಾದಾಗ, ನೀನು ಅಮರರಿಗೆ ಅವರ ಪಾಲನ್ನು ತಲುಪಿಸುವೆ. ಹೀಗಾಗಿ ನೀನು ದಕ್ಷಿಣಾಗ್ನಿಯಾಗಿದ್ದೀ.

ಆ ಸಮನ್ತಾದ್ಧುತಂ ಕಿಂಚಿದ್ ಯತ್ ತ್ರಿಲೋಕೇ ವಿಭಾವಸೋ । ತದ್ ವಹಸ್ವ ಸುರಾರ್ಥಾಯ ತತಸ್ತ್ವಂ ಹವ್ಯವಾಹನಃ ।। ೧೮.

ಮೂರು ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲೆಲ್ಲಿ ಹೋಮದ ಬಲಿ ಅರ್ಪಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆಯೋ, ಅದನ್ನು ದೇವತೆಗಳಿಗಾಗಿ ನೀನು ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು ಹೋಗುವೆ. ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ನೀನು ಹವ್ಯವಾಹನನೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವೆ.

ಗೃಹಂ ಶರೀರಮಿತ್ಯುಕ್ತಂ ತತ್ಪತಿಸ್ತ್ವಂ ಯತೋಽಧುನಾ । ಅತೋ ವೈ ಗಾರ್ಹಪತ್ಯಸ್ತ್ವಂ ಭವ ಸರ್ವಗತೋ ವಿಭೋ ।। ೧೮.

ಮನೆಯನ್ನೇ ದೇಹವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಈಗ ನೀನು ಅದರ ಅಧಿಪತಿಯಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಎಲ್ಲೆಡೆ ಇರುವವನೇ, ನೀನು ಗೃಹಪತ್ಯಾಗ್ನಿಯಾಗು.

ವಿಶ್ವಾನ್ ನರಾನ್ ಹುತೋ ಯೇನ ನಯಸೇ ಸದ್ಗತಿಂ ಪ್ರಭೋ । ಅತೋ ವೈಶ್ವಾನರೋ ನಾಮ ತವ ವಾಕ್ಯಂ ಭವಿಷ್ಯತಿ ।। ೧೮.

ಯಾರು ಹೋಮದಿಂದ ಎಲ್ಲ ಮನುಷ್ಯರನ್ನು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಮಾರ್ಗಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುವೆಯೋ, ಆ ಕಾರಣದಿಂದ ನಿನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು ವೈಶ್ವಾನರ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವುದು.

ದ್ರವಿಣಂ ಬಲಮಿತ್ಯುಕ್ತಂ ಧನಂ ಚ ದ್ರವಿಣಂ ಯತಃ । ದದಾತಿ ತದ್ ಭವಾನೇವ ದ್ರವಿಣೋದಾಸ್ತತೋಽಭವತ್ ।। ೧೮.

ಹಣವೇ ಶಕ್ತಿಯೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ, ಅದನ್ನು ದ್ರವಿಣವೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ನೀನು ಅದನ್ನು ನೀಡುವವನು ಆದ್ದರಿಂದ, ನಿನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು ದ್ರವಿಣೋದಾ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವುದು.

ತನುಂ ಪಾಸ್ಯತನುಂ ಪಾಸಿ ಯೇನ ತ್ವಂ ಸರ್ವದಾ ವಿಭೋ । ತತಸ್ತನೂನಪಾನ್ನಾಮ ತವ ವತ್ಸ ಭವಿಷ್ಯತಿ ।। ೧೮.

ಎಲ್ಲ ಸಮಯದಲ್ಲೂ ನೀನು ದೇಹವನ್ನೂ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ದೇಹವನ್ನೂ ರಕ್ಷಿಸುವುದರಿಂದ, ನನ್ನ ಮಗನೇ, ನಿನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು ತನೂನಪಾತ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವುದು.

ಭವಾನ್ ಜಾತಾನಿ ವೈ ವೇದ ಅಜಾತಾನಿ ಚ ಯೇನ ವೈ । ಅತಸ್ತೇ ನಾಮ ಭವತು ಜಾತವೇದಾ ಇತಿ ಪ್ರಭೋ ।। ೧೮.

ನೀನು ಹುಟ್ಟಿದವುಗಳನ್ನೂ ಇನ್ನೂ ಹುಟ್ಟದವುಗಳನ್ನೂ ತಿಳಿದಿರುವುದರಿಂದ, ಪ್ರಭುವೇ, ನಿನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು ಜಾತವೇದಸ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವುದು.

ನಾರಾಃ ಸಾಮಾನ್ಯತಃ ಪುಂಸೋ ವಿಶೇಷೇಣ ದ್ವಿಜಾತಯಃ । ತೇ ಶಂಸನ್ತಿ ಯತಸ್ತ್ವಾಂ ತು ನಾರಾಶಂಸಸ್ತತೋ ಭವ ।। ೧೮.

ನೀರನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಎಲ್ಲರೂ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ದ್ವಿಜರು. ಅವರು ನಿನ್ನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುವುದರಿಂದ, ನೀನು ನಾರಾಶಂಸನೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವೆ.

ಅಗಸ್ ತಿರೋಭವೇನ್ನಿತ್ಯಂ ನಿಃಶಬ್ದೋ ನಿಶ್ಚಯಾತ್ಮಕಃ । ಅಗಸ್ತ್ವಂ ಸರ್ವಗತ್ವಾಚ್ಚ ತೇನಾಗ್ನಿಸ್ತ್ವಂ ಭವಿಷ್ಯಸಿ ।। ೧೮.

'ಅಗಸ್' ಎಂದರೆ ಸದಾ ಮರೆಯಾದ, ನಿಶಬ್ದವಾದ ಮತ್ತು ನಿರ್ಧಾರಸ್ವರೂಪವಾದದ್ದು. ನೀನು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಇರುವವನಾದ್ದರಿಂದ, ನಿನ್ನನ್ನು ಅಗ್ನಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವುದು.

ಧ್ಮಾ ಪ್ರಪೂರಣಶಬ್ದೋ ಯ ಇಧ್ಮಾ ನಾಮ ಪ್ರಕೀರ್ತ್ಯತೇ । ಪೂರಿತಸ್ಯಾಗತಿರ್ಯೇನ ತೇನೇಧ್ಮಸ್ತ್ವಂ ಭವಿಷ್ಯಸಿ ।। ೧೮.

'ಧ್ಮಾ' ಎಂದರೆ ಊದು ಎಂಬ ಶಬ್ದ, 'ಇಧ್ಮ' ಎಂದರೆ ಹೋಮದ ಕಡ್ಡಿ. ಹೋಮದ ಕಡ್ಡಿ ಹೊತ್ತಾಗ ನೀನು ಬರುವುದರಿಂದ, ನಿನ್ನನ್ನು ಇಧ್ಮ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವುದು.

ಯಾಜ್ಯಾನ್ಯೇತಾನಿ ನಾಮಾನಿ ತವ ಪುತ್ರ ಮಹಾಮಖೇ । ಯಜನ್ತಸ್ತ್ವಾಂ ನರಾಃ ಕಾಮೈಸ್ತರ್ಪಯಿಷ್ಯನ್ತ್ಯಸಂಶಯಮ್ ।। ೧೮.

ಮಹಾಯಾಗದಲ್ಲಿ, ನನ್ನ ಮಗನೇ, ಇವು ನಿನ್ನ ಹೆಸರಾಗಿವೆ. ಇಚ್ಛಿತ ಫಲಕ್ಕಾಗಿ ಮನುಷ್ಯರು ನಿನ್ನನ್ನು ಈ ಹೆಸರುಗಳಿಂದ ಪೂಜಿಸಿ, ಖಂಡಿತವಾಗಿ ನಿನ್ನನ್ನು ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸುವರು.

ಮಹಾತಪಾ ಉವಾಚ । ವಿಷ್ಣೋರ್ವಿಭೂತಿಮಾಹಾತ್ಮ್ಯಂ ಕಥಿತಂ ತೇ ಪ್ರಸಙ್ಗತಃ । ತಿಥೀನಾಂ ಶ್ರೃಣು ಮಾಹಾತ್ಮ್ಯಂ ಕಥ್ಯಮಾನಂ ಮಯಾ ನೃಪ ।। ೧೯.

ಮಹಾತಪಾ ಹೇಳಿದನು: ವಿಷ್ಣುವಿನ ವೈಭವವನ್ನೂ ಮಹಿಮೆಯನ್ನೂ ನಾನು ನಿಮಗೆ ವಿವರಿಸಿದ್ದೇನೆ. ಈಗ, ರಾಜನೇ, ನಾನು ತಿಥಿಗಳ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಹೇಳುವಾಗ ಅದನ್ನು ಗಮನದಿಂದ ಕೇಳು.

ಇತ್ಥಂಭೂತೋ ಮಹಾನಗ್ನಿರ್ಬ್ರಹ್ಮಕ್ರೋಧೋದ್ಭವೋ ಮಹಾನ್ । ಉವಾಚ ದೇವಂ ಬ್ರಹ್ಮಾಣಂ ತಿಥಿರ್ಮೇ ದೀಯತಾಂ ವಿಭೋ । ಯಸ್ಯಾಮಹಂ ಸಮಸ್ತಸ್ಯ ಜಗತಃ ಖ್ಯಾತಿಮಾಪ್ನುಯಾಮ್ ।। ೧೯.

ಹೀಗೆ ಬ್ರಹ್ಮನ ಕೋಪದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಮಹಾ ಅಗ್ನಿ, ದೇವರಾದ ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು: 'ಪ್ರಭುವೇ, ನನಗೆ ಒಂದು ತಿಥಿಯನ್ನು ಕೊಡು. ಅದರ ಮೂಲಕ ನಾನು ಈ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಲಿ.'

ಬ್ರಹ್ಮೋವಾಚ । ದೇವಾನಾಮಥ ಯಕ್ಷಾಣಾಂ ಗನ್ಧರ್ವಾಣಾಂ ಚ ಸತ್ತಮ । ಆದೌ ಪ್ರತಿಪದಾ ಯೇನ ತ್ವಮುತ್ಪನ್ನೋಽಸಿ ಪಾವಕ ।। ೧೯.

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದನು: ದೇವತೆಗಳು, ಯಕ್ಷರು, ಗಂಧರ್ವರು ಇವರಲ್ಲಿ, ಪಾವಕನೇ, ನೀನು ಮೊದಲಿಗೆ ಪ್ರತಿಪದೆಯಂದು ಹುಟ್ಟಿದ್ದೆ.

ತ್ವತ್ಪದಾತ್ ಪ್ರತಿಪದಂ ಚಾನ್ಯಾ ಸಂಭವಿಷ್ಯನ್ತಿ ದೇವತಾಃ । ಅತಸ್ತೇ ಪ್ರತಿಪನ್ನಾಮ ತಿಥಿರೇಷಾ ಭವಿಷ್ಯತಿ ।। ೧೯.

ನಿನ್ನ ಪಾದಗಳಿಂದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹೆಜ್ಜೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ದೇವತೆಗಳು ಹುಟ್ಟುತ್ತವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ದಿನವನ್ನು ಪ್ರತಿ ಪದ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

ತಸ್ಯಾಂ ತಿಥೌ ಹವಿಷ್ಯೇಣ ಪ್ರಾಜಾಪತ್ಯೇನ ಮೂರ್ತಿನಾ । ಹೋಷ್ಯನ್ತಿ ತೇಷಾಂ ಪ್ರೀತಾಃ ಸ್ಯುಃ ಪಿತರಃ ಸರ್ವದೇವತಾಃ ।। ೧೯.

ಈ ದಿನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಜಾಪತ್ಯ ರೂಪದ ಹವಿಸುಗಳಿಂದ ಪಿತೃಗಳು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ದೇವತೆಗಳು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ.

ಚತುರ್ವಿಧಾನಿ ಭೂತಾನಿ ಮನುಷ್ಯಾಃ ಪಶವೋಽಸುರಾಃ । ದೇವಾಃ ಸರ್ವೇ ಸಗನ್ಧರ್ವಾಃ ಪ್ರೀತಾಃ ಸ್ಯುಸ್ತರ್ಪಿತೇ ತ್ವಯಿ ।। ೧೯.

ನಿನ್ನನ್ನು ಗೌರವಿಸಿದಾಗ ಮಾನವರು, ಪ್ರಾಣಿಗಳು, ಅಸುರರು ಮತ್ತು ಗಂಧರ್ವರೊಡಗೂಡಿದ ಎಲ್ಲಾ ದೇವತೆಗಳು ಸಂತೋಷಪಡುವರು.

ಯಶ್ಚೋಪವಾಸಂ ಕುರ್ವೀತ ತ್ವದ್ಭಕ್ತಃ ಪ್ರತಿಪದ್ದಿನೇ । ಕ್ಷೀರಾಶನೋ ವಾ ವರ್ತ್ತೇತ ಶ್ರೃಣು ತಸ್ಯ ಫಲಂ ಮಹತ್ ।। ೧೯.

ಯಾರು ನಿನಗೆ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪ್ರತಿಪದ ದಿನ ಉಪವಾಸವನ್ನಾಡುತ್ತಾರೆ ಅಥವಾ ಹಾಲನ್ನು ಮಾತ್ರ ಸೇವಿಸುತ್ತಾರೆ, ಅವರಿಗಾಗುವ ಮಹಾ ಫಲವನ್ನು ಈಗ ಕೇಳು.

ಚತುರ್ಯುಗಾನಿ ಷಟ್ತ್ರಿಂಶತ್ ಸ್ವರ್ಲೋಕೇಽಸೌ ಮಹೀಯತೇ । ತೇಜಸ್ವೀ ರೂಪಸಂಪನ್ನೋ ದ್ರವ್ಯವಾನ್ ಜಾಯತೇ ನರಃ ।। ೧೯.

ಅವನು ಮೂವತ್ತಾರು ಯುಗಗಳ ಕಾಲ ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಗೌರವ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಅವನು ಪ್ರಕಾಶಮಾನನಾಗಿ, ಸುಂದರನಾಗಿ, ಸಂಪತ್ತಿನಿಂದ ಕೂಡಿದವನಾಗಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತಾನೆ.

ಇಹ ಜನ್ಮನ್ಯಸೌ ರಾಜಾ ಪ್ರೇತ್ಯ ಸ್ವರ್ಗೇ ಮಹೀಯತೇ । ತೂಷ್ಣೀಂ ಬಭೂವ ಸೋಪ್ಯಗ್ನಿರ್ಬ್ರಹ್ಮದತ್ತಾಶ್ರಯಂ ಯಯೌ ।। ೧೯.

ಈ ಜನ್ಮದಲ್ಲೇ ಅವನು ರಾಜನಾಗುತ್ತಾನೆ, ಸತ್ತಮೇಲೆ ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಗೌರವ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಹೀಗೆ ಅಗ್ನಿ ಮೌನವಾಗಿದ್ದು ಬ್ರಹ್ಮನಿಂದ ನೀಡಲಾದ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದನು.

ಯ ಇದಂ ಶ್ರೃಣುಯಾನ್ನಿತ್ಯಂ ಪ್ರಾತರುತ್ಥಾಯ ಮಾನವಃ । ಅಗ್ನೇರ್ಜನ್ಮ ಸ ಪಾಪೇಭ್ಯೋ ಮುಚ್ಯತೇ ನಾತ್ರ ಸಂಶಯಃ ।। ೧೯.

ಯಾರು ಪ್ರತಿದಿನ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಎದ್ದು ಅಗ್ನಿಯ ಜನ್ಮಕಥೆಯನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾರೆ, ಅವರು ಪಾಪಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ—ಇದರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.

ಪ್ರಜಾಪಾಲ ಉವಾಚ । ಏವಮಗ್ನೇಃ ಸಮುತ್ಪತ್ತಿರ್ಜಾತಾ ಬ್ರಹ್ಮನ್ ಮಹಾತ್ಮನಃ । ಪ್ರಾಣಾಪಾನೌ ಕಥಂ ದೇವಾವಶ್ವಿನೌ ಸಂಬಭೂವತುಃ ।। ೨೦.

ಪ್ರಜಾಪಾಲನು ಹೇಳಿದನು: ಮಹಾತ್ಮನಾದ ಅಗ್ನಿಯ ಹುಟ್ಟಿನ ಕಥೆ ನೀನು ವಿವರಿಸಿದ್ದೆ. ಆದರೆ ಪ್ರಾಣ ಮತ್ತು ಅಪಾನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಅಶ್ವಿನೀದೇವತೆಗಳು ಹೇಗೆ ಹುಟ್ಟಿದರು?